장음표시 사용
21쪽
tatem, quam merito posieret, invideri crepit hac generosis quidam juvenis ibrumquenactus cum perlegisset, re qua est eruditisne, judicio mehementer probaset, illico animum induxit, occasionem arripere, laudemque ipsi praripere ejus editione, non modo de praestantistimo Ariptore,/4 vnmersa etiam de Republica ben
merendi. Quamobrem diuturno tamquam cadicere si eratum,est quem vides nitore, es orna
tu prodire jussit in publicum , idque nostra ipsius eura, ct diligentia. Sed n/ for' quod
titulum Qitaprastri , in praejudicium ipsi ver tat, re fraudem perinde quasi inanς quod iam fit vin angustu Mibus , remmque mi
nutarum sterili narratione conclusum: contra, pradicimin in hujusnodi vita Chri ana Rei publica, ac toti- frmiae Europa multorum amnorum etitam fui ita loquar) comprebendi, rerumque maximarum consilia, ad ini nationes, eventus dilucide, copioseque narrari. Neque enim vir ille, quo de agitur, intra δε- mesticos paristes privatis seis, aut civitatis tantum δειε publicis curis occupatus, 'nsidit, sed in cillimis temporibus , gravissimoru- Christiana rei negociorum pondus, re milem
non fiam animo subiit, sed G nobilissimis legationibus in regiones, oe Regna longe divisa,
22쪽
mstro , citroque incredibili reseritate commeansa admirabili tum prudentiassolertinue, tum auctoritate, , eloquentia se tinuit, atque in his Gratianum hunc ipsῖm perpetuὸ comitem , , consiliorum participem habuit , rerumque gerendarum fideli mum, flensimum admini bum. Is autem qua vidit , σinterfuit in historiam ita congest, ut disci
plina spientissimi Ηιri 6i alumnum facile
agno 3, quem ut prudentia, oe doctrina, caterisque expressit minutibus, ita eminenti - ma dignitate, ad quam per ejus vestigia viam i muniverat, expresset s sed mora manum
injecit. Caterum orationis munditiam, nitorem, oe elegantiam, rebusque aptum , Or a commodatum scendi onus, quo utitur , ,
dicis Vsse βο ,, indum ia praecipue debet:
nonnihil etiam fortuna, cum in ea tempora inciderit, quibus scribendi recte, Latine loquendi leges, atque praecepta rebosus at quanto observabantur. Qua quidem omnia, ERuDITE LECTOR , tute optime intelliges , praciarumquescriptum non m tecum gaude bis, sed cum omnibus etiam doctrina, , -- dicio praeditis, gratulaberis tandem aliquando
23쪽
UAM multa po, ac iumma ingenia in occulto latent, quae, si amica cujuspiam opera in apertum proferrentur, maximum sibi, familiae, patriaeque suae, atque adeo orbi terrarum , splendo-.
rem , dc ornamentum possent afferre. Nunc autem , cum, tanquam ferrum
humi defossum, in tenebris jaceant, sua desidia, tamquam rubigine cxeduntur, de illorum usus nequior essicitur. Atque, ne longius aberret oratio, nisi Antonius Maria de Gratianis, Biturgiae, nobili imprimis . loco, natus ,. in Cardinalem Commendonum 'incidisset, quicum Aloysio fratri magnus usus, & amicitia intercedebat, vel in castris usu militiam di ἱcisset, Iulii patris exemplo , qui saepe in ea ordines duxerat, vel procul a Republica sine litteris, sine aliquo rerum via , agrum, patre relictum, coluisset, vel per inertiam , desidian 'ique, morti similem vitam cxegislet. Commendonus igi- tur, qui fortasse, qua erat animr sagacitate, adolescentis ingenium odoratus fuerat, Aloysio. fratri: fuit auctor, suasor, impulsor, ut liberalibus eum disciplinis erudiendum, testituendumque curaret. Itaque, annos uatus
24쪽
unum viginti, missus est in quoddam Forolivit' oppidum, ubi notus quidam magister, brevi, ac nova ra- ione ,.eas artes docebat, quibus aetas puerilis institui ad humanitatem solet. At ipse parentum , in ipso erudiendo, negligentiam, discendi coleritate compensavit.
Nam clim eb esset profectus, omnium rerum rudis, paucis pbst annis an mensibus Z reversus est Latini sermonis adeo peritus, ac doctus, ut diligentiam admirarentur ρmnes, ingenium agnoscerent: at Commendonus adebamplexus est hominem, ut eum numquam a se dimiserit, sed in filii loco dilexerit, ac magistri partes sit mens, in libris Aristotelis de Rhetorica, de Republica, ac de moribus, erudierit, tum semper ad manus habuerit, ejusque x fide, de industria cognita, omnium consiliorum cum esse participem voluerit, in illis octo nobilissimis Iegationibus, quibus functus est, quarumque immortalis erit Femoria. Quibus legationibus diligenter obeundis, ae fideliter administrandis , Commendonus ita se
praebuit, ut eum omnes, tamquam e caelo delapsum, intuerentur. Nam, si repetere memoriam temporum placeat jam inde usque ab initio nascentis Ecclesiae, inveniemus , nullum umquam fuisse tempus Reipublicae Christianae atrox, atquc dissicile, quin eodem temporet divinitus .excitatus sit aliquis, qui ingenio, auctoritate, sapientia, arduis illis rebus, ac dubiis posset occurrerer
idque cum constet, tum ex antiquis, tum ex recentibus nostrorum monumentis, ac litteris, non cst necessa
pluribus verbis ostendere. Atque in Commendoni aetatem inciderunt haec om a , maxima atque gravissr-ma 1 Concilium Tridentinum, cujUs convocandi stratia, bis missus est ad Ferdinandum Caesarem, semel a Pio I V. Pontifice Maximo, iterum a Cardinali bus, qui sacrosancho illi conventui praeerant; tum, res in Polonia consecutae sunt, implicatae, at ue difficiles, unde magnus periculorum metus porten ciebatur: eb etiam profe-dius est, semel, atque iterum primo Pir IV. jussu, ut
25쪽
Nuncii ordinarii provinciam administraret , quod munus cum egregie, atque sapienter obiret, antequam inde discederet, creatus est ab eodem Pontifice Cardinalis ideinde coactus est rursus illud iter arripere, missus 1 Pio V. Legatus ad Regem Augustum, ut, uxori Catharinae nuncium remittere cogitantem, de sententia dimo.
veret, & ad bellum Turcis inferendum impelleret; ubi etiam , cum Rex ille diem obiisset supremum, omnes conatus adhibuit, ut in ejus locum succederet aliquis, qui Catholicae religionis cultor existeret , ac taniam auctoritate potuit, valuitque eloquentia, ut Henricus Galliarum Regis fiator, Rex Poloniae, omnium suffra-siis, eligeretur. Quibus actis , cum Pontifex fecisset ita si potestatem redeundi in urbem, rebus nondum plaia in tranquillo collocatis, & haereticis quamcumque sors
obtulisset rerum novarum occasonem , paratis arripere , Antonium Mariam, de quo est sermo taliquit, ut, ex Pontificis auctoritate, Episcopos , & Catholicos Regni confirmaret, novoque Regi adesset. inem cum adventare, jamque in saxoniam pervenisso, comperiiset, sexcentis ferme millibus passuum obviὶm illi processit, & quo loco Regni res cssent, exposuit; rationes, quibus illud ex sententia administrari,& Catholica fides promoveri posset, ostendit. Quae ita Regi grata fuerunt, ut ea sibi scripta tradi mandaverit, neque deinceps quidquam, nisi ex ejus auctoritate, atque sententia, gesserit. Inciderunt etiam in Commendoni tempora, lia quatuor, maxima, atque gravissima: fides Catholica, tota Germania, labefactata, ac paene convulsa comitia Augustae habenda; metus, ne Augustana confessio in summam Germanae religionis perniciem, Au- striae civitatum populis permitteretur; sexdus adversus Turcam inter Christianos Principes ineundum. De his omnibus quater intra paucos annos, missus est in Germaniam Legatus ad Maximilianum Caesarem, qui etiam fuerat placandus, quod iniquo animo tulisset, Cosmo
Mediceo a Pio V. Magni Ducis cognomentum fuisse
26쪽
inditum, quod ejusmodi cognomentis, & appellationibus quemquam assicere, ad Imperatorem, non autem in Romanum Pontificem, pertincre contenderet. In his omnibus adfuit Antonsus Maria , neque quidquam sine ejus consilio gestum ea . Sentiebat enim Commen- donus, quantae sibi ejus opera esset utilitati, ornamen roque. Neque id Regem Henricum fugit; qui magnis ad se illum pollicitationibus, semel, iterum, ac saepius, invitavit, ut ejus opera, quemadmodum expertus fuerat, egregia, atquς fideli utcretur. Sed nulla tam luc lenta conditio invenxa est, quae illum potuerit a Ca dinali Commendono divellere , cui soli neque alteri cuipiam, quoad viveret, suas operas deberi existim bat. Qin Cardinalis cum de reserenda tot, tantisque illius in te meritis gratia cogitaret, si non pari, grato e men aliquo munere 3 die quodam ad se vocatum donavit singrapho, in quo erat perscriptum, ut ab argentario, quatuor scutorum millia, numerata perciperet, quae vellet esse quasi mercedem laborum, quos pro ipso suia cepisset i simulque petebat ab eo, ne hanc quamvis exiguam, suae in ipsum voluntatis significationem aspe naretur, sed illud, quidquid esset, aequi, bonique comsuleret. Cui Antonius Maria respondisse sertur , quidquid secisset, se honoris sui gratia fecisse, verum, si res ad Calculum revocaretur, bene inita, subductaque ratione, non par inveniretur ratio acceptorum, atque datorum: nam, se multo illi plura debere profitebatur, quam ipse ab ilio accepisset : illum verb dolorem se iiwn posse disismulare, quod cerneret, eorum se loco, ac numero haberi, qui mercenariam ipsi operam darent: se enim, ni hili antea hominem, ejus opera, atque labore, factum esse alicujus precii, ipsique Reipublicae inventum esse, in Vsu, probiorem, ac, petita ab eo. demisse, & humiliter venia, s)ngraphum conscidit. Admiratus Cardi. natis magnitudinem animi, spernentis id, cujus alii cupiditate abrepti, fidem jurisjurandi, religionem, justitiam, bonam famam, existimationemque contemnunt,
27쪽
non ita multo pbst locupletem Saxifertati Abbatiam, ex qua bis mille scuta quotannis redibant, sibi detr cham, est illi, quamvis invito, ac repugnanti, elarsitus. Mortuo Cardinali, Sixtus V. usus eo est in Latinis ii teris scribendis. Quo in munere perquam diligentem, ac laudabilem illi operam dedit. Post cujus mortem, eodem gradu fuit apud Alexandrum Cardinalem
Montalium, eique in quatuor illis conclavibus , quae deinceps consecuta sunt, affuit s in ejusque opera, Clementi VIII. ad Pontificatum Maximum adipiscendum, longe maximus usus fuit. Id quod Clemens non dissimulavit, sed saepe, multis audientibus,' dixit se Antonii Mariae in agendo dexteritati, prudentiae, dbligentiaeque Pontificatum referre acceptum. Quapropter ornabat eum ossiciis, beneficiisque pluribus: nam, Episcopum Ameriae creavit, quod superiori ' Episcopo mortuo esset alter in illius locum subrogandus i Nuncium ad omnes primum Christianos Principes, foederis causa feriendi contra Turcas, deinde ad Rempublicam Venetam misit. Ubi, maxime duabus in rebus gravissimis, ejus virtus eluxit. Etenim cum de jure, im perioque quaereretur, quod Veneti in Adriatico mari exercent, pro Sede Apostolica libellum elegantissi naum scripui, qui ctiam nunc in Tabulario Vaticani Palatii continetur e neque tamen eo offensi sunt Veneti,
cumque Alphon , Ferrariae Duce, vita functo, Caesar Estensis, cognatione illi proximus, Ferrariam sibi deberi contencieret, auctoritate, consitoque perfecit, ne Senatus ille Caesaris causam susciperet, eamque armis tueretur ι imb ab eodem obtinuit, ut Sedi Apostolicae, plura armorum genera ad illius selli usum suppeditarentur. Atque constat Clementem habuisse in animo in Cardinalium Collegium eum cooptare, ac non semel, sed quoties Cardinalium comitia essent habenda, descriptum in illis habuisse, qui eo essent honore cohonestandi i sed sern per sententia destitisse, deterritum a Petro Cardinali Aldobrandino , fratris filio, cui cum Magno
28쪽
Magno Etruriae Duce, cujus ille in imperio, ac ditione erat, nam Biturgiae , ut diximus, orius, quae Magnorum Etruriae Ducum paret imperio, cum primis illius
civitatis numerabatur variae,inquam, discordiarum causae intercedebant. Verum, cum jam aetate confectus, S: podagrae vehementer obnoNius, re ipsa experiretur, Venetum caelum sibi minus esse salubre, petiit opere maximo a Summo Pontifice, ut ab ea provincia removeretur , ac, venia impetrata, Ameriam se contulit. Quam Ecclesiam usque ad extremum vitae spiritum , integritatis, prudentiae, ac sanctitatis fama administra vit, quae sit numquam interitura, sed deinceps omnibus qui in eumdem locum, ac.numerum Venerint, ad si milium virtutum exemplum , imitationemque victura. Nemini erat molestus, nemini gravis; sed contra, omnibus sucundus, omnibus comis; numquam animos ex
tulit , sed demisse humiliterque se gessit 3 nemini petenti aditum conveniendi non dabat, sed omnes ad ipsum aditus cunctis, qui vellent, quibusvis erant l, ris aperii: nemo se ab eo despectum, nemo contra rem suam injuria aliquid decretum fuisse questus est umquam , sed omnibus jus suum tribuebat, omnes ampla-ctebatur, omnibus se dabat cum magna conversati ne , cum tristibus severe, cum remissis iucundὰ vivebat, atque, ad Apostoliexemplum, ad cujusque ingenium, quo omnes lucrifaceret, versabat suam naturam, huc, de illuc torquens, ac flectens. Nullum honesti sermonis genus a se umquam alienum duxit, sed de omnibus rebus, quae in sermonem, disceptationemque cadunt, copios P, eleganterque disserebat i cum militaribus hominibus de officio Imperatoris, ac de omni re militari, cum eruditis de omni elegantia litterarum, cum philosophis de rerum natura, cum Τheologis de Deo immortali, divinisque mγsteriis loquebatur. Denique homo erat
omnium, ut dicitur, horarum, temporum, & hominum. Multa reliquit egregia , quae teruntur hominum manibus; Synodum Ecclesiae Amerinae, de bel-
29쪽
lo Cγprio, de casibus adversis illustrium virorum sui aevi, Cardinalis Commendoni Vitam; quo libro omnes ab eo legationes obitat, omnesque res magnae sua auctoritate, consilioque gestae narrantur. Obiit Αm ciae, annos natus quinque dc septuagino, CIPI cxI.
ANTONII MARI E GRATIANI in Cardinatatum Ioannis Francisci
Commendoni. O Ut tibi purpureos merito mandavit honores , se quidem mavo est auctus honore Pater.
Nam virtute tua mayum capit incrementum
Ipse honor, . pusira est purpura facta magis.
Mox mbi tergemino fulgens radiaverit auro . Frons sacer is, omnis aurem Orbis erit.
30쪽
CAP. I. origine, familia, O parenti- stas P. Francisci Commendoni. pag. ICAp. II. De iis , quae infanti acciderunt, de periculis ejus in navigando. 6'CAp. III. De prima ejus institutione. 8CAP. Iv. De prosemone ejus ad misendam Urbem, oer quo auctore susceperit. i3 CAP. V. De primo ejus ad Rempublicam accessu, er ratione, quam primum habuit.
CAp. VII. praedictionibus futurae divitatis ejus.c A p. VIII. 'prima commendatio ejus ad Julium
CAP. IX. Quo primum publice missus sit. 3i CAP. X. De profestione ejus ad Belgas. ' 3sCAP. XI. De ejus in Britanniam adventu, matas ibi per eum. TCAP. XII. De reditu ejus in Urbem. 43