장음표시 사용
51쪽
so CAP. I. I. I 3. GRAMMATI cI, POETAE MALACITANI. Auctor erat historiae Malacitanae. Obiit Εg. s 98. Chr. I 2 I. - ΠΟ- hamad Bin Ali Ben Ioseph A n Mothreph Alamni v auctor annalium Malacae, natus Eg. s s a. Chr. ii s 7. mortuus Eg. 636. Chr. I 2 38. Saeculo Eg. VIII. Alii Ben inmad BZn Mohamad Athosnt w natus in urbe o . Aa in regno Malacitano, Granatae oratoriam et po sn professus est. Scripsit historiam Medeae et varia carmina. Obiit Eg.' o. Chr. ιι 49. - Abuthusian Ali Abi mhnmad Abdalti A ia-zam x edidit historiam regum Grana tensium Ben Nasser nuncupatorum. Floruit Eg. 78 I. Chr. lῆτ'. Grammatici. rhetores Malacitani. Mohamad Ben inmad Lm Ali Alansar Aba Abdalia 9 cognomento Ebn GraI Granatae literis incubuit. ibique grammaticam docuit, deinde in patria rhetoricam publice profitebatur. Decessit Eg. 7so. Chr. 1 49. Poetae Malacitani. Saeculo Er. V. Abdusia B/n Mohamad Albusioni Σ seriptor elarissimus suae aetatis et regi Granatae Gadiso Bcn Nabus acceptissimus. Obiit Εg. 4 o. Chr. 1 48. Saeculo Eg. VI. AbiIrahman Ren Abdalga a vulgo AIschaili ortus Εg. so7. Chr. II i 3. Granatam se contulit studiorum catis, et prae ter varia philosophica opera multa reliquit carmina. Defunctus Ε g. s8 l.
ragius, Din Aloiorhal natus Eg. 6o . Chr. iro7. magnus rhetor et poeta. Granatae obiit Eg. 699. Chr. ia 99. Scripsit de arte rhetorica, exercitationes rhetoricas et poeticas, poema de arte poetica et varia alia.
Abdalga Bὸn AA an Alanor e) magnus interpres Corani et poeta. Rhetoricam et poesin Granatae publice tradidit. Edidit opera de arte poetica et rhetoricas poeticasque exercitationes. Obiit Eg. 6s6. Chrixas 8. - Abdusta Sen Mohamad Ascharraσὶ decessi Eg. 7o; . Chr. i so3.
Saeculo Eg. UlIl. Ali Ben inmad Ben Mohamad Assarni vid. quae de eo inter historicos huius saeculi diximus. - Abdalla Bm Ioseph gin vulgo Ben Rudhuan Alnahari vir doctissimus quod attinet adlueras, sed etiam rerum ciuilium prudentia magnus. Egregius etiam
52쪽
CAP. I. I. II. PHILOSOPH. PRAECEPTOR. MALACITANI. II
678. Chr. 31 9. iuuenis optimae spei, sed prouectiore aetate luxuriet, ganeae et libidini totum se dedit. Multa tamen scripsit de traditi ni hus; de vita contemplativa; de theologia mystica; de poenitentia; de peregrinorum continentia et reliq. Obiit Eg. 74s. Chr. I 33. Praeceptores Malacitani.
disciplina Xeiensis. Malacam. Septam, Granatam incoluit, ubi gramismaticam, iuris prudentiam et rhetoricam profitebatur. Obiit Eg. a 3. Chr. Reliquit protegomena in Coranum. syntagma de VII variantibus Aleorani lectionibus, collectionem XL traditionum et multa
alia. - Mohamad Ben Ahmad Ben Ali Alausani Aba Alcassem o vulgo
Ebn Baphid AIamin in patria grammaticam et postea ius praelegit. Obiit Eg. 732. Chr. ιιι i. Tariphae in monasterio Suphitarum - Mohamad Ren Mohamad Λbu Baler s) vulgo Afungiali theologiam docuit Granatae in regio collegio. Obiit Eg. 7 ς 3. Chr. M 1. - Othman Ben Iahia Alcaisi t) philosophiam, medicinam et iuris prudentiam Malacae profitebatur. Obiit Eg 7ιs. Chr. Mohamad Ben Ahmad Ben Ali Alonsar Abu Abdan v cognomento Ebn CoraI Granatae per plures annos grammaticam docuit, tum Maialacam, in patriam, redux, ibi rhetoricam tradidit. Decessit Eg. 'so. Chr. 1 ι49 - Abi misin Aschoisi v professor Grammaticae Mala citanus, medio Eg. Saeculi Uil. - Mohamad B n Ali Abu Abdon Alabfrita in) vulgo Asiatin Malacae natus, orator et poeta cIarus, quarum artium et primum in patria Iudum aperuit, deinde iuris pru-G a dentiam
53쪽
s1 CAP. I. g. I . DE Sc HOLL VELEsIANA. q. Is . DE sc HOLA etc. dentiam tradidit. Multa condidit carmina. Obiit pestilentia eorreptus Eg 7so. Chr. ls 49. - Mohamad Ben Abdetrahinau Atharsithi x .Fessae natus Eg. 69o. Chr. layi. inde ab anno Eg. 72s. Chr. 1 24. Malacae iurisprudentiam docuit. Granatam adiit ut academicos de rebus literariis consuleret. A Christianis in itinere captus magno pretio redimebatur et tandem obiit Granatae Eg. 767. Chr. I 36s.
Urbs Veleg in Loreae ditione sita etiam Bala et s. salsa dicebatur a . Origo Scholae Uelesianae sortassis Saeculo Eg. Vii. adscribenda. Poetae Velesiani.
vulgo Ebn Aliomad natus Eg 6;8. Chr. 114 o. poeta clarus, sed etiam, vi videtur, auctor Ithri theologici et iuridici. - Mohamad Ben Mohamad L n Ali AIma agi Aba Abdalia c) natus fg. 638. Chr. ia8 . de- natus Eg. 7ιέ. Chr. M 3ς. poeta clarissimus. Saeculo Er. Ulli. Mi hamad B n Mohamad Abn Abdalla d) eoenomento Asiadni humanioribus literis et iuris prudentia excultus, docuit rhetoricam et ius in urbe Velez et decedens Eg. Ilo. Chr. M 4 9. multa reliquit praeclara earmina. - Abdalti Len Abrahim Aba Moha mad e vulgo Ebn Almarabe poeta nobilis, decellit Eg. 7so. Chr. 1349. Incertae aetatis: Abu Baher Bin fingiars .
grammaticam et rhetoricam. Decessit Eg. 6io. Chr. lais.
s. i s. De schola Bellenens, Ovesadana et Collaxena.
Denique nomina certe quarundam scholarum, de quibus nil fere praeter haec comperi, proferam. Altera nempe in oppido Belienae, ad Murciam pertinente, constituta fuit. Apud Castri a laudatur Mo hamati Len Ahmad Ben Hassan, laenensis, qui in illo oppido rhetoricam docuisse fertur. Sed ne tempus quidem quo vixit, compertum
Altera schola parum cognita, floruit in urbe Quesadae. Naserina Abdalu mn AbLuzia Abu Omar Alaphat M ibi ius tradidit
54쪽
CAP. I. I. Iς. DE CONSTITVT. , INDOL. ET GUBERNAT. HAR. ete. s 3
Denique Saeculo Er. IV. in oppido Caliosthae, siue Callox sa) collegium viguit; nam hoc tempore Ioseph Ben Abraham Λίuthogita e) vulgo Asthogri Murcianus ibi ius docuit.
S. I 6. De constitutione, indole atque gubernatione academiarum
et si bolarum Hispan0- Arabum.
Reeensuimus quam fieri potuit diligentissime varias academias et scholas per Arabes in Hispania institutas, quarum in parte meridionaliquod maior pars a nobis sit reperta, non est, quod miraberis, cum Arabes. ex Africa traiicientes, hic primas sedes fixerint, atque ibi per V saecula desederint. De indole et constitutione harum academiarum et scholarum haec fere sunt tenenda. Omnis institutio iuuentutis apud Arabes proprie ad religionem pertinebat. Publica initituta ad eruditionem, quam
ob rem, semper cum templis sacris coniuncta reperiebantur. Duo eorum fuerunt genera. Alterum nempe scholae in seriores ita comparatae fuerunt, ut pueri in serioris ordinis ibi elementa legendi,
scribendi et religionem edi scerent. Plurimi iludiosorum simul victum publicis sumtibus accipere solebant. Quod attinet ad methodum docendi, primo pueri alphabetum arabicum ediscebant. s. literas; deinde
disserentiam lingularum literarum secundum punctationem, tum com politionem literarum, porro vocales et reliqua; tandem pronunciati nem et denique Coranum, cui adiungebamur praescriptae pronunciationis regulae a). Omnia enim Orientalium itudia in grammatica et Corano tanquam in cardine vertebantur, vertunturque; quod ex singulorum doctorum virorum ita et historia eruditionis eorum apparet b). Alterum genus collegiorum, nomine insignitorum, modo sacris Saracenorum templis adnexum erat, interdum per se constabat.
Grammaticam, syntaxin, Coranum, iurisprudentiam et alias disciplianas ibi docebant, tum, tum qui tamen saepius vicariis vii solebant. Eiusmodi aeademiae initio quidem ita erant institutae, ut solummodo ad promouenda studia iuris et theologiae facerent; quare etiam nisi, qui literis se vitamque addixerant h. e. auditorum numero adscribi non solebant. Eiusmodi studiosi ordini sacerdotum adscripti habebantur; ideoque moribundis testamenta conscribebant, ut scribae publici, auxilium ferebant, et priuilegio, puerilem aetatem
55쪽
s CAP. I. q. Ic. DE CONsTITVT. , INDIL. ET GUBERNAT. HAR. etc. artibus ad humanitatem informandi gaudebant ex Postea, literis marigis excultis, inprimis priuatis studiis, etiam his in academiis alia disciplinarum genera sibi tractanda fui risere, ita ut inprimis multa magis, quam multum memoria comprehenderent d). Ceterum plurima ovi. ita erant exstructa, ut singula saepius triginta conclauia continerent, in quibus tres vel quatuor studiosi literis incumbebant. Singulis academiis et scholis rectorem quondam fuisse additum. ex institutorum ipsa natura apparet. Talem locum Scherageddin Abu
GiaAhar Omar Alathemita Alpha ani e in collegio Grana tensi obtinuit.
Qua in re admira inur merito, tanta Arabes erga diuersae religionis cultores usos esse indulgentia. ludaeos enim academiae Cordubensi praepositos inuenimus f). itaque Arabes doctrinae magis et eruditionis, qua in superistitionis praeiudicataeque opinionis rationem habebant. De examinibus, quae sit idiotis in academiis Hi l panicis erant subiae unda, dubitari non potest. De medicinae it udiosis saliena certo eonia stat; qua in re exemplum scholarum Cairensium eos esse secutos, verisimillimum est, in quibus g) periclitatio eruditionis iuuenum artis medicae studiosorum in more erat. AchimbGp i. e. medicorum prinincipis, erat, illos, qui medicinam exercere volebant, de illiuq artis peritia sedulo percunctari, et poli probatam tali specimine selemiam. publico testimonio iis veniam dare, ut per eam regionem libere morbis mederi possent h). Hoc examinis institutum etiam in Hispania obti-
ss, scripsit in i. e. coetus, s collegium medicorum, librum continentem quaestiones, medicinae Candidatis proponendas ). Iahia D n Mahmed Ebn Edin librum situm de re medica tradidit AIbuharemo, ut ex eo de di ctrina medicurum imperii Granat ensis posset diiudicari. opus ipsum confecti ini est Eg 7ι9 Chr. ιδ l. Doctori hus academicis interdum praelectio et interpretatio si guli cuiusdam egregii libri mandabantur Sic pro sessoribus Cordubensibus, Murcianis, Valentinis et Grana tensibus libri X. de iure can
eiano M. saecul. VI. compositi, quos interpretarentur, traditi sunt. Omnino
56쪽
CAP I. l. Ιε. DE CONsTITu T. , INDOL. ET G UBERNAT. HAR. ete: s somnino academiae Hispano- Arabum relatium et praesidium omnium literarum fuerunt, quibus nempe mandata essent omnia ad rem literariam promouendam pertinentia. Sic opus dogmaticum de
traditionibus, auctore Abu Mohamad Assafan B n Abiatrahman Malad Alrumherm/z m approbatum fuit ab aeademiis Hispanis, Syriacis et
Aegyptiacis, annis Eg.ssi. 6ii. 6so. h. e. anno Christi i I 6 . et q. Ias 4. Abdelgant on Abdet hed ηὶ Hierosolymitani opus dogmatico- canonicum Eg. 7 9. Chr. ιις 7. academia Grana tensis et Eg. 77O. Chria 368. academia Malacitana magna laude extulit. Libros nonnullos etiam lectioni commendabant, cuius rei exemplum asseram Abu Amru
traditionum scientia, quod tantam illi laudem comparallit, ut academia Persica Eg. 722. Chr. Ita s. et Arahi ea Eg. 73 o. publice praelegen dum decernerent. Seri Orthus vero temporibus censura, certe libro. rum theologicorum, pontificibus. Aloham edanae sectae mandata suis videtur p . Propria etiam studia virorum doctorum certis finibus circumscribere studebant academiae, cum et singulis singula, quae per
ficerent, opera mandarent. Nasireddin Ebu AFad q) Hispalensis, ingratiam et obsequium academiae Hispalensis, carmina dissiciliora poetarum principum ordine alphabetico disposuit, doctisque commentarii Sinstruxit. Mohamad Ben Abaelhae A nsanita r). Granat ensis, iubente academia Grana tensi, opus poeticum Abulrabit Ain Abi Mohamad Valentini, publici iuras fecit. Ceterum academiae arabico-hispanae, vi auctoritate amplifica. rentur . et populum fellis publice institutis allicere solebant, in quibus poetae et rhetores publicos sermones laepius habebant, qui mos laudabilis potius mihi, quam Vituperandus videtur. Multa huius rei exempla apud Castrium obuia. Mohamad Len ID Abn Ba ιr ι duas eiusmodi orationes reliquit, in academia Granatensi habitas.
57쪽
ss CAP. II. q. I. DE BIBLIOTHECIS.
DE BIBLIOTHECIS HISPANO - ARABIBUS.
s. t. De bibliothecis Hispano - Arabum in uniuersum.
Arabes in Hispania, literis apud eos magis magisque excultis, mox aegre bibliothecarum supellectili carebant. Doctrinae plurimae non ex ipso ingenio omnino possunt hauriri, praesertim cum necesse sit . ut cognoscantur placita virorum doctorum praeteriti temporis, maxime si de rebus historicis sermo sit. Quamquam vero Hispania eum Oriente et Africa coniuncta suerit, tamen exemplaria librorum magno tantum praetio parabantur partim ob sumtus traiectus, partim ob impensas in materia scriptionis comparanda, nempe membrana a , partim ob sumtus e descriptionibus Codicum obortos. Artem typo. graphieam enim infelix illa aetas non cognouit . et si cognouisset, tamen sine dubio fastidivisset, cum et nostris temporibus Orientalea inuiti tantum libris typis exscriptis utantur. Itaque primo loco de meritis Arabum in emendanda materie serihendi praedicandum erit. Monifaucon b) prima vestigia nostras chartae in Codice Parisiensi anni ioso se reperisse testatur. Alii usum chartae Graecis saeculi IX et X. vindicare voluerunt e , alii anno I o primam chartam esse confectam contendunt. Sed frustra, nam longe ante hoc tempus Arabes charta usos esse constat. Apud Sinas.
Persasque usus illius antiquissimus suit, quod Ali Ben Mohamad G Samareandaeus docuit. Eg. 88. Chr. 7O6. Josephus Amrv ιγ Meccanus in patria chartae consectionem detexit, eiusque usum Arabes docuit. Sic cum Arabibus usus chartae scriptoriae in Hispaniam venit. Ita deseriptiones Codicum manu scriptorum facilius et minori praetio institui potuerunt. Quam diligentes autem Hispano- Arabes in hae re fuerint, e Castris apparet, quem si adeas, innumera i
nus, Hispalis incola, qui Marothi oblit Eg. 38 . Chr. i i 8 s. integram paene bibliothecam exscripsit, omnesque sere Codices notis eruditis
illustrauit. Jahia Ben Adi hin tantae cuit in calligraphia solertiae.
ut intra unius diei et noctis spatium centum circiter solis seribendo impleret i .. Utilissinium sane institutum, quamquam interdum in
58쪽
CAP. II. g. I. DE BIBLIOTHECIS.
vanos Iulus mutatum. Respiee Hispalensem Ahmad Ben Mohamad BEu Musa Ben Alariph qui Cordubae decessit Eg. sI6. Chr. II l.
ita calligraphiae peritum, ut singuli versus ab eo exarati alia pro Vsus manu deleripti videremur. Admiranda certe hac in re diligentia Arabum Hispanorum, si verum est, quod Casiri I refert, plurimos libros literis Cuphicis exaratos in Hispania esse descriptos, siue compositos, hoc enim modo maxima eorum librorum pars exarata est, quos in catalogo Cori laudatos reperimus. Longe certo maior eorum numerus esset, nisi voluminum ingens copia in bibliotheea Escurialensi flammis esset ah sumta die VI l. Junii anni AIDCLXX t m . - Caeterum serioribus temporibus cum Arabes linguas occidentales didicerint, verisimile est ita tuere. eos in hellis cum Christianis gestis etiam e horum bibliothecis eos demisse libros, quorum argumentum ad literas a se excultas pertinebat, iisque bibliothecas ornasse . Constat caeterum, Christianos tempore inuasionis Arabum bibliothecas in eo clesias transportalse. Sic Comes Adalphus bibliothecam in sancto A et seli templo reposuit n). Haec hactenus. Iam de singulis bibliothecis Hispanis ab Arabibus constitiitis videbimus. Erant vel publicae, vel priuatae. Apriuatis publicae videntur originem duxisse, quod partim ex historia nonnullarum bibliothecarum publicarum Hispano- Arabum apparet,
partim e rerum natura iam certum videtur. Publieae enim bibli thecae literarum studium magis commune et per omnes ciuium oris dines propagatum arguunt. Singuli autem prius literis operam daro solent, quam uniuersae ciuitates.
Copiosius possemus hac de re disserere, si Iieeret sontes Arabicos de biblici thecis Hispanis adire. cum plures hoc de argumento scripserint. μου Althathibi o) in libro analectorum descripsit urbes a se peria lustratas, simulque recensionem addidit virorum doctissimorum ex iis ortorum et bibliotheearum ibi repertarum. Abi Baher Mohamad B nMair Ben Rhasipha p) Hispanus descriptionem edidit septuaginta bibliothecarum, quae In variis Hispaniae urbibus ad publicum usum tune
v tarqua popiat is et Hispani at Arabea alter alteritia lingua a sedulo operam dedisse viis detur. Qua τε etiam in Hispania libri sunt reperti sermona Hispano. lia literia Arabi. eis. ae in Africa libri arabieci idiomate . sed literis uispania exarati. Not. et exle. T. 4. p. 626. Multa etiam voeabula. a fonto ambieci eadentia, ab Hispaliis eluitata donata xeperiuntur. Qua de xa omnino videant ne opaxa ha - r voeabios arabipria introdiseidos en Ia laragoa Castallana, reeopi dos en Oranada por et santi ostiolo. P eji dis Alea voeabo lilia aravigo an latra eastellana. Salam. 15os. 4. Franeis. Lopor hilabiis eor. Tuptarum v eum axabiearum, quaa in lingua hi spati ica ν surpamur. 36oo. n Sehota Hispania
illustrata T. I v. p. aaa. Q cafri II. p. a . m casti II. p. 7 a. et ex eo Andros T. I. p. a M.
59쪽
s3 CAP. II. q. a. DE BIBLIOTHEEIR PRIVATIs. temporis patebant. Idem omnes illas bibliothecas perlustrauerat, lucubrationemque suam usque ad annum Fg sao. C, r. Ita s. per duxerat. Etiam Abu Abdalia Mohamad Ben Glaber q) anno Eg. 7ι s. Chr. ι3 r s. descripsit bibliothecas priuatas et publicas a se visas. Ceterum, si licet antiquos Orientalium mores cum recentioribus comparare, cuique bibliot Aecae publicae custos erat additus, qui per omnes hebdomadis dies, excepto die sacro, petentibus libris inspiciendos et euoluendos tradidit. ita tamen, ut libris modo in bibliotheca ipsa, nunquam inter priuatos parietes uterentur. Etiam catalogos librorum confidere solent, qui autem non solum inscriptionem libri cuiusque continent, sed etiam de auctore et argumento, in libro tractato, agunt.
s. a. De bibliotbecis priuatis.
Mohamad Ben Raphat Alanitiit Paetidita a origine Illiberitanus, ortus in oppido Toros in Q Granatae et Cordubae literis vacans.
insignis tum iurisconsultus et philologus magnam voluminum copiam Proprios ad vius, accurata manu exscripserat, quam postea testamento Cordubensi bibliothecae legauit. Obiit Eg. ιος. Chr. 9is. Asscha nent b) filia Ahmedi ducis, poetria Cordubensis, cuius carmina magna tum laude in academia Cordubensi legebantur, moriens Eg. qco. Chr. too', reliquit locupletissimam et lectissimam bibliothecam. Abd trahman Ben Othman AMadyhi Abvlmethreph e) Toleti Eg. ta 7. Chr. 938. natus, studiorum causa Orientem cum peragrasset, praetiosiores Codices ubique magno pretio coemtos secum in Hispaniam asportauit. Decessit Eg. 4 I. Chr. iota. Ahmad Ebn Mohamad Abu Glaphar dὶ vulgo Ben naimon magnam supellectilem librorum conquisiverat, quam Vero flammae, urbem Toleti corripientes, absumserunt. Ε vita cessit Ahmedus Eg.
Abdon Gn Hhan Alrusili e) Valentinus, iurisconsultus, tameopiosam bibliothecam sibi comparauerat, ut obeunte eo Eg. 484. Chria 9 i. haeredes eius voluminibus saccos centum et quadraginta im
Guada laxarae natus Eg. scio. Chr. t O6. ad libros rAriores colligendos Hispaniam, Syriam et Africam perlustrauit. Eius bibliotheca triginta millibus aureorum aestimata fuit. Decessit Septae Eg. i y l. Chr. i Idi .
60쪽
tanus. etiam bibliothecam habuit clariorem. In eius usum describebantur plures Codices Eg. 62I. Chr. t 226.
Cordubam inhabitans, bibliothecam egregiam habuit, quae testamento filiae legata, quatuor aureorum millibus veniisse traditur. Decessit Eg. 6os . Chr. IaO8.
I. 3. De bibliothecis publicis.
Bibliotheca Cordubensis. Primo instituta a nonnullis sertur ab Ha emo II, qui Eg. 3so. Chr. 363. Cordubensis regni imperium acceperat. 6oomo voluminiis hiis eonstitisse dicitur a . Index librorum horum impleuit 44 volumina, nisi fortassis huius rei auctores falsa quaedam hic tradunt. Constat enim b) Salarinum Εg. s67. Chr. ii t. ex itincto Fatimitarum in Aegypto chalitatu, cum potiretur bibliotheca regia iocooo volumina tantum repetasse, cum in Aegypto tamen longe diutius iam itudia I iis terarum floruerint. Hoc autem constat, quod hic nobis lassiciat, Halemum l l. hibliothecam Cordubensem emendo Codices, multosque exscribendos curando ditasse. Caeterum, quod vulgo dicunt, Ba mum II. landatorem illius bibliothecae suisse, quam falsum sit, quisque videt, cum iam antea a nobis narratum, Mohammerim Mn Raphat Alomui Iaziuitam anno Eg ιοι. Chr. 9 I s. mortuum bibliothecam propriam regiae Cordubensi legasse, quam ergo iam ante hunc annum fundatam suilla necesse est. Bibliotheca Toletana.
oppido Scholion diso natus. Toleti iuris prudentiam docuit, ibi. que ad publicum usum bibliothecam congessit. Decessat Eg. sos.
Bibliotheca Granatensis. Saepissime vero Granatensem bibliotheeam apud Castrium lauda. tam reperimus. ex qua postea multi Codiees in hibliothecam Escuria lensem sunt translati d . Ineunte saeculo Eg. vi II. Mohamad Ben Ahisad Ben Pharag Ben SchocraI AD Abdalga e Tartensis praesectus bibliotheeae fuit, quum antea bibliopolae artem in ipsa Granatae urbe exercuisset. Ob diplomatis cuiusdam regii surtum in exsilium missus, H a mortuus