Tabulae de schematibus et tropis Petri Mosellani. In Rhetorica Philippi Melanchthonis. In Erasmi Roterodami libellum De duplici copia

31쪽

uus, quod Plato de Rep. primo ἐψκμοῦν dich. Et hae iam dictae sunt Allegoriae species. Περοφυσις Periphrasis, Latin ἡ tametsi inuito Fabio Circun locutio, est fusior & copiosior rei descriptio, aut ornandae rei gratia quae pulchra est: vi,Tempus erat, quo prima quies mortalibus aegris Incipit, & dono diuum gratissima serpit.AEneid.r. Aut tegendae rei gratia quae tu pis: -placidumque petiuit Coniugis infusus gremio per membra soporem. v si, τον Hyperbaton, Transgressio quaedam verborum, ordinem communem perturbans. Mastrophe,

Cuius species c Diacope, I synchysis,

Hysteron proteron. Αναποψκ Anastrophe, Reuersionem dixeris,'

est verborum tantum ordo praeposterus, vim cum, secum: procum me, & cum te, Italiam contra, pro Contra Italiam .apud Virgilium ini. Διάλυσις Dialysis, siue χαρεν σις Parenth sis, Ordinis dissolutio per interpositam sente tiam:vt,AEneas neque enim patrius consistere mentem Passus amor rapidum ad naves prae mittit Achaten. Διαυπη Diacope, siue πακσις Tmesis, Disse mo, quum scilicet dictionis compositae iunctura soluitur aliquo interposito: vi, Septem subiecta trioni: quum septentrioni dicendum fuisset.

32쪽

Σωχμου Synchysis, Confusio: Est enim quoties ordo omni ex parte turbatur: Τrtis Notus abreptas in saxa latentia torquet, Saxa vocant Itali mediis quae in fluctibus aras. Habet autem ordo hoc modo, authore Donato, Τ naues abreptas Notus torquet in saxa, quae I tali v

cant aras.

re, ον Hysteron proteron, sue ὐπρολογ, Hysterologia, quum id quod secundo loco fit, priorem in orationis ordine possidet: Et torrere parant flammis, & frangere saxo. AE-neidos primo. irim,eολκ Hyperbole,authore Fabio, Dementiens est superiectio, ut quae fidem non mere tur : vel augendi gratia, ut Ocyor Euro vita n stra, apud Horatium dicitur: vel minuendi gratia, ut Testudine rardior. In quo tropo monet Quintilianus modum in primis seruare opo tere, ne in Gota κλιαν vitium supra notatum, nos

inducat.-

ἔνιψασις Emphasis, Sive quia lates aliquid una significatur, siue expressior denotatio. Haec quuinultis fiat modis, hunc habet praecipuit,quoties fixum pro mobili ponitur: ut Scelus pro scelesto. Κοσις Homoeosis, Ignotae rei per eius quae magis nota est,similitudinem expressio.

Cuius genera recensentur: ὀ Parabole,

Paradigma.

εκεν Icon,Imago, quum quippiam ad imagi-

33쪽

nem alterius rei quasi describimus: ut os huia merosque deo similis. Hic enim ad dei imagine,AEneam comparauit Poeta.

Parabole, quam Cicero collationem interpretatur : Ea est inquit Donatus) rerum genere dissimilium comparatio. Plato in Euthiphone, Iuuenum in primis rationem ha bere conuenit nam sic transponimusJut in optimos viros adolescant, haud aliter ac pruden tem agricolam teneriusculis plantis primam curam adhibere decet, deinceps vero & alias non negligere. Πωλαδειγμα Paradigma,quii ex historia res

aliqua narratur, qua Velut exemplo accendimur& ipsi eiusmodi vel facere vel vitare. Cuius usus

tam est frequens cum apud poetas, tum apud oratores, ut minime opus videatur exempla in medium afferre. Quidam praeter Tropos etiam adorationis vi tutes ψυόσιν pertinere putant, quam πονο- το M ολ 1 ., ἐπομοδω, o ς λοφου, at

que id genus aliis constare putant , quae nos finitionibus minimὰ explicabimus : partim, quod propius ad orationis copiam attinere videantur : partim, quod ipsa e ymologia, & pri ma quod aiunt) fronte quid rerum sit, praeseserant: partim etiam, quod nostri instituti a gustia non sinit Chrysippeum hunc aceruum e

plere.

34쪽

Ontraxim' hic in figura quadam Phic lippi Melanchthonis rhetoricas institutiones, non infrugiseram studiosis adolescentibus sere arbitrantes: partim quod omnia arcta& succincta facilius tum intelligantur, tum alii' ac tenacius memoriae infigi & insculpi soleant, quam quae sparsa & tanquam in campo diffusa sunt: partim, ut aliquid scripturi, hac tabella ob oculos posita, statim rhetorici

artificii admonerentur. Adiunximus & figurarum ordines, quibus oratio tanquam flosculis& stellis exornari solet. Neque vero temeret citra authoris consilium hanc emisimus. Iam siquis vel exempla desyderat, vel figurarum definitiones , is ex authore ipso requirat. Malim i men exempla ex sentibus, videlicet. Ciceronis& aliorum eruditorum orationibus peti. Quare optime lector operam nostram boni consule.

Vale. AD LECTOREM. Authorem laudare vetat reuerenti'laudet

Qui debet, vel qui se bene posse putat.

Hoc mirantur opus docti,quod parua tabella Ante oculos ponit,qui legis ista, tuos.

Nec quicquam, qui compotuit, mutauit ab illis: Qui tibi sperauit hoc fore plana modo. Aut igitur fallor, vel erit tibi grata profecto Ampla in tam tenui bibliotheca libro.

35쪽

In Philippi Me

i rorica Tabulae.

R1A sunt omnino causarum generat, et Demonstratiuum, Deliberativum, Iudiciale. DEHONsTRATI v v M. Demonstrativum, quum laudamus aut vit

peramus.

e Personarum, Et est triplex, scilicet Factorum,

Rerum. Demonstrativum personarum. Exordium, Demonstrativii persona a Narrationem, xu habet orationis par-s Contentionem,tes quatuor: videlicet v Perorationem. e Beneuolentiae,

Exordium constat locisu Attentionis, Docilitatis. .c Rebus Beneuoletia petitur a Q & Personis. Sunt vero plurimi beneuolentiae captati

36쪽

dae locὶ, qui hic recenseri nequeunt. Vtimur nonnunquam insinuatione etiam, quit turpitudinem quae in causa videtur esse,excusamus.

Necessariis Utilibus frebus. Diffieilibus ,

N A et A L E S. Narrationis

loci sunt, Pueritia, ubi de ingenio dicitur& educatione.

Adolescentia, ubi studia conta

derantur.

i Iuuetus, ubi res publice aut priuatim gestae considerantur. Senectus..Mors,quae illam secuta sunt. Contentione fere hoc genus caret, quia non agitur de dubiis rebus.c Enumeratione argumento Peroratio constat rum, Mequ. .

37쪽

xN RHET. MELANc H. iDemonstrativum factorum. . Exordium, Narrationem, Demonstrativii factoru 1 Confirmationem, habet partes quinque: I Confutationem, Perorationem.

Exordium ab iisdem locis petitur, a quibus su perius. Narratione in hoc genere raro utimur, frequentius propositionibus. Honestum. Icile, i Confirmationis loci, et Facile, Difficile, 'Possibile, Impossibile. Quis Quid o

Quibus auxiliis

Cur .

Quomodo Quando. Consulatio fere non incidit in laudes. Huius autem loci sunt contrarii confirmationi. Repetitione argumentorum,

Peroratio I C Gratulationis,in laribi eoustat LAffectu Imitationis, in laetis: Commiserationis,in tri- sibu 3. Circunstantiae,

38쪽

r A AE. DΕΜoNsTRATIVUM rerum. Demonstrativi rerum sunt partes quinque: Exordium, Propositio: nam in hoc genere narratio nulla est,sed vice narrationis propositio ponitur.

Confirmatio: eius lo- Vtile,

Dimelle Confutatio, quae locis contrariis

constat.

Peroratio, quae constat iisdem I cis quibus supra.

DELIBERAT T V V M.

Deliberativum , quum suademus aut dissu demus,petimus,hortamur aut dehortamur. Exordium, Narratio, quae rara est.Eius vice pro positio ponitur.Nonnunquam incidui breues narrationes, sed statim sequitur propositio. Honestu, Exesa pluri-Huius JConfirma-Vtile, , mum Valent partes tio: cuius rI Facile, in hoc gene

Consulatio, quae a locis contrariis petitur. Peroratio, ut supra, Enumeratione &assectu constat. c.ii.

39쪽

IN RHEτ. MELANe H. IV DI cIA LE. Iudiciale, quo controuersiae ac lites conti

nentur.

Huius triplex est status.

Coniecturalis,An sit. Qui sunt, Iuridicialis, Iure an iniuria. egitimus,Quid sit.

De coniecturali statu, An sit. Status co NIECTURALIS constat quinque partibus, Exordium, Narratio, quae est historica facti commemoratio, quum sequia

Quae sunt, ue tur statim propositio.

Confirmatio, Comprobatio, Peroratio. e Voluntas, Confirmationis autem huius,lorici sunt duo,scilieet cPotestas.c Qualitas personae, Voluntatis loci,' Causa inducens ad sutapienc dum facinus. Impulso,quae est assectus, ira,'

Cuius loci

Ratiocinatio, quae a spe comm dorum ducitur.

40쪽

Locos Tempore;

H n ri Viribus. Iidem sunt loci d Potestas constat senseri circunstant 1 2 Si nis,

Antecedentibus, . Consequentibus, Absolutionem, quum docemus id signum quod factu est, misericordia & humanitate farictum esse. Inuersionem, qua docemus tagnum quod contra nos producitur, pro nobis facere.

De iuridiciali, Iure an iniuria.

Narratione Confirmatione, cuius proprii sunt loci. Peroratione. Desensor tamen addet Absolutus,

Est aute duplex satus negotialis, Assuptiuus Absolutus, quum simpliciter aliquid defenditur,

. Natura, Lexa Consuetudo, 'cuius loci sunt, α A Equum,