장음표시 사용
91쪽
dach, anno 3 io. postremus Balthasar anno 3 o . Lucius Tarquinius Priscus Romanorum quintus rex, anno urbis i38. annos triginta octo regnat, deinde sextus Servius Tullius, anno urbis 176. annos quadraginta quatuor regnat.
Astyages rex Medorum,Croesus Lydorum florent;& simul Mi lon Ctotoniates athleta, summo robore, qui in Olympio certamine taurum pugno prostrauit, stibiatum in humeros per stadij a-cium portauit, coctum eodem dic totum comediti in RSOLON Graecorum septem sapientum summus, sapientiam ex AEgypto in Graeciam aduexit: Atheniensium reipublicae leges san ctissiimas dedit,quantumuis aemulum eloquentia contra nitentem haberet Pisiistratum. Indignum profecto. plus Lycurgum, & Solonem in reducendis ad frugem corruptissimis ciuitatibus potuisse, quam episcopos,& pastores hoc aevo,quo & praecepta vitae a Christo,& praesidia diuinae gratiae.& empla maiorum multo sanctissima &absolutissima habentur. .
Chilon Spartanus, Bias Prienaeus, eobulps Rhodius septem
sapientum Graeciae posteriores celebrantur. Pherecydes Syrias,Anaximenes,Xenophanes,AnaximanderPhilosophi vetustissimi,&AEsopus Phryx mythologus clari sunt. AEnpiij,ut quidam existimant, ex praesentia Ieremiae propneta: non parum sapientiae studia redintegrarunt, quo eodein tempor eum Solon audire illic potuit,ut quidam autumant.
92쪽
licam a Mona iis Persarum o CY Ro heroo Anno mundavo 3 S YR v S Persarum,secundae monarchiae,autor,quo non tulit apud exteros Asia vllum,aut virtute praestantiorem, aut gloria clariorem, aut humanitate
politiorem ; & de quo cum primis dici possit, neminem virum magnum sine aliquo amatu diuino unquam sui sic;quem gentilem licet, diuina prout cientia per ii aiam ducentis ante annis, in haec tempora destinatum praenominauit; & cuius de laudibus Xenophon grauissimustor, scribendum quasi virtutum regiarum exemplum duxit. Is ab auo Astyage Medorum rege infans expositius, serui sorte educatus, militari virtute in summum euasit imperatorem.Nam primo anno quinquagesimae quintae olympiadis,Perlatum ope, quorum in militia animos sibi virtute devinxerat, primum de Medis victoria potitus regem illorum Astyageni auum immani crudelitate infamem regno mouit 3, subacta deinde Asia cum inseriore, tum superiore, CroesumLydorum regem opulentissimum,ob idq; seselicissimum dicentem,anno post debellatos Medos,duodecimo deuicit; pom r
93쪽
s 4 modum vicesimo primo Balthasarum imperatorcm Assyriorum, pugnata Babylone interfecit, atque imperium ad Persas transtulit. in in modum stabilitis in oriente rebus, verius septentrionemScythas aggressus est,ubi magnis illorum copiis iam cuni filio reginae deletis pse in angustias imprudenter inductus,a regina Tomyri circumuentus, tantus vir cum ducentorum millium Persarum exercitu per mulierem occidit. Regnauit post imperiam adeptum annos nouem ; in uniuersum triginta. Illud autem animad uertendum est,historiam sacram, & Hcbraeos, non ab inchoato regno,sed ab imperio occupato,Cyri annos recensere; coepit itaque Persarum imperium anno munditer mil seno quadringentesimo quinquagessimo quinto : stetit inde ad Darium ab Alexandro masgno deuictum,annos ducentos decem: deni tis primis viginti annis Cyri. Prouincias ab India usque ad AEthyopiam sub cc habuit,
cum esset in sumimo flore,centum viginti scptena. C A P. IL Dcreditu Iustiorum ab exilio. . mundano 3 φ 1 6.
QVod de Ecclcsia sancto Davidi Dominus dixit ; si dcreli
querint filij eius legem meam, visitabo in virga iniquitates eorunqvcrumtamen misericordiam meam non dispergam ab eis; id cum Iudaeis tum prolecto egit, quando finitis septuaginta annis desblationis,liberos eos de captiuitate Babylonica dimisit, & quidem mirabili via, ac ratione ; oppressis enim illorum hostibus Ba bylonicis,Cyrum victoria ovantem,quanquam ethnicum, perspicue per visonem docuit,se dominum ccesi esse, qui ipsi omnia regna terrae dedissset,proinde praecipere se ei,aedem sibi aedificet in Iudaeae primaria urbe Ierusalem quibus mandatis acceptis Cyrm imperator lege edixit,non solum liberum esse Iudaeis redeundi ad patrios lares, sed praecipere se etiam, irent recta, & templum Dei ex truerent ; nationes vero vicinae illos opera iuuarent, sumptibusq; ; redditis una e vestigio sacris vasis aureis, argenteis, aliis q; quinquc millibus quadringentis,quae ibi ex direptione reliqua repererat.
95쪽
Iosue filius Iosedech sumimus sacerdos, qui id rin pontifex dicitur,cum principe Zorobabel, & populo fideli Babylone in Iudaea veni t ubi secra gubernacula tenuit quatuor supra sexaginta annos; quanquam trigesimo septimo ad Darium prosectus, absens Ioa chimum filium per annos octo sui lectum habuerit. Syriaca lingua ea qua libri facti perscripti quoque sunt, &quae in usu erat quo tempore saluator in humanis egit, originem ducit ex Chaldaea&Hebraea:Hebraei enim in Babyloniam abducti Chaldaeam linguam coacti sunt eloqui: redeuntes deinde Chaldaeam hebraicis terminationibus inflexerunt. Chaldaica itaque hebraice sormata, posteris Syriaca dicta est. HAGGAEVs propheta adolescens e Babylone reuersus, prophetiae munere in Iudaea fiunctus cst, templi aedificationem hortando plurimum iuuit,inuectus saepe in socordiam populatium; esset mauitq; illustrius multo diuiniusq; templum istud futurum priore a Salomone condito;non magnificentia structurae, quam multis partibus non aequabat, sed praesentia optatismimi Messiae, quem erat suscepturum. ZACHARIAs propheta eiusdem cum Haggaeo argumenti multa disserui t: tum vero aduentare Meimiam saluatorem,& imminere Iudaeis exitium extremuim,ob illum violatum. MALAc HIAs idem qui Esras,ut nonnullis placet, postremiasi omnium prophetarum perspicue significauit,ludaeorum sacrificia porro grata minimi: sutura ; ac iam affore tempus, quo apud gema tes non uno loco, sed ab oriente in occidentem quaqua versum puri mimum, gratissimumq; sacrificium altaris, quod est corporisa Christi liturgia, Deo patri osteratur. Prophetarum itaque aetas fuit a Samni te usque ad Malachiam sinita est quadragesimo circiter anno post reditum ab exilio; eo vi que enim docilina praefuerunt posteriores, dum videlicet firmius ynagoga adosesceret,&templum serE pcrficereturi Scribae, legis interpretum, &doctorum nouus or4o ecclesiae cxcitatur; cuius licet institutio expressis scripturae verbis non ex sset,autoritatem tamen legitimam habuisse notum exchristi
96쪽
mini verbis est, Ecce,dicentis mitto ad vos prophetas & sapientcs, M scribas, Matth. 2ῖ. .
Es R A S primus, fiammusq; legis scriba sacros Bibliorum libros apte iterum concinnat, & quod per exiiij vastitionem corruptum
crat,emendat, restituitq;: nam quod veterem Moysi & Propheta. rum scripturam quidam penitus periisse, atque ab I fra denuo tota dictatam uisse putant, rationi consentaneum minime videtur : is porro veteribus libris nouos addit: Chronica sacra a condito mu-do,cum noua regum historia,quae Paralipomena appellantur,per scribit, unaque libros ab ipso Eira denominatos. Synodus magna a synagoga celebrata est pro instauratione rerum sacrarum cui prophetae quoque interfuerunt; in ca Esraelibri priores recepti sunt, & editus canon Haebraeorum de scripturae 1 a. crae libris tum authenticis; nam quod Sapientiae , Ecclesiastici,&Machabaeorum libri in canonem ilIum relati non fuerint,causa est, quod nondum editi essent quos postea editos ecclesia postea cum aliis noui testamenti libris canonicos censuit. . Es T H E R nobilissima virgo impcratori Astupro,qui Darius nobis est, nubit;ac Iudaeis apud Persas haeretibus per Aian proditis, vitam, salutem impetrat ; cuius historia sinibit Ioachim pqntis Iosuae filius. Res gentium:
Ambyλ Cyri filius Persarum imperator secundus, anno
3 6 praeest octo annos;qucin sacra historia etiam Astiterum Vocat, & Artaxerxem,L Estae . qui urbis,& templi Ierosolymorum inchoatam structuram perfici vetuit; AEgyptum subiugatamina- perio adiecit ;statrem Smerdin intcrficiendum curam,suo ipse gladio,qui sorte exciderat,occubuit. Smerdes magus,regiam stirpem ementitus,tertius Persis im-rat cum fratre,septem menses, anno 3 7s.
Darius Histaspes, quartus imperator e septem rcgni proceribus , sorte pet hinnitum equi declarata, electus, anno 3 72. im perauit annos triginta sex; Babylonem quae defecerat, Zopyri astu recepit.; contra Athenienses apud Marathonem infeliciter pugnauit; anno imperij secundo Iudaeis per legem potest '
97쪽
ss Lib. t . . erastem fecit domuim Domini Iero lyrsis perficiendi, quae texto ip- sius anno abibluta est. I. Esrae .dc 6. Consules Romavi. QRoma rex septimus Lucius Tarquiplus superbus, anno regni vicesimo quinto exactus cst cauta praecipua fuit, Lucretia ι stissima ab ipsius filio Sexto Tarquinio per vim ultiata; quae tantae ignominiae impatiens. ferro sibi pectus traiecit, praesente marito,dc patre. Liberata regibus urbe,magistratus annui creati sunt,consiles bini, anno urbis et s. primi fuerunt L. Iunius Brutus,qui regem exturbauerat.& L. Tarquinius Collatinus Lucretiae maritus. Regum nomen inde perpetuo Romanis inuisum fuit. Clari virtute, factisq; suctui Romae Horatius Cocles, Mutius Scaevola, & Cloelia virgo aduersus Porsennam hostem. Sibylla Cumana anus hospi', & incognita Tarquinio regi nouem libros oraculorum venum attulit di, negante rege trecentoSphilippaeos, quos pro eis postulabat, dandos, tres libros apposito igne deussit, & ecquid reliquos sex eodem pretio vellet,regem denuo rogauinridete illo anum, tres ipsa alios e vestigio exussineum que placide compellauit,reliquos saltem tres emeret pretio nihilo minore 1, quos, mulieris miratus constantiam,ita comparauit. Qui libri Sibyllini dicti, in sacrarium Romae conditi sunt, & Quindecimviri instituti; qui,quo tempore gliscerent pericula publica, eos consulerent. Q tanquam vero Syllanis temporibus cum Capitolio condurauerint libri illi, tamen, quod eos Attilius Duumvir secre tum descripsis siet, & per legatos ab Erythris ad mille versus repe titiessctent,iactura leuior existimata est. Celebris tum quoque erat Sibylla Hellespontia. D philosophias corum. REcte cum Da iele profitemur, unum Deum esse, qui aetates mutet,&sapientiana conserat; is itaque quasi Iudaeorum in gratitudinem pertaesus, Graecis dehinc si non summa, tamen magna praesidia prudentiae,sapientiae naturalis, & praesertim eloquentiae,ut paulo post quoque Romanis, quasi diuinae sapientiae aduentantis praeludia quaedam impertiuit; nec enim caret admiratione,
98쪽
s 9 tum sapientiae studium, apud illos qui naturae tantumlegibus nitebantur,potissimum coepiste,cum exulabat Moysi lex scripta ac sub jpsa captiuitate Babylonica septem Graeciae sapientes floruisse. Qui-haselii in Graecia vetustiores suere, multis ante seculis, Ut quinta Tusculana recenset, Lycurgus, Homerus, etiam heroicis aetatibus lysses,&Nesto praeterea Atlas, Prometheus,Cepheus, quorum insignis coelestium cognitio nomen eorum ad errorem sabulς traduxit, tamen quoniam successionem eorum disciplinae constan. tem nactae non sunt, &fructus ad paucos manavit, factum est, ut ante Solonis aetatem,sciemarum vix gustum Graecia acciperet ; ut
propterea Soloni in AEgypto agenti, id quod in Timaeo refert plaro, prouectae aetatis sacerdos AEgyptius diceret ; vos Graeci perpetuo pueri estis, in quibus nulla est cana scientia : nunc vero e vcsti gio Solonem exceperunt philosbphi, sic apud Graecos dicti, quod apientiae studiosi essent ; qui quidem cum cernerent in vita longe omnibus studiis contemplationem reru, cognitionemq; praestare, populari gloria, deliciis, opibus, caeteris in omnibus pro nihilo habitis,totos se ad philosophandum transtulerunt,eamq; vitam sunt securi,qua, propter tranq*illitatem , & propter ipsius scientiae sua. uitatem, nihil esse hominibus iucundius potest. Quae itaque ab Hebraus, et Abraham olim derivatae ad Chaldaeos, AEgyptios, d
Phoenices scientiae erant,eae postmodum ad Graecos peruenerunt, a quibus,&multo maiore studio excultae sunt, celebratae i, ab eis quaecunq; habentur ad Latinos, demum autem ad nos quoque sunt propagatae Est vero mirum, philosophos una ingenij dexteritate, ex levibus principiis ad res tam reconditas, & remotissimas indagandas peruenire, tanto cum succestu potuisse; quid enim noattentarunt quo non penetrarunt' quid non literarum ornamentis illustrarunt Ergo vigor humani ingeni j, & acumen, mentisq; perspicacitas huiusce aetatis maximEpropria suit; & visa est mens nominum,consenescente sensim lege apud Iudaeos scripta, naturae vi velle e diutinis tenebris emergere, lunam naturale obfuscatum perpurgare; coeli,syderumq; rationem, ac beatarum mentium sed perscrutari, ut tandem quid deesset sibi ad vitam persectam
99쪽
cognoscere vitaem autorem. & naturae corruptae reparatorem tatae E coelo deuocaret; sine illo enim nec iustitia vera , neque i dpientia nosci poterat ut propterea ipsi, summa licet animi contra tione philosophantibus nihil solidum, certum, absolutum suerit productum, quod ipse Cicero, referente etiam Lactantio in sexto,candide fatetur;Nos vel 5 iseris inquiens germanaeque iustitiae λ-I lidam, & expressam erigiem nullam tenemus, umbra, & bus utimur,eas* ipsas utinam sequcremum ac mox neci; qui sapie tes habiti, dc nominati M. Cato.& C. Laelius, sapientes fuerunt, ne illi quidem septem,sed ex mediorum ossiciorum stequentia simili . tudinem quandam gerebant, speciemq; sapientium. Atque hac eadem causa fuit , cur obscurius scriberent philosophi, & Acad ' mici,qui 1 Platone descenderunt, dubitare in scientiis, quam amr-ci mare incerta mallent,ut Cicero secundo de finibus, & primo Academico declarat; Rerum obscuritas , inquiens,non verboruyaia cit ut non intelligatur oratio; qualis est in Timaeo Platonis, & in libris Platonis nihil assirmatur, & in utramq; partem multa disseruo lucide omnrbus quaeritur,nihil certi dicitur ut intelligas per philo d. sophiam Ethnicorum,quamuis mirabilis ea suerit, nequa imam ad verae sapicntiae, & itastitiae cognitionem peruentum csse, eamq; in-Mnij humani potius conatum fuisse quendam ad sanctam,& abso- . tutam doctrinam eam capessendam , quae mox sequentibus saeculis patefacta est per beatos Apostolos, ct sacros doctorcs , quis
pientes Christianorum censentur.
Philolbphi. ae ergo studium in Graecia ortum est primum per cos partim, qui in AEgyptum profecti, secum nonnulla rctulerunt, partim per Plaerecidem Syrum, qui quae a Phoenicibus cognouerat, docere ipse constituit: Synci ronos habuit Thaletem,& Epi menidem Cretensem : domicilium studiorum paulo post delecta
sunt Athenae doctrinarum illae inuentrices Thales Milesius, annosissimam senectutem assecutus Ioniam
disciplinam instituit, discipulum habuit imitatorem Anaximan-
hthagoras Santius, auditor Pherecidiis, primus se non sapie
100쪽
tem, ut superiores dicebantur,sed p ilosophum,nem studiosum sapientiae v. uit,AEgyptum lustrauit,Periarum Magos adiit, tantas regiones barbarorum pedibus obiit, tot maria transmisi, ut quando non extabant autores vllide sapientia scripti, cum iam Phoenicum disciplinas per praeceptorem cognosceret, quid AEgyptis quoque, quid Chaldaei,& Magi reconditum haberent,aeque,dccoramperdisceret: in Italiae deinde eam oram, quae magna Graecia nunc abatur,cum regnante Tarquinio Superbo venisset,VtThasles Ionicam, ita Italicam ipse disciplinam propagauit, quae ad decimam usque aetatem inter insignes sectatores floruit. Anaximenes, Heraclitus, Anaxagoras physicus florent, &vna Theognis, &Phocilides poetae gnomologi ethici: qui quod de moribus ram sapienter scripterunt, ex Sibyllinis collech meis haurs'ep:rtantur, praecipue posterior. Vna itaque,& eadem hominum aetate, & sinagoga Iudaeorum, atque phiIosophia Graecorum, & imperium Perrarum, ac Respublica Romaiiorum per consules administrari caepta, originem ha bisere,atq; haec tempore principis Zorobabel, & pontificis Iosue CAP. III. Srptuaginta hebdomades.
REia Mentullam, Zorobabelis filius in Iudaea princeps praeest
Ioachim post Iosue pontifex est annos viginti octo Eliasibdein de annos unum & quadraginta. Aa rvD alter filius Zorobabel, genealogiamChti-
Adiud. l in continuat. Nehemias, & Estas perstant in incitutione populi ad pietatem,