Ioannis de Laet Antuerpiani Notae ad dissertationem Hugonis Grotij de origine gentium Americanarum et obseruationes aliquot ad meliorem indaginem difficillimae illius quaestionis

71쪽

cs D ORIO GENTI vuturque oppidum Cusco condidisi et nequo ille imperio suo usquam mare Pacificuma igit. Est enim id oppidum situm in Mediterraneis, quamlongissime amari. Eius poster imperium sensim auxerunt, ut ex iis constat quae ab authoribus, ipsorum pe- tuanorum relatu fide. sunt tradita. Abnepos illius Capacypanqui primus impe rium ad valles mari adjacentes promouit. Credo autem fuisset alios regulos, qui communi imperio gentes illas regerent, ante hunc Mancacapacu hunc autem lsropterea primum nominari quia conditor fuit urbis dominatricisi primus monarchiam in illis partibus ausus est attentare verisimile enim videtur, hic ut in noua Hispa

niavi alibiplures regulos fuisse, qui deinde

ab uno potentiore suerunt ablorpti, aut aliis qua graui occasione superiorem asciuerunticuius rei ipsorummet relationes faciunt fidem.

H. GROTIVS. O ἀν' ne ue prope fretum Indorum, Asiaticorum lingua,neque in PerAano tractu Sinensis lingua mansit integra, eius rei causa easdem fuisse arbitror, uas demutatione tinguam cis Isthmum Panam iam mod atmin

72쪽

AMERICANARUM. g. ANNOTATIO.LInguas lapsu temporis mutari certum

est neq; mirum; causae notissimae sunt: sed ita penitus aboleri quadringentorum annorum lapsu potuisse Sinensem inter Pertianos, praesertim quum iisdem rerum notis uterentur, scriberent, loquor ex Cl

rissimi viri hypothest id vero incredibile

est , si elegantia Peruanorum ingenia uerramus Clarissimus vir , quasi perto staret, Indorum Asiaticorum linguam prope fretum esse , licet non integram,in in Peruano tractu Sinensem, reddit rationem unde hoc factum sit. Sed primum probandum erat Indorum Asiaticorum linguam prope fretum aliqua vel minima parte esse: ad eundem modum Sinensem in tradui Peruano. Tum facile daretur nihil esse cur hic integram desidevemus magis, quam alibi Fateor auton, mihi nihil admirabilius visum in illis Regionibus , quam tantam

multitudinem diuersissimarii linguarum: nam praeter exicanam, Cuscesem, LBrasiliensem vix aliam ullam reperia quae una prouinciam excedat venitque in mentem hostem humani generis, qui inter illas geres potentissime dominatur hanc dissicultatem Europans Christianis objicere voluisse ne ad salutem conuertere miseros

possent. Ex hac autem multiplici finguin

73쪽

ro DE ORIG. GENTIUM rum Varietates imprimis aut cin Pterarumi S Scriptura defecti fit, ut nihil certi loli rum gentium originibus d imi aciei bus cognosci possit. H. GROTIUS.

HAE sunt quae de Americanarum gentium rigine partim ex traditione, partim ex coniectura costi σere potui qui bius ortii habeat certiora , fruar lum o permutationis pro eo lucro reddam gratiaI. ANNOTATIO.

Eviis quae dixi,puto satis liquere, Cl

rissimum Virum non bene usum traditione, aut conjectura in origine gentium Americanarum explicanda Alios autem iam magis verisimilia dixisse. Hoc tantum Epilogi loco addam laudandum esse ipsius Conatum' gratiam habendam , quod de quaestione difficillimae indaginis suam sententiam voluerit aperire. Ego autem ita iudico quum America tam late pateat quam noster orbis rac non minus habitata fuerit quam aut Europa aut Asa, aut Africa , omnino credendum esse non ab annis quingentis aut mille primum habitari coepi ue, sed statim post confusionem lin-

suarum o dispersionem ill in familiariim

74쪽

AMxRICANA M etiam in Americam migratum fuisse inani alias non video quomodo idonea ratio redis di possit tanta ibique per Americam incolarum multitudinis S infinitarum sermo diuersiarum linguarum, Ma se inuicem ab Europa is toto cano discrepantium. Neque tamen negandum puto , etiam subs quentibus seculis nouos aduenas accessisse,

sue casu, siue ex instituto in has aut illas partes successerint. Post Christi fidem susceptam id accidisse in animum inducere non posstim , quia ne leuissima quidem Christianismi vestigia in hisce partibus, vs.

quam Inuenta Caret autem ut puto, exemplo, nationem aliquam aut populum post sacra Christiana rite accepta, ita ea denuo obliterasse ut nihil eius esset reliquum. Quod autem aliquae prouincia aut regiones quae aliquando Christianos habuere nunc nullos habeant, id factum quia aut locum mutarunt colae aut penitus ab aduenis excisi sunt. Deinde imprimis dispiciendum existimo per quas vias intrare potuerint , nam aut erra venerunt aut ari;& quidem mari illis primis temporibus aut dudum post, venire non potuisse argui tnauigandi primis illis seculis imperitia,

qtrare terra potissimum venisse crede lum, Sc diligenter inquirendum, diuortium in ter Asiam dc Americam virum ullum sit,ant quantillum sit itemque in illam connexio -

75쪽

ri DE ORIO GENTIUM nem terrae Australis cum noua uinea.Nan aliis partibus nimis vastum diuortium facit Oceanus uterqtie Ad haec obseruandae historicorum indicationes, quum de gentium liquarum migrationibus seu voluntariis, Leu coactis agunt. Coniecturis hic minime sidendum puto, nisi quae valde probabiles sunt. Caeterum licet nondum gratias a Clarissimo viro mereri possim ob certiora tradita, tamen spero non ingratum futurum, quod ea quae certa esse sibi persuaserat, par tim incerta, partir falsa ostenderim, neque illum diutius decipi passus sim. Sed ut maiorem gratiatri mereri pollim , adiiciam, aliarum sententiarum examen ; aliquot Obseruationes quae ducere possint ad pleniorem huius sissicillima quaestionis sol

tionem.

Sententia P. Ios Epi de Acosta,

lib. I. cap. I 6. I. Necessie est Americae incolas in illas regiones venisse, per unam harum trium via

rum: narn aut venerunt terra aut mari:&si

mari, aut casu aus animo deliberato. a. Si casu, vi tempestaturri in illam fuerunt ejecti aut propulsi si deliberata voluntate, proposi um habuerunt nouas terras inquirendi.

76쪽

A ME Ric ANARV M. ANN QTATIO. Mnino assentior aliam viam ordinari . riam non dari, neque necesse esse aut miraculum comminisci aut fabulosa sectari, Deus qui orbem incolis impleri voluit, etiam vias illis aperuit quibus possint aditi

ad omnes partes inuenire: nam cum mu

dum in aridum siue terram, humidum id maria distinxisset: terram hominibus, nimalibus inhabitandam dedit icut aquas piscibus. Sed non est necesse unam aliouam viam harum trium eligere, cum omnes tres hic locum habere possint; nam quod nobis casu fieri videtur, etiam prouidentia diuina

ordinatur.

Rationes idoneae reddi possitnt Americanos nauigando, sicut hodie, in illas terras aduenisse Potuit enim tunc fieri quod hodie factum videmus,4 quod quotidie adhuc tentatur. Siquidem se Scriptura refert, Regem Solomonem accepisse a Tyriis, Sidoniis nautas,d gubernatores nauigandi . peritos, ipsoriam auxilio nauigationem trium annorum Amri ANNOTATIO. HE Regis Salomonis, alioru veterum nauigationibus paulo post dicemus. 4. Verum,snquis A lia,alterius sum opimonis,neque mihi possum persuadere, xi -

77쪽

- in ora c. TNTIvΜmos incolas m Americam venisse nati a-tione ordinaris ex proposito in stituim Neque enim concedo antiquos eam inclustriam nauigandi habuisse,quam hodie habemus non inueni apud illos notitiam magnetis aut usum illius in nauigando, sine quo impossibile videtur Oceanum pen

trare.

6. Plinius enim quum in Historia ab turali li 36.c.r . alibi, commemoret admirandas proprietate Magnetis, nusquam facit mentionem illius quae vel praecipuai est,quod serium contactum respicere faciaUArctum. Sicuti neque Aristoteles nequo Theophrastus , neque Dioscorides, nequσVeterum authorum quisquam. 7. Accedit, quod neque Plinius neque quisquam veterum meminit pixidis nauticet' aut magneticae huius virtutis. Solummodo notam artem obseruandi sidera inter naui-igandum a Phamicibus esse acceptam. 8. Certum autem est veteres tantum in nauigando obseruasse sidera notasse or

se subduxerat, aventis se agi patiebantur. N NM TAT IO. SCientiam nauigandi multum profecisse posterioribus hisce seculis, neque usum

78쪽

AMIRICANARV Moi

Magneticae pixidis veteribus notum fuisse, in consess,esse existimo, neque tamen proin pterea omnino incredibile est, veteres, ante usum illius cognitum, Oceanum nauigasse: nam ad sidertim conspectum etiam cursus suos direxisse manifestum est,in terras p tiisse longe a conspectu remotas, cuius rei Llem facit, quod insulas petierint ducenta,

trecenta&plina milliaria a continente re-nrotas; in quoi venti eos ducere potuere,

postquam semel compererant ad quam mundi plagam a continente distarent. Et hominum curiositas, cum audacia coniuncta, semper ultra tendit nihil fere relin-

cluit inausum. Itaque nulla ratio nos vetat credere, veteres ex instituto terras alias,etia longiussitas, quam forte opinabantur, nauigando Oceanum petiisse. Neque velim hanc viam omnino nobis adimi. Deinde non est sitis validum argumentum , quia veteres illi Graeci Latini ignorarunt usum Magnetis in nauigando , propterea etiam Orientalibus omnibus ignotum fuisse: δε- tetur enim Acosta in Vasco de Gama illius usum fuisse obseruatum, apud Ethiopes adoram Moetambique habitantes, neque prodi a quibus illum acceperinici quod mihi haud leue indicium videtur, iam a multo tempore Africanos istos, sum illum nouis feci atque id m haud improbabiliter dici posset de Asiaticis. Videmus enim Asiasicos

79쪽

vel remotissimos multas artes sciuisse ante quam Europae eas vel leuiter attingerent, vii 3ypographicam & Tormentaria ες Giles. Non autem est dubitandum quine tperientia industria posterioribus seculis multum adiecerit, quemadmodum Omnes omnino artes aetate proficiunt.Vndes ctum,ut etiam obseruatum sit, quibus locis Magnetica lingvula recte Arctum desipiet, quibus autem ad ortum aut occasum declinet; quod superiori seculo debemus. Quod autem ibidem c. 18 P. Iosephus de Acosta ad obiectionem de classe Solomonis reipon-clet, magis rationi consentaneum esse , tum nauigatum fuisse in conspectu terrae 4ecus oram eadem facilitate refelli potest, qua asseritur praesertim cum certum sit, teres illos nauigasse ad Insulas etiam longe a continente remotas, ut ad Fortunatas, ad Hesperidas, alias. Denique steteres non nisi remis nauigasse plane est contra Historiarum omnium fidem, quae antennarum velorum saepe meminerunt in semper distinguunt inter veliferas naves: eas qua

remulco trahebantur. 9. Porro primos illos Americae incolas casu tempestatibus actos ad illas regiones peruenisse no est incredibileaicet odeanus

immensum pateat Eo enim modo nauta,ille

qui Columbo proiit,nouum illum orbem inuenit Vatque ad eundem modu etiam alij.

80쪽

AMERI ANARV M. πro Idque non nostro tantum seculo, sed&antiquioribus seculis:siquidem Plin.narrat tib Π.αΘ.in Arabico sinu res gerente C. Caesare Augusti filio , signa nauium ex Hispaniensibus naufragiis feruntur agnita. ANNOTATIO.

QVod hic dicitur de nauarcho illo seu

gubernatore, qui Columbo praeiuerit, id narrat Gomara, imprimis Mariana, lib. 26. c. 3. Navis quadam, inquit, in Asiaca commercis secupata superioribu annis ventorum violentia abrepta ad ignotas terras Erlistora appulit. In reditu vectaribmis nam iis fame extinctis , Nauarchus eam tribus aut quatuor soriis aderam infulam , qua in ditione Lusitanorum erat, tandem tenuit

mortuo quam stirantisimilior Agebat fortain ea insita Christophorus Columbus na-rione Ligur, nam ct uxorem in Lusitania duxerat 1ingentis animi vir gulari in-stria; quod erat pracipuum rei nautica imprimis peritus. Excepit is hostilio Nauarchus qui longinqua nauigationis laboribus fracto corpore, breui extinoius commentaria qua de rota nauigatione confecerat, Columbo reli inquit Qua vera causa fuit siue ex Astronomica disciplina, aut a quodam Marco Polo messie Florentina edoctino statAit quasi rem minime dubia trans nin orbis uminos,etiam