Nicolai Ochibovii ... De canone studiorum dissertatio

131쪽

nu cuiusque virtus est invia r ideo fustibus feriri, sive ad necem caedi sanxerunt eum , qui pipulo , idest

convicio, occentavisset, sive obstrepuisset, carmenve condidisset, quod Quae poena infamiam faxit flagitiumve alteri. tuis adversus Solon Vero , Ut in ejus vita scribit Plutarchus , severiori disciplixit, convidiu-na coercuit id genus homines ; nam

s*ς Rixm i adversius eos popularem voluit actio nem dari , itaut cuivis agendi s cultas foret. Sed exemplorum ad rem nocstram satis superque , si memineriamus, quam crucem fixerit vel acri ingenio viris solemnis illa sepulcra-

lis formula , quae in plurimis per

L ud xur Gallias saxis occurrit et Monumen

et Pio '- tam Jub aseia dedicare , quam n u ilium per feliciter illustravit eruditissimus xi Mazochius Campanae Ecclesiae Ca 222. V '' nonicus, in suo non mutilo in m litam Campani Amphitreatri . tituum Commentario . Ex his igitur quae diximus, liquido unicuique con istare debet , Latini partes esse nemdum cunctarum scientiarum , a tiumque liberalium , di mechanica.

132쪽

rum peritiam habeat, sed di leges. dc ritus, ct mores Romanorum &quandoque fortasse exterorum calleat necesse est. Quare apud Veteres soli Grammatici omnium scientiarum Censores, & Iudices fuere, qui iccirco Critici recte sunt appellati . Ut igitur Latini.in loquendo a - - - - .& Latinorum Scriptorum mentem , ni in i len- nos probe adsecutos esse videamur , t zibiad' plurimi, ut diximus , nostra refert mentem a tne Vel tantillum absimus a formu SVR M tiis , quas optimi sermonis Romani Scriptores praescripserunt , ac eo rundem Romanorum ritus, ct mores dignoscamus ; si enim Roman rum rerum notitia imbuti fiamus, facili negocio, scribentium', siquae

sint obscuritates, evanestent ,' nam

ut Sextus Caecilius inquit apud Gellium et obscuritates , non a Lgncmus eu ae scribentiam , sed inscitiae non assequenstam . Quid enim certius Scriptor , ut Cicero ait, vo-Iuntatis suae testimonium rerin v

re potuit , quam quod ipse magna eum cura, atque dirigentia ferψρ- . Hinc est , quod Labeo ruri

consultus

133쪽

eonsultus nobilissimus , uti narrat idem Gellius e Cum utinarum v eum origines , rationesque pereati uerat , eaque praecipue scientia ad enodandos Iuris Iaqueos utebatur. Verborum enim intelligentia a cognitione linguae , qua utimur , &quandoque a sensu ejus , qui I satyriel im quitur pendet , quod in Satyricis stitutum. potissimum est, utpote quorum institutum est irridere & exagitare loquaces , illiteratos , ambitiosos, foeneratores , sicarios , fures, detractores , adulteros , aliosque id genus homines , ut scilicet eorum aculeis exulcerati , ad bonam frugem redeant tandem. utuntur quandoque aequivocis, fictis ue nominibus ς plerumque adjunctis , vel deiamum veris nominibus , cum aliquos simili scelere insignes exagitare V Iunt . Quod vel ex histe tribus tepidi Ano Anonymi disticis ad Nasum uno, aliundisi', ad Tabidum altero, tertio ad Iose- Nasum, Tabi- phum, ostendi potest . Ad Nasiam r

'd' ς' Omnia Ionga tibi cum sint , ni Nase , Ilvesco . Quod Iongus cou a sis quoque, men te brevit. Ad

134쪽

Macrescis Da tu , tabestis eo=υ , e toto;

que peritur , - . Ingenii Dacuum eum gerat usque eaputtsed cum id studeamus ortines , ut meliores fiant boni , mali a nequii a deterreantur , cavendum quam amaxime , ut ne , dum vitia insectantur Satyrici , eas ponant Vocesse quibus qui legunt , evadant deteriores ; enimvero foeditates nemo honus nominare debet , nedum ut literis mandet . Maluerim igitur non reprehendere vitia detestanda, quam in eXecranda oratione mererirEprehensionem. . Si quis igitur aliena peccata insectetur e ea modestia utatur , ne suam orationem efficiat eo nequiorem , de quo verba facit . Sunt tamen inculpata argumenista quaedam, ut inquit Scaligerus , in rae arEumen quibus hoc Poematis genere oble-

135쪽

riuiti auctores' intelli πI. velinius

Hare possis etiam casta ingenia; quod si scire vis quot, qualesve sint hujuscemodi scriptionis specieS , eum

consule. Haut satis itaque miramur eois rum inscitiam, ac petulantiam , qui sum ignorent quanta cautio ad hiis henda sit, ut Veteris Scriptoris me tem probe adsequRmur , miro rO- re putant se omnia intelligere, cum

ne vel hunc quidem Virgilii versi- ulum at legere valeant: Insere nunc, Me bo , nνοι , poene ordine lites I vel hos Damoetae in Menalcam:

mus Observanda sunt, ut Latinorum '- dumtaxat 1ῆriptorum mentem adse- quamur ; si enim artium auctore res intelligerς velimus , Dotionem , quam ii, qui ex propria arte , Versis , quibus utuntur subjectam Velint , teneamus necesse est . t Et ut ab Iureconsultis exordia-

136쪽

sΤUDIORUM

mur , ut nihil dicam de verborum strumara , in qua saepissime ab usa Latini sermonis recedunt, ex propria arte Verbiῖ utuntur , ut liquido constat ex titulo , quiὶin Jure extat, Te verbortim Agni catione , & ex libro, quem in lucem edidit Carolus Duherus De verbis non satis probatae latinitatis , aut non ex recepta siniscatione , vel contra Grammaticorum regHas a riston Itis Uurpatis. Et ut perspicuum id fiat, pro rei dignitate, aliqua hic lubet ad

Tlanum Latinis pro trabe Eran- Tignumquid diora accipit praeter alios Caesar quo quidve Lati loco agit de struintra pontis super ni significet e Rhenum . Sed latius patere docent haec verba Caii, Υit. De verborum

Agnificatione : Tigni appeHatione in Iege AH. Tabb., omne genus male rise , ex qua aedifcia consant , Agniscatur. rinn, &Emancipatum ex eadem Iege mancipatus ATL Tabb. liberatum a patria potestate per trinam imaginariam Uem ditionem significari discimus; at secus Latinis accipitur , ut ostendunt

137쪽

84 DE CANO NE

Horatii carmina , quibus M. An tonii improbat mollitiem , qui sese Reminae, idest Cleopatrae emancipaverat, seu in mancipium, & dominium tradiderat:

Emacipatus foeminae rFert Dauum , s arma mi I . . . . inuenuui ''q Ceterum Iustiniano digenuut i proprie dicitur, qui nativam habet libertatem , ut non immerito antiqui ingenuos spuriis opponebant; stoni patrieti patricios initio appellabant: eo quolv Mλ δοςiιλ patrem ciere nossent, ut constat e oratione Ρ. Decii Muris apud Livium 00 , sed hujus vocis apud Latinos usus est etiam in aliis rebus, quae a natura sunt , & QEtitiis opponuntur , ut colligere licet ex Ver-

, bis Juvenalis 3 r quanto praestantius esses Numen aquae , Vir, di s margine

cIauderet undas Herba , nec ingenuum Diotirent marmora tophum.

Quod i

138쪽

Quod autem de Iuris Auctoribus distium est , qui verba artis ex instituto utuntur , idem de I heologis; Philosbphis, aliisque rerum divinarum, atque humanarum Doctoribus dicendum videtur. Hi enim vocibus, ac Iocutionibus Utuntur , quarum ipsi uni inter se commercium agi tant ,' nam ut Cicero inquit:

Dia Meorum verba nuua fiunt publica , suis utuntur, s id quidem sommune omnium fere es artium. Hinc est, quod vulgo dicitur, Semba artis ex arte. Sed olim ex Dialecticorum Cuti Incommo

toribus, in cudendis vocibus, illud inrit Enfluxit incommodum, quod cum plu-dendis Voci rimae in suis Lexicis aggestae fue- V es quam rint, quarum aliquae, aut nihil si- ' ΣΩ ,ό gnificarent , aut adeo obscuras no- detur subj tiones assiunctas in eorum animis habuere , aegerrime expiscari poς diiciplin dς. iunt; aut adeo generales, ut nihil Ri 'speciale, quod usili alicui esset, significent . Quem deinde sermonem

ad Iuris scientiam , aliasque divina. F9 3 xum,

139쪽

rum , humanarumque rerum disti. plinas , maximo studiosae juventutis malo , transtulere; itaut jure merito conqueratur eruditissimus

Rapolla O in suo Iurisconsulto hisce verbis et Nescias utrum psis uti- Iitatis an incommodi, s cupidae Eois manaram Iegum juventuti , s reti-quir civibus per hujusmodi Magistros anatum t. Quotus enim quisque es , qui ignoret , ex quo primum Romani Juris corpus noviter inventum e Iicari coeptum es, Scriptorum motim eo usque creUisse, ut Itis civile satim es magnitudine, disscultate Iaboraverit sua e Docto- Unde in Jure rum enim juris ingenia miram instentatione, ρ modum Di cocticae sudio deIectabam' tir , ut ferebat tuorum temporum consuetudo ; quapropter argumentis,

es disputatioηibus adeo sese dedide

runt , ut non tantum Iegum interia

pretationes , sed , ut Jacobus Cui eius Ioquitur, Liberos ingentes, immanes , infanos commentorios ibi quaeserint, evc. Sed

140쪽

Sed antequam hinc abeamus, . Non rninPS coronidis loco addendum videtur, qu 'in ζ, risnon minus in profanis, quam in sar obseuricris obscuritates passim Occurrere ς tates.

quis enim ignorat Sacrae Scripturae Codicem , in permultis obscurum ,& intellectu dissicilem, nisi cui non adhuc obvia fuere exempla; primum Discipulorum euntium in Emaus, qui non intelligebant Scripturas , nisi Christus interpretaretur ῖ secuniadum Eunucti Reginae Aethiopum, qui rogatus a Philippo , an intelligeret Isaiam, quem legebat, respon

dit': Quomodo possum , s non ali

quis ostenderit mih s Tertium Apostolorum , qui multa eorum , quae a Christo dicebantur , non intelliis gebant et Accesserunt ad edim discipuli' ejus, dicentes: edisere nobis parabo m zizaniorum agri. Alia, &illustria, & obvia passim sunt exem-

. Quae divi-

Scripturis autem obscuritatem nis Scripturis adserunt maxime, aut res In se O, adferam