Commentarius pro re domestica et nummaria... a Fr. Angelo Roccha,... directus contra ludum alearum, chartarum scilicet ac taxillorum...

21쪽

Commentarius

Horat. lib. . Carm. Ode Aleae ludus ab Ethnicis vetitus. Lib. 2. Car. Oderi Lib. I.

Epiit ad Lollii Epist. I 8.

iuxta eorumdem legem in iure quidem, e litus inuenitur

Alearum ludus fiuilibus LegiIus , etiam ab

Eιέnicis vetitus, maiorem in m dum damnatus.

ORATIVS ille Flaccus Poeta in tertio Carminum libro Ode vigesimaquarta prohibitionem Alearum hisce indicauit verbis:

Nesiit quo rudis

uaerere ingenuus puer; et enariq. timet udere doctior, Seu Graeco iubeas trocho Seu malis etita Legibus Alea Haec Flaccus, qui in secundo Carminum, libro bellum propter incertum euentum seleam appellat periculosam. Et in libro item primo Epistolarum eam praecipitem nominat, ad homines nudandos aptam . Martialis item, Iuvenalis eam damnosam, ac turpem Vocitare solent. Hinc Licinius, Antoni collusor, Alea condemnatus apud Ciceronem inuenitur

22쪽

Contra ludum Alearum.

Cie via sup. Aleae udus ab Ethnicis prohibitus Cie in Cat.

tur in hanc verborum formam: Licinium ore in M. Lenticulam de Alea condemnatum,collusorem suum restituit quasi mero ludere cum condemnato non

liceret ei r,quod ille in Alea perdiderat, beneficio legis dissilueret. Et infra Hominem omnium nequissimum , qui non dubitaret, mel in foro Alea ludere,lege, qua est de Alea condemnatum, cui in integrum restituit, is non aptissime nudium fluum ipse profitetur e Propterea sci ibens in Catilinam, Aleatores inter homines infamissimos connumerat, dum ait: In his gregibus omnes ritiatores,omnes adulteri,omnes impuri impudiciq. Dersantur in in Philippicis contra Antonium inquit Domus rat Aleatoribus referta, plena Ebriorum Ouidius item lib. I de Ponto, Fle .gia 6. dum Aleae lusus naturam contemplatur, eam blandam, se fallacem nominat, suoniam ipsa Lyefuturi lucri, semper allicit, mictorem quidem, mi in prosperum iam successum et Tat et Actum spe sarciendae iactura . Haec Ouidius adsensum Arist e denique in q. Ethicorum,

libro cap. I. Aleatores vehementer insectatur, dum eos inter fures, clatrones connumerat machior in

hisce verbis' Aleatores inquit esseres , at i ''

que latrones illiberales sunt. Turpi enim mersantur in lucro. Omnia namque causa quaesius agunt

es Iuninent probra Atque Fures quidem capien-

23쪽

Senetaeir uerbium.

s. Hieronymus

I Commentarius

d gratia, maxima pericula subeunt , Aleatores autem ab amicis , quibus dare oportet, lucrantur, et tris inde non oportet,lucrari molentes, turpi in lucro mesantur . Et omnes tales accipiendi actus

illiberales Antu Haec dicto in loco Aristoteles Nec silentio praetereundum videtur dictum illud,quod miro uerbiis,quae Senecae adscribunturi in hanc legitur verborum formam :Aleatori inquit quanto eri in arte melior, tanto eri nequior. Quamuis autem Seneca, qui tempore Sanctorum Apostolorum floruit, quatenus Philosophus, Orator insignis fuerit, Neronis Magister, eum tam e S. Hieronymus in Catalogo Scriptorum Ecclesiasticorum insenes: ppi iter Sanctos recenset hisce verbis: Senecam nontes. 621 poneremon Catalogo Sanctorum , nisi me istae Epi d seMς prouocarent, quae leguntur a plurimis , Pauli ad Senecam Senecae ad Paulum , in quibus,emn esset Neronis Magister . , istius temporis p tentissimus, optare se dicit eius esse loci apud suos, cuius sit aulus apud Chrisdianos . Vinc ante biennium, quἀm Petrus, Paulus Marprio coronarentur,ia Porone interfectus fuit. Haec ex Hieronymo Sancto decerpsi, ut Senecae Prouerbium piar clarius reddatur. Infamis denique apud Ethnicos sui Aleatorum ludus Hinc Octauius Caesar, Au-

24쪽

Contra ludum talearum I IAugustus, cum adhuc Iuuenis ludo Alearum operam daret, ignominiam contraxit, Vt explicant Versiculi de eo vulgati apud Suetonium in Octauio hisce verbis: Postquam bis classe victus naues perdidit, Aliquando 'Des incat,ludit assidue Alea.

Hoc tamen vitium senex emendauit: nam eo tempore Talis, 'Alea ludebat, sed tantum oblectamenti causa inter caenam, sicut

etiam Petrus Gregorius Tholosanus refert ini: bi i , I

tertia Syntagmatis Iuris uniuersi parte, lib. 39 p gο Omnibus hisce de causis Alearum ludum ab Ethnicis vetitum fuisse legimus. Nunc reliquum est, ut videamus, quid a Christifidelibus contra turpem, damnosum, bla dum fallacem Alearum ludum factum legatur. Aliarum Ludus a Christi Fidelibus evetitus. Vamuis exprimi Libri odicis, nona Iustiniani Imperatoris Authenticorum collatione,

lege XVII .de Sanctissimis Episcopis, Titulo, Alearum, ludus Biste

25쪽

I 2 Commentarius

iste explicite vetitus non legatur, implicite tamen per ludu Tabularum, ludus item Alearum eo in loco prohibitus censetur, dum S. Interdicimus, omnibus Ecclesiasticis viris, non solum ad Tabulas ludere, sed etiam ludentes inspicere interdicitur Tabularum namque ludus,veluti etiam Alea est; propterea vetitus fuit, quia in eo plus fortunae, aut sorti, quam ingenio , aut corporis viribus tribui solet, iure quidem. Ideo non solum Clericis, vel Ecclesiasticis viris, Sed etiam Laicis omnibus, Mihai: Vt ait Nauarrus, explicans dictam Iustiniani Tlt Imperatoris collationem interdicitur ludus

Aleae ι muer um, per quem signiscatur omni:

ludus principalius nitens sorte , aut casu, cuἀm induinii, stes arte, ex mente omnium de quibus es ludus ad ululas per didiam Auth. g. Interdic mus, it c. de Sanctis Episcopis cod. inde illa

Iumitur aut licet multum nitatur induseriae, a gis tamen fortuna. De quibus Didentur etiam

esse ludi Chartarum lusoriarum, quorum aliqui magna quidem industria nituntur sed maiorism

tuna. Haec ad Verbum Nauarrus, qui tamen

infra, ses alio in loco Talos, Chartas lustrias lae ita culpa etiam mentali a Clericis, Religiosis, O Monachis exerceri posse ait ob causam honestam

hoc eri ad excitandum, me recreandum storium

26쪽

aegrotum , ea re indigentem, modo non stan est gem Ullam ad mortale peccatum obligantem paut etiam honesti tantum solati causa paruo quidem tempore, prandi scilicet, vel a caena , nullius rei pecuniariae lucro proposito, vel solum alicuius esculenti et Apoculent , quod bis lucrifactum stemel soluaturi mel Spirituali lucro precum aliquarum Gerum pre

pro incente, 'Dicito dicendarum. Haec ex Na- ςR ς-P δ'

uarri Manuali Confessariorum cap. I9.nu. 6.

de nono Decalogi praecepto, in quo de ludorum generibus vetitis,in concessis non nisi iuxta Legum normas loquitur praescriptas. Nec tamen ipse Nauarrus intelligit, praedictum ludum ex eo solum esse malum in pro hibitum,quia magis fortunae, quam indultriae nitituri; sed quia, ut initio dictum est , cum prauis etiam exercetur circumstantijs. Alearum Ludus a Iustiniano Imperatore

metitus.

V o D denique Alearum item ludus a Iustiniano Imperator . vetitus expresse fuerit, ex tertio Codicis libro constat, Tit. 63. Lege xv in qua haec leguntur verba Alearum lusus antiqua res eri, cles extra

Iustin. Cod. lib. 3.Tit. I. Lege i . Alearum lusus antiquus.

27쪽

Commentarius

operas pugnatoribus concessa Verum pro tempore prodi; in lacrymas multa millia extraneorum Nationum suseipiens Fuidam enim nec ludentes, nee ilicium scientes sed numeratione tantum, propriassub tantias perdiderunt,die, noctuque lugendo argentri paratu apidibus, di auro . Consequenter autem ex hae inordinatione,ιla hemare, ideri, DEO maledicere conantur, s instrumenta conficiunt. 6ommodis igitursubiectorum prospicientes hac generali Lege decernimus, ut nulli liceat in publicis De in priuatis domibus, mel locis ludere,

neque inspicere, si contra factum fuerit, nulla

Lucrum inlequatur condemnatio Vsed flutum reddatur est sit ut 4' amonibus competentibus repetatur a ijs, qui ded runt, aut eorum haeredibus, aut his negligentibus eorum Procuratoribus me Patribus e Defensoribus, repetat sus, non obstante, nisi quin uaginta annorum praescriptione Epimpis locorum hoc prouidentitiis, in raefidum auxilio itentibus . Deinde ero ordinent quinque ludos, Comombelon , Co-mondiaulomosi. hindalia, Tauron,E erusan sed nee permittimus etiam in his ludere vis num

polidum , etiam si multum diues siri misi quem inci contigerit,cassim grauem non sustineat. Non enim bella olummodo bene ordinamus, sed digres ludicras . Haec Iustinianus , qui post prohibitionem Alearum, in quibus omnino sera aut

Annorum

so praescriptio Ludi a Iust. concessi.

uerum In

ludis conicessis notandum.

28쪽

6ontra Ludum e learum I fortuna dominatur, dicta ludorum genera, in

quibus industria in ars dominium habent concedit, aut permittit exercenda sub solidi unius praemio et,qui vincit,dando Tempore autem Iustiniani Imperatoris, aliorum Caesarum nomina Aureorum,& Solidorum indisserenter sumebantur; sicut affirmat Ren erus Budelius in libro primo de monetis; aspar aserus in libro secundo de antiquis nummis rarissonius in primo libro de significatione verborum Iuris, nec non alii in Commentario, seu Lexico verborum Iuris Hinc Solidus hoc in loco pro aureo sumendus

censetur. Quamuis autem aureus vetu maioris pret ij, ac ponderis fuerit, quam aureus, quo nunc utimur cille tamen in Iure Civili nominatus, ad nostrum referendus est, ut Andreas Alciatus in Commentario de Iuris ver. borum significatione ait in haec verba Nobis

iidetur aureum , quo hodie utimur, ex generali

omnium Populorum constuetudine esse meteri illiflubrogatum :- ideo quae de solido in Iure Civili cauta sunt, ad norirum hunc, quamuis leuiorissis ponderis, reserenda sunt.

Istuc fere ipsum scriptum reliquit in suo Lexico Iacobus piegelius hisce verbis DLi

cet aureus, qui hodie in asse es, minorisfit aestima-

Ludi eocessi

pori'. Hrtitudinem respiciunt solidus,qui nam fuerit

moneta.

Bud. vaseragris a. Alciatus ationIs Iacob Spim gel in voce solidus.

29쪽

I 6 Commenta rius

Codicis lib.

mae.

Benedictus Canonicus SPetri Anno

tionis , cum nonaginta; ex eis libra contineat; talo tamen videtur, aureum , quo hodie uti mur , ex generali omnium populorum consuetudine

esse meter illi subrogatum fg ideo qua de solido in

ure ciuili cauta sunt , ad norirum hunc, quamuis

leuioris sisponderis , referenda censentur. Haec de solido, pro aureo in lege Iustiniani circa illa quinque ludorum genera comprehenso mihi dicenda videbantur Huius generis fuisse reor selidos illos, qui Ecclesiasticis viris etiam S. R. E. Cardinalibus,& Summo Pontifici in aliquibus Festivi tatibus, vel Festis diebus ob actiones laborio fas in Ecclesij praestitas, expensas, atquα dignitates olim dari solebant, ut legitur in manu scripto eremoniarum libro , quem Guidone de Tiferno, idest de Ciuitate Castelli, S. R. E. Cardinale postulante, qui postea Anno Dom. I 343 ad Summum Pontificatum assumptus,& Celestinus II dictus fuit Benedictus Canonicus S. Petri Anno Do m. I Isso Romae conscripsit. In eo libro narratur, quo cuiq. dari solebant solidi iuxta cu iustumque functiones, ac dignitates. Maior autem summa erat viginti Solidorum in haec non nisi Summo Pontifici dari solebat. Ex hoc per antiquo Ritu originem traxisse videtur

30쪽

Contra ludum Alearum

IT tur mos ille , qui hodie obseruatur, quan 'o Summus Pontifex Missam solemniter cantat:

tunc enim Missa celebrata I. R. E. Cardinalis Archipresbyter Basilicae S. Petri, nomine Canonicorum , totiusque Capituli, dat ei

pro Missa bene cantata, aliquot ullos argenteos antiquiores,&alias mone caS, item argenteas ex antiquioribus, quae inueniri possunt, iuxta tamen valorem circiter viginti, vel interdum triginta Iuliorum ad summum . Haec

per digressionem, occasione satis belle se , oblata, mihi dicenda visa sunt in declaratio

nem illius monetae, quae Solidus nuncupatur in

Codicis libro, in quo nominantur quinquα ludi a Iustiniano inuenti, S concesit. Quaenam autem sint illa ludorum genera , non satis constat Alciato Testes, qui hunc. ω- cum salebrosissimum, idest, diis cillimum esse ait,ob voces quinque ludorum sortasse corruptas,in hanc ob causam ipsa ludorum genera

per coniecturam Alciatu S interpretatur.

Clossator autem dictae Legis, facit mentionem de quattuor tantum ludis, in quibus non nisi industriam in fortitudinem corpo iis dominari ostendit, dicens comombelon erit ludus, ibi lapis in longum projcitur, Comomdiaulom

Ritns antiquus in ipsa a Summo Pontifice solemniter ca-

tata