Thucydidis atheniensis historiographi De bello peloponnesium atheniensiumque libri VIII

151쪽

sc BELLI PELOPOR NE SI Acilii quidem se iniurios fore in Atheliteiises,cum dsistum sit neq; foedus initri, nes bestsi,

nisi communiter cupidi tamen Panacti recipiendi, et pro eo Pylum reclipei adi: cum praesertim qui properabant turbare foedera propensiores in Boeotios essent, societa, . . . tem fecerunt hyein iam extrema, er subuere statim Panactum excisum est: Et undeciss Am imi in inus belli annus exiit. Ineuntest alimuere insequentis aestatis Argivi,quando neque legati Boeotiorum quos illi missuros se dixerant ueniebant BP eosdem Panactum excladisse acceperuiit, separatims societatem cum Lacedaemoniis coisse, extimueriintne lais It relinquerentur, caeteris sociis ad Lacedaemotitos transeuntibus, opinantes a Lacedae moniis Boeotios induci os,er Panactum excidisse,& in Atheniensium societatem concessisse,iplis Atheniensibus harum ierum consciis, cum quibus quoque iam sibi societatem facere integrum non esset, cum antea sperassent per causam dissensionis sibi hos socios fore, si foedera quae Atheniensibiis es ent cum Lacedaemoniis non manerent. Itaq: incesti ob haec colitia, ac timore per culli,ne sibi bellandum foret cum Lacedaemolitis pariter o Tegeatis Sc Boeotiis Atheniensibus,tit qui prius foedera Lacedaemoanioruna non accepissent,sed animum Peloponitem imperandi habuissent, misere quais Ei Prophrum; primum potuere in Lacedaemoniam legatos Eustrophum N Aesonem, qui illis amia Aiou. cissimi uidebantur,arbitrantes se ubi confoederati cum Lacedaemoniis essent, quo cunque res caderent, pro conditione praesentium temporum optime quietem acturos. Eo Legati si fixo tum legati cum Lacedamaonem uenis ent, sermonem habuerunt, quonam modo laeara pud La clera facienda essent, postulantibus ante omnia Argivis, aut ciuitati cuipiam,aut priua

to delegari causim suam de terra Cynuria, de qua semper disceptaretur in finibus pori , , sita,quae Thyream continet S urbem Athenam,coliturga Lacedaemoniis. Sed uetanis hi se . tibus mox Lacedaemoniis fieri de illa mentionem caeterum fi uellent hi ex pristina sormula foedus facere, se ad id paratos esse dicentibus, legati hoc sibi utim concedi insta resedis ita halina praesentiarum foedus fieri annorum quinquaginta, ea tamen lege ut liceret utri or reso io. libet alteros prouocare ad praeIium, dummodo neque morbo neque bello implicitos: de hac terra decernere, quemadmodum iterum quondam factum est, cum se utriue uictores discessisse putauerunt sed non insequi ulterius, quam ad huius ue I illius urbis terminos. Haec a principio Lacedaemoniis uideri stolida. Deinde quia cuperent ambcum omnino habere Argos,quae postulabantur indulsere,fc in scriptum retulere, ius bentes tamen prius, quam aliquid conficeretur illos redire Argos, ad haec demonstranda plebi :&si ei placita essent uenire ad Hyaeinthia iusiurandum praestituros: Et legati

quidem abiere. Interea autem dum Argivi Ista tractarent Lacedaemoniorum legati. Andromedes, Phaedimus, m Antimenidas, quibus datum erat negotium recipiena

dia Boeotiis Panaetum ac captiuos, Atheniensibus que teddendi, ostendunt Panaa ctum ab ipsis Boeotiis dirutum . causantibus quoddam olim inter se atque Athenien ses ex quadam controuersia iusiurandum intercessisse,ne alterutri Ioeum iIIum incole revi sed utris Carterum quos illi habebant captiuos receperunt, Atheniensibus que reddiderunt referentes Panacti excisionem. ibim nullum amplius Atheniensium lio Athniini. stem habitaturum, per hoc existimantes & Pan actum se tradere. Haec cum dicerentur, Leuedae. grauiter sanetuIere Athenienses iniuriam sibi fieri putantes a Lacedaemoniis, tum ob disi j rediim excisum Pan actum quod stans traditum oportuit, tum quod audiebant eos cum Boeotegratio vi, tiis quoque societatem fecisse cum antea dicerent se coinmuniter adacturos ad consceriderationem qui recusarent . Haec at alia considerantes quae ex pacto seruata non et sent,deceptos se existimabant, ut aspere responso reddito legatos termiserint. Cum es

set huiusmodi dissidium inter Lacedaemonios ato Athenienses, ii qui Athenis soluta, ibi is, protinus hoc efficere instituerunt, cum alii nonnulli, tum uero Ab - cibiades Cliniae filius per adolescentiam ille quidem in qua adhuc erat, ut quis in alia

ciuitate.commendatione autem progenitotum sane honoratus, cui placebat, ut satius uidebatur ad Argivos potius accedere, neque ob id modo quod satius uidebatur, uearumetiam ferocitate spiritus foederibus erat infestus, quae per Niciam& Lachetem co

152쪽

tempta sua adolescentia Lacedaemonii feeistent, nee habito fhi holiore uetusti sure

hospitij, quod ab auo repudiatum, ipse renouatum curauerat osticiis, quibus capti auos ex insula fuerat prosecutas. Ex quo prorsus sibi detractum interpretans, ab ini tio Lacedaemoniis uerbo aduersabatur,affirmans illos ita ualidos esse,& ea causa cum Atheniensibus foedera pereussisse, ut per haec ab eis Argivos abducerent, rursus Athenienses destitutos adorirentur. At ubi discordia extitit,tunc uero sine mora ad Argivos priuatim mittit iubens quam celerrime ad societatem prouocati uenirent eum Mantineis, en EIeis, tanquam opportunci tempore, ut se maxime annixur . Quo nuntio audito Argivi, simul que cognito non inisse cum Boeotiis Athenien alas idcietatem,sed a Lacedaemoniis uehementer diffidere, omissis suis legatis, foedesera apud Lacedaemonem tractantibus, ad Athenienses potius mentem aduerterunt, reputantes ciuitatem olim iam sibi amicam , et que sub statu populari regeretur, quemadmodum ipsi ac magnae potentiat, praefidio futuram a mari, si ipsis bellum moueretur. Mittunt itaque confestim ad Athenienses de societate legatos,comitan:

tibus Eleorum ac Mantineorum legatis. Uenit autem properA 8c Lacedaemonio rum Iegatio, Philocharidas Leon,&Endius, qui uidebantur studiosi esse Atheniensium: Timebatur enim ne per iracundiam facerent Athenienses cum Argivis societ: tatem ad reposcendam Pylum in locum Panacti. N ad excusandam societatem eum Boeotias, non se id malo Atheniensium fecisse. Ii apud concilium de his rebus eum dicerent. sem uenita cum potestate summae de omnibus controuersiis transigendi, Alcibiadem reformidabant ne si ad populum eadem dicerent, inducerent uulgus, Niespueretur societas Argivorum . Uerum Alcibiades aduersus hos huiusmodi rem machinatur :Suadet Lacedaemoniis ne palam laesant populo se cum summa potestate uenisse data eis fide si hoc faciant, se Pylum illis restituturum perstualis autem a se quemadmodum iterum nuper ad eorundem legatis contradicendum, ta in caee Lis elemui teris utrosque reconciliatarum. Haec Alcibiades ideo agcbat, ut illos a Nicia alienas or lagitii pret,&ad populum infeci ando, tanquam nihil unquam nec synceri cogitantes, nec Ala blade d ueri de his rebus Ioquentes, Atheniensibus Argivos&Mantineos Er Eleos redde. c 'litur,ret socios,prout contigit. Nam legati, eum ad popuIum processissent, de intereois gati negassent se id quod in senatu dixerant, cum ablatura potestate uenisse, tum ueclro Athenienses non amplius sustinuerunt, sed Alcibiadem multo quam antea ue

hementius in Lacedaemonios i iociserantem audierunt. Animati protinus Argivis introduc his de illorum comitibus, iniere cum eis societatem. Uerum facto terr dimo tu .priusquam aliquid constitueretur,concilium dilatum est Postero die coacto concilio Nicias eum Lacedaemonias deceptis, de non confitendose uenisse praeditos potestate & ipse deceptus affirmabat oportere nihilominus Athenienses fieri socios Lacedae molliorum potius, re differendo quae ad Argivam societatem pertinerent, deniterum ad Lacedaemonios mittere ac cognoscere quid consilii haberent, dicens ho 'norifieam ipsis, deformem illis esse belli dilationem. Cum ipsis enim, quandoquiadem res eorum bene haberet, praeclarissime agi praesentem tuendo felicitatem. Illo

rum uero quorum aduersae res essent interesse ut inuenirent quamprimum quo,

nam modo periclitarentur. Suasit que ut illuc legatos, &se inter illos mitterent ius surum Lacedaemontis,siquid aequi cogitarent, Panactum incolume redderent, Amaphipolim N Boeotiorum foetetatem missam facerent, nisi ita pepigissent quemada modum dictum est, ut neutri sime alteris cum ullo paciscerentur. Item denuntiatu rum,si pergerent iniurii esse, se quod iam Argivos in societatem recepisse, & huius rei gratia adesse. Si quid aliud super haee suecensebant, Athenienses id omne obie cturos,legatos cum Nicia miserunt Legati ubi peruenerunt 8 post alia cum ad ex tremum dicerent,nisi societatem Lacedaenaonh Boeotiorum dirimerent, qui foed eis ribus noluontineretitur, se quoque in societatem Argivos&qui cum eis essent re

M iii

153쪽

stipendium

eon deruto.

eepturos. Illi negabant se Boeotiorum societatem dirempturos ut ita responderent euincente factione Xenaris ephori, ius tamen iurandum Nicia flagitante renouaarant. Uerebatut enim Nicias ne omni prorsus infecto negotio discederet,infimuIareturn id quod ex contigit, quod autor foederum cum Lacedaemon as fuisse uidearetur. Sub cuius reditum audientes Athenienses nihil acti e Lacedaemone referri, subito indignati er se iniuria affici piutantes,cum Argivis caderant enim illiolicdeata ac societatem autore Alcibiade fecerunt his uerbis: Foedera Athenientium cu Argivis Mantineis c3 8 Eleis ad annos centu.

Oedera fecere Athenienses in annos centum, Argivi que Mantinet at

Elei pro se prostac is quibus utris praesunt, fine dolo ac sine noxa tam terrara quam mari, ne liceat arma inferre detrimenti causi, nes Argivos,Mantineos, Eleos, eorumi socios, Athenientabus, neq; rursus Athenienses eorumd socios Argivis, Eleis, Mantineis, illorum ue sociis, ulla uel arte uel machinatione . Ex hac formula societas Atheniensibus Argivis. Eleis, dc Mantineis annos centum. Siholles terram Atheiniensium intrauerint,ebueniant Argivi auxilio SL Elei et Manis tinei, simulac palam eis factum erit ab Atheniensibus, pro suis uiribus quam ualia dissime poterunt. Si iidem hostes eandem terram depopulati abierint. pro hostilist ea ciuitas Argivis, Mantineis, Eleis, Atheiniensibus malom afficiatur a cunctis his ei litatibus,nullio ipsarum fas sit bellum, quod erit aduersus illam ciuitatem,solue are,nisi id omnibus uideatur. Itemg, Atlaenienses auxilium ferant Argos, Mantine am,Elim,si hostis inuaserit terram Argivorum, Eleorum, Mantineorum, simulac palam eis factum erit ab his ciuitatibus, pro suis uiribus quam ualidissime poteriat. S i hostis terram depopulatus abscesserit,ea ciuitas pro hostili sit Atheniensibus, Argivis, Mantineis,& Eleis, ab his*omnibus ciuitatibus malo afficiatur,nec fas sit sobuere bellum aduersus eam ciuitatem, ni fi id omnibus ipsis uideatur, neq; sinere per suam terram sociorum ue quibus singuli praesunt,aut per mare armatos transire in ferendi belli gratia, nisi communi decreto harum ciuitatum, Atheniensis, Argivae,

Mantineae, Eleae de transeundo Quinetiam ciuitas quae arcest erit, opem ferentibus commeatum praestet ad dies triginta ex eo die quo in eam urbem auxilia accersita intrauerint,3 item abeuntibus. Eadent si diutius uti exercitu accito uelit, stipendium

det ternos quotidie obolos Aeginaeos singulis grauis ae leuis armaturae militibus, atque sagittaiqs. Equiti autem singulas drachmas Aesinatas, ipsam imperium sui per exercitum teneat,quamdiu illic bellum erit. Si quo tamen uniuersis ciuitatibus uideatur communiter in expeditionem eundum, participet imperium eis omni,

hus Haec foedera Athenienses pro seipsis proq; sociis iurent Argivi & Mantinet Elei&eorum socii per suas quis ciuitates. Iurent autem proprium quid iusiuransdum . quod maximum est,apud templa augusta,in haec uerba:

ST A B O in societate secundum conuenta iuste hinnocenter,& simplieiter

neque transgrediar ulla neqi arte, neque machinatione . Iurent item Athenis senatus ae tribuni pIebis, id que iusiurandum confirment quaestores. Apud Argos iurent senatus de octoginta uiri: Apud Mantineam iurent opifices senaria tuss, ac caeteri magistratus,confirment uates,ac belli duce si In Elide opifices quae istoresq; aerath et sexaginta uiri, confirment opifices, legum que custodes. Renostient quoque quotannis iusiurandum Athenienses quidem eundo in Elim, Manti Deam , Argos triginta diebus ante Olympia. Argivi uero, Mantinet, Elei eundo Athenas decem diebus ante magna Panathenaea. Describant quoque placita haec foederalia ac socialia cum iureiurando lapideo titulo: Athenienses quidem in us he, Argivi uero in foro apud delubrum Apollinis. Mantinet autem in foro item & apud Iouis delubrum. Communiter uero ponant Iudis Olympiacis aeneum titulum iis,

quaesiuite sunt Olympijs, duod si quiddam uideatur esse satius his ciuitatibus addi

154쪽

LIBER v. madconuenta,quicquid cunctis communiter uidebitur, id ratum sit. Et foedera qui,

dem ait societates hunc in modum sunt initae, neque tamen quae inter Lacedaemos nios atque Athenienses erant,ob has abolitae sunt, neque ob alias. Caeterum Coriniathii Argivorum socii eas admittere noluerunt,ac ne ratam quidem iureiurando here iam initam cum Eleis er Argivis et Mantineis societatem, debellando dec3 pa cificando cum eisdem hostibus, quod dicetent sufficere sibi superiorem conuentionem de auxilio inuicem praestando lacessitis bello, non autem bello lacessentibus. Ita Corinthia ala cietate recesserunt,turius 3 cum Lacedaemoniis senserunt. Atque hac aestate Olympia extiterunt. In quibus Androsthenes Areas in Pancratii certa mine primam palmam retulit, et Lacedat inoniis Elei interdixere templo ne lacris carent certarent ue, nec intendentes crimen illis per iudicium, ut ius Olympiacum postulauit eos condemnarunt, dicentes arma illos in Phyrcum murum inferre cr armatos in suum Lepreuna dum Olympiacum foedus esset dimittere . Multa autem erant duo milia nanarum, in singulos armatorum binae, quemadmodum lege continetur. His Lacedaeinonii missa legatione contra dicebant , negantes iuste se condeamnatos, nondum palam facto apud Lacedaemonern foedere, quando ipsi in Lepreisum miserunt armatos: Elei inducias dicere iam apud ipsos esse. quippe qui ipsis primi denuntiassent,o se quiescentibus nee id expectantibus, illi iniuriam faciendo sub foederibus latuissent. Et eum Lacedaemonii exciperent denuntiatum oportui se etiam Lacedaemone,si sibi fieri suspicarentur iniuriam, non autem prout ipsi sua spicarentur id agi, neque arma etiam ullo pacto inferri. Illi eadem ratione responis dere non se iniurios esse, si non sit creditum: caeterum si sibi restituere Lepreum illi uellent, ita demum partem se nituitae missuros, ex eam pecuniam cuilibet deo prineis oblatatos . illis haec non audentibus rursus postulare, Lepreum quidem si nol 'Ient non restituerent, veruin ascenderent ad Iouis Oly mpii aram, quandoquidem templo uti exoptarent,ut coram Graecis iusiurandum prostarent pol tinodum uti, que multam soluturos. Ne hanc quidem conditionem accipientes Lacedaemonii, prohibiti sunt ab immolatione apud templum atque a certaminibus,donita lacrifiacarunt. Ludos spectauere caeteri Graeci praeter Lepreatas, ueriti tamen Elei ne per uim Lacedaemonii sacrificarent,arniata iuuentute excubias habuere. Ad quos acces serunt Argivi pariter & Mantinet ex utrisque milleni,& Atheniensium equites,qui apud Argos diem festum praestolabantur. Omnem autem illam frequentiam inragens perculit terror,ne Lacedaemonii cum armatis uenirent , privsertim posteaqua

Lichas Arcesilai Lacedaemonius uirgis a lictoribus caesus in loco certaminis , quia cum eius biga uicisset declarato uictore Boeotiori in tribuno plebis, ipse progres.sus in locum Iudorum Lacedaemoniis interdictum coronasset aurigam , auidus ins dicandi suum currum fuisse. Quo magis perterriti sunt omnes,suspicatissi aliquid noui foreIacedaemonii tamen quieuere atque ita eis ludorum die successit. Secun dum Olympia Argivi atque socii Corinthum perrexere, oratum illos, ut ad settansirent. Aderant autem Lacedaemoniorum legati:&cum multi sermones habiti essent, ad postremum nihil est actum, sed facto terraemotu digressum in suam euatusque urbem. Aestas que excessit. Ineunte hyeme pugnauete Heraclienses, qui sunt in Thrachine cum Aenianibus, dc Dolopibus, et Meliensibus, atque ali quot Thessalis. Nam hae circa gentes illis hostes erant, quod non aduersus alias quam aduersus se ea urbs condita esset. Ideoque statim ab ipsa condita infestae ei fuerunt, quoad poterant ad perniciem illius incumbentes, in ea tunc pugna susperiores extitere, cum aliis Heracliensibus, tum uero Xenare Cnidio Lacedaemo nio illorum dure interfecto. Et hyems pariter duodecimus belli annus exiit Principio statim insequentis aestatis, Heracleam post praelium grauiter affectam ac cepere Boeotu,Hegesippida Lacedaemonio,tanquam non bene gubernante, eiecto,

Andro Phenes Lichias uirgis

155쪽

is BELLI PELOPONNEst Acrueriti ne Lacedaemonijs in peloponneso tumultuantibus occuparent Athenienses Abibliden locum . qua ex re Lacedaemonii in illos irati erat. Eadem aestate Alcibiades Cliniae fiIius Atheniensium dux, adiutoribus Argivis ac sociis profectus in Peloponnesum cum paucis Atheniensium armatis ae sagittar as, di quos illinc sumpserant sociis,

eo que exercitu Peloponnesum pertransiens cum alia quae ad societatem pertinent, constituit, tum muri Patreae,ad mare demolirentur persuasit, habens ipse in animo alios extruere in iugo Achaico sed accurrentibus Corinthiis Sicyoniis que, quibus

offuturi erant illi extructi, prohibitus est. Eadem aestate bellum extitit inter Epia pi daurios atque Argivos titulo quidem hostiae, quam ad Apollinem Pythium Episdaurii cum adducere debuissent pascuorum nomine, non miserant, cuius templi maximum arbitrium erat penes Argivos. Ueruntamen nulla subsistente causa uia

sum ipsis at* Alcibiadi,Epidaurum si possent,occupare, tum ut a Corintho securi

essent,ium ut ab Aegina breuior ad auxilium tiraiectus foret,quam ex Athenis Scritaeo circuito. Itaque Argivi sese praeparabant tanquam ipsi aduersus Epidaurum ad exigendam hostiam exituri. Eduxeru ut autem per eadem tempora&Lacedae, Leria, s monii omnem populum in Leuctra, quae sunt in eorum confinias aduersus Lycae a Lycaeum. um,duce Agide Archidami filio rege suo, nemine quot eliderent se: ente, ne ipsis quidem ciuitatibus, unde uiri in militiam mittebantur. Sed quia sacrificantes pro transitu litare non potuerunt, domum rediere, edicentes soc's, ut post insequens tem mensem cerat autem tum Maius, in quo stiria fiacra apud Dores sunCse praepaararent tanquam in militiam exituri Illis digressis Argivi ante quartum diem Calendarum Iunii egressi, di eo die quantus fuit itinere facto, ingressi sunt Epidaurium agrum ae depopulati. Ipsis que Epidauriis socias implorantibus, partim illorum

nondum adesse mensem causabantur, partim usque ad confinia Epidauriae proagresti quietem egerunt. Atque quoad Argivi in Epidauro fuerunt,legationes la ciorum Mantineam ventitarunt, ab Atheniensibus excitae . Et cum in colloquium hi revin uentum est, Ephamidas Corinthius negare congruere uerba cum rebus. Nam ipsos quidem de pace transigere: Epidaurios autem ac socios cum armis aduersus Argi: uos in acie stare oportere,ergo primum missis facere exercitus, qui utrinque uenearunt, atque ita rursus loqui de piace. Id probantes Atheniensium legati abierunt, Arrigivos que ex Epidauria abduxerunt. Et cum postmodum reuersi eodem conueniore non possent,reditum est ab Argivis iterum in Epidauriam, populatio que facta Exierunt quoque Lacedaemonii aduersus Caryas. Et cum ne hic quidem de pro gressu laetificantes litarent, rediere . A rgivi tertia fere Epidautiae parte uastata, do

mum regressi sunt. Quibus praesidio fuerant mille armati Atheniensium, Alcibia, deduce cognito Lacedaemonios in expeditionem exisse. Haec manus ubi ea opus amplius non fuit discessit, atque ita aestas exacta est. Initio hyemis Lacedaemonii clam Atheniensibus praesidium trecetorum militum Agesippida praefecto ad Ephidaurum mari summiserunt, propter quod Argivi Athenas uenerunt repostus tum quod cum in foederibus scriptum esset, ut neutri per ea, quae suae ditionis es sent sinerent transire hostem Athenienses suo mali dimisissent Lacedaemoniositas ire dixeruntq; nisi Athenienses uicissim Messenios ac seruitia in Pylum transporta tent iniurios fore. Illi autore Alcibiade, e et Laconico Iapidi titulari subscripsere Laiscedaemonios peierasse .seruitiae erantis ad latrocinandum in Pylum transportauere, caetera quiescentes. Per hanc hyemem cum inter Argivos at* Epidaurios heblatetur,nullum iustum praelium extitit sed ex insidiis incursiones, ubi ex alterutris prout contingebat,nonnulli cadebant. Atl extremo hyemis iam vergentis in uer, Argivi sumptis scalis tendunt Epidaurum, tanquam desertam propter bellum exsti . nni iniitia pugnaturi,sed infecto rediere negotio, hyems- & tertiusdecimus ania' belli exces

sini. sit, Insequentis aestatis medio Lacedaemoni j cui Epidaum socq uexarent,vin Af

156쪽

taponneso alia a se loca deficerent,alia male cogitarent,opinantes nisi praeoccupatent, protinus rem in deterius progressuram, uniuersit aduersus Argos eunt, ipsi atq; serui ita duee rege suo Agide Arehidami filio, comitantibus eos Tegeatis, et qiuicunq; alii Arcades erant Lacedaemoniorum socii. Nam ex caetera Peloponneso socii, & qui exotra ilIam erant,ad Phliuntem cogebantur , Boeotiorum quing milia cum iustis armis,

totidem leuis armaturae, eg quingenti equites, cic totidem sine equis, Corinthiorum duo milia armata, aliorum pro sua cuiusque copia numerus: Phliasiorum uero , quia in ipsorum agro exercitus erant, quantacunque fuit manus. Argivi, tunc primum

Praescito Lacedaemoniorum appatatu, cum illi in Phliuntem tenderent ad se cum aliis coniungendum, tunc ipsi cum exercitu prodiere,accedentibus audiilio Mantineis , soricios suos habentibus, di tribus milibus Eleorum armatis, & progressit Lacedaemoniis occurrunt apud Methydrium Arcadiati et utrisque collem acceptis, Argivi quidem ad pugnam sese praeparabant,tanquam destituto sociis hoste: Agis autem sub noctem mouens clam in Phliuntem contendit ad socios. Quo Argivi cognito ipso statim diis luculo abeunte, primum Argos, mox ubi expereabant Lacedaemonios cum sociis in uiam, quae fert in Nemeam descensuros. Uerum Agis non id, ubi isti expectabant, iter tenuit, sed aliud asperius denuntiata re Lacedaemoniis&Arcadibus Epidaurilsi, di in campum Argivorum descen stit. Corinthii quoque Pellenses que ac Phliasii diis uerso itinere matutini perrexere. Boeotus autem Megariisla ac Sicyoniis praeceptum erat,ut uia quae ducit ad Nemeas descenderet, qua Argivi infidebant: ut si illi ad arcendam uim Lacedaemoniorum in plana properarent, ipsi eos insecuti equitatu uteren tur. Ita instructa re ingressus plana Agis Saminthum ac caetera populabatur. Qito Arclgiui cognito iam luce ad subueniendum suis rebus e Nemea pergunt, di nacti Plilia fiorum Corinthiorum que exercitum, aliquot ex Phliasiis obtruncant. Sed ex ipsis haud multo plures a Corinthiis obtruncantur. Et Boeotii Megarii que ac Sicyonii perrexerunt,ut erat sibi praeceptum ad Nemeam, nee iam Argivos adepti sunt. Illi ubi deseenderant conspicati sua uastari,ad pugnam sese expediebant, inuicem e regio ne Lacedaemonii. Caeterum Argivi circunuenti erant a Lacedaemoniis, & qui cum

ipsis erant,eos ex parte camporum secludentibus ab urbe e superiore parte Corithins, Phliasiis ae Pellensibus,ra Nemea Boeotiis, Sicyoniis,ac Megariis. Equi autem Argi uis prael o non erant. Soli nanque ex sociis Athenienses nondum aduenerant. Neque uero Argiuus sociatisq; exercitus tam atrocem sibi conditionem adesse opinabatur, sed Lacedaemoniosa se in sua terra di ante suam urbem deprehensos, eod se pugnam pulchre commissurum. Iamd utrossi exercitu tantum non concurrente, progresti duo

ex Argiuis ,Thrasylus e quinq; ducibus unus, ta Alciphron hospes Lacedaemoritorii, cum Agide colloquuti sunt,ne praelium fieret. Paratos enim Argivos iudicio stare si quid in simultatibus Lacedaemoniis deberent,o illi inuicem ipsis, di in posterum ictis foederibus pacem acturos. Haec ex seipsis Argivi illi iniussu multitudinis eum dixis,sent, acquiescens Agis, ne ipse quidem frequentia suorum in consiliuin adhibita, sed

uno tantum quaestore, qui in ea sibi comes expeditione erat, pepigit quatuor menses intra quos deberent ea conficere quae dixissent: exercitum que confestim abduxit, cum nullo aliorum sociorum locutus. Eum Lacedaemonii socia que prout ducebat seclcuti quidem sunt legis causa , sed inter se tamen magnopere incusabant, quod cum opportune cecidisset ut possent cum hoste confligere, utidique conclusi abequitatia peditatu que discederent nulla gesta re illo apparatu digna. Etenim pulcherrimus ad eam diem ille Graecorum exercitus conuenerat, maxime conspicuus, quoad in Ne mea habuit, statim ubi omnes Lacedaemoniorum copiae affuerunt, di Arcades ,

Boeotii,& Corinthii,3c Sicyonii ec Pellenses et PhItasii, 8 Megarii. Er hi inter

suos quique Hecti iudieati que pares, non modo ad pugnandum cum Argivis eo: rum que sociis, sed etiam cum altero tanto si accederet copiarum. Qui exercitus ita

succensens Agidi abiit, in suam unoquoque domum dilapso, Sed muIto succens

157쪽

de BELLI PELopo NNE si Aethant magis Argivi ijs, qui iniussu suo pepigerant, rati nunquam a se commodiolent

Lacedaemoniis praebitam effugiendi opportunitatem,quoniam ipsi cum multis atquec Jmis egregiis sociis ante urbem essent conita illos dimicaturi. Ita reuersi apud Charadisi, quo in loco an tequa m e militia urbemintroeant de causis militaribus iudicant, Thraa Thraessii sylum lapidare coeperunt. Is ad aram confugiens mortem deuitauit. Eius tamen pecup - niam publieauerunt.Postea superuenientibus mille armatis Atheniensium, ac trecenae tis equitibus Lacheteae Nicostrato ducibus ut abirent iusserunt Pacta enim cum Laocedaemoniis qualiacunis tamen soluere pigebat,nec eos ad populum respondere uo

ientes produxerunt,priusquam Mantinetae Elei nam ii adhuc aderant b id precibus extorserunt. Introducti illi apud Argivos ac socios eoram Alcibiade Iegato haec diae

re: Non recte foedera sine sociis caeretis ne nunc quidem fieri, se enim tempore praesto esse,iniri oportere bellum. Denique cum socios oratione persuasissent, confestim ad uersus Orchomenum Arcadicum omnes contenderunt, praeter Argivos. Nam ii etsi

persuasi, tamen relicti sunt, mox deinde Nipsi contenderunt. Universim obsidentes Orchomenum oppugnabant,ae machinas ad muros quatiendos faciebant, cupidi exapugnandae urbis, cum propter alia, tum uero quod ibi obsides ex Arcadia erant a La Orchommi cedaemoniis positi. Orchomenii fragilitati murorum diffisi utique aduersus tot hostia . uri copias ueriti ne prius expugnarentur, quam sibi subueniretur, pepigere cum horistibus societatem, datis obsidibus ex suorum numero Mantineis , ae traditis quos ibi Lacedaemonii deposuissent.Recepto iam Orchomeno deliberabant socii, quorsum deinceps potissimum ire oporteret. Elei iubebant iri in Lepreum, Mantinet in Tegeam, di ad hos aecedentibus Argivis atque Atheniensibus, indignati Elei quod non deere tum esset, ut in Lepreum iretur, domum rediere. Caeteri socii apud Mantineam ran quam aduersus Tegeam ituri se praepalabant, euocati a quibusdam ex ipsa urbe Tegea tibus operam nauaturis ad ipsam urbem dedendam. Lacedaemonii, posteaquam ab Argo regressi sunt, initis in quatuor menses foederibus, Agidem uehementer incuIpahant, quod secum rem non communicasset in tanta cum Argivis opportunitate bene Pugnandi, quanta nunquam antea, maiore ipsorum opinione.Non enim facile factu esse tot ac tales socios contrahere. Ubi autem de Orchomeno capto allatus est nun Agidis mali lius, multo uehementius indigitati protinus prae iracundia deliberabant insueta subacta. uia,quasi oporteret & domum eius diruere,&ipsum centum milibus drachmarum vvr mulctare. Ille deprecari eos,ne id rei agerent, bono enim se opere delicta sua repugnacl turum,aut ducendo exercitum,aut faciendo tunc erga illos quid ue IIent. Illi ab itrogaviqix da quidem mulcta alma diruendis aedibus abstinuerunt: Legem tamen e uestigio,quae -vT nunquam antea fuisset, tulerunt.Decem nanque uiros Spartiatos ei consiliarios allegea

A. e. si sine quibu3 ipsi non liceret educere ex urbe exercitum. Interea nuntius ex Tegeatasta, a necessariis affertur, nisi celeriter assit Tegeam ab ipsis ad Argivos eorum que sociis sui es, lata desecturam,tantum que non defecisse. Ibi Lacedaemoniorum auxiIia liberi omnes p

riter B serui, quanta nunquam cum festinatione comparata sunt, contulerunt hue se

of J-. Orestium Maenaliae,.suarum partium Arcadibus praeceperunt, ut in Tegeam per sua uestigia frequentes irent Ipsi eum in Orestium uniuersi uenissent, remissa it Iine

quinta sui parte domum, ubi senes ac pueri erant, ad res domesticas tuendas, reliquo cum exercitu in Tegeam praeueniunt:& cum haud multo post socii ex Arcadia ara issent miserunt Corinthum S ad Boeotios,&Phocenses,&Locros, iubentes ut proapere in Matineam succurrerent. Erant autem quibus e propinquo ueniendum esset, sed non facile nisi frequentibus,se in uterem praestolantibus ad hostilem terram trans eundam nam ea media intercludebantur, nihilo tamen minus ire properabant. Lac daemonii assumptis qui aderant Areadibus sociis in Agrum Mantinicum incurret ut, eum que eastris ante Herculis templum positis depopuIabantur. Hos ubi rescivere Argivi ae socii loco munito, et aecessa difficili occupato, ueluti ad pugnam sese in/

umerunt. Quibus sine mora obuiam a Lacedaemoniis itum est: et cum ad laph

158쪽

nens suos aduersus locum arduum tendentes. Agis malum malo sanare cogitat, signiri Malum latitans uidelicet illum uelle culpatam ex Argo reuerstonem praesertim haud opportu, sina prouina strenuitate emendare. Ille siue ob id conuitium, siue quod sibi aliud uideretur, siluequod idem e uestigio copias rursus priusquam manus conseretent, celeriter abduxit:& ubi ad Tegeam peruenit,aquam in Agrum Mantinicum diuertit, de q ua aqua Manstinet&Tegeatae inter se belligerantur,ut plerasp uastante,in utros agros inciderit. Volebant autem Argivos ac socios rebus suis subuenientes e colle abducere, ad emissari uni aquae, ubi hostem esse audissent,di in plano praelium facere, atq; in emittenda aqua tieum illie diem perstitit. Argivi uero ac socii primo stupefacti repentina illorum e pro Pinquo abitione, no habebant quid coniectarent. Deinde posteau iidem digressi sese abdiderunt,o ipsi non insequendo eos quieuerunt, tunc protinus duces suos insimus labant,q, & prius opportune deprehensos ante Argos dimisissent Lacedaemonios, Ernunc fagae se dantes nemo esset insecutus, sed per otium illi liberati, ipsi proditi marent Qua insectatione duces primo turbati sunt, mox abductis a tumulo copiis, pro gressis in planum castra posuerunt,tanquam in hostem ituri, ac postero die aciem in

struunt,ueluti pugnaturi cum hoste,si eum adipiscerentur. Hos Lacedaemonii ab aqua Cretamoma rursus ad Herculis templum in eadem castra redeuntes, cospiciunt ex aduerso uniuer omnierroritas iam cominus e tumulo progressos. Ex qua re tanto sunt timore perculsi, qua tonia

quam ex omni memoria fuere .Quippe quibus breue momentum dabatur ad se instruendos, sed statim acceIerando in suo quih loco constiterunt, Agide omnia ducis inuanera obeunte, ut Iex iubet. Rege enim duce cuncta eius imperio subsunt, secundis a se ducibus quae fieri oporteret mandante , di illi deinceps tribunis, tribunicis centurionibus, tui sus centuriones decanis: atq; hunc in modum siquid desideratur manda' dita se ista,ri,ce Ieriter denuntiatur.Fere enim in toto Lacedaemoniorum exercitu exceptis paucis duces ducum sunt, di rerum agendarum diligentia multis incumbit. Tunc autem in si nistro cornu Seiritie sua sponte constiterunt. Hunc ordinem semper omnium Laceda: ordor edismonii inter seipsos seruant. Iuxta hos e Thracia reuersi milites Brasidiani, cui iis qui moerii exerri

proxime ciuitati donati fuerant secundum hos iam ipsi Lacedaemonii gradatim p er afl ttiret glutigmina,iuxta eos Arcades, semes, post hos Maenalu,in dextro cornu Tegeatae, paucis Lacedaemoniorum extrema tenentibus,&pro cornibus equitatu . At hoc ordine Laocedaemonii instructi erant hostium cornu dextrum Mantinet tenebant. quia in ipsoM terra res agebatur. Iuxta hos erant ex Arcadia socii, trian initIe ex Argitiis delecti, quiis

hus ob diuturnum rei militaris usum, ciuitas e publico stipendiu praebebat. Prope hoseaeteri Argivi post eos sui socii CIeonaei, er Orneatae. postea Athenienses ultimi siniis

stria cornu tenebant eu equitatu domestico . At hic ordo Er hae copiae utrorunderat: Sed Lacedaemoniose exercitus specie maior . Uerum quantus niterars horum vitem illom, uel quantus uniuerso M extitit scribere equidem nequeo Nam Lacedaemoniorii numerus propter domesticum silentii institutum ignorabatur.Horum autem propter strepitum sua cuiuspiactantium agmina credibilis non erat. Hinc tamen ratiocinanis do Lacedaemoniorum qui tune aduenit numerum licet inire, quod agmina septemptagnaverunt, praeter Sciritas qui fuere sexcenti, singula ex quinis centuriis, di singulae centuriae ex binis manipulis.Cuius in prima parte quaterni uiri pugnabant.Nessi ubiaque densitas colIocatorum in acie peraequabat, sed pro arbitrio cuiusque in suo agmine praefecti. Octonis fere ubique hominibus densa acie, in longum autem fronte praerum tensa praeter Seiritas quadringentos, dc duodequinquaginta. Atque ubi iam conflia gendum erat, ibi apud singulos populos a propriis ducibus exhortationes fiebant Apud Mantineos quidem rem esse pro patria, pro seruitute, ne illam experirentur amplius:pro imperio ut id inexpertum sibi praeriperent hostibus. Apud Argivos aettem pro pristino principatu & aequali in PeIoponitela dignitate, ne se perpetuo pii uatos,neve imittas iniurias, quas saepe ab inimicis eisdemq; uicinis accepissent ferret;

159쪽

rum id tibici

num canti

hortes direrum

I EELLI PELOPONNESIAci 'Apud Athenienses uero pulchrum este inter frequentes at* egregios socios pugnanis donullis existere inferiores, si Lacedaemonios in Pelopsinem uincerent suum imperium de stabilius Sc maius habituros, ut terram suam nunquam quispiam alius inuade ret. Et Argivis quidem atq; eorum sociis talia proponebantur. Lacedaemonii autemper seipsos,& ex militari disciplina cum essent strenui, recolentes animo quae norant se exhortabantur, gnari diutinam operum meditationem magis salutiferam esse, quam breuem uerborum benedictorum exhortationem. Ato post haec concursum est Argiuis sociis. uehemetiter Er irate tendentibus Lacedaemoniis autem cuctanter & ad ca tum tibicinum,qui inter ipsos multi ex Iege interpositi erant non rei diuinae gratia, sed ut sedate per modulationem incederent, ne ue si progrederetur agminis ordo perturharetur,id quod in concursu magnorum exercituum soIet accidere. Cum adhuc incogressum pergeretur,Agis rex id facere constituerat quod in omni acie factitatur:Quoties duae confligant acies, dextrum utriuss cornu magis exporrigitur,ec opposito sibi siniit rose circumagit quia dum timet qui nudas sui partes proferre,pIerunq; sescuto illius admouet,qui sibi dexteres,existimans ad praecludendum hostis transitum deis sitatem maxime tuta esse. Cuius rei caput est is qui primus in dextro stat cornu,assidue Iaborans nudam sui partem ab hoste subducere. Atl eodem timore exteri sequuntur. Et tunc quidem Mantinet multum Scilitatum cornu superabant: d multo magis Laiscedaenionii atu Tegeatae ,Atheniesium quo plures erant. Agis ne sanistrum motu cornu concluderetur metuens ratus multo superiores esse Mantineos, signum dedit Setiaritis ac Brasidianis,ut se exporrigendo Iongius a suis aequaret Mantineis, e simul nutiat duabus e dextro cornu cohortibus, quibus praeerant Hipponoides oc Aristoclesitibuni ut illuc accedant,ae congressi uaeua illa Ioca expIeant,opinans,er dextrum suos tum cornu sic quos abundaturum di sinistrum Mantineis oppositum firmius perstiturum. Contigit autem ut tum ex ipso concursu, tum ex breui momento exequendi

praecepti Aristocles de Hipponoides adire noluerunt. Quo nomine postea ex Sparta eiecti sunt pro ignauis habiti uis hostes se illis applicare occupatim,di Seiritae, Agide

eos iubente, quandoquidem cohortes non accederent ut rursus coirent, id iani facere aequiueravit, nec hostem concludere. Sed uidelicet tunc Lacedaemonii in omnibus cum rei militaris peritia, tum uirtute inferiores se ostenderunt. Nam ubi ad manus cum hoste uenerunt Mantinet, quod erat dextrum cornu, in fugam uettit illorum Sciritas ac Brasidianos iidems eum sociis et Argivorum mille dele et is per uacua & non commissa ordinum perrumpentes, cecidere Lacedaemonios, conclusost uerterunt in

fugam: et repulsis ad plaustra usque, ibi aliquot seniorum pro plaustris instructos inisteremerunt.At* hac in parte superati sunt Lacedaemonii . At in alia praecipue in i ne adio ubi agebat Agis rex,et circa eum trecenti,qui equites uocantur, impressione facta in seniores Argivorum,eoss. quicuque cohortes nominantur, di in Cleonaeas S in Orneatas, di qui in ordinibus erant Athenienses loco pellunt plerosus, ne sustinentes quidem conserere manus, sed statim ad impetum Lacedaemoniorum cedentes, quos dam etiam conculcando, ne fuga elaberentur.Posteaquam hine ab Argivis ae sociis data sunt terga,tunc uero eorum acies utrinq; perfracta est,' simul dextrum Lacedaemoniorum cornu ac Tegeatarum,superante copia suorum circuibat Athenienses ancipiti circunuentos periculo quod hinc concludebantur, illinc iam uincebantur. Et ad sum,mam ibi peruentum esset perniciem, nisi di equites,qui aderant, ipsis auxilio fuissent.

Et contigit ut Agis cognito sinistrum suorum cornu laborare, quod erat Mantineis &mille Argivorum delectis oppositu, praecipere uniuersis copiis tendere ad cornu qd uincebatur:& hoc facto Athenienses interea abscessu declinatis a se hostis, per otium cum iis Argivis, qui una uicti erant, euaderent. Mantineis et Argivorum mille dele/ctis non amplius inerat animus instandi sibi oppositis, sed cernentes di suos profligatatos, dc Lacedaemonios in se ingruentes fugam capessunt. Ex quibus Mantineoru

m caesi sunt, Argivorum electorum pleri* euasere, oc si fuga ais abitione nessi effulg

160쪽

admodum nessi pertinaci. Siquide Lacedaemon' diu at 3 acriter pugnant du hoste in

fugam uertant. Fugatos a sit breui Sc non usq; persequunt Et tale extitit hoc praeliu tirquia locus uicinissimus ijs,qui pugnauerunt erantu quia diuturnu, tum quia in aximii inter Graecas, tu quia inter potetissimas eluitates gestu.Laceda: inonii cadauei a lios iu primum quidem armis,ex quibus trophaeu statuerunt,deinde caetero ornatu spoliati ere,postremo repetentibus ex foedere reddidere,suoru uero recepta in Tegeam copori taurae,ibim humauere. Occubuerunt autem ex Argivis, ex Orneatis,ta Cleonaeis se ptingenti: Ex Mantineis ducenti, totidem ex Atheniensibus cum Aeginetis,er eorum utem; duxIacedaemoniorum socii haud ita multum accepere cladis, ut memoratu sit digiasi ex ipsis quot desiderati sint,arduti est uerum dicere,eos tamen circiter irceios dicebant fuisse. Cum in eo res esset,ut pugna lana foret comittenda, Plistoanax regia alter ducens seniores auxilio adolescentes* ueniebat, sed Tegea tenus progressus audibata illic uictoria retro rediit. Iidem auxilia e Corintho Er ab aliis extra Isthmst sociis uenientia per nuntios remiserunt. Dimissis itemd sociis,reuersia caderant enim ei so Cars crita duunea diem festii egerunt. Ita infamiam,quae tuc per Graecos passim fierebar, ut de ignara si is L. Luis propter calamitatem in insula acceptam, re alias ut de inconsultis ac segnibus hoc uno facto diluersit,existimat' sunt fortunae iniquitate afflicti. cum animo qde essent. Contigit aut ut pridie u praeliu fieret,Epidaurij eu omni manu suoru in Agrum Argiuum tanq deseriti incurreret, quia compIures Argivorum, qui reliqui erant praesidia xiii egressos occiderent. Tria quos EIeorum milia, qui auxilio Mantineis superuenearunt gesto iam praelio,& Atheniensiu praeter alios pratares, sine mora pariter oes hi socia aduersus Epidaursi contenderunt, dum Lacedaemonia Carnea celebraret, expugnaramm urbem muro excinxerunt Et ubi ain quieuerunt, Athenienses ut iusti erant coafestim arcem Iunonis templum extruxerunt. Atq; in hoc muro comuniter relicto praesidio in suam urbem abierunt: Aestas. excessit. Initio statim insequentis hyemis,Lacedaemnon posteaquam Carnea peregerant in expeditionem exierundi in Tegeam cssi uenissent, uItro miserunt Argos, qui sermonem instituerent de paciscendo. Erant actapa Argos iampridem nonulli. illorum necessarii, dc studiosi statum popuIare abolendi, et post gestum praelium multo ualidiores ad inducendum pIures in sententiana

suam. Hic uolebant f era quae cum Lacedaemon s inierantini re rursus, mox et iam incietate, atq; ita iam populum aggredi. Missus est autem eo, quod hospes eorum esset, Lichas Arcesilai filius duo percontaturus et unum quonam modo beIlum, fibelre Lictu.luin: alterum quonam modo pacein , si pacem uellent . Et cum magna extitisset altereatio caderat nanque Alcibiades In qui Lacedaemoniorum studiosi erant, iam libera audacia persuaserunt Argivis, ut mentionem conuelitionis admitterent, cuius uerba haec sunt:

Conventa inter Lacedaemonios BC Argivos. PLaeet in hunc modu concilio Lacedaemoniorum pacisci cu Argivis,ut reddant Aegiui Orchomeniis liberos, et eos qui sunt in Mantineis Lacedaemon s, utq; ex Eapidauro praesidium educant,di murum excidant:&nisi illinc decesserint Athenienses, pro hostibus sint tam Argivis u Lacedaemoniis, de utrorum se sociis. Et si quem puerct Lacedaemonii penes se habent, eam suae ciuitati restituant. Qui exigunt ab Epidauris iusiurandum, id exigant per Semelem y inuice ipfi iusiuranduillis praebeant Ciuitates intra Peloponnesium paruae magnae ue Iiberae sint,latentes patrias institutis. Si quis exterorum terram Peloponnensem ingressus siri nocendi ergo,succurratur pariter coli filio habito quam aequissime Peloponnensium iudicio. Qui 3 extra Peloponnensium socia Lacedaemoniorum sunt, eodem iure sint, quota Lacedaemoniorum Sc Argivorii socii filium territorium obtinentes. Ut praeterea cum sociis ubi haec ostela fuerint una pugnetur, si illis uidebitur, sin aliter domum redeatur. Hanc primum conditionein admittentibus Argivis, exercitus Lacedaemoniorum a Tegea domum abiit. Non ita

multo post commercio inter se mutuo abeundi, rursus isdem illi uiri inter se transege