장음표시 사용
531쪽
avtb. jubemus C. de I udic. conclusionem in causa sequitur sentensia, qua Iudex edicit, quid femriat de causa. Si a sententia intra debitum tempus neutra pars appellat, censetur approba , ac transit in rem Iudicatam , seu vocatur res
judicata, vel judicatum : unde differt a sente tia tanquam effectus a causa: rem judicatam sequitur executio sententiae , quae est finis judicii. 1 Dico I. Conclusio in causa operatur hoc, ut post illam nulla amplius a partibus admittatur regulariter probatio vel exceptio. Comis
munis ex c. s. de caus possess. ω propr. c. s. de fd. in . Dixi I. a partibus, nam Iudex ,
si ei ita videbitur aut dubium oritur , etiam post illam potest ulterius inquirere, panes i terrogare , instrumenta admittere : unde Iudiaci nunquam concluditur in causa, uti nec Moin Criminalibus majoribus , ubi agitur de vita & membris. Dixi 2. regulariter ; nisi ne se aliquid emergat de novo , vel prius non cognitum, v g. instrumentum , vel novi testes detegantur, modo allegans juret , id de novo emersisse, vel primum sibi innotuisse : vel nisi producatur Concilium Doctorum , y. g. alicujus luridicae facultatis, aut allegetur jus; quod multi permittunt. 3 Dico a. Sententia est pronuntiatio Iudicis,
continens decisionem causae controveris. Α
nold. Rath de sent. th. x. Alia est definitiva , ct proprie dicta, qua deciditur causa princia
salis, totique controversiae imponitur finis per condemnationem vel absolutionem, & sic te minatur prima instantia. Alia est interlocuto-σia , qua deciditur tantum aliquis articulus ,
di quaestio incidens, sed summarie tantum, ac inter initium dc finem causae principalis , quae manet suspensa, v. g. quis litigantium probare
532쪽
De sententia, O re judicata. debeat, an testes sint legales vel admittendi &c.
Si interlocutoria non contingit causam principalem, est mere talis: si vero indirecte & oblique tangit causam principalem, & eam vel finit, vel periclitari facit, vel facit cessare ossicium Iudicis: vel parit pnejudicium, quod per definitivam, aut
appellationem ab ea reparari non possit, dicitur mixta, vel inter locutoria babens vim definitivae , ut si per interlocutoriam partes absolvuntur ab observatione judicii: si pronuntiatur , appellationem esse desertam, Iudicem esse incompetentem &c. si desertur juramentum litis decisorium es admittitur exceptio peremptoria: si pars jubetur aliquid dare vel facere: si decernitur inca ceratio, excommunicatio, vel aliud gravamen partis, quod trahit secum executionem. Discrimen inter definitivam & interlocutoriam mere talem praeter alia est, quod illa a Iudice ordinario , si valide est lata, revocari seu retractari regulariter non possit, bene tamen ista, etsi ab ea appellatum esset c. cum cessante 6o. de appell. 4 Dico 3. Ad valorem sententiae requiruntur
variae conditiones tam intrinsecae quam extrinsecae . Intrinsecae sunt I Ut sententia sit conso
mis juri constitutionis claro & certo, seu legibus,
ut si Iudex pronuntiaret, alienationem rerum Ecclesiae immobilium sine solemnitate factam va-Iere , minorem non esse restituendum e c. non va-Ieret sententia . Procedit hoc etiam de sententia consuetudini, vel statuto, de quo constat certo, contraria: si vero solum est contra jus partis, injusta quidem , at invalida non est, &datur locus appellationi , uti si pronuntiet Iudex , rem Ecclesiasticam esse legitime alienatam, cum tamen non ita sit. a. Ut sit consormis libello, seu non super alia re, quam quae fuit in libello petita , nec ex alia causa, quam ex Pictor Omp. Pars I. T qua
533쪽
qua fuit petita: excipe causas criminales , in quibus accusator non concludit ad certam poenam item casum, quo alicui committitur a Primcipe, ut procedat Iola factι veritate insecta. 3. Ut continuat formaliter vel virtualiter co demnationem aut abistutionem. q. Ut non stlata sub conditione extrinseca de suturo, v. g. condemnans, si Navis ex India adveniet; aut sub conditione ad probationes spectante, v. g. si Iudex sic pronuntiet , ego te condemno , si actor fatis probabit per testes idoneos sec. quia videtur esse lata sine praevia cognitione, & contra juris ordinem , vi cujus probationes debent praecedere sententiam. Interim tamen viccnsuetudinis valet & sustinetur sententia abs Iutoria sic concepta: Reum absolvo , nisi actor intra 2. vel 3. menses intentionem suam melius, quam hucUque, probaverit. Ut non sit notorie injusta , aut ex instrumentis notorie falsis lata. 6. Ut non exprimat causam vel rati nem motivam, quae probatur esse falsa; quare consultum non est, ut Iudex causam suae sententiae exprimat, ubi non tenetur, uti tenetur in appellatorio ad conservandum honorem J dicis inserioris.
Conditiones extrinsecae in judicio ordinario sunt I. Ut Iudex ipse ferat sententiam, nisi si Episcopus, vel vi consuetudinis Illustris, qui per alios recitari faciunt, imo hodie passim
recitantur sententiae per Secretarios vel Syndia Cos. 2. Ut pronuntiet sedens, & non stans&c. S. Ut recitet ex stripto. 4. Ut Promulget de die, non de nocte. s. Non in die feriato. 6.
Ut in loco debito judicii. . Ut praesentibus partibus, vel saltem legitime citatis ad eam audiendam Ita DD. passim ex variis juribus, qui simul notant, consuetudinem vel statuta in
534쪽
De fententia se re judicata. 322 quibusdam locis derogasse his conditionibus ,
saltem quibusdam extrinsecis, item in Camera Imperiali, ac in Curia Romana nullas alte
di Processus nullitates , nisi Iudex iurisdictione caruerit, vel pars ad standum in judicio inhabilis fuerit, vel de meritis causae non satis constiterit: quia nimirum suprema auctoritas defectum supplet solemnitatum.1 Quaeres, contra quem ferenda st sententia λ R. Contra eum , qui litem est contestatus. Proin si procurator contestatus est litem, in ipsum, non in principalem ferenda est l. I. C. de sent. se interlocul. De jure tamen Canonico tam in principalem quam in procuratorem ferri potest, ut erui putant ex c. 6. de integr. rest. juncta gl. U. monasteraum. Excipiuntur causae spirituales , dc criminales, in quibus regulariter in solum principalem ferenda
est. Uviestiter tit. de procur. n 6 I.
6 Dico 4. Effectus sententiae definitivae est a. quod terminet ossicium Iudicis, qui per eam desinit esse Iudex respectu talis causiae . a. Utem finiat, uti & 3. jus faciat inter partes :sed haec duo operatur solum firmiter, si sententia transeat in rem judicatam. 4. Quod condemnato propter delictum publicum , imo& propter privata furti, rapinae, injuriae, doli, item in contractibus depositi , mandati , tutelae , dc societatis, si directe ex dolo actum est, irroget infamiam , nisi nempe Judex condemnato specialiter reservet famam , uti frequenter fieri solet. Dicos . Sententia stam interlocutoria quam
definitiva transit in rem iudicatam vel absolute & irrescindibiliter , vel conditionale dcrescindibiliter, si intra Io.dies a die habitae de
sententia notitiae neutra pars areellat. an. 28.
535쪽
s22 . Lib. II. Titulus XXVTI.ca .et q.6. c. 32. g. . de elect. c. I 3 c. I s. b.t. avtb. hodie cod. de re pel. quia partes praesumuntur sua taciturnitate sententiam approbare & consi mare. Excipitur tamen I. sententia invalida.
Σ. Lata iii causis matrimonialibus , quando agitur de valore Matrimonii , & ubicumque o, servari sine peccato non potest sententia. 3. In Criminalibus saltem vi consuetudinis. Et in hiscas bus nunquam transit in rem judicatam. Si est lata ex juramento litis decisorio necessario, aut ex probationibus privilegiatis & praesumptivis, ex concilio DD. vel peritorum in arte 1lia, item ex instrumentis non notorie falsis ,
aut mota pretio ; in his casibus transi quidem, at non abselute , in rem judicatam , sed tantum , conditionate & rescindibiliter; quia quando postmodum afferuntur contra sententiam probationes certae & convincentes, vel pars vincens confitetur sibi jus non competiisse , aut
detegitur falsitas instrumenti, vel Judicis corruptio, rescindi retractari potest sententia, imo debet. Idem est, non quidem de jure q. C. de re jud. sed de praxi, si postmodum reperiantur nova instrumenta , modo producens juraniento probet, ea sibi antea fuisse incognita. Retractatur autem talis sententia non per
appellationem a Iudice superiore, sed per querelam inique condemnati a priori Iudice , qui cognita summarie justitia querelae restituere in
8 Dico 6. Essectus rei judicatae est r. quod faciat jus inter partes litigantes, ac fundet prae insumptionem juris & de jure, ut adeo non admittat probationem in contrarium, & lis, saltem via juris ordinaria , per ullum remedium resuscitari, aut sententia retractari non valeat.
. Quod sententia pro actore lata producat actio
536쪽
De fententia , se re judicata. s13acti em Iudicati , seu in fadum, ad cons quendum id , quod ipsi adjudicatum est lata
autem pro Reo pariat exceptionem rei judicatae contra actorem ejusque haeredes , ne denuo conveniatur super illo debito , a quo Aselu
tus est. Pars I. constat eΚ c. I 3. Iy. 2Ο. h. t.
cod. de re jud. l. r. cod. quando provoc. non est necesse . Excipe tamen calus, in quibus n*raec.
non absolute in rem judicatam transire diximus sententiam. Retractari quoque potest sententia contra Fiscum & causam publicam I ta, si reperianturi nova instrumenta l. 3 s. q. dere jud. Idem extendunt ad causas minorum , pias, & alias favorabiles per L 3. C. de jur. Ebe ubi. lib.M. Pars χ. ex L6. ff.de re jud.I 8 C. de reb. cred. l. . se 6. 6. de excepi. rei jud. Dixi in parte I. inter partes litigantes; i nam aliis regulariter nec prodest, nec obest sentenistia vel res judicata l. penult. ff. de re d. l. I. 2. C. quib. res jud. rubr., ω t.t. C. inter alios acta sec. Excipe, nisi tertius causam habeat alitigante, ut legatarius ab haerede condemn to : vel tertius, cui competebat actio via d. fensio primo loco, passus tamen est alium agere , cui id competebat tantum secundo loco item nisi causae sint connexae: aut ex jure condemnati pendeat jus tertii. ε' s Quaeres hic apposite , an res judicata habeat quoque locum in sero conscientiae, ita ut per sententiam , quae transiit in rem judicatam, absolutus a debito, illud absque peccato non solvat, licet postea certo cognoscat, sedebitorem fuisse, vel, si actor fuit, sibi jus non
competiisse. R. cum P. Uviestner b. n.9s.& aliis ab ipso allegatis contra Panorm. Innoc. Felin.
dic. Probabilius assirmative , modo bona fidei
537쪽
litigaverit, putans se nihil debere dcc. Prob. Lex legibus, quae rei iudicatae tribuunt vim legis ψ.38. n. de legis. illam habent pro veritate Lao .st de F J. asserunt, quod jus. faciat inter Partes: litigantes c. I 3. h t. ibi: quantum ad liastigantes ipsos, jus eae sententia factum est, postquam in rem transiit judicatam, egiam sit contrajus litigatoris lata fuisset, cum contractua comstitutionis expresse lata non fuerit. Sed leges ,& veritas, in foro quoque conscientiae vim h laenis nec jus dici potest, quo quis absque Pe cato & iniuria alterius uti non potest : ergo. Prob. Ex Paritate cum praescriptione ἰ nam per hanc ita obtinetur dominium rei alienae , ut haec retineri bona conisentia possit, licet post completam bona fide praescriptionem innotescat, rem suisse alienam , ut docent communiter, & nos supra Tit. da praescr. n. 7. er-'go etiam ita acquiritur dominium rei alienae, MI liberatio aedebito per rem iudicatam ut nimirum finiantur lites, & dominia rerum evadant certa δα. propter quas causas, bonum p blicum spectantes, potuerunt ac voluerunt j xa tantam vim tribuere praescriptioniro Ubj. I. Sententia Iudicis fundatur in pra sumptione, quod vincens habuerit justam causim, & meliorem, imo &ipsiae leges, tantam vim tribuentes rei iudicatae, fundatur in praesumptione hujusmodi, quod sententia sit juste
lata c. I 3. cit.in fin. Sed praesiumptio debet cedere veritati, postmodum cognitae La xy. F. de 'G. praesertim in foro conscientiae, ubi praecise attenditur veritas. 2, In I x R. ω 6o. d. ae condit. indis. habetur, quod verus debitor, etsi in judicio fuerit absolutus , repetere ne Nueat solutum , quia natura debitor permanet'. sed obligationem naturalem consae lae tollere
538쪽
De sententia , se re iudicata. set snequit sententia & res iudicata. 3. In LII. . ult. ff. commod. permittitur repetitio solutionis, si res commodata , quae credebatur amissa, ac propterea pretium pro ea solutum est, Postea rurius fuit inventa : ergo nec res judicata liberat ab obligatione solvendi, si postea deprehenditur, sententiam fuisse injustam, quae Prius credebatur justa. R. ad I. Quamvis ipsa sententia fundetur in praesumpta ju1titia & meritis causae, imo & res judicata I firmitas tamen sententiae, & leges , tantam rei judicatae
vim tribuentes, non fundantur in praesumptione falsa justitiae in casu particulari, sed in bono publico, cujus interest, & magis expedit , res judicatas esse firmas , quam justas. Adiet. In I. 28. cit. est seimo de eo , qui absolutus sponte solvit. In I. 6o. de illo , qui conscius
noluerunt leges rei judicatae tollere obligatIO-nem naturalem, scut nec leges praescriptionis volunt malae fidei possessores facere securos in conscientia. Quod autem alios faciant leges rei judicatae securos in conscientia, patet etiam e I. I. C. de condit. indeb. ubi a contrario eruitur, repetitionem pecuniae ex causa judicati solutae non dari; quia , ubi solutum repeti non potest, accipiens non obligatur naturaliter reddere L Io. st de O. ω A. Ad 3. Si vestis
commodata , quae credebatur amissa', iterum venit in potestatem commodantis , qui pro ea accepit pretium, utique iste tenetur naturaliter reddere pretium : cum alias haberet rem& pretium simul, quod leges rei judicate non
volunt. Dein argumentum Probaret nimium , quia probaret, nec in foro externo rem judicatam habere locum ; quia in casu legis I . citat, datur etiam actio pro foro externo , T 4 nem-
539쪽
nempe condictio sine casia, ut commodans redindat pretium.
, II Dico . Executio quae est actus Iudiciatis , quo vere edi realiter praefatur victori , quod ipsi verbaliter adjudicatum es per jentemrram , adeoque est complementum judicii) ubi locum habet, facienda est a Iudice , qui tulit sententiam , etiam in appellatorio , si Iudex superior resormavit sententiam inserioris , aliam tulit LI1. f. de re judic. c. s. 9. de UD. Iud. delet. Dixi I. ubi habet locum, nam se tentia absolutoria non indiget executione; cum Reus , qui absolutus est , jam habeat, super quo litigatum est , & posthac tutus sit exceptione rei judicatae . Dixi 2. etiam in appeti torto , si sec. nam casse, quo Iudex ad quem, seu superior , directe & expresse confirmavit
Labilius quidem pertinet quoque ad eundem Iudicem Iuperiorem executio per auth. Rurs C. de vis. avd. quia jurisdictio per appellati nem devoluta est a Iudice primae instantiae ad Iudicem secundae instantiae : si vero solum i directe & tacite confirmavit, v.g. pronuntian. do, appellationem esse desertam , fatalia esse praeterlapsa executio pertinet ad Iudicem a quo per luit. u. . C. de tempor. anu. . I a Dico 8. ut executio rite fiat, debet alte di , an actio realis sit instituta , vel personalis. Si realis , statim est facienda , postquam sententia transiit in rem iudicatam : quia res clamat ad dominum: si personalis, condemnato conceduntur de jure 4. menses ad solvendum I. 2. seq C. de usur. rei jud. c. 26. de os . delet. qui tamen terminus hodie fere ubique est arbitrarius . Lauterbach. ad ff. tit. de re jud. 3
540쪽
De fententia , O re judicata. st personali, qua species vel ceria res petitur 3 executio facienda est in rem ipsam, si existat: s non extet, vel debitor in actione personali -ad nullam rem determinate sit condemnatus , vel non sit solvendo in pecuniis, ordo iste se -vari debet; primo enim executio fieri debet in bona ejus mobilia, dein in immobilia, demum, si nec ista suffcient ad expungendum debitum, in jura & nomina seu jura incorporalia, sem- Per tamen prius in minus pretiosa & viliora per Lis. β 2. H. de re iud. relictis quoque debitori valde necessariis, uti sunt vestes, &suin pellex ad usum quotidianum necessaria, instrumenta agriculturae & boves aratorii, stipendiadi arma militum, libri studiosorum arg. l. 7. C. quae res pignor. θ' I. . C. execut. rei jud. nisi haec sint specialiter debita, aut alia bona deficiant. Rosbach in proces . cm. tit. ult. n. II. Si Reus nihil omnino habeat in bonis , & exculpa non sit solvendo , mancipatur carceri , vel condemnatur ad labores publicos, juxta il- Iud qui non habet in aere, luat in cute. Quodsi debitus hic ordo, & modus , in executione
nou observetur, ab eodemi appellatio concedi tur , alias non permissa ih executione l. s. cod. quorum appell, non reci
13 quaeres, quid faciendum, si Iudex, cuius
est exequi, vel propter impotentiam cogere condemnatum nequeat , & executionem facere Pses si res aut persbna , in quam facienda est executio, fit extra territorium Iudicis, qui sententiam tulit λ R. in utroque casu requiri posse alium
Iudicem: in posteriori quidem per litteras sub Ldiales, vel mutui compassus, ut vocant, ut Iudex illius loci faciat executionem per c. I. defor. compisse l. a 3. 3. cod. de fudis. quod quidem facile impetrabitur, si Iudex requisitus 1 ub eodem fit Z s Pru