장음표시 사용
21쪽
eXutlim Sse patrimonio. Cum enim a temporibus Sullanis ad hane aetatem, qua priorem Satirarum librum edidit Horatius, haud multo plures quam quadraginta anni elapSi Sint, non
multum a Vero aberrabimus, si illum, qui Sullanis temporibus pupillus fuit, natuni inter annos 90 et 8 illo tempore, quo
Horatius hanc satiram scripsit quinquageSimum annum egi SSO aut non multo maioren fui Sso Statuanius. His si adiunxeris, quod Suetonius tradit vixisse Catonem ad extremam Senectutem, Sine negotio efficies, hunc grammaticu in Horatii temporibus et in Vivis fuisse et aetate non ad inodum provectum Lucilii opera defendere atque emendare potui SSO.
13. Iam in eo est, ut ad Singula, quae de Catonis Studiis tradita sunt, exponenda accingamur Antiqui SSimum de Lucilii satiris testimonium exstat apud Suetonium do gramin. 2: priuili igitur, quantum opinania ir, Studium granimaticae in urbem intulit Crates Mallotos, Aristarchi aequalis, qui missus senatum ab Attalo aeges inter Secundunt me tertium unicum bellum sit, ipsam Ennii mortem assidue disseruit ac nostris exemplo fuit ad imitandum hactenus tamen imitati, ut carmina parum adhue divulgata vel defunctorum amicorum Vel Si quorum aliorum probassent, diligentius retraetarent ac legendo commentando tuo etiam ceteri nota
facerent ut C. Octavius Lampadio Naevii Punicum bothim, quod uno obuni ne et continenti scriptura xpi situm divisit in Septem libr0S; ut postea Vargunteius annale Ennii, quOS certis diebus in magna frequentia pronuntiabat ut Laelius Archelaus Vettius tuo Philocomus Lucilii saturas familiaris sui, quas legisse se apud Archelaum ouit,eius Lenaeus, apud Ρhilocomum Valerius Cato praedicant. μEx hoc testimonio certe conicero licet Catonem non modo Lucilio legendo, Sed etiam postero tempore huic poeta diligentiu retractando operam dedisse, ut fortasse non multum a Vero aberrennis, Si eum quando Lucilii poemata sordibus abstersi emendatiora et elegantiora aequalibus suis exhibuisse Statuanius. Quod quomodo fecerit, nescimus, quandoquidem de hac re neque apud Suetonium neque usquam alibi quidquam memoriae proditum invenimus. Quin autem re vera
Lucilii opera correxerit, mihi est cur dubitemus Quendamui
enim interpolatorem Horatio tales Versu Subdere OlutSSe, quorum ipsum argumentum fraudis esse indicium OSSet neutiquam est credibilo. Catonem vero dignum fuiSSe, quem auctor horum Versuum neglegentiae Lucilii testem excitaret aculentissime apparet ex Suetonii i loco, ubi Bibacubi eum .. Summum I ammati eum, optimum poetam' et cor Zenodoti, iecur Cratetis vocat. Quanta auctoritate in docenda poetica apud aequale fuerit, ostendunt haec verba Suetonii λ): docuit multos et nobiles, Visus ille Si peridoneu praeceptor, maxime ad poeticam tendentibus, ut quidem apparor vel his versiculis potest: Cato grammaticus, Latina Siren, Qui soliis legit ac facit OetaS.
Valde mih probabilo isso videtur hunc Catonem. qui praelegens loetas re operam dabat, ut qui lectionibus
ipsius fruerentur, simul poesi instituerentur, mon modo adule- Scentes ad imitandos eos, tui legebantur. poeta eXcitaViSSe,
sed etiam ipsum discipulis ut Lucilii iocis imitandi modum
oStenderet exemplo praeivisse ideo tuo eius Opera emendavi SSe.
14 Sed tuam tuam versus isti Horatii aetati non ad
VerSantur ut OS etSi non ab ipso Horatio, certe eo Saeculo,
quo Horatius vixit, Scriptos esse credibile nobis videatur, quid est quod poeta alios obliquo tangat, rubi causam ipse suam agere vult Nam non modo cum Catone, erudito grammatico, qui novam Lucilii recensionem parat, poeta in hoc prooemio disputat, Sed etiam alterum hebetioris ingenii hominem, qui discillulo Suo verberibus ad litterarum studium compellit, vellicat eumque harum rerum iudicandarum parum idoneum esse dicit. Haec luomodo ab indole huius Satirae non aliena putari poSsint, fateor me non intellegere. An oratio hac circuitione opus fuit, ut Lucili laudatores et suos obtrectatore redargueret,n0m ut alios sebiti cim transitu carperet Tota enim satira resecto hoc capite in se tam plano absoluta est, ut non modo nihil desideretur, sed etiam omnia l)raeclare inter Se cohaereant. Tali vero modo Horatium nullo habito remun et sententiarum delectu, quidquid ipsi in mentem venisset, continuo etiam in
22쪽
chartas coniecisse et ea, tuae in hac Satira scribenda ipsi pro- P0Sita SSent, luodammodo neglexisse non probabile sest. Sedulo contra Horatiu Semper illud curavit, ut unicuique Sermoni Principalis Sententia subiecta esset, ad istam omnia utilia Singulatam suam Solis radii ad centrum suu in referrentur. ld. Sed non modo exordium per Se Spectatum inle St, ut cum Horatii consilio nullo vinculo cohaereat, verum etiam in singulis sententiis tanta obscuritus reperitur, ut hac una de cauSa certum Sit non coniungendos esse hos versus eum decima satira Horatium luidem, Optimum Romanorum Poetam, hoc vitio laborasse et tam obscure ScripsisS0, ut multi hominesoruditi sententiam huius exordii et Singulorum versuum X Pli arenon potuerint, non est probabile. A lu'imum, lumni Od illai Catoni auxilio Sus, tui, quamvis vitia Lucili agnoscat vitioSOrum lue ei Suum emendationem liaret, tamen Lucilium essendit et indulgontius do eo iudicat, i ervincere liossit, suam mendosus ille sit, nim satis intellego. Si enim auctor huius exordii id agit, ut Lucilium mendOSum OSSe doceat, e conani uni suadam Ollini One hominum e Si ectandum St, ut Poeta non tam Catono, si lenius Lucilii VerSu emendabat, quam eo, ilia acriter in Lucilium invehebatur, vitiosae Lucilii consuetudinis toste uteretur. Eo magi Smiramur, tuo et Cato Diagnam a uilem conseiluitur et illo in vituperationem incidit.
l6. Accedimus ad aliam quaestionem Agitur, tui Suam verbis qui multum puerum est loris et funibus udis exhortatus' intellegendus sit Equidem non haesito eis assentiri, qui haec de Orbilio, praeceptor Horatii, dicta esse conSent. Quem vehementis ingenii fuisse haec Suetoniti verba ostendunt: se sui autem natura acerbae non modo in antisophiStas, si OSomni in occasione lacoravit, sed etiam in discipulos, ut et Horatius Significat plagosum eum appellans et Domitius Marsus scribens: Si quos Orbilius ferula scutica, si cecidit.
Orbilium veri, Livii Androni ei carmina discipuli. dictasse Horatius ipso testis est in epist. II L 69:1 do illustr. gramm. 9.
se Non equidem insector delendave carmina Livi ESSe reor, memini Diae plagosum mihi parvo Orbilium dictare. Undo colligi potest Orbilium antiquorum poetarum lectionem praetulisse studio poetarum aequalium eumque anti-iluitati amantissimum grammaticum suisSe. Quae cum ita Sint, nihil opinor est, quod impediat, quominu eum Lucilii quo lue studiosum et in eius carminibu tractandis operam posuiSSe statuamus. Qua in re vero Orbilium, acerbum et
morOSum magiStrum, intemperantiu VerSatum SSe a verisimilitudino non alienum SS apparet.: '7 Quid vero est, suo Orbilius loris et funibus udis utitur ut fiscillulos rassi Studia clitterarum capessenda cogat 3
Optimo iure Multi interpretes negaverunt dudorum magistros Segnitium Romanorum puerorum, qui eorum disciplinae traditi sunt, talibus admonitionibus discussisso. Sortem contra discipulorum aliquanto meliorem fuisses ioco, illo Domitii Narsi VerSuS, quem Suetonius Servavit de illuStr. gramin. 9:ἡS quos Orbilius ferula scuticaque cecidit. μAtque Orbilium, 'luam tuam acerbae naturae erat. illa cinStrumenta, luibus Servi casti Mari solebant, adhibuisse, ut studia excitaret, hoc mihi non constat. Mihi quidem videtur auctor huius exordii 'i' verbis usus esse, ut leporem quendam affectaret. Εum son Sulto hanc rem verbi exasperasse, ut disciplinam Saevi magistri detralioret, nemo est quin intellegat. Quod vero nonnulli, qui haec verba Horatio tribuunt, dicunt poetam hoc loco iocoso dixisse et per Oxymoron lepidissimum magistri acerbitatem describere voluisse, probare non poSSum, et luod hoc loco locus non exspectatur, et quod
Horatium, Di ipse Orbili discipulus fuit, fateri socioris et
funibus udis exagitatum ideoque servorum modo caStigatum eSSe non probabile est.
l8. Accedit alia difficultas eaque nescio an maior. Quaeritur enim, quisnam ille puer intellegendus sit, quem Orbilius hac severa disciplina educaverit. De hac re inter
Quod nonnullis in mentem venit ipsum Horatium intellegi
23쪽
poetamque hic similiter de se ipso praedicarae voluisse atque epist. II, 1, O illis verbis:
.. mem illi tuae plagosum mihi parvo Orbilium dictare' , eorum Sententiam plane a veritate abhorrere non multis opus est demonStrare. Eodona modo oodorlinii senisentiam reiciendam Sse cenSem VS, qui Verbi quae Sunt illo, illa multum puer est loris et funibus udis exoratus ' oratium ipsum significari et Sequente VerSHS ut esSet liena qui ferre poetis anti tuis posset contra fastidia nostra' ad ipsum Horatium referri vult. An Horatius iam puer a magistro verberibus luasi ad doctrinae Studium compulsus est, ut antiquis poetis contra carmina ab ipso futuro tempore componenda Suppetias ferret, praeSertim cum illa aetate Lucilii carmina ab Omnibus vehementer laudarentur Hoc vero, si quid video, ab omni probabilitate
Alii do indo adhibito Suetonii in loco: scribonius, AphrO- disius, Orbili servus at iii discis, ulus, mox a Seribonia Libonia
filia, suae prior Augusti uxor fuerat, redemptu et malium iSSUS, docuit ilia Verrius tempore, cuius etiam libris de orthographiareScripsit, non sine insociatione studiorum moriamiliae eius' concludunt hic Scribonium Aphrodisium esse intollegendum. Hanc coniecturam nullo alio alius scriptoris loco stabilitum nimi audacem esse et ego tuto neminem non concedere et Teui fel ius ipse, tui hanc sententiam prae aliis defendit, intellexit cum postea ab errore recederet ).
Novo, sed infelici aeum in Nipper de ius loci difficultat seni
Superare studuit. IS enim ratu horum Versuum auctorem, Si ille esset quem Orbiliti antiqui poetis opem ferre voluisset, Verba , contra fastidia OStra' , ut se ipsum includeret, non scripturum fuisse cenSuit Singularem numerum, qui certam quandam ei Sonam X Primit, ferri ne Uire et pro puerum 'eSSe Scribendum puerOS , ita Vero, ut proXimum Verbum itui non nominativum, sed adverbium esse diceret. Contra hanc Sententiam ingenu me fateor nihil proferre posse nisi ab omnil de illustr. gramna. 20.2 Mu . hon. XXX l,75.
probabilitate eam longissime abesse mihi quidem id seri. Neque
enim Capio, qua de causa puerunt ' mutandum sit idque in re prorsu incerta. 19. Maximas autem difficultates praebon verba grammaticorum equitum doctiSSimus' , quippe quorum interpretatio tantis implicata sit difficultatibus, quantis vix alius ullus Horatii satirarum locus. Quinam dicti sint equites Pammatici et quis ille grammaticorum sequitum doctissimus putandus sit, dici non poteSi quam magna sit inter viros doctos dubitatio. Ac quod ad priorem illam quaestionem attinet, haec mihi
Simplicissima esse videtur, tuam suam viri docti valde discrepant. Esluidem ense verbis grammaticorum equitum intellegoridos eSSe grammatico equeStri ordinis. Atque inter equites Romanos non pauci tum in bonarum litterarum studiis operam P0SutSSe videntur, ut L. Aelius Stilo set Servius Clodius. Neuti tuam vero probanda est Sententia eorum, sui grammati QOS ut nimium amatores ingenii sui et recondita doctrina confisos nomine equitum se dignos putavisse ideoque poetam lepida irrisione usum esse existimant. V am Him id iri grammaticos equites eos esse interpretatu eSt, qui cauSam antiquorum Vatiam pugnaciter tutati et in Secu Sentiente invecti utit. Quam Sententiam a Verisimilitudine maxime abhorrere nemo non videt. Becheria vero censuit intellegendos esse doctos i 0rii Neronis amicoS, qui eum in expeditione a. u. c. 34 in Orientem SuScepta comitati Sunt, et illum , grammaticorum equitum doetissimum' esse Iulium Florum, qui summa inter illos comiteSauctoritate Orat. Equidem Vereor, ne S, qui hane rationem
Sequitur, nuSiluam habeat, ubi pedem certo figat. Quo enim iuro Tiberi Neronis comites prae aliis equite grammatici appellari l)otuerint, equidem non intellego et i quisquam sano iudicio praeditus intolleg0t, ut de hac re nihil amplius dicendum esse putem. Quod deinde Becherus conicit Iulium Florum hic ab Horatio .grammaticorum equitum doctiSsimus eSSe appellatum et vellicatum, quod antiquitatis tenacissimus poeta fuisset et ab Horatii amicitia disiunctus, ne hanc iuidem Sententiam 'luemiluam Secuturum isse luto. Nihil inim Me
24쪽
Iulim Floro et iis ille doctrina scimus quo haec Sententia fulciatur Scholiast ad Horat. epist. I 3. 20 sqq. ait: hic
Florus fuit satirarum scriptor, cui u sunt electae e Ennio, Lucilio Varrone AEaturae. Quomodo Ner quisquam te hoc loco concludere ' ossit Iulium Florum veteribum poetis contra recentiorem opem tulisse it Lucilii latiras sermoni captui quo aequalium suorum magis adaptasse equidem non video. Quod vero Becherus fidem huius opinionis, quae per se ullam veritatis Speciem habet, ea ratione augeri putat, quod amicitiam, qua oratius cum Floro coniunctus erat, sensim dilutam esse ex epistula secundi libri secunda colligendum esse arbitratur et Florum pariter atque Horatium in Severi alicuius magistri disciplinam se tradidisse suspicatur, leviora argumenta quibus
opinationem 'uam commendet nescio an nemo afferre possit. Tantum sero abest ut Horatio Simulta quaedam cum Floro intercesserit ut de eo nihil omnino aliud cognitum habeamus,
nisi quod eum inter Horatii Tamiliares duisso scimus Quod Horatius ad eum Hua epistulas. tertiam primi et Secundam secundi libri, scripsit, rim quibus Moe poetici. illius temporis studiis loquitur. facile tolligemus Florum fuisso inter Horatii
familiareS quo ob cingenii doctrinaeque elegantiam Magni aeStimabat quidem vero admodum dubito, num Horatius tam ingenue quae in suae aetatis scriptoribus et aloetis sentiebat cum sodem Floro communicaverit . qui ix Becheri Sententia Lucilium emendavit Ἐν tani infeliciter antiqui, Poeta contra recentiors defendit, ut Horatius ipse eum acerbissime corriperet.
Duent Zerus censet verba grammaticorum ei sui tum doctissimus esse eum irrisione luadam dicta de puero, ut Sint derHer Rittor und ritilior Quamquam haec explicatio primoaSpectu habere Videtur, quo se commendet. tamen non diu in ea manebimus Nam praeterquam quod nos puerum non, Puer . legendum esse tersuasum labemus. doctus ille vir praetermi Sit, quod non doctissimo , sed doctissimus scriptum est Si quis autem luperlativum cum pronomine ; lui Oniungendum esse dixerit, inaes in re neminem mon issensurum esse iudico.
Alii grammaticorum AEquitum doctissimus ad i. Orbilium, quem paulo ante minime lenem et subtilem auctor horum
versuum diXit, referenda esSe censent. Quod Suam sententiam
ita confirmare conantur, ut Suetonii locum qui exstat in libellodo illustr. gramm. c. 9: Orbilius Pupillus Beneventanus, morte parentum una atque eadem die inimicorum dolo interemptorum destitutus, primo apparituram magistratibus fecit; deindo in Macedonia corniculo, mox equo meruit, functusque militia ludia repetit, quae iam inde a puero non leviter attigerat s asseranto Orbilium hic a poeta lepide et iocoSe grammaticorum equitum doctissimum appellatum esse contendant, iis assentiri non possum ea de lauSa quod verba quae praecedunt ut
esset fastidia nostra ad puerum nullo modo referripOSSunt. Quae cum ita Sint, nemo non Videt Verba grammaticorum equitum doctissimus nimis remota SSe, quam ut
ad Orbilium spectare POSSint. Sunt etiam qui Maecenatem hic taxari ideoque propter ipsum hoc caput postea resectum esse autument. lane vero absurdum esse putare quicquam in his versibus dici, quod magis in Maecenatem quam in quemvis alium equitem conveniat, quis negabit 3 Nec magis assentimur Sententiae eorum, qui Decimum Laberium, mimographum illustrem, hic significatum esse cenSent. Qua de causa hoc statuant, non perSpicio. Nihil plane est, cur colligamus hunc grammaticorum equitum doctissimum esse Laberium. An quis putabit Decimum Laberium, quem equitem Romanum fuisse constat, hic a poeta iocose equitum grammaticorum OctiSSimum esse appellatum, quod ille in scenam prodiit ), quamquam mos erat, ut, quicumque publice mimi perSonam geSSiSSet, Orditi equestri moveretur Suspicor hunc temere arreptum SSe ex ipsius satirae verS Sexto, ubi Oeta negat sibi Laberii mimos placere eisdem vitiis laborantes, propter quae Lucilii versibus venustatem adimi putat, et Lucilium cum illo his versibus in comparationem Vocat: hAt idem quod sale multo Urbem defricuit, charta laudatur eadem. Nec tamen hoc tribuens dederim quoque cetera: nam Sic Et Laberi mimos ut pulchra poemata mirer. 1 Macrob. Satura. III: D. Laberium, asperae libertatis equitem
Romanum, CaeSar quingentis milibus invitavit, ut prodiret in scaenam et ipse ageret mimo quos scriptitabat.
25쪽
Κirchnorus autem haec verba grammaticorum equitum doctissimus η, cum ad illum grammaticum, qui Servorum modo castigatus est, ut discipulis scientiam litterarum inculcaret, nullo modo referri posse censeat, ad nominem nisi Catonem apte reVOeari OSSe ratus est, quamvis in Verborum compositione aliquid offensionis et asperitatem quandam esse concederet. Idem tamen, cum diceret incertum esse, an Cato
propter paupertatem equestri ordini non adscriptus fuerit, locum nulla re nisi coniectura proposita sanari posse ratuS pro equitum H Scribendum esse equidem statuit. Tam libidinose suo arbitrio agere cum tradita lectione mihi nihil aliud esse videtur nisi doctrinam in re absurda perdere. Qua con iectura quam infirmis nitatur fundamentis, nemo negabit, nisi forte aut praeiudicata opinione ductu aut nimio ardore novas res in medium proferendi abreptus futilibus inventis delectatur.
Alii, ut rei trici miri s et Ai i dici uri, eam viam ingressi Sunt,
ut versum illum octavum spurium et delendum esse iudicarent. Atquo Apitet ius hanc sententiam ita commendare studuit, ut cenSeret haec verba grammaticorum equitum doctissimus' ad Catonem accuratius describendum ab homine quodam nasuto primitus in margine annotata et OStea copula ut redeam illuc adsuta in ipsam satiram praepostere inculcata SSe. Illum autem hominem suam doctrinam ex Suetonio petiisse, ubi alorius Cato Bibaculo auctore summus grammaticus optimusque poeta VocatuS St.
Equido illum littoratorem, qui hic grammaticorum equitum doctissimus' appollatur, exilio afficere nolim, sed puto haec verba ad Catonem, Lucili defensorem, referenda esse. Et si quiSaccuratius inspexerit, verba ad Catonem relata, quamquam admodum remota esse et nimis claudicare videntur, optimum sensum exhibere concedet. Catonem grammaticum magna scientia et auctoritate praeter ceteros floruisse supra satis exposui. Quod autem
nonnulli opponunt Catonem iam iuvenem tam pauperem fuiSSe, ut equitum ordini adscribi non posset, Lucianus M uellerus contra haec argumenta adnotat aut Catonis patrem equitem
fuisse aut ipsum, qui multos nobiles discipulos docebat et, priuSquam in pauperiem venit, Tusculi villam habebat Quam
quam nobis mihil 'raditum est quod J0s ipsum testetur Catonem equitem duisse, mihil est 'u0 impediat, 'u0minus
statuamus Catonem AEquestri loco matum esse. Inter grammatico. 'L. non pauci equites erant riique Catonis ore aequales, ut Suetonius in libello de illustr. gramm. . . testatur instruxerunt auxeruntque in omni parte grammaticam L. olius Lanuvinus generque Aelii Servius Clodius, sterque eques Romanus multique ac varii et in doctrina et in republica usus et deinde posthac magis ac magis et gratia et cura artis increvit . ut ne clarissimi quidem viri abstinuerint, quo-
minui ob ipsi inliquid cio ea scriberent μ atque illa Catonis
aetate, qua Graecorum artes ac litterae a principibus omnibus civitatis Romanae viris cupide amari et studiose tractari coeptae sunt, equites imprimis has aVidissime arripuisse et putatos esse homines litteris instructos et artis peritos ex multi Horatii
locis satis perspicue intellegitur; non uno loco Moratius equites indoctae plebeculae opponit atque iterum et iterum dicit se Prae horum prudentium virorum laude imperitae multitudinis
20. Supersunt autem verba exordii postrema ut redeam illuc'. Foro omnes qui des hoc prooemi, disputaverunt, resecuerunt haec ut redeam illuc rati non ab ipso exordii auctores scripta. sed , quodam homine. ut efficeretur neXUS, adsuta esse. Equidem his viri astipulor, quamquam non ign0r0 Horatiuis saepe nam abruptam transgressi0nes fecisse. Iam quoquo te verteris, ut Sanam sententiam ex his verbis elicias non tamen alium sensum inde extorquebis nisi eum, qui Η0ratii esse non possit. Quo enim reserenda est haec relativa enuntiatio' Multi respondent reforri ad locum de Lucilio mendOSO. Sod ha, ratione vereor me dubitationes mon remotae sint. Horatium enim nullo modo ad id, quod in exordio prop0Suerat, redires et interpositis verbis ut redeam illuc sermonem ad aliud aransferri atque cim exordio expositum est dilucide X-pedivisses mihi videor Poetam ver, ineptissima illa formulauSum esse, ut diversas sententias conglutinaret, mihi persuaderi non potest Quae cum ita sint, clausulae verba ut redeam 1 cf. sat. I 10, 6 epist. II 1, 18b A. P. 11 et 24 sqq. 3Φ
26쪽
illuc ab Horatio non profecta esse incurrit tamquam in oculos. Sod fortasso quispiam dixerit verba ad Horatii in quarta satira de Lucilio factum iudicium, non ad antecedentes VersuS spectare. Ille sciat se ipsum maximum argumentum attulisse unde appareat haec ipsa verba una cum toto initio ab Horatio non confecta SSe. Quem et Versibus praemissi hac copula adhibita lectorem ad ea, quae in quarta Satira dixerat, redueero Voluisse nemini puto non improbabile erit, qui aliquem harum
Quod vero nonnulli haec ut redeam illuc ea ratione tueri conantur, ut alio locos afferant, ii uibus Horatius similibus formulis optime digressionem finire videatur, ut in libri Isai. I v. 10S illuc unde abii redeo et in eiusdem libri sat VII V. 9 ad Regem redeo aut at V 45 ., ad me redeo aut sat m 38 illuc praevertamur', hoc nihil ad nostram rem refert,
quod Verba non per Se Spectata reprehendenda Sunt, sed hoc loco posita non habent quorsum ommode reserantur.
21. Nec particula Dempe congruit cum Oe prooemio. Refertur nempe ubique ad antecedens quid sive XpreSSum sive cogitatione supplendum et est fero confirmantis aut X-plicantis. Ac si quis hunc locum accuratius inspexerit, intelleget poetam verbis nempe incomposito dixi pede currere versus Lucili' profiteri sese nuper dixisse Lucilii versus SSe incompositos et perstare in hac sententia. Ista verba ad
Satiram quartam respicere viderunt iam scholiastae Pseudacro enim: Nempe, inquit, aut confirmantis aut interrogantis i. e. certe confiteor me dixisse, quod asperos et incomposito VerSuS
fecisset Lucilius respondet enim his, a quibus culpatu erat, quod Lucilii versus damnasset in satira: Eupoli atque Cratinus', et dicit se non poetam increpasse, Sed verSuS'. e Porphyri verba sic explicat: Respondet iis, a quibus inculpatus erat, quod Lucilii versus damnasset in ea Satira, quam Supra habuit, quae sic incipit Eupolis atque Cratinus
Aristophanesque Oetae. Tertius accedit commentator Cru- quianus, apud quem haec unt: nempe concedenti est, quaSi
diceret fateor me dixisse, quod asperos Lucilius et incompoSito versus Scripserit: omnia igitur, quae illis verbis ut redeam illuc exprimuntur. ii hoc nempe inesse meque
quicquam aptius et melius ab Horatio dici potuisse apparet. Quomodo vero hoc, quod ad nempe Supplendum St, cum Sententia, quae in exordio exposita est ita coniungi possit, ut continuatio quaedam efficiatur, equidem non intellego. Neque in eo offendendum est, quod Oeta legentes Vocabulo nempe in vestibulo huius Satirae posito statim in medias res rapit. Nempe contra Solere collocari ab initio orationis atque multum venustatis in hoc praefracto exordio inesse viditiam Lambinus, qui non modo in hac abrupta breviloquentia non haesitabat, sed etiam talia principia planis adeo integrisque anteferebat, quod quaedam relinquantur auditori seu lectori potius subintellegenda, quae subintellegantur concinnius quam a poeta exprimerentur L Atque orsi temporibus in satiras principio illud nempe fuisse docet tertia eius Satira, ubi ab eodem audaci illo et miro nempe initium fit Persium enim,
cuius carmina Studia redolere Horatiana inter Omnes OnStat, ita satiram non incohaturum fuisse, nisi Horatium imitatus eSSet, Xploratum habemus. 22. Quibus omnibus expositi poStrem Sponte appariturum esse Speramus, quid de fide et auctoritate huius exordii existimandum sit. Quos et versus neque partem decimae satirae fuisse neque omnino ab Horatio profectos SSe argumentis satis firmis comprobasse nobis videmur. Restat, ut indagemus, quis et cuius aetatis horum versuum auctor fuerit. Quamquam enim hanc quaestionem ab instituto nostro alienam Sse haud ignoro, tamen prorSus eam neglegere sine argumentationis detrimento O POSSum. Atque rellio videbantur versus Frontonis circiter tempore, quo contrOVersia, utrum praeferendi essent scriptores Augusti aetatem praegressi, an qui sub Augusto ScripSerunt, inter antiquarios et recentiorum Scriptorum admiratore quam maxime agitabatur, compositi ab homine otioso, qui animi causa tentaturu erat, quo modo Xordium qualecumque aptari posSet Sermoni utique abruptiori . . . . Nescio an rellius hanc Sententiam proposuerit, eum offenderet in exhortatus μquod passivo sensu adhibitum non ignorabat ab Horatii ingenio
et aetate plane abhorrere, sed eum usu Secundi . Chr. n.
Saeculi bene ionvenire Quod vero verbum hortatus non
27쪽
passive accipiendum SSe satis supra XPOSui. Quo argumento adempto relli sontentia nihil habet quo fulciatur. Concertationem enim illam iam Sullae temporibus exarsisse eamque paulatim Augusti aetate tam vehementem factam Sse, ut duae quasi Scholae exsisterent, quarum altera nihil nisi voteres Latii poetas praedicabat, altera Graecis litteris unico avens recentis poesis elegantiam cupide sectabatur, nemini opinor, qui litterarum illius temporis peritus est, ignotum erit. Nec magis probo sententiam O. et lori λ), qui versus ad scriptorem quendam refert, qui multis annis post Horatium
Ausonii fero temporibus floruerit. Mihi quidem videntur illi
Versus aetate Catonis aut non multo post eius obitum On-
Scripti esse, quo tempore Catonem castigandis Lucilii versibus minus elegantibus operam impendere aut impendisse, qui in
liberalium artium studiis versabantur, satis Sciebant.
Quod deindo ad illam quaestionem attinet, qui ille versificator fuerit, plerique viri docti, qui de hoc exordio disputa-Verunt, cenSuerunt VerSu a poeta aliquo ad fraudem faciendam esse compositos. Equidem his non assentior. Sed quamquam concedo causas et Opportunitates Horatii, principis fidicenis lyrae Romanae, per adulterinos versus corrumpendi fuisse plures quam cuiusdam alterius poetae, tamen pernego OS versus in fraudatoris cuiusdam quasi officina fictos esse. Interpolatorem enim quendam hoc prooemium cum satira tam male copulaviSSe non est probabile. Quod autem multi illum satis stolidum, qui in particula nempe se ab initio collocata offendebat, hos Versu composuisse contendunt, non intelligi potest, quomodo illo ineptus vir hos neutiquam malos versus sacere potuerit. Qua in re non assentior ambino, qui hos versus ab aliquo semidocto nebulone adiectos esse cenSet. Qua Si vero hic doctrinam suam congestis his verbi prae se ferre voluerit Equidem contra agnosco e hoc exordio scriptoris aliqua humanitate imbuti venam, qui ad versus faciendos satis praeditus erat ).1 Epilegomena umoraZ, P. M Sq.2 Idem fere sensit Nipperdelus, qui dixit lo versus certe
hominem ostendere in litteris non vulgaribus Versatum.
Iisdem fortasse aut similibus argumentis usi nonnulli viri
docti scriptoribus satis notis hos versus attribuerunt. Quattuor Sententiae, quantum scio, de auctore huius Xordi sunt prolatae: irchnerus Furio Bibaculo, Ritterus Orbilio Pupillo,
Fr C. Hermannus Fannio, Sengerus Remmio alaemoni versus vindicant.
Ac R i ii mim opinione labi ultro appariturum SSespero. Postquam illum asperum et ineptum hominem, qui multum puerumst loris et funibus udis exhortatus , Orbilium
esse intellegendum exponere conati sumus, fieri non poteSt, ut idem auctor horum versuum fuerit.
Hermannus, Fannio hos versus tribuit. Illud enim
tenens hos octo versus esse exordium satirae adversus Horatium Scriptae concludit auctorem SS Fannium, arrogantem illum malignumque Horatii cenSorem, quem Satira Scripsisse Horatiani scholiastae tradiderunt. Eiusmodi rationibus merito obstupescimus. Nam praeterquam quod hoc Xordium in Horatium misSum SSe non poteSt, Omnia argumentu, quae Hermannus affert, ut illum certe mediocris ingenii poetam hos VerSu compoSutSSe probet, mihi tantopere quaesita SSevidentur, ut de eis plura dicere nihil attineat. Sequitur, ut quam opinionem magna cum fiducia irch neru protulerit contemplemur. Qui confisus hoc exordium esse profectum ab aequali quodam et amico Catonis assignat
versus Furio Bibaculo, qui consuetudine Valerii Catonis usus et ipso in Orbilium invectus sit. Et revera videtur aliquam veritatis speciem habere argumentatio irchneri, non inepta quidem illa per se et duobus locis accommodata, Sed qua PSe
supra modum abutitur. Quod Bibaculus Catonem ..unicum magiStrum, , Summum grammaticum , optimum poetam
appellat, his verbis haud dubio tanta pietas et venerati Significatur, ut eum Catonis amicum et discipulum fuisse iure conicias. Atque cum hae ratione egregie concordare Videtur, quod apud Suetonium hic Bibaculi versus exstat Orbilius ubinam est, litterarum oblivio γ', unde irchnerus concludit hunc Bibaculum omnino sua in Orbilium acerbitate excellentem 1 Zeliseesiit id das GymnasialWesen 1868, p. 1-8.
28쪽
fuisse. Num autem haec argumenta tantam vim habeant, ut inde colligere possimus Bibaculum esse auctorem horum ad Lucilium spectantium versuum, equidem valde dubito ca-Vendum est, ne plus colligas quam colligero licet. Omnem
Κirchneri argumentationem ex uno Catonis nomine pendere accuratius inspicientem fugere non poterit. ReStat, ut Xaminemus Sententiam, quam nuper regorius en gerusi exposuit. Qui censuit hos versus esSe conscripto a Remmio Palaemone, illo Quintiliani et PersiimagiStro, eumque hos Versus fraudis causa scripsisse. Quam
Sententiam argumentis ita probare conatus est, ut hunc alaemonem et idoneum qui hanc interpolationem faceret fuisse doceret et recentiori disciplina pariter atque Valerium Catonem addictum esse et in equites grammaticos Vehementer inVectum. Quod autem Remmius alaomo Orbilium ludibrio haberet, hac re commodissime invidiosum aequalem Probum tangere et increpare voluisse. Sed num haec omnia recte disputata sint, dubium mihi esse videtur. Quamquam Q. Remmium alaemonem principem primi p. Chr. n. Saeculi grammaticum in schola carmina oratii praelegisse inde conicio, quod, qui apud ipsum grammaticae studuerat, erSiuSP0eta oratium maximo imitatus est, o ipsum Remmium etiam aemulatum esse in re metrica Horatium fortasso olligere licebit e Suetonii verbis: scripsit vero variis nec Vulgaribus metris' , tamen hanc Sengori suspicionem nimis audacem eSS Opinor, quod neque probabile est Palaemonem VerSUS fraudi causa composuisse nequo apparet hic tecto Probum
Diversis igitur criticorum de auctore horum Versuum iudiciis examinatis apparot nulli adhuc contigisse, ut demon-Straret, quiSnam hoc exordium confecerit. Et quidem sateor me fruStra conatum esse nodum solvere. Obscurum adhuc eS Semperque opinor obscurum manebit, quisnam Scriptor horum versuum aerit.
23. Sed tamen non nihil scimus. Hos versus ab aliquo Catonis aequali, qui pariter atque Horatius dura cilli et rudi
1 Kommenta gu inige Atreitigen Horrastellen, Warscha 1895. veterum poetarum imprimisquo Lucilii scribendi rationi in-sestu erat, conscriptos, sed non ad hanc ipsam Horatii satiram amplificandam et adulterandam hic posito eSSe ex eis, quae Supra XPOSui, elucet. Quibus constitutis equitur, ut Versus ab alio homine aliunde huc translati sint. Suspicor hanc interpolationem esse ortam in Scholis grammaticorum Veterum e eiS,
quae Horatio legendo applicatae fuerunt, arti poeticae Xercitationibus. His in scholis hi versus non mala fraude inculcati, Sed a magistro ex longiore carmine a poeta Horatii fero
aequali composito desumpti et illustrandi vel comparandi causa discipulis propositi, primo in margine adscripti sunt, deinde
sensim, ut fit, in ipsam Satiram per imprudentiam librariorum irrepserunt et Horatianis interspersi tandem pro Horatianisvondit et aestimati sunt. Multa huius generis Xempla eXStant, quibus librario de proprio poetae consilio aut universa carminis cuiusdam indole parum Sollicitos versus, qui eis artiorem
quandam cognationem cum argumento carminis habere videbantur, sine ulla ratione in carmen recepisse et in exemplaria transscripSiSSe apparet. Itaque etiam factum est, ut hoc prooemium non in Omnes Horatii codice transierit, sed in aliis exstet, in alii omissum sit. Verba autem ut redoam illuc censeo SS interpoSit a quodam homine, ut prooemium cum Satira consarcinaretur; neque tamen magnopere refragabor, Si
quis Nipperdelum secutus haec quoque verba auctori octo versuum attribuet illumque hac formula usum post digressionem ad rem propositam rediisse opinabitur. Quibus omnibus expositis apparet sententiam L. Muelleri, qui totum locum ab Horatio scriptum, sed in altera editione
reiectum arbitratur, reprobandam SSe.
24. Quo firmissimo everso secundarum curarum fundamento tertium L. Muelleri argumentum, quale Sit, examinemus. Ac doctus ille vir censet versus 81-90 eiusdem satirae, quibus Horatius plendidam fautorum coronam enumerat, in Secunda demum recensione esse insertos. Quam sententiam ita confirmare studet, ut dicat eodem modo, quo Horatius
29쪽
versiis illos, quibus Catonis mentionem fecerat, postea reciderit, poetam Secunda facta recensione versus 1-90 adiecisse, ut Ostenderet poemata sua a viris et animi candore conspicui et artium litterarumque scientia praestantissimis probari. Oratium enim annis 3 usque ad 36, quibus rerum civilium acies erat tristissima, alios amicos atque eos, qui neceSSitudine cum Maecenate coniuncti erant, sibi asciscere non potuiSSe et anniS demum 35-32, quibus arma togae cesserunt, movis amicitiis indulsiSSB. Fateor mihi hanc argumentationem nimis incertam SSevideri. Nihil est, quod nos putare vetet Horatium eodem tempore, quo cetera Satirae parte Scripsit, in horum fautorum et amicorum existimationem et familiaritatem venisse. quidem omnino non intellego, quare illi versus non eodem iure quo ceteri huius Satirae versus in primae recensionis conteXtu locum habuerint. An non perspicuum est oratium, ut ab adversariorum importunitate se defenderet, auctoritatem illorum nobilium virorum adhibuisse, quorum gratiam sibi conciliaverat Nonno licuit ut inimicos et obtrectatores, ita amico et patrono producere 3 Horatium quidem in multorum inimicitiam et malevolentiam incurrisse inter omnes constat Acerbitas enim carminum et aucta in dies Maeeenatis aliorumque civitati principum Virorum gratia non poterant, quin multorum et odium afferrent et invidiam commoverent. Alii enim, qui ab Horatio Se notatos
Videbant, eum ut morum magistrum oderant et contumelioSum
poetam iudicabant alii ei felicitatem illam, qua in magnorum viorum faVOrem Se insinuaverat, praesertim cum ipsi quoque operam arti poeticae navarent in aquo sibi aliquid valere viderentur, invidebant et maiorum ignobilitatem et ambitionem exprobrabant alii, qui partes antiquorum poetarum Sequebantur, moleste ferebant severum eius de poetis vetustioribus imprimiS- quo do Lucilio iudicium adversabanturque recentiori disciplinae Studiis, quibus oratius una cum Vario, Vergilio, aliis
Omnium horum inimicorum iudicii iniquitatem Horatium
multa cum Vehementia reprobasse notum est. Imprimi Vero eorum adversariorum obtrectatione, qui nihil nisi veteros Latii
poetas praedicabant recentiorumque poetarum opera minoris ducebant, Horatium, qui novae Scholae clariSSimus erat poeta, magnopere exacerbatum fuisse e re ipSa natura elucet. De
his inscitis pariter atque iniusti indignatus iudiciis scripsit
Horatiu quartam Satiram, in qua isti calumniatoribus, quidquid in Lucilio vitiosum et reprehensioni obnoxium eSSeputabat, ante oculo proponebat Suorumque carminum rationem et consilium Xponebat. Iam cum Sive suapte ductus ohintate sive amicorum
monitionibus impulsus constituisset quas adhuc composuerat et per Satis longum temporis spatium in criniis presserat satiras in unum volumen collectas publici iuris facere, sui defendendi cauSa decimam Satiram confecit. Haec Satira ut est ultima omnium Satirarum priori libro quasi epilogus addita, ita dici haberique potest liberrima apologia studiorum poeticorum, in quae adhuc incubuerat. Itaque hac in Satira, non quo meritae Veterum poetarum laudi quidquam detrahat, sed ut cultius suum iudicium ab obtrectatorum reprehensionibus defendat, Horatius istis iudicibus, qui Lucilii virtutes praeter modum extollebant, summatim respondet eosque ob nimium vetustatis studium acerbo exagitat. Nihil se moveri ait istorum hominum iudiciis et vellicationibus vulgi malignas cavillationes e ne flocci quidem habere neque sua magni interesse populi laudes sibi vindicare. Ut multorum imperitorum invidiam et odium, ita Se optimi cuiusque existimationem et favorem sibi conciliavisse et horum prudentium laudem ineptae multitudinis vituperationi longe praeferre. Atque ut ostendat magnos et in civitate potentes hornines iisdem atque se legibus poemata iudicare et a suis partibus stare simulque ut aequalium inaeStimandis poetis Stuporem eorundemque in contemnendis ipsius satiris iniquitatem et stultitiam tecte perstringat, Oratius versu 1 ita inflectit sermonem, ut ad viros nobile et idoneos carminum iudices transeat doctosque fautores et amicos producat. Si poemata sua a viris humanitate politis, ut Plotio, Vario, Maecenate, Vergilio, Valgio Octavio, FuSco,
Viscis probentur, impenSe e gaViSurum SSe profitetur et operam tantum daturum, ut sua carmina amicis Pollioni,
Messalae. Bibulo, Servio, Furno arrideant. Quorum nobilium
30쪽
et studiorum elegantium laudo conspicuorum Virorum aPplauSum si consecutus fuerit, satis superque ibi Satisfactum esse. Quem sententiarum conexum postquam accuratiu consideravimus, apparet hos Versus cum ceteris Satis arte cohaerere, ut uno tenore Scripti esse poSSint. Nihil contra aptius, Ut OeSin Suam tueretur, mea quidem Sententia Horatius facere potuit, quam ut Virorum clarorum, qui ipsius opera probarent, nomina produceret. Suspicor L. Muellerunt, ut Suam Sententiam Proponeret, commotum SSe ea de re, quod Horatius in extremo iterum ad malevolo carminum suorum obtrectatores redit. Quamquam
in hac re minimo offendendum est. Quis est quin ignoret Horatii egregiam inveniendi exitus artem, qua satiris et epistulis inexspectato quodam ioco finem saepe imponit legentiumque animos grata afficit hilaritate Et sano quibus votis Horatius hic omne acerbitatis virus evomens nobile par fratrum Demetrium et Tigellium prosequitur, cum epilogi natura optime congruit. Cum igitur poeta praecendentibus versibus amicOS enumeraverit eorumque in gratia Sese libenter ac lutescere dixerit, aceto utique et lepido more orationem PraecidenSobtrectatores iubet abire in malam rem et hortatur Puerum, Ut haec se l. e. hanc valedictionem, ut ita dicam, libello cito SubScribat, ut adverSarii cognoscant, quam non OVentur
Nihil igitur est, cur versus 1-90, qui neque ipsi dimi
cultatem ullam praebent nec male turbare conexum Sententiarum Videntur, in editione prior omissi s et a retractante Poeta additos esse suspicemur. Immo, cum de amicis et fautoribus Horatius in hac satira omnino non dixerit, vel eo non nihil offici crediderim contra retractationis SuSpicionem, quod versibus illis omissis miraremur Horatium amicorum mentionem non fecisse. Neque vero quidquam ad Secundarum curarum opinionem stabiliendam eo affertur, quod versus 81-80 L. Muellero ad sententiam complendam non necessarii esse videntur. Quid si omnes digressiones, quas Horatius ut exornaret carmina consulto ac prudenter inseruit, propterea qu0d facile eas omittere poterat, secundis curis additas Sse
suspicemur quae ins carmini. huius vel illius consilium
neceSSaria non Sunt, aut recidere aut altera recensione illata esse opinari velis, facile digressiones persaepe pote exstinguere sine ullo quidem sententiarum detrimento, Sed non Sine magno poemati damno, cuius bona pars venustatis in pisodii posita est. Oetam autem post hanc interiectam digressionem neque inepte neque temere additis versibus 1 et 2 ad inimicos recurrere finem simul huic Satirae impositurum, ipSum Muellerum quoque concedere arbitror. 25. Atque haec quidem hactenus. Reliquum St, ut Summam faciamu eorum, quae uberius exposuimus. Videmur autem nobis argumenti probabilibus demonStraSse, neque tertiae satirae inesse neque decimae primi libri, quae a primigenia forma Satirarum abhorreant et retractationis demum occasione inserta Sint immo illa, quae L. Muellerus tractat, aut numquam coniuncta fuisse cum Horatiani carminibus aut statim ab initio fuisso coniuncta. Quod si recto ita iudicamus, multum lucramur: nam omnes de temporibus inquisitiones Vanae essent, si illa Luciani Muelleri sententia staret. Multis enim locis dubitaremus, de quo tempore cogitandum SSet. Has dubitatione remotas SSe confido.