장음표시 사용
151쪽
Iuriangit opus doctri. nae Christia.
ordi timqEe eem pia . ac possinodum sim typis inipreta id in Abestiam redacta, quem Clericis, ac Maesbyteris liberaliter , citraque pretium distribu
s ἰ Propter abrogatam iamdudum censera 'Synod is, quo pullulantia germinat vitiorum extemplo co--primeret, larissimus aditus corruptelis Patini, quin Tum 'nonnullae pmpter eorum excessum hoc primois c uentu dissimulatae sunt,sublatae plurimae. Minea edita Sanctissima decreta, Ecclesiae. & morum re- .formationi, bono regimini, & animarum saluti qua maxime, conducentia.In iis praecipuum extitit Christianorum dogmatum tradendorum onus , Parochis praecipue impositum , ut millo ex festis diebus per horas pomeridianas opus usquc adeo necessariun aeque maribus, ac foemanis sinant intermitti . Cle,ricos , ac Sacerdotes in id adi clesiam quem quo suam conuenire adegit, Rectores, Magistros, ac Mianistros discipulis per classes distributis presecit, do cendῖ , & omnem agendi iustam rationem scripto , voce, actu exposuit praesens, . immensa voluptat captus inter puerulos Versara, orandi Dei modimia, edocere, precepta, & reuerentiam numinis tenelleetnfantium memoris imprimere , capita fidei distimetim interpretari, de iis quaesitare, dubia soluere, &coetera omnia boni Doctoris officia erga imperitam plebei peragere. Ita sterilis olim y dec horrens AlexisNinea, laboriosi , & i iustrii cultoris manu pati se latim spinis, & sentibus cmundata, nonisque surcu lis insita coepit virides pampinos , & erumpentes
flores ostentare, uberes , maturosque fructus mox editura , eadem manu per currentes annos Obstedi
152쪽
Quamuis autem nullo anno uintam suam lustra re illiusque sepes , & ce*ites contemplari desinγret partim in Synodis , partim in visitationibus: Ad tutiorem tamen , & accuratior cuiqvrain , Ruosdam viros, quasi operarum Principes constituit, Vicariorum foraneorma titulo, qui in aliorum opera . attentius inuigilarent, de fruge vinearum, siue multa, seu nulla sepe coram inuestigarent, referreuique omnia Episcopi iudicio,vi eo pacito nunquam remotos ab exactissima Vineae inspectione oculos habuisse videretuP. Pergamus iam ad reliqua Synodi acta , immo &ad exitum . Pr ter vocales orationes a quas eo teporis frequenter, & copiose Deo deserri Imperauerat, ignotam penitus illis regionibus meditandi, atque mente orandi exercitationem benigne, & opera sua edocuit quemque de Ciero in Synodum conuenientem , capita meditationum distinguens , ac minutatim digcrens argumenta, ratiocinandi vias , dc artem capiundi fructus dilucide ob oculos pones, ut abeuntes inhaerere Deo cogitatione addiscerent,& in Ecclesia spiritu , ac mente psallere. Ante dimittendam Synodum , cuiusque Sacerdotis, praue tim eorum quibus incumberet animarum cura, viatam, doctrinam, & partes alias sigillatim , de exquisite scrutatur; quos minu& amox osse 1 rab ea cum remouet, in aedibus Episcopalibus detinet victum praebet, doctrina , bonisque moribus erudit, donec abunde instructis. ad gregis assuetam custodiam re- dire liceret . l . . Denique omnibus rite , id cum fructu in Synodo peractis, Congregationem soluit, Pastores ad cuiuidimittit , miniis copiosis , aut longo itineris tractu
Uiearios sis. raneos e ristituit Doee t in dos saerae meditationis a εἰ i
. . Quomodo, soluat Syn adum a
153쪽
VITA , ET GESTA VEN. SERVI DEI
remeantibns iustum viae commeatu liberaliter elargitus . I ,
Clericorum Seminarium instituit,
ROBOS Sacerdotes e prinbis fieri Clericis , sapienter
aserebat Alexander, magni -- que referre in Ecclesia Dei bonam adolescentium, qui se diuino cultui dicauerint educationem . Quocirca ut in posterum aptiores, peritiin. rusque Sacro Ministerio euaderent Sacerdotes, Collegium ex Decreto Concilii Tridentini, cum primum potuit, erexit. In quo in quam in. seraci , perpetuoque virtutum Seminario ,
aliquot bonς indolis Clerici liberalibus artibus,E clesiasticis disciplinis , ac moribus Christianis imbuerentur. Collegium prius in conductis , postea in fre suo coemptis domibus collocauit; post annuo reditu trecentoru aureorum de censu Episcopali in struxit , Magistros collatis iustis stipendiis prςpo- Ivit; adductos fere aliundE , ingenti sumptu, cum apud se nullos haberet satis idoneos iNon tamen promiscue cuiuscunque conditioni iuuenes in Seminarium volvit intrudi: sed explorata iudicio censetio cuiusque natiu a, atque ingenio'. Dioecesim etenim cum perlustraret , s quos bone indolis
154쪽
indolis, ac spei adolescentes offendisset, disciplina faciles,ad rectum pronos, pietati utcumque deditos, ingenio perspicaces,alijsque dotibus commendatos nominibus eorum adnotatis in libello , quem apud se continenter gerebat,a parentibus opportuno tem pore,& loco deposcebat. nec illos modo impetratos, sed alios notae similis sponte oblatos Collegio adscribebat ue longe etiam plures habiturus, si plures expetisset. Seminarium costituere in Oppidulo Taloni iuuenes duodecim , quibus deinceps alii, atque alii, quantum ferebant opes , adnumerati siliat, supra viginti quatuor ; quos omnes sinu paterno acceptos alebat, educabatque amantissimus Episcopus, quicquid manu , quicquid lingua illis prodesset, alacri semper animo subministrans. Nec alieno porsus magisterio fidens, totam hanc
prouinciam credebat alijs ; poedagogiam ipse subjilubentissime aeque, atque diligentissime. Docebat diluculo expergefactos ad sacra orationem surgere, una secum preces horarias B. Virg. priino mane recitare , meditationi rei diuinae ad semihora vacare, diebus festis matutina psalmodiam in Choro concinere, rubricatas leges Breuiarij interpretari,illarumque usum usu percipere , missae Pontificiae ministrare , omnem denique caeremoniarum Ecclesiasticarum ritum callere . Frequens sua ipse manu Eucharisticum tradit, doctrinam Cathechismi Romani explanat , regulas victus, ac Studiorum, deque omni alia re domestica prudenter commentatus prescribit, exacte rationem omnium, in primis autem studiorum profectum scitatur, passim ad Gymnasia conserens , passim studiosis ad se conuocatis, Ru-
155쪽
D. Usiduitate, γ' audio praedicandi Verbi Dei
beneficium praedicatio. nis subtra hit .
storalis index est, pascua Diuini verbi, & salubres aquas doctrinae Christianae gregi suo curantis . NeXander , uti praediximus , ingenis diuina copia ad hoc mimus instrilistus,&longa exercitatione expolitus,qua antea profitebatur concionandi artem , Episcopus non negleXit. Nusquam Iocorum, nullive opportunitati parcus beneficium praedicationis subtrmit,ingeminans potius,si res ferret, binas uno, eodemque die. Solemnis tamen usus Dominicis, ac sestis die
98 VITA, ET GESTA VEN. SERVI DEI
dioribus prima elementa artis Grammaticae patienter ipse tradere , Prouectioribus aliquid ad canones Conscientiae spectans, logicae quoque, philosophiae, ac Theologiae summa capita praelibare, eorumque repetitionibus, ac disputationibus pri esse haud gra
Clericis autem, ac Sacerdotibus undique conssuentibus ad hanc Academiam litterarum, pietatis, &bonorum morum,si quos Collegium non caperet,eoS domi apud se, ac proprijs impendijs sustentabat; eatenus ex omni parte instituens , quatenus satis Vese satos, sacrisque ministeriis probe formatos iudicaret,ac. tum seruitio Ecclesiarum applicaret.
156쪽
bus, in Quadragesima,in aduentu, & sub id tempus quo per Bachanalia defluunt homines . Si quando etiam desi gnatos concionatores ab ossicio valetudo prohiberet, Episcopus illorum vicem supplens in
suggestum promptus conscendebat. In matutinali concione Euangelia in Ues pertina , Mane Enan. charissimi Pauli Epistolas , aut Davidicos Psalmos interpretari mos erat. Vnde, quemadmodum & ab piutiu '' alijs sacris codicibus,atque Sanctorum Patrum mo- Psalmos nimentis solida pietatis, & vitae Christianae docuia et g 'menta , argumenta ad suadendum , & rei praesenti accomodatas sententias decerperet. Per exteros iter faciens data occasione facilis , s. Carolus ac promptus in concionem ascendebat , praecipue zόώ,' Iala Vrbibus Genua, Papia , ac Mediolano, auditore ee oblacta. Beatissimo Archiepiscopo Carolo eius sermonibus x. licet extemporarijs mirifice oblectato. Porro extemporariae dicendi isticitatis illustre perinde ac villa exemplum edidit in arce Bastitae: illuc etenim a Campolaureo appellens, statim a Praetore, ac Senioribus rogatus crastino sermone populum ut laetificaret,ipse viae defatigationem triginta enim passutim millia confecerat) librorumque inopiam primum obiecit. Nihilominus pietatis sensu, & illorum deprecationibus victus postera die, quae erat Natalis B. Mariae Uirg. orationem habuit ita feruentem, &diuinam, ut concionem uniuersam in admirationem, poenitentiam , & Dei amorem commouerit. Visus ipse in Deum rapi, & corda auditorum rapere' populo um Dicente de suggestu Alexandro adeo densa au- eou2uxussctiliantium advolabat turba , ut eam vix caperet ambitus Aedis . Quo mihi plane assecutus veritatis
Iaude videtur fabulosum illum Herculem,qui nexi- . EN et bus
157쪽
Doctrinan exemplis vitae probat. sen ep.7s Praedicatio. nes minime exangues saut trigida.
1 oo VITA, ET GESTA VEN. SERVI DEI
bus suae orationis tentos auribus homines trahebat Certe dignitas Episcopalis , oris maiestas, paterna diccntis affectio, copia rerum, facundia, & claritas eloquij, secreta quadam vi ad concionem alliciebat, sed nunquam ex saturatos dimittebant, semel enim degustata viri eloquentia gustum irritabat magis quam leniret, Vt etiamsi millies orantem audissent, millies adhuc audire peroptarent. Ponderis quoque non mediocris erat sermocinatis fama illustris, spectata virtus , & vitae sanctiismepromulgata opinio . Ipsa enim facies virtutis conspectui hominum oblata facile animos mouet ; se detque quidvis potenter Vita cum sermone concordans . Ex illis erat Alexander, quos cum audias, &videas ijdem sunt; & qui non a scientia, vel sermone, sed ab honestis actionibus se putant consummatos . Hinc fiebat, ut propitiis auribus omnis eius doctrina exciperetur, & intima a dientium peruadens fructus ederet admirandos . Adde quod non exangues, frigidasve proferret ratiocinationes, quae pietatem, aut animum ad pietatis studium dant nullum , cum ipsae non habeant; sed doctrina, & ardore spiritus consertas, quae veritate non vanitate pascendo auditores in pia opera cogerent . Porro nihil unquam temporis oratori eripuere nostro conquisitus verborum delectus , so-sculi locutionis, aut peregrinae dicendi formae, cui videlicet innata, & sponte fluens eloquentia plus fatis erat ad persuadendum.
Quid hic moror nobilissimain palmam proferri, qua huic Enangelico Preconi duo eius sqculi prε- clarissima lumina, Franciscus Panigarola in Caro lus Borroin iis detulere Qui antea nil nisi accer
158쪽
tum , & raro artificio elaboratum de suggestu ef rebat . Panigaresa, disertis magis quam salubribus vacans , postmodum Episcopus Ecclesiae Astenfis , inversis stylo, salubria disertis praeserens, ea tantum dicendo consectabatur quae prodessent , & quae timorem , amoremque Dei in animis auscultantiun ingenerarent , aut alerent. Hunc ergo aliquando cum audiret amicus Confatonerius ex Alexandri sorore filius , rem nouam obstupuit, obiecitque cuadmiratiane. Quantum mutatus ab illo Quam
, , dissimili stylo Z Cui ille ingenue Id me docuit
is auunculus tuus Alexader Aleriar Episcopus. Antea bubulcum in suggestu agebam , nunc tanti Pastoris exemplo,pastorem agere perdidici. Adi di, citque:: Nuper mihi secum verba facienti Alchi, ab episcopus noster Carolus , in conesonandi sapie is tia nulli insertor , profiteri non erubuit , se past
se rate dicendi genus ab Episcopo ipso Alexandro
Praeter haec emicabat in hoc Dei Praecone nescio quid virtutis supra humanum morem, Vt ignem non verba spirare videretur . Testatos habemus in sp ctores , qui fateantur hunc Venerabit. Dei Seruum de vi amoris diuini cuius ipse magnum incendium fouebat in pectore, vel de mutua inter se hominum charitate paulo ardentius differentem , de repente manibus, oculis , totoque vultu in Celum animo vero in Deum correpto , instar Cherubim aliquandiu constitisse, cui nimirum prae eiusdem amoris obruente dulcedine vox , latera , & pene vitae indicia deficerent. Contestatus, vero est ipse idem se-
,, pissime : Iucundissimum optati stimumque sibi , sidi, animam in suggestu cfinderet, dum vel in unius
gestu moria dum vel iuvnius animet
159쪽
di oratio ante praedica.tionem.
Quid sentiat de Eeelessabsque Epio scopi praedi
Alumnos se ininar ij exeseee in arte concio nato.
161 VITA, ET GEsTA VEN. SERVI DEI
,, salutem cedat. Alienam scilicet appetens impendio suae. Conesonaturum anteibant magisteria sacrae meditationis , ac precationis, quae & illumin rent intellectum, & inflammarent affectum; nihilque taleis sine eo prauidio unquam est auspicatus . Dicebatis vero : Ecclesiam absque Episcopi praedicatione , ,, pratum esse non irriguum , sua siccitate sterilo . ,, Item,Episcopi praedicationem praeire debere or ,i tionis facem, orationem verb lectionis lucem , , ,, Episcopo etenim , aiebat, Hierarchae non minusquam Angelicis ordinibus iniunctum hqret, sub- ,, ditos a corruptelis, ac Vitijs purgare, illuminare ais coelestibus doctrinis, & charitate perficere, quae ,, ex sola orationis Schola colliguntur . Infereba
is que , quo Pacto isthaec ossicia praestabit alijs , quiis sibi non prestitit An non iure obijcietur illi, si quod ab Apostolo Iudaeis,Qui alium doces,te i
is sum non doces Θ Hac etiam de causa, Principesis Concionatorum, & Magistros Christianae Sapie- se tie Apostolos , ne coifigendis, ac dispertienis dis alimoniis dum detinetur, ab oratione, & mi- nisterio verbi Dei remouerentur, id cure septem Diaconis commisisse, quo ipsi. orationi, & predicationibus sacris insisterent liberius . Cum autem se sciret non immortalem,eo studia, conatusque suos intendit,ut e vivis ereptus eius o ficii hqredes Ecclesie sus daret,erecto nempe Seminario, cuiuS alumnos cum priuatis , tum publicis declamationibus , siue estent proprij, siue alieni ingenij partus,exerceri voluit, exercebatque idem tyse, ut dicendi consuetudine iuuenilem timorem, atque erubescentiam exuentes , alacriores ad Opus
160쪽
concionum conscenderent . Sedulo animaduertit , ne Parochi quos commode instructos cognosceret, doctrinam verbi Dei ovibus denegarent: minus autem idoneos propter scientis, aut ingent; inopiam, publica vulgaris Homilie , aut libri spiritualis lectione silentium compensare iubebat : eo quidem consilio , ne sine ullo semine animet sylvescerent , aut neglectu culturἱ euangelicum semen marcesce
Cum idonei deessent , qui ossicio prςdicandi fungerentur in Insula , Apostolos imitatus , ex alijs
nauibus socios ut venirent , & adiimarent aduocabat , monens in extremo discrimine rem esse : Igitur a Presule sus Conglegationis, alijsque ordinum Religio rum Rectoribus crebro per litteras subsidiarios deposcens , ad viatica largas pecunias profert ,' eorum monasteria quibuscunque potest ori-cijs, & donis iuuat , aduenientes benignissime amplectitur, hospitatur, & sua quadra pascit, interdum quinos, ac senos . In ijs Uenerabilem Patrem Lupum Capucini instituti , & magni nominis orato rem , quem biennio Contubernalem , & socium t boris habuit. Prs ceteris Ambrosium Rotulum Collegam individuum , Episcopio Prepositum, Prifectum Seminarij, Principem Visitatorum, & a lateribus Episcopi ad extremum usque spiritum numquam disiunctum. Commendationem ex eo quoque habuit Alexander non mediocrem, quod quantumvis in hac arte, & in omni doctrinς genere precelleret, tamen ubi ipse sileret a concione, contionantibus sedulum se, & attentum probebat auditorem , eorum neminem habens despicatur, sed suo magis exemplo ad audientiam alios inducens ..