Thucydidis atheniensis historiographi De bello peloponnesium atheniensiumque libri VIII

131쪽

u6 BELLI PELOPONNE si Aciad Pariretheia montem,aliis ut cuiusque spes a Iiqua tulit tendentibus, quos Boeoth in sequentes trucidabanti praecipue equiues tuni ipsorum, tum Locrentium, qui re iam in fugam uersa,auxilio uenerant. Caeterum novistis interue tu facilius fugientium turba

salutem sibi peperit. Postero die qui apud Oropum edi Delium erant, relicto ibi

praesidio, adhuc enim illud tenebant,dom una se persecundunnare receperunt. Et Boe Boeot intres otii trophaeo posito, cadaueribus que suorum quidem sumptis hostium uero spoIiatis, ii homi relicto' que praefidio reuersi sunt in Tanagram insidiantes Delio, tanquam aggressuri. Quorum caduceatori Atheniensium caduceator ad mortuo s petendos iter faciens, obuius fit,ab eo que reuocatur,quod diceret illum nihil acturum priusquam ipse reueratisset. Idem cum ante Athenienses stetisset, exposuit mandata Boeotiorum, haud iuste fecisse eos, qui iura Graecorum transgressi essent, quibus constitutum sit, eos qui alie, nam terram inuaderent, a templis qui illinc sint,abstinere. Athenienses autem Deli uin muro cireuia dedisse,iii colere. 8 quaecunque ab hominibus in profano fiunt, ea in illo fano facere: aquam quam nefas ipsis esset tangere, nisi ad abIuendas in sacrificium manus,in alios usus haurire.Ideo que Boeotios tum dei, tum sua uice inuocantes loci praesides daemones atque Apollinem,edicere illis,ut e templo excedant sua secum abo portantes. Haec cum caduceator dixisset,Athenienses misso ad Boeotios suo caduceato. re,negant se quippiam in templfi iniuria fecisse aut in posterum sua sponte este factu ros. Neque enim ea se gratia ab initio uenisse,sed ut illine eos qui potius iniuriam inferrent,propulsarent. Esse autem apud Graecos Iegem,penes quos imperium sit cuiuscuisque regi Ois,seu magnae,seu paruae,ut penes cosdem sint semper& templa, ubi cisdem ceremonijs fiant sacra, quibus cosuetum esset,quoad fieri potes .Etenim Boeotios,aIiosque permultos, quicunque terram aliquam ui cultoribus eiectis ipsi incolunt, templa quae prius aliena erant occupantes, pro suis possidere: et eos si praeualerent,o ipsos rum terra potirentur hoc iuris habituros.Nunc autem in qua parte sunt, Iibenter esse, tanquam ex suo non abscedere. Aquam quoque se in necessitate mouisse,nec per c . tumeliam apposuisse,sed cum illos ulciscuntur,qui in suam terram irruperunt,ad ute 8 i mitia me' duni compulsos esse. Omnia uero Iicere bello, traduersitate aIiqua circunuenti ueatrum M quandam etiam apud deum . Etenim delictis non uoluntariis refugium

esse aras:scelus que eorum uocari qui nulla necessitate sunt mali, non eorum qui pro pter aduersa aliquid audent. uita etiam illos impie muIto magis facere,qui pro tems piis mortuos reddi dignum censerent, quam qui inuiti quae consentanea sunt templis, accipiuiat. Plane autem iubebant illis dici, se non recedere ex agro Boeotio: non enim iam in eo se esse quem ui obtinuissent,sed ex ritu maiorum postulare,ut mortuos tollere liceret.Boeotii respondent: siquidem in Boeotia essent, excedentes e terra sua alpor

tarent sua:fin in illorum, ipsi intelligerent quid foret factedum, existimantes Oropiam ubi contigit illos occumbere commissa in eius confiniis pugna, ditionis Atheniesium esse,quog caesos ipsi no teneret illis inuitis. Nes ad eos reddedos se obligatos esse,sed illos ex sua terra abeuntes,consentaneum esse ea quae repetunt, recipere. Hos Achcnien sium caduceator cum audisset infectare ab it. Et Boeotii tum accersitis protinus ex Diau Maliaco iaculatoribus funditoribus*, tum duobus millibus grauis armaturae Coarinthiorum,quae: secundum pugnam auxilio uenerunt, tum praesidiariis Peloponnenssibus,qui ex Nisaea unil cum Megarensibus profecti erant,aduersus Delium castra mouent: aggressi que munimenta cum aIiis oppugnandi generibus, tum uero machina oppugnandi admota,unde& locus expugnatus est ad hunc modum: Factam antennam ingen rusti mill- tem eum geminas in partes serrauissent, omnem excavant, eam que rursus uelutitiam . hiam affabre compingunt,o in ipsius summo lebetem catenis appendunt, adunco super illud ferreo rostro, ad insufflandum, quod ab ipsa antenna procedebat, eius ii gno magna ex parte serrato.Hanc machinam longo spatio carris aduecta,muro admo

uent,qua maxime parte uitibus erat limis. cdstructus.Ubi admota est grandibus fossibus ei rapiti antennae,quod ad ipsos spectabat,applicitis,fiatum cient,qui flatus acti

132쪽

ter actua in ahenum prunas&salphurae picem habens ingente flammam exestauit,

murum que incendit: ita ut nemine super eum perstante sed omnibus in fugam se data tibus munimenta caperentur. Praesidiariova alii occubuerunt: ducenti capti sunt, aIta multitudo coscensis nauibus recepit se domu Recepto Delio decimoseptimo a pugna die, caduceator Athenielium rei gestae prorsus ignarus, no ita post rursus cu uenisset, caesorum gratia eos Boeotia reddiderunt,non amplius eadem respondentes. Perierunt autem in pugna Boeotiorum quidem paulominus quam quingenti Atheniensium uero cum Hippocrate imperatore paulo minus quam mille, praeter levis armaturae atq;Iixarum magnum numerum. Post hanc pugnam Demosthenes ubi nauiganti si hi ad Siphas traditio no processit,cum haberet in ea classe Acarnanum,3 Agraeorum, Atheniensium ad quadringentos armatos, egressus est in agrum Sicyonium: dc priusquam omnes appellerent naues,Sicyonii ad sua tutanda uenientes eos qui egressi fuerant,fugant,ad nautam usque persecuti, alios interemerunt, alios uiuos ceperunt, ac trophaeo ere sto,caetas suis petetibus reddiderunt. Per eosdem dies, quibus ad Delium res gesta est, Sitalces Odryserum rex uita excessit,uictus in praelio a Triballis,quibus intulerar arma. Cui successit in regno Odrysorum,ae caeterae cui hic imperauerat,

Thraciae, Seuthes Sparadoci germani Sitalcis filius. Eade hyeme Brasidas cum ijs, quos in Thracia habebat sochs, bellum intulit Amphipoli Atheniensium eoloniae ad Strymonem fluvium. Hunc locum,ubi nunc sita est urbs,primus tetrauit incolere Aristagoras Milesius, cum regem Darium fugeret, sed ab Edonibus eiectus est. Deinde Athenienses duobus post miriginta annis eo missis decem milIibus incolarum, tum suorum, tum aliorum quicunque ire ueIIent,qua: Thracibus apud Draheseum sunt

interempta. Rursus undetricesimo anno Athenienses reuersi Agnone Niciae filio coeloniam deducente expulsis Edonibus hanc urbem condiderunt,quae prius nouem uiae uocabantur. Proseisti autem fuere ex Elane quam ipsi maritimum emporium in ost is

fluuii habebant,quin* ct uiginti stadiis distante ab urbe, quae nunc est, quam Agnon ideo Amphipolim appellauit, quod praeterfluente utrin* Strymone cingeretur, du

cto a flumine ad flumen Iongo muro,conspicuam mare uersus D continentem collocauit coloniam. Aduersus hanc igitur Brasidas ex Arnis agri Chalcidensis cum exercitu profectus, circa solis occasum peruenit in AuIonem dc Bromiscum, qua stagnum Bolbae mari infunditur: ecenatus que noctu ire pergit. Erat autem tempestas subniuragebat. . Quo libentius iter faciebat,uolens Iatere, qui intra Amphipolim essent, prae ter proditores.Nam erant ibi tum nonnulli Argiliorum, qui sunt Andriorum coloni, illic domieiliu habetes,tum alti huius rei participes,partim a Perdicca, partim a Chalcidensibus permasi, praecipue que Argilii in proximo habitantes, Atheniensibus suis speeti semper Sc oppido insidiantes. Hi ubi di tempus affuit, di Brasidas eum iampriisdem de tradenda urbe composuissent,cum suis qui munia reipublicae administrabalit, tunc eum in urbem receperunt eademb nocte ab Atheniesibus deficientes exercitum ad pontem fluminis promouerunt, unde magis quam a transitu oppidum abest noli, dum muris cinctum uti nunc est.Praesidium autem quoddam modicum, quod ibi cose locatum erat,paruo negotio Brasidas ui submouens,lum proditionis, tum tempesta, tis,tum repentini aduentus beneficio pontem transit:continudque eorum potitus est, quae Amphipolitanorum passim extra oppidum habitantium erant. Hoc repentino eius transitu aduersus ciuitatem facto dc eorum qui extra fuerant multis captis,aIlis ad urbem fuga elapsis, Amphipolitani maiore in modum tumultuabatur,praesertim matuo suspecti.Credi est ut dieituro Brasida, nisi maluisset suos ad praedam uad urbe

subito cciuertere,ea fuisse captuP. Niic sistes exercitum ad ea quae extra urbe sunt diris pie la discurrit, destitit in eum per eos q intus erant,nihil eis succederet. CaeteP aduersarn multitudie proditoribus praepolleres, ne statim portae aperiretur mittunt cfi Eu cIeo duce qui aderat eis ad praesidium loci pro Atheniensibus ad alterum duce Thraue

ciae Pside,Thucydide Olori filic qui haec conscripsit, agente cim Thason Parios colo

Deliu capitur. Sic mihsitaleis teri.

Seuther,

Amphipola

133쪽

itS BELLI PELOPONNE si Acinitam, quae est insula distatas ab Amphipoli fere dimidiati diei hauigatione iubente sui sibi lieniret auxilio.Quod simulac ille audiuit cum septem nauibus,quae forte aderant, proficiscituriuolens ille quidem praecipue anteq*am Amphipolis dederetur occurrere: sin minus Elona occupare. Interea Brasidas metuens,lume Thaso auxilia nauium,

tum quod audiebat Thucydidem in omni circa Thracia officinis aurariis praeesse, v. per se admodum poste apud primores in continente, annixus est urbem si posset ante eapere ne si ilIeueniret,plebs Amphipolitana sperans eum et classessi sociorum auxi, Ips ex Thracia coactis, urbem defensurum, iam sese dedere recuset. Atque ita aequabis lem conuentionein iniit hoc edicto per praeconem denuntiat Amphipolitanorum atque Atheniensium qui intra urbem essent,quisquis uellet pari simit que iure uti,eum manere apud ma bonae qui nollet eum abire, exportatis suis facultatibus quinque inatra dies Hoe audito plerique alterius uolsitatis effecti sunt. praesertim cum perpaucos Athenieses respublica administraretur: caeteri,uulgus promiscuum, di eorum magna ex parte propinqui essent,qui foris fuerat capti,& prae metu aequum esse edictum exta minalites: Athenienses quidem quod Iibenter exirent,non idem sibi impendere periculum,quod aliis rati,quod non celerem succursum expectarent. Caetera uero multitu. do quod neque aequabili ciuitatis iure priuarentur, ec praeter opinionem periculo libeL.r sttiuis Ara ratemur.Itaque iis qui eum Brasida composuerant,in aperto iam edictum iustum asseph po poti rentibus,quod cernerent uulgus quoque mutasse sentetiam, nee amplius exaudire esi, qui aderat Atheniensium ducem accepta conditio est, initaq; conuentio. Atque hune in modum urbs tradita.Eodem die circa uesperum Thueydides cum nauibus ad Eio na appulsus es. Amphipesina tenente iam Brasida,er nocte Elonem accepit,statim sub aurora iii naues celeriter auxilio uenisseno occupandam secundum haec Thucydi des quidem res apud Eionem ordinabat, ut et statim si Brasidas inuaderet, et mox e qui de superioribus transire ex foedere uellent tuto possent excipere. Ille autem repente multis cum nauighs secundo flumine ad Eionem uectus,si forte promontorio quod a muris excurrit occupato, Ruminis os dii potiretur. Qui etiam a terra Eionem cum tentasset, utritaque pariter est repulsus, ob id que ad res Amphipolitanas ordinandas, di ad euin defecit Myreinus eluitas Edonensis Pittaco Edonorum rege at Pitta uxore Braure interfecto. Nec milito post Gap Ius et oesyma, quae

Atau es sunt Thasimum col niat,'rdicca haec transigente,cuin statim post captam urbem afucupivis. fuisset. Amissa Athenienses AmphipoIi ingeri nietu tenebantur, praesertim quod oesdimi. ciuitas eis perutilis erat,tum prouetu materiae,quae ad aedificadas naues exporta batur, pecuniaed, tum quod aduersus socios suos ad Strymonem usque dedueetibus Thessalis transitus Lacedaemoniis eratrauibus nisi pontem tenentibus propter ingens sanestuminis in superioribus stagnum,haudquaqua liceret accedere triremibus,Atheniestbus ad Eionem excubantibus.Tunc autem Athenieses haec facilia factu existimancinore, in tes,& ne deficerent socii uerebantur. Nam Brasidas cum in caeteris modestum se praeflereidum as hebat,ium uero ubique praedicabat se ad liberandam Graeciam esse missium. Quod a feci . dientes quae Atheniensibus parebant ciuitates Amphipolim ab eo captam,mqua/lem se,quamque mitem exhiberet,uehementissime ad res novandas incitabantur: ais ad eum clam missis caduceatoribus,aecedere iubebat pro se quique ad illum primi de ficere uesentes, quippe rati non timendum sibi tandiu, destitutis Atheniensium sub sidioiquantum postea constitit,plus affectione caeca iudicantes quam certa prouidetis, assueti homines quod maxime affectant,id spei inconsideratae permittere:quod non assectant id principi rationi eommittere. Augebatur praeterea eis fidutia neminem adauersus ipsos auxilio uenturum, quod recentem in Boeotia Athenienses calamitatem accepissent.Brasida quoque alliciente nec uera referete,non esse ausos congredi Athenienses,apud Nisaeam secum soIius exercitum trahente. Ideo ante omnia uoluptatem

impraesentiarum capiebant: ec quia tune primum Lacedaemon constituerant ea lo ca tentare, ipsi nauare illis operam omni ratione parati erant, viae sentientes Athe

134쪽

nienses praesidia,utini pe& breui hyberno,in urbes dimiserunt. At BiasidasH aee, d aemone naitti sibi exercitum cuna iussistet,ipse super Strymonem ad copingendas nasu esse accingebat. Verum haec ei a Lacedaemoniis suppeditata non sunt partim iuuidia primoruin,partim quod malebant suos ex insula recuperare,at 3 bellu finire. Ea dena hyeme Megarenses maiorem mugi,quem de ipsis tenuerant Athenienses,recuperatum euertunt ad soluna .Et Brasidas post captam Amphipolim, sociorumi exercitu que habebat,duxit aduersus Ioesi nomine Aetam,quia fossa regia introrsum prominet, cuIusq; Athos mons excelsus ad Aegaesi pelagus terminas.Ubi cotinens urbes Sana Ane Athos.drloP colonia ad ipsam fossam mare uersus,quod Euboeam spectat de Tityssus,dc CIe Malom

onae,& Acrothous,et Holophyxus, et Dius, quae promiscuis getibus habitans, Barbaris bilinguibus,re aliquantulu Chalcidonlibus,sed praecipue Pelasgicis Tyrrhenis,qui Lemnum aliqn Athenas 3 incoluerunt, S Bisaltico,& Crestonico, fc Edonibus uicuistatim habitantibus. Haud plerae 3 ad Brasidam descivere.Verum Sana Cy Dius ga ob uou ki

stiterunt,earum regione Brasidas stativa illic habens populatus est. Et cum imperata non faceret continuo castra mouit aduersus Toronam Chalcidicam,qua AChenienses Toro tacta tenebant, solicitatus a paucis quibusdam urbe tradere paratis. Et profectus no ste iam ridici. circa diluculum cum exercitu consedit ad templum Castoris&Pollucis quod ab urbe Castorum

tribus fere stad is distat, ignaris Athenies bus, qui ibi praesidio erant, caeteriso oppida PQ bteps.nis,praeter eos qui cum illo transegerat, ac uenturum nouerant:quorum aliquot, qui eum clam adierant,aduentum ipsisus obseruabat. Qui ubi illum adesse senserunt,admi serunt ad se septem uiros nihil habentes armorsi,nisi gladios Tot enim ex uiginti,quia hus negotium datum erat ingredi non timuere,duce Lysistrato Olynthio. Ii per muruma ad mare vergentem introgresti,ac furtim conscensia altissima arce urbis ad collem postrae praesidium quod illic erat olbtruncant,et portulam Canastraeum uersus Prumput. Brasidas autem a IiquantuIum progressus cum caetero exercitu quiescebat, praemissis celatum peltatis:qui cum portae aliquae aperirentur,&signum quod conuenerat tolleretur,primi irrumperent Et ij quidem aduentante tempore mirabundi ad urbem paulatim appropinquabant. Intus autem Torona, illi,qui cum qs qui introierant, praepaarabant,ut S urbem occuparent, deportae apud forum diffracto uel te ipsis aperiretur. Iidem primum circitductos quosdam per portulam tiatroducunt, ut eos qui in urbe essent nihil scientes, di a tergoreab utrossi Iatere repente terreret. Deinde ignem,quod signum condictu erat, proferunt,ec per portas fori peltatos iam calteros accipiunt. Et Brasidas conspecto quod conuenerat signo,excitatis suis cui su contendit: identide uociferantibus ad incutiendum iis qui intus erant, metum. Quorum alii Protinus in portas inciderunt,ald in trabes quadrangulares,qua ad tollenda saxa initii collapsi, qui reficiebatur, ante illum positae erant. Brasidas igitur cum multitudine colastim sursum uersus ad urbis superiora conuertitur,uolens eam a summo ac prorsus occupare. Caetera item passim discurriti In hac ciuitatis expugnatione pleris omnis rei igiaari sata igebat. Qui uero participes fuerant,er quibus res pIacebat,subito introeuntibus se associant. Athenieses autem rant enim armati circiter quinquaginta in foro dormietes iubi senserunt aliquot eorum inter manus illorum obtruncati sunt reliqui fuga elapsi: pars itinere pedestri pars ad duas naues,quae custodias agebant,euaserunt in Lecythu, praesidium quod ipsi tenebant occupata arce urbis maritimae in angustiis Istlimi post tae,ad quos etiam coiugerunt Toronaeorum quicunq; erant studiosi illorum. Luce orista,et urbe prorsus capta,Brasidas hs Toronaeis,quicuus ad Athenienses p fugerat per caduceatorem edicit:Quil s exire uelit,est tuto ad sua reuersum,muntis ciuitatis fiuia cistuP. Athenienses uero iubet abire Lecytho ut quae sit Chalcidensium data in hoc fit,

de,eos Nipsopi saeuitates incolumes fore Illi negat qdem se Iocii relicturos, sponderitamen sibi postii Iant diei spatium ad mortuos tollendos. Hie fide publica dies duos indulsit Quibus di ipse uicina aedificia firmauit,ssi Athenienses sua. Insuper concilio Toronaeoruml coacto, talia quidem locutus est, qualia apud illos qui erant in Acantho:

135쪽

nELLI PELOPONNESI Aci

ori h ictu Noti esse at illum cxistimari qm secum de tradenda urbe transegissent caeteris deterios e alit proditores csse,quippe qui neq; pecunia psuasi hoc egissent, neq; seruitutis, sed Toroii ei ob libertatis N publici commodi gratia aut eos qui huius favisti participes ito extitissent re bus suis frui no debere. Se enim uenisse non ad ciuitatem perde dam,aliquem ue priuatum et idcirco edictum fecisse fas,qui ad Athenientes stigissent, quod nihilo deteriores censeret ob amicitiam quae illis fuisset cum Atheniensibus, neq; Lacedaemoniorum: ami citiam eis cum experti fuerint uisum iri minorena:sed eo propensiores ad ipserum be, nevolentiam fore quanto ij futuri forent iustiores,nunc quod inexperti essent,fuisse deterritos. Eos se hortari omnes ad se praeparandum tanquam fideles futuros socios,eosdem posthaesita peccauerint,sontes fore: na antehac iniustos no fuisse,sed illos potiuquibus sortioribus paruissent:& si quid aduersati fuissent ueniam dandam. Haec dice do illos hortabatur. Ubi tempus sponsionis exint,Lecythum aggreditur. Athenieses pro muris parum ualidis,di pro aedificiis pinnas habentibus,sese defensabant,unum , diem uim arcuersit .Postero autem cum machinam hostis admoturus esset, ex qua igne in lignea propugnacula iacularetur,turrim ligneam super aedificium opponunt ad ea

partem,ad quam iam tendebat exercitus,quael maxime exceptura machinam putabaturis praecipue expugnabilis erat. Huc multas amphoras aquae sati urnalia&laxa coportant: multiq; mortales conscendunt.Quo onere maiore quam ut ferre posset aedificium repente discissum est:editob ingenti fragore eos Athenieses qui cominus spectabant,maiore dolore affecit qua metu. At is qui eminus, praesertim remotissimi quis existimantes captum iam illic oppidum, fugam ad mare et ad naves capessunt. Quos Bralidas ut uidit deseruisse propugnacula,et quod acciderat aspexit,aggressus cum exercitu oppidum capit,et quoscumue ibi nactus est interficit. Ita Athenieses relicto Ioaco itauibus ae nauigias in HIIene se receperunt. Denuntiauerat autem uoce praeconis, Leotblimes cum oppugnaturus Lecythum esset Brasidas,daturum se triginta minas argenti ei, ipitur, primus murum costendisset. Uerum ratus non humanitus, sed aliter expugnationem

extitisse, eam pecuniam Palladisi est enim illic eius deae templumodonauit:& ubi Lecythum euertit,reparauit li,omne ad solum dedicauit. At reliquum hyemis consumpsit, tum ea loca quae habebat stabiliedo,tum alienis insidiado.Qua hyeme exacta,octauus belli annus excessit. Ineulate aute statisn uere sequentis aestatis,Lacedaemon at Athenieses annuas inducias fecero, quod celerent Athenieses quidem Brasidam nihil amplius de ipsis defectionem tracturum:priusquam per quietem reficerentur,simul lut si eis bene cederet ulterior conuentio fieret. Lacedaemoniri uero,haec ipsa prout erat, Athenienses extimescere re laxamento malorum ae Iaborta futuros, sua sponte auidiores ad agendum de reeonciliatione,redditis* captiuis,ad paciscendum in Iongius te pus.Nanssi suos recuperare plurimi faciebant,& eo magis quo Brasidas magis profici, ebat, rem 3 augebat,habentes in animo alios confirmare alios qui ex aequo resisteret,

tentare ac uincere. Igitur ab ps dc eorum sociis induciae pactae sunt,in haec uerba: Induciae inter Athenienses 3c Lacedaemonios. In luctar is ,- Uod ad templum ais oraculum Apollinis Pythid attinet,placet nobis,ut qui uegelliumnisor Iint nullo dolo,nullocli metu comIant ad patrium quiscue ritum.Lacedaemonii P bauerunt halc,eorum. qui aderant secti,atq; dixerunt se Boeotiis hoc at* Phocesibus quoad possent,misso caduceatore persuasui os Q uod ad pecuniam dei attinet,cum Mare ut sontes deprehedamus di in eos iure, de ex maioru legibus animaduertamus nos

uos aequibuscuno aliis libuerit patria instituta seruatibus. De his igitur placuit Lacedaemoniis & eorum sociis(si modo foedera fiano eum Atheniensibus utros 3 in sua

terra manere contetos,risq; habenis:Lacedaemonios quidem in Coryphasio intra Bu, fradem et Tomeum manetes: Athenieses autem in Cythereis,neutros cum alteris soscietate misceri, net nos cum ipsis, ne* ipsos nobiscum. Eos qui in Nitaa essent, & in Minoa non transire iter,quod est ad GIis praeter Nisium ad Neptuni delubru. Ab ipse aut delubro statim ad ponte Minoam uersus,Megarenses quod ac socios no transcede

136쪽

L I B E R iitt. trire usam hanc BC insulam habentes quam Athenienses ceperunt: neutrost eum altissultro citros commercium habere.Item eis uti licere quaecunq; nunc in Trocrene has

hent,3c de quibuscunq; cum Athenieiasibus couenerit necnri uti mari,qudcunq; pliseuerit,uel ad sua ipsorum,uel ad sociorum ire. Item Lacedaemoniis licere dc lac is nati uigare naui non longa,sed alio nauigio quod remis agatur: iiij podo uecturae duum milium talentorum. Item caduceatori at* Iegatis, comitibus* quantiscund si placumirit, dissoluendi belli gratia& controuersiarum,in Pelopcinesum Athenas ue euntibusae redeuntibus,terra mari s foedera esse. Transfugas interea non recipi liberum ser uiam ue,ne I uobis nega nobis. Item uos causam dicere nobis deferentibus, di nos

uobis: secundum instituta maioWin Iitigando, litem solui iudicio citra bellum. Lacea daemoniis haec ac lac is placita sunt.Quod si quid 's aut honestius,aut iustius esse uo his uidetur,euntes in Lacedaemona docetote NihiI enim quod modo iustum dixeriistis,abnuent uel Lacedaemonii uel sociarnqui ibunt, id spath arbitris in eundo hahi turi, quatenus uos nobis iubebitis. Foedera haec ad annum erunt. Placuerunt populo. Acamantis magistratum prytaneum gerebat,Phaenippus scriba fuit, Niciades praefu/it,haches recitauit Quod faustum Atheniensibus sit inducias fieri,prout concesserui Lacedarinon a eorums socii,& spopoderunt in populo inducias este annuas, quae hodierno die incipiant quartodecimo Elaphebolionis,id est Decembris mensis. Hoc interim tempore utiorum s legatos at* caduceatores inuicem adeutes,tractare qua ra tione bellum dissoluatur,concionem aduocantibus imperatoribus ac praetoribus. Primum de pace consultare Athenienses,quonam modo adeat legatio de bello soluedo,

peril subito legatos qui aderunt spondere apud popuIum, se placitis staturos ad annum uertentem. Haec conuenta ac placita sunt inter Lacedaemonios Athenienses vita utrorum*socios, Gerastis apud Lacedaemonios mensis die duodecimo. Conuencltorum autores extiter ut ex Lacedaemon is Taurus Echetimidae, Athenaeus Periclidae,

Philocharidas Eryxid ae: Ex Corinthias Aeneas Ocytae Euphamidas Aristonymi: Ex Sicyoniis Damotimus Naucratis Onasimus Megacis: Ex Megarensib Nicasus Cecali Menecrates Amphidori: Ex Epidaurhs Amphias Rpeidaer x Atheniensibus magistratus Nicostratus Diotrephis, Nicias Nicerati, AutoeIes ToImari. At* hae quideinduciae pactae sunt, tr per eas assidue in colloquium de rerum maiorum foederibus uentitabatur. Verum per hos dies cum haec fiunt,Seiona apud Pallenam eiustas ab Ictona Atheniensibus ad Brasidam deficit. Aiunt autem Seionaei se Pallenenses esse, ex Peloponneso ortiindos: suosiue maiores cum, Troia nauigarent tempestate qua Achiui usiiunt,in eum Iocum appulsos,ibi consedisse Quos cum defecissent noctu Drasidas ad sit, praeeuntelia officii gratia triremem sequens ipse eminus actuario nauigio, ut sit in quod nauigio suo maius incidisset triremis opem ei ferret Si uero in a I iam atque ma gnam triremem non existimabat illam in minus nauigium dilecturam,sed in nauem di se interea saluum fore.Cum transfretasset coaeto Scioniorum concilio, in eam sententiam locutus est,in quam apud Acanthum ae Toronaint de hoe ampIius esse istos praecipua laude dignos qui cum 'Ilene in Isthmosita ab Atheniensibus occupes perte, . tidaeam tenentibus,cumis nihil fini aliud u insuIalni,tamen ad libertatem ultro transierint, non expectantes ignauiter ut sibi necessitas exprimeretur agnoscendi domestici boni:&esse id signum, eos aliquid aliud rerum maximarum praestanti animo subdirituros.Quod si ex sententia esitingeret, haud dubie fidelissimos Lacedaemoniis amicos existimatum iri,atq; aliis in rebus honoratum . Quibus uerbis ereeto animo Seionii et omnes pariter auditores effecti etiam illi quibus antea res acta displicuetat,constitue runt strenue bellum ferre. Et Brasidam cum in caeteris honeste acceperunt, tum uero ille aestis,audi publice aurea eorona redimierunt,tanu Graeciae Iiberatorem:& priuatim tentis co renronauerunt,ac ueluti athIetam frequentarunt. IIIe colastim relicto eis aliquanto prae sidio,retro abiit. Nec multo post egde eum maiore exercitu tiansfretauit,uoles Mendam atq; Potidaeam tentare,ac prius occupare usiquod suspicabatur Athenieses uni

137쪽

iit BELLI PELOPONNEs IACI quam insulae succurrerent. Et cum nonnihil de proditione transegisset cum his ciuitia

tibiis, riam rem esset exerciturus,interim ad eum ueniunt cum triremi qui inducias Inluctari ora tenuntiarent: ex Atheniensibus Aristonymus, ex Lacedaemon is Athenaeus Ita exercitor Ar 'si rursus Toronam reuersus est,ec legati renuntiant Bra fidae couenta. Quae quidem uniuersi in Thracia sociis approbauerunt. Aristonymus autem caetera annuere, Scioranios tame negare in foederibus fore,quos ex dierum supputatione sciebat post initas induetas defecisse.Bra fidas contra multis uerbis affirmare antea defecisse, nec se urbem

uelle tradere. Quae ubi Aristonymus Athenis retulit, protinus Athenienses in experadito fuerunt Scionae bellu inferendi.Sed Lacedaemonii missa legatione,dicere eos fordera praeuaricari,cir se pro ciuitate intercessuros,fidem Brassidae habentes,paratost iudicio disceptare. Illi nolle iudicio perielitari, sed primo quoque tempore cum exerciata abire irati si qui in insulis iam sunt,qui ab ipsis desciscedum censeant,inutili sibi Lacedaemoniorum terrestri potentia confist. Constabat tamen re uera defectionem fuisse qua ius suum tutabantur At lienienses .Quippe duobus diebus posterius a Seioniis deficitum est Itaque facto in sententiam Cleonis decreto de Sciolans capiendis interi raeda deicit naendisq,caetera omittentes,ad hoc sese praeparabant. Atq; interea ab eis Menda defegj M AE cit,eiuitas in Pallena Erythreorum colonia, quam ex ipsam Brasidas recepit, non emio m stinians se iniuste agere quia per inducias aperte defecissent. Nam erant quae inuicem Atheniensibus crimini daret & foederum ruptoribus Quo magis Mendeses fuere ausdaces,tum cognita Brasidae propensa sententia, tum sumpta ex Scioni js coniectura, quos non prodidisset,lum quod eis pauci cum adessent consen,& ' tunc cunctarentatur,non tamen omisissent: sedc si stibi ipsis timerentne patefierent, tamen eos qui multi erant,praeter opinionem superauissent. Haec cum protinus Athenienses acceperiat, multo magis irritati,se aduersus utran*ciuitatem instruebant: quorum classis aduenatum expectans Brasis das,liberos, uxores que Seioniorum ac Mendensium subduxit in olsi est,' chil Chalcidicam Olynthum,cum praesidio quingentorum Peloponnensium,totidem cpeidiea. peltatorum Chalcidentium,praefecto omnium Polydamida. Et isti quidem tanquam Pol Diuidat. propediem uenturis Atheniensibus,recte sane inter se comuniter res administrabant. Brasidas autem interea pariter ac Perdiccas rursus aduersus Arrhi barum tendunt Perdiccae umi in Lyncum Hic quas habebat copias ducens Macedonum S incolarum Graecolum etcti Bratidcc in ille praeter suas Peloponnensium reliquias Chalcidenses, Acanthios,& ex aliis popam it, 3 Iis pro cuiusque magnitudineuii summa Graecorum armatorum fere tria milia,equis P '' tes omnes qui sequebantur,Macedonum eum Chalcidensibus circiter mille,alia Barais harorum manus permulta.Ingressi regionem Arrhibaei,cum Lyncestas ex aduerso ea metatosinuenissent,ia ipsi castra ponunt. Cumrepedites collem e regione suum utrinque haberent,re campum qui interiacebat equites percursarent, pugna inter eos primum equestris commissa est. Deinde Brasidas Sc Perdiccas eum Lyncestae pedi tes cum equitibus e colle priores processissent,parati ad praelium ediue o productis Nipsi copiis,conflixerunt.Lyncestae in fugam uersi sunt multi interempti,caeterim, giendo altiora adepti,quieuerunt. Post haec trophaeo erecto, biduum triduum s subis stiterunt,opperientes Illyrios,qui a Perdicca mercede coducti uenturi erant. Verum

Perdiccas non subsidere amplius uolebat,sed aduersus Arrhibaei oppida progredi. Bralidas autem respiciens ad Mendam ne quid pateretur,si prius appellerent AthenivbH. enses,& quod IIIyrii non aderaui,non ad progrediendum, sed ad regrediendum potius animatus erat .Et cum ii inter se altercarentur, nuntiatum est Illyrios Perdicca prodito cum Arrhibaeo esse.Ex quo utrique uidebatur, ob iIlorum metum hominum bellicosorum esse abeundum Cumi propter contentionem nihil esset consi itutu, quoanam tendere oporteret,interueniete nocte Macedones, Barbaroauo multitudo, sub ito timore perculsi,id quod in magnis exercitibus fieri costaeuit,incertis caulis, quod putarent plures aduentare quam ueniebant, tantums nondum adesse,in repentinam

fugam se dantes,domum reuertexunt, Et Perdicca in i principio ignarum rei ut rescu

138쪽

Ltu ER VI. uit coegerunt,antequam Brasidam inspiceret Cprocul enim sane altet ab altero eastra habebano illine discedere Brasidas primo diluculo postquam accepit et abige Macedones,& Illyrios at* Arrhibadu inuasit ros,quadrato tela agmine levi armatura ui medium accepta,constituerat abscedere:dispositisq; si qua inuaderetur iunioribus excursoribus cum delecta ipse trecentorum manu in animo habebat ut postremus discede ret,resistendo primis quibusque hostium sese offerentibus: ecpriusquam illi aduentarent,ut in breui, milites suos adhortatus est:

oratio Brasidat ad misites. NI S i ego suspicarer uiri Peloponenses terrore percussos, quoa dereIictus sum,

quods Barbari permulti in nos tendunt,non ita uos hortarer pariter ac docerem.Nunc quod ad desertionem nostrorum,dc ad hostium multitudinem attinet, quae maxima sunt,uos breui admonitione Thortatione persuadere conabor. Conuenit enim nobis in rebus bellicis strenuos esse non propter praesentiam sociorum seni per, sed uirtutis propriae causa, neque aliorum multitudine terreri. Quippe qui non ex eiusmodi republica ortum ducitis,in quibus non praesunt paucis multi, sed potius pluribus pauci,nullo alio adepti potentiam quam uincendo in praeliis.Barbaros autequos nunc inexperti formidatis, scire debetista ex illis contra quos pro Macedonibus pugnauistis,& ex ins quae ego partim cdiectura partim fama intelligo nou asperos fouere. Quaecunque enim re uera sulit imbecilIa,sed putantur ualida cum de ipsis docuis mentum ueritatis accesserit,audaciores aduersutos redditi. uibus aute aliquod uti que bonum adest, si quis id non praeuident, hic in eos ferocior fertur. Isti ueto v tariadi sunt in ueniedo,terrori sunt hominib'imperitis,utpote aspectu multitudinis horrendi, cruociferationis magnitudine terribiles, inanis illa elatorum armorum crepitatio speciem minarum habet sed 'dem in conserendis manibus aduersus eos qui ista sustinent, non tales existunt. Nessi enim pudet eos quemadmodum nos Lacedaemonios cum ordinem nuIIum habeant,locurn deserere dum superantur: quorum fuga eandem quam aggregio honestis gloriam habet,ae pro irreprehensibili re ae forti existi imatur. Et cum pugna rersi domina sit, praecipue 3 si cui praebeat cum decore causiam

conseruandae salutis, tutius ducunt citra suum periculum terrefacere nos,quam nobi cum uenire ad manus, id quod ante,u nunc sectitauerunt. A quibus quidquid asperitatis impedeat, cernitis re quidem modicum,aspectu autem 5 auditu ferox. Eos cum infesti uenient uos sustinentes, en cum tempus erit, cum decore & ordine rursus uos subducentes, in tutum propere abibitis, cognituri in reliquii tempus huiusmodi turis has, iis qui primum impetum exceperint,ostentare robur, minabudas eminus ac cun ctabundas easdem: si accesseris,cominusq; cdstiteris,strenuitatem celeriter in id ut tuisti sint demonstrare. Talibus hortatus Brasidas,copias subducebat.Quo uiso,Barbari multa uociferatione ac tumultu ingruebant,eum fugere opinantes, praeuetuo se interfecturos. Sed cum excursores quacun* illi incidebant obsisterent, Nipse cum delecta manu invadentes sus ineret,ita praeter opinionem aduersus primum impetum restiterunt,ec deinceps excipiendo eos propulsarunt: sese cum ab ilIis cessaretur subtrahentes. At eum in spatiosum uentum est locum a Graecis qui cum Branda erant,iam procul aberant barbari,quae pars relicta erat, ut hos insecuta cum ipsis consereret maanus. Nam caeteri cursu cotenderant in fugientes Macedones, quorum ut in quen* incidebant,trucidauerunt. Iidem angusto in regione Arrhibaei inter duos coIIes ingressu occupato,scientes non aliam esse Brafidae ad redeundum uiam iam aduetantem iis Ium ad ambiguum uiae cireusistunt tanu capturi. At istere cognita praecipit 's qui stacum erant trecentis,ut in eam quem magis suspicabatur eaptum iri collem tendentes, quam possent pro se quisi celerrimo cursu sine ordine conarentur extrudere Barba ros iam contra uenietates, priusquam maiori illorum accedente multitudine ibi coctu deletur. Ita Brasidiani eos qui in colle erant aggressi,impetu superant de reliquus ex

ercitus eodem facilius concessit Nam Barbari facta illinc suorum fuga deterriti,& O

139쪽

BELLI PELOPONNESI Acrit hos adfines esse,sanis euasisse arbitrarent,ndsunt ulterius persecuti. Brasidas autem ubi editiora adeptus est, tutius iter faciens, peruenit eodem die Arnissam pi imu, quae erat ditionis Perdiccae,ubi milites Macedonibus cy priores abissent irati, ut in quaei incidebant inter eundum, ueI iuga bruim uel uasa quae Macedonibus deciderat: qualia . credibile est in nocturno et trepido discessu contingere:iuga quidem soluentes conciderunt, uasta uero sibi uendicarunt, Athine primu Perdiceas Brasidam sibi hostem e diuiis Athe 'existimauit, postea iudicio Peloponnensium in Athenienses non colaetum oditim sibus iunia sed cum egrauissimis calamitatibus emersisset,dedit operam ut quoquo modo titur. qPrimum cum Atheniensibus conueniret,&a Lacedaemon's directaretur. Biata das ex Macedonia reuersus Toronam,offendit Athenienses iam Mendam tenentes: erquia inualidum se ad expellendos iam hostes in Pallenam transiret, arbitrabatur, ibi subsedit ad urbis praesidium. Nam per id tempus Athenienses exierant auxilio iis,qui

Lyncuso i. apud Lyncum erant contra Mendam&Scioniam, quemadmodu instructi erant quinquaginta cum nauibus,quarum decem erant Chiae,ferentibus mille armatos sitorum popularium,sagittarios sexcentos, Thracum mercenariorume mille, alios I illic sociorum

Niciat, peltatos, Nieta Nicerati,& Nicostrato Diotrephis ducibus. Cu qua classe ex Potidaea Nicosti profecti,cum iuxta Neptuni templum tenuissent,aduersus Medenses iere. Illi et Sci

oniorum auxiliares recenti cum Peloponnensium praesidio, omnes armati numero septingenti Polydamida duce extra urbem castra habebant super tutum collem. Eo Nicias tramitibus quibusdam euadere cum tentasset,liabens secum Methonensis Ieuiter armatos centum uiginti,Athelaiensium armato a delectos sexaginta cum omnibus sagittariis,illos ab ipsis uulneratus summouere non potuit. Nicostratus alio logiore itinere cum omni reliquo exercitu aggressus in peruiu collem,ed perturbationis uenit, ut paue abfuerit quin totus Atheniensifi exercitus uinceretur Et eum eo die Mendenses sochq dedere recusarent,digressi Athenienses castrametati sunt, alis insecuta nos e Mendenses in urbem cdcesserunt. Postero die Athenienses oram Scionae praetet uecti ,eius subu1bana ceperiit,& agrum quanta ea fuit die populati sunt, nemine eodem prodeunte. erat enim nonihil seditionis intra urbem .Et cum proxima nocte treceti ilii Seionia domum abistent postridie Nicias cum dimidio copias si progressius ad fines

Scioniorum regione uastauit: dc Nicostratus pariter eum reliquis urbem obsedit a saperioribus portis, qua itur Potidaeam:Polydamidascab hae em parte Mendensibus auxiliaribus id intra murum arma posita eranCeostans ad pugnam instruebat. Et cu ad exeundum Mendenses hortaretur,eim e populo quidam seditiose contradiceret,& se exitude negaret,neqvi belligerare oporiere,&ipse hominem ut cotradicebat manu abriruisset atque perturbasset,indignatus e uestigio populus sumptis armis tendit in Peis ioponnenses & in eos qui cu illis populo aduersati essent: di impetu dato uertit in fugam tum ob repentinum certamen,tum ob metum Atheni elisiu, quibus portae fuere praefractae. Quippe PeIoponnenses suspicabantur illos ab aliquo praemonitos in se esse uenturos ta quicun* non statim cohe obtruncati sunt,in arcem confugerunt,qua Mqua athe ipsi iam antea tenebant. Athenienses afficiam em Nicias erat reuersus pante urbem stali estis o hant eum omibus copias irrupentes,ueluti ui captam cui quae non ex couento apertae fuisseodiripisit, ut uix eos cohibete potuerint duces ne dc homines trucidarent. Hae haec iussere Mendenses pristino ritu remp. administrarent, ut de sper se suppliciuna sumerent,quos esse seditionis autores censuissent .Eos autem qui in arce erant,cdcluaserunt, muro utrin* ad mare pertingenti, eo imposuere praefidium. Potiti ijs quae circa Mendam sunt,aduersus Scionam tendunt. Obviam prodeuntes oppidani cum Peloponnensibus,in difficili ante urbem tumulo condunt: quem nisi caperet hostis,urbem circuuallare non poterat Eum Athenienses strenue aggregi, detrusis. pugna qui occurrerant,castra ponunt,trophaeum statuunt,oppidum cocludere parant. Nec multo pόst eum in eo iam opere occuparentur,auxi Ita quae in arce Mendae obii

clibantur,supciatis qui ad maxe haut custodibus, uossu abierunt,Quorum pleris fu

140쪽

L I R E R v. ut pientes per hostium eastra oblidentium Scionam intrauerunt. Ea circumuaslata,Per diceas per caduceatores cum Atheniensium ducibus foedus iniit, odio Brasidae conra Perserae tracto ob reditum ex Lynco,iam tum statim rem transigere orsus. Etenim comparata Athenietis apud Thessalos externorum manu, quorum primoribus semper fuerat usus si inul Ni foedus cias postq inter eos conuenit,iubent ut aliquid insigne pro Athenielasium tutela faceret, mulsua sponte,* nollet amplius in suam regionem uenire Peloponnenses, pro shibuit Ischagoram Lacedaemoniumcis nans tunc exercitum terrestri itinere deducturus ad Brasidam emone cum copijs impedimentis transiret, ita ut ne Thessalos qui dem illi tentarent. Ipse tamen Isthagoras Er Amenias de Aristeus,ad Brasidam peruenerunt,a Lacedaemoniis missi ad res inspiciundas,edulfhise Sparta seeum adolescentum lis,cum leges id uetarent,qui ciuitatibus praeficeretur, ne ea res quibust unq; commit' a fleuis.

teretur. Et praefecerunt Amphipoli CIearidam Cleonymi Toronae Telidam Hegeis sandet. Eadem aestate Thebani muros Thespiensi uincerimini dantes P sentiret cum Thetim imi Atheniensibus diruersit,id quod semper quide uoluetanti sed tunc facilius fuit, quo mari et L

niam in pugna cum Atheniensibus commissa,omnis eorum iuuentutis flos erat extinctus. Templum quo Iunonis eadem aestate apuil Argos deflagrauit Chryside secer imiora testi dote cum ardetem quandam Iucernam coronis apposuisset,illie ita soporata ut incen pirum ij si i se omia atq; flagrantia non sentitet:propter quod Argivos verita,protinus in Philuntem nocte confugit Argivi ex lege quae apud eos est promulgata aliam instituere se eerdotem nomine Phaenide,cum octo annos huius belli Chrysis praefuisset, & dimi h. ita diatum quado profugit.Et Sciona iam extremo aestatis undi* muris conclusa est: quibus imposito Athenienses p aesidio, cum caetero exercitu abierunt. Insequens lay beerdo .ems apud Athenienses at, Lacedaemonios quieta mansit propter inducias Mantine1 Se ita histricuero ac Tegeatae cum suis utrino sociis apud Laodicu terrae Orest idisco flixerunt, an conclusi. cepsi uictoria extitit. Nam altero uitiis cornu in fugam uerso trophaea fixerunt, ad Laodicum. .

Delphos spolia miseriit, cum multis utrinc3 caesis adhue dubio Marte pugnantes nox Tegra diremisset. Tegeatae illic pernoctantes,statim trophaeum exeitarunt: Matinei cum in Bucolionem diseessissent,idem posteritis e regione fecerunt. Exitu eiulae hyemis,

appetente uere,Brasidas Potidaeam tentaum Noctu enim adiens,scalas admouit: hacia tenus. hostem Iatuit. Nam tintinabulo allato, se incassumante ipsius proditoris redis tum admotae sunt scaIaeimesi statim sensisset hostis,Brasidas priusquam accederet raptim retro reduxit exercitum ,luce no expectata. Et hyems exivit annus nonus heia

si quod Thucydides consci ipsit.

HUCYDIDIS HISTORIAR V

pELOPONNENSIUM LIBER Q UINTUS.NSEQUENTI aestate, edetsi annua dies quae ad Pythia usq; pro ua thiliscesserat,ex CPer quas inductas Athenie sese Delo Delios summouerarunt,tati illos ex uetusta quada causa non esse eastos ad sacra facieda,er hoe sibi restare expiationis, de qua superius a me comemoratu est, Atramyttem

quasi sublatis defunctoP monumetis id rite facietes.DeId uero Atramyttec in Asia ut quiv adibat, eis Iocum dante Pharnace,incoIuetut.CIeon post exa chonis ex .ctas inducias, cum triginta nauibus ducetis phditum urbanorum mille di ducentos at ditio. matos, cum equitibus trecentis ac sociorume pluribus in prouincia Thraciae cum ail hoc Athenienses induxisset,iraiecit. Etesi Seioniam plimsi tenuisset iam expugnata ,sum Scum ab ptis illine psidiariis armatis,in portum Colophonio a nauigauit, no admoduab urbe Toronaea distante. Ubi certior factus a tras fugis nes Brasida intus esse, qui essent, impares fore ad resistendsi,terrestri itinere ad urbe tendit: & dece nauibus ad circumeundum porta dimissis,ante omia pergit ad munimenta, quae Brasii das urbi citeundeo derat uoles incIudere suburbana, Sc diruto ueteri muro una efficere urbe . Adortis ea

Atheniensibus, Pasitelidas Lacedaemonius dux cu eo qd aderat psidio succurrens,i est pili litis.