C. Crispi Sallustii De coniuratione Catilinae. Eiusdem De bello Iugurthino. Eiusdem Oratio contra M.T. Ciceronem. M.T. Ciceronis Oratio contra C. Crispum Sallustium. Eiusdem Orationes quatuor contra Lucium Catilinam. Porcii Latronis Declamatio contra

241쪽

ao 2M T. CIC. M. TVL. CICERONIS I M. L. CATI LIMAM ORATIO QUARTA. Ideo, P. C. n me omnium uestrum ora,alsis oculos esse cdnuer os,Video uos non solum de uestro, ac Reipuerum etiam si id deputβm sit,de meo periculo esse foliatos. Est mihi lincunis da in malis et gratu in dolore uestrarergo me uoluntur,sed eam per Deos immortales quaeso deponite,atmque obliti salutis meae, de uobis ae liberis uestris ingredite . Mibi,si haec eoditio cunsulatus dare est,ut omnes acerbιαres,omnes dolores, cruciatus perferrem,=ram no solum fortiter ed etiam libenter, dummodo meis laboribus uobis, Populos Ro P. C dignitas salusq; pariatur Ego sum ille consul P. C. cui non forsim quo omnis aequitus cuntinetur,non campus odUularibus aus iciis oensecratus,non curia fiuminum auxilium omnium vnnum,non domus commune persuP-,no lectus ad quietem datur,non denis haec sedes

bonoris sella curulis, quam uacua mortis pericu- Io, aes insidiis fuit, Ego multu tuini, multa pertuli, multu cuncessi,multu meo quodaem dolore in uestro timoresanaui . Nunc si hunc exitum Consulatus mei Dii immortules esse uoluerut,ut uor. P. C . Q uir. ex ede misera,conivus,liberosq; vestros,uirgi sq; uestiles ex acerbissima uexatione,templa, atque delumbra,bane pulcherrimam patriam,omniumq; nostra ex foedissima flamma,medio Ituliam ex bello π Amre eriperem,quae inns mihi uni proponetur fur

242쪽

ma subeatur Fretum sit P. Letulus sui; nomen indutas; a Uatibus farete ad pernicie Reip fore pumisit, vir ego non laeter mesi cosiulatu ad salute R eip prope fitale extitist Q ware P. C. cosulite uobis pros icite patriae , cheruate uos,coiuvς,Iiberos, strvinassuestras Populi R uomesa iste s defendite, mibi parcere,ac deme myrere destiniae. Ni pr-u debeo literare oes Deos,qui huic urbi praesidet pro eo mihi, ae mereor relaturos gratiam ese Demissiquid optαν-rit,aequo animo,paratos moriar Nes enim turpis MORS forti uiro potest acridere, tres i matura oonsi

Iari nec misera sapienti,nec remen ego βιm ille ferrens,qui fratris siri Ibni,atq; amannssimi praesentis

moerore uon mowear,borwm s omnium lacrymis, aluibus me circunsisF- uidetis,mecnon meam menteo num sepe revomit exanimatae uxor,abiectat metu

flia, repar Ius ilius, qui mihi uidetur ample fi

Remplexnquam obsidem consistatus uini,nes iste,quiexpeminς huius exitum diei obit inconste ita ineo setaer Moveor his rebΜ omnibus, sed in eam partem uisalui sine uobiscum omnes,etiam si uis aliqua me oppresperit potius,quam re illi et nos uma R eip. pesserereamus. Q are P C incumbite ad salutem R ei pu circi Vbicite omnes procellas quae impedem Nisi

dit,in distrimen aliquod, ais in uestrae seuerifitis itudicium adducitur. Sed tenentur illi,qui ad urbis sandi m,ad ustr-; omni si caedem, ad Catilinam coa

243쪽

Iobrogesseruitia excirentur, Catilina acversiitur. Ide initum consilium, ut inteschs omnibus, mo me ad deplora dum quidem Reip uomen, atq; ad lamentidam tanti Imperii creta retem relinquatur Haec oramnia iudices detulerunt rei amrai siunt, uos multis iudiciu iudicauishς- Pr um, quod mihi gratias egrsbs sinu laribus uerbu, mea uirtute,atque diligentia perditor.m hominum patefictam es coniurationem decreuishs Deinde quod P. Lentulum,ut stabdicaret Praetura meg hs. Tum quodewm,et caeteror,

de quibus iudicauishs,in mydia dandos oensiuishs maximes quod meo momine Fupplicationem decreuishs,qui bonos torto habitus ante me est nemini. Postremo bellaruo die praemia legatis Α llobrogum , T . que vulturno dedi's amplissima. Q uae fiunt omnia eius di,ut ii, qui I aslladis nominustim dati sunt, sine dubitatione a uobis damnati es videantur. Sed

ego in 'tui resime ad uos P C. tanquam integrum,

ρο de βει quid iudicetis, et de poena quid censeatis. Illa praedicum quae Ane Conmis, Ego magnum in

Rep uersari furorem quaeda misceri et coracitari mala iampridem videbam, Sed hanc rentum, eum exitiosam haberi coniurationem a civibus nunquam psstavi Nunc quicquid est, quocunq; uestrae mentes inclinant,ais sententiae hi tuendwm uobis ante nosm est. Quantum ficinus ad nor delatum sit, videtis,huic si paucos puretis affines es,uebem nter erratis latius opinione dispe natum est hoc malum.

244쪽

manavit non Alum per Iretiam,vergo etiam trandiscendit alpes , obs e serpens multας iam prouincias occupauit. Id opprimi si edado, ac protelando nulIo pacto potest . infacunq; ratione placet,celeriter uobis iudicundum es*- Video duas adhue ese finxntiasinam.D. Ullam , qui sensit eos, qui haec delere oenati fune morte esse muirendos- Alteram, C. Caesaris,gmortis poenam remouet,caeterorum suppliciori ori

mnes acerbitates ample itur. Vter φ π pro sui dignirere,et pro rerum magnitudine in summa fueritute uersatur. Alter eos,qui nor omnes, qssi Populu Ro. uire priuare conati sunt,qui delere Imperium,3 Pospuli Ro nomen extinguere pocto temporis frui uita et communis tritu non pudit oportere . Atq; hoc gemnus poeme sepe in iprobos ciues is hae R ep. ee u krpatum recordatur. Alter intellint mortem a Diu im

aut nec prete Frutuse,aut laborum,aut miseriarum

quietemese, Irus iam sapientes nunquam multi,forates etiam sepe Iibenter appetiuerunt . Vincula ureo ea sempiterna certe ad singularem poenam nefarii sceleriue inuentae fiunt municipiis dis 'ertiri iubet. habere uidetur Ula res iniquitutem si sperare uelis,disis fruiretem si rotire D ecernatur remen, si placet,ePenim suscipiam, π,ut stero,reperiam, qui id quod salutis omnium mulsi stitueritir,non putet esse siuae

dignitatis rea fare. A di Itgrauem poenam municipibus quis eorum uincula ruperit horribiles custore cdias Ermndat, dignis scelere homιnum perditorusinat, nequis eoru poenam, quos condemnat,aut per

245쪽

Serus tum, cui per populum leuare possit Eripis eligstem,quae sola hominem in miseriis consolari solet,

bona praeterea publiciri iubet. Virem solam relingen risi bonunibus , quam si eripuist,multus imodo

Iore animi ac corporu, omnes sceleru poenas ade-

set I res ut aliqua in uim formido improbis erepostre,apμdmstros eius nodi quaedam illi antiqui suppurea impii, consbium esse uoluerunt, quod uidelicet intelligebant bis remotis non ese mortem ipsam

pertimescendam. N c P, C ego, a uideo quid in-nersit. Si eritis βcuti leniendam C C aesaris ,quoniam

hanc u Reipua, quae popularis habetur cumse, seri ye minus erunt hoc auteresst monitore huiusce sintentiae. hi populares impetus pertimescendi, Smiliam alteram secuti eritis, nescio an amplius mihi ne

uni cuntrahatur. Sed tamen meorum periculorura tiones,utilitus Reip. uendicat Habemus exum etiam a

C. Caesaresicut ipsius dignitas post Iabat,et ηmaiorueius amplitudo sententiam renquam obsidem perpetuae in Remp uol istis,intellerum est, quid interest

inter lenirerem cundonaturum et animum uere popuα

larem saluti populi conssu letem , V ideo de ibbr , qui se

populares haberi uolunt,abesse non ne mem , ne de rapite uidelicet ciuium Rosententiam strat, Is et nodius tertius in cusis dia ciues Romnos , Cethegum,et P. Lentulum dedit, et siupplicutionem imbi decreuit, indices hesterno die maximis praemiiue ascit Iam hoc nemιni dubium est qui reo cusis diam , quae Brigratulationem , indici praemium decreuit,quid de tota re et caussa iudιcarit At uero C. Caesar intelli t

246쪽

lemn Semproniam esse de ciuibus Ro consili tutum.. .i autem in Repu sit ho*r eum ciuem esse nullo modo posse Denis ipsum latorem lens Semproniae iussu populi poenas Reip. dependisse, Idem et ipsum

lamiorem Lentulum π prodigum non puret, cum de pernicie Reip et exitio huius urbis is acerbe,ta scrudeliter ωImrit , etiam appellari posse populare, Ires homo mitissimus,ais Ierispinus non dubitat, P.

Lentulum aeternis tenebris, uinculusq; mandare

sancit in postvrum, nequiue huius siupplicio leuando sej aftire,et in pemnicie Reip. posthac popstaris esse possit indiungi etiam publicationem bonorum , ut

omnes animι cruciatus,et corpo ου ens egestis,ac medicitus cun equatur. Quamobremsiue hoc stitueritis,dederitis mihi comitem ad cuncionem Populo Ro. inmm,atq; iocund-,Siue SIllani sententis jequi malueritis, facile λ e,atq; uos a crudeliretis uituperatione defendetis, s obtinebo eam multo leniore suis si rasianquam. I -C quae potest esse in renti saeteris immanitate punieta crudelitustEP enim de meo sensu iudico, nam ita mihi salua Rep uobiscum per ruiliceat,ut ego quod in hac mula uehementior sium,no atrocirete animi moueor. Q uiue n. est me itatiori sed Annuari quadam humanitate,et moerisvrdia. Videor enim mihi hanc'urbem uidere luam orbis terramm,atsi arcem omnium gentium subito uno incedio cuncidentem. Cerno animo sepultam patriam,miseros,uis insepultos aceruos ciuim . V ersatur ante oculos albeetis; Cethen, Iuror in uestra caede bacchantis Cum uero hi proposὴi regnantem Lent*-

247쪽

tu sicut ipsi se ex fatis stem p confessus est,purpu

ratum esst,et G abinium, cum exercitu uenisse Catilinam, tum lamenutionem matrum milias,tum fugἄui num,atque puerorum ,ac uexatronem uirginuV obiliu perhorresco Et quia mihi uehementer haec uidentur sera tque miseranda,icarco in eoς,qui ea perficere uoluerunt,me seuerum, uehementemq;

praebeo Etenim quaero, siquis pater se lias liberis s20 a seruo interfectiς,atque uxore occisa censa dom oupplicium deserus quamacerbissima siumpserit,utrum is clemens,ac misericors, an imbumanus recrudelissimις esse videatur Mihi uero importunus,acferreas , qui Non dolorem cruciatu lenierit. Sic noς

in iis omnibus, qui nos,oeniugeς iberos nostros trucidare uoluerul,qui singulas uniuscuiusq; domos,hoeuniuersum Reip- domicilium delere conati sunt, qui id egerunt,ut gentem Allobrogum in uessiris huius urbis,atq; in cime e deflagrati Amperii collorarent, si uehementissimi fuerimus, sericordes habebimur,sin re giores ese uoluerimus,fummae nobis crudelitα-tis in patriae,auig s pernicie fama siιbeuda est. Nisi uero cuipis I - Caesar uiuortissimus,et amantissimus Reip crudelior nudiustertius est uisur,cum sororis siuaefoeminae eIectissimae uirum praestentem et audietem uitae priuandum espe dixit Cum Flaccuiussu Cos interfemim, sums eius impuberem Iertum a Patre missum D mrare nemndium esse dixit. Q tuorum quod simile fuit se Etam' quod initum delendae

248쪽

INT CAT. ORA.IIII. 2ospore huius auus Lentulus clarissimus uir, armatur, Graccb- est persecutur. Illegraue tum uulnus ame-pit,ne sd de siumma dignitute Reip. nueretur . Hic ad euertenda fundamere Reip Gallos acersivit. siris

uitia cuncimuit Catilina euoacuit. Attribuit nostrucida dos Cethego, caeteros ciues interficiedos Gabinio.

urbe Nammanda Caspio,torum Irulis uastandam, diripiedams Catilisne. U ereaminii censeo ne in hoe salere rem immani,ae nefrio nims aliquid seueresbituis uideaminis Cum multo magis sit uerentam, ne rem pone poenae crudeles magis in patriam, ne

seueritate animaduersionis nimis uehementes in aαν-

bis nos si es sese uidean ni. Sed quae exaudio P. C. dissimulare non possum iamintur enim uoces,quae

perueniut ad aures meas eorwm, qui uereri uidetur,

ut habeam satis praesidii ad ea, quae uos statueritis hodierno die transigenda,ora prouisa paratae constituta sunt, P. C cu mea summa cura,ais diligena,tsi multo etiam maiore Populi, Ro, ad summsi imperi si retinend si , et ad communes fortunas coseruiandas uol iste oes adsunt oi um ordinil bor es,denis oraemaemium plenum est 'rum,plena te pia arci forsi pleni oes aditus bulis te pli,ac loci, Caussa n est post umbem conditam haec inuentu βla,m quu omnes sentirent unm,atque idem, praeter eos,qui cum sibi uiderent ese peremtum,cum omnibus potius,quam sὸ-Ii perire uoluerunt,hosce ego bo nes excipio, et Iem cerno libenter. Neque enim improborum ciuium sed iam acerbissimorum hostium numero habendos puto. Caeteri uero Dii immortales qua freqsentia, qμο

249쪽

s κειν de nieno Reip uenis uideo Tribumor aerarior 'insimos uiros, scribas iter uniues , quorrem resu hic diu adaerarium sequentes aduoc uitutdeo ab expei novebu-μrtu ad communem sa

mo nati loco uon patriam suamsed urbem homines iudi erunt sesquideP bos homines, ordiner

e ,44 Atutem patriae de dedam examinis Seruus nemo qui modo toler bili murinoue si si tunς

250쪽

tum potest constrat ad communem salutis uolantate. Quare si que uel irrum forte commouet hoc,quod auditum est lenonem quendam Lentuli cuncursare circutabernas pretio sterantem foliamre posse animos egetiwm,atq; in peritor ,est id quidem coeptum , atq; tenditum sed nulli Aunt inuenti rem aut Iortuna feri, aut uolaenoete perditi,qui non ipsum ill m stellae atque operis , quaestus quotidiani locum, qui non cubile,ac lectul-ι --,qui denis non cursium bueoclosῖm uitae fluae saluum ese uelint, multo uero maxima pars eorrum ,quim rubernis sunt. nisi uero id enim potius est dicendu genus hoc uniuersum amantissimum est otii . Etenim omne eorwm instrumntum, omnis opera,ac quaeims frequentias bnetur, auturotio Quorum si quaestus occlusis rebernis minui ρ- Iet,quid tandem incensis futurm est y M ae cum ire sint. P. C. VobM Populi Ro, praesidia no de sume. vorne Reip deese uideamini,prouidere Habetis ConsisIem ex plurimis periculis et insidiis atque ex media morte,non adultum suam, sed ad salutem uestram

sessa ficibus et telis i praeconiurationis,uobrue supplex

res, uobis ill m ignem V sae perpetum ac sempiter-ν-m,uobis omnia templa Deorum , atque delubra, uobis muros atq; urbis tem mmmendat . praeterea de Mest, aurire, de coniugum uestraris, ac liberorum