장음표시 사용
11쪽
και παλυε τοιάδε . Qua de causa nonnulli adducti sunt ut imperfectum primitus tempus narrationis omnino fuisse statuerent. Sed quoquo modo res se habet, illud cognoscitur Plautum usum illum per se latius patentem minus adamasse quam alio Scriptores. Neque erit salsum hac ex ratione proprietatem sermonis Plautini statuere; nam imperfectis hoc quidem modo USUrpatis efficitur, ut quasi tardius atque cunctantiuS narratio procedere videatur cf. Ter Andr. 89-92;
Eun. III-II 3 Phorm. 595): id quod minime convenit in Plautinum dicendi genus. Properatio enim quaedam inest in dialogis Plautinis quae qualis sit
infra nobis accuratius identidemque licebit cognoScere. Comparandi causa assero praesentis Sum qui quanquam ad eandem rationem Spectat, tamen cum Sit
excitatioris generis dicendi apud Plautum est creberrimus Saepissime enim in diverbio, si quis quid dixit vel fecit, ipse vel alius de hac ipsa re, quanquam St
praeterita, praeSen usurpat. X permagno numero exemplorum sufficiet pauca afferre. Trin. o M:
Qua propter C Rogas Ibid. 92 C: Fit sediιlo. M Sed qiιid ais pcii Q. 989 S: Enim ver Sero rιο-niam hiι ahenis, Capulabis meo arbitratuietorovorum aedilium. Ch At etiam maledicis Ibi d. o62 St: Da magnum malum. Ch Bene mones. Amph. 536:I: Tibi condono A: Facis iι alias res soles. I bid. 56I: Scelestissume audes mihi praedicare id domi te esse nunc, qui hic ades. Se Vera dico. Quod genus cum
ex parte quidem simile sit praesenti historico, tamen certum discrimen intercedit. Vix enim praesens historicum hic illic invenitur, sed Semper per partem nar-
rationis continuatum Deinde hoc ipso rim genere, quod nunc pertractamus, Iraesen pro praeterito ea de causa sonitum quod non clam unum illud 'empori momentum respicitur quo actio est facta, quam condicio rim qua inliquis cum quis decit serSetur. Quae cum vel in praesentia durare possit, recte Surpatur praesens Similem in modum adhibitum occurrit in Ciceronis epistulis illud quod scribis'. f. etiam Voca
hac in re inter se consentiunt hoc genu et PraeSenS historicum, quod sermo fit alacrior excitatiorque intque praesens quidem hac ratione, quanquam non Stpraesens historicum, de rebus praeteritis surpari poteSt. Contra imperfectum apud Flautum alioSque comicos eam interdum potestatem labet ut Surpetur des rebus nempore it praeterito et praesenti durantibus. s. 392 L Qiιid quaeritas II Demaenetum Olebam. Ibid. 486 ii nunciam ad erum quo vocas, iamdudum quo volebas. Ibi d. 452 Sed si domist, Demaenetum olebam. Bacch. 88 i Nempe recte valet Chre Istuc volebam ego ex te percontarier. Va S. 489:
Ad te hercle ibam commodum L,i d. 8i: Nunc ego baiuad te Cist. II, III, 79 I quo properabas. Stich. 327: P Ean gratia foris 'ingis pie vos inclama, tui delinquont: ego quid me velles visebam Trin. . I9b: Istuc volebam scire Aul. 49 M: Quid tu te solus e
senatu sevocas E Pol ego ut te accusem merit me
ditabar Truc. 92 At ego ad te ibam, mea delicia. Cf. Ter Andr. 256: Video quos volebam. bid. 58i: Ad te ibam. Atque illi quidem loci ita sunt comparati, ut is qui loquitur de se ipse aliquid dicat: ubi nihil sanes impedit, quominus quis dicat se iam praeterito
12쪽
tempore inliquis in animo habuisse. Contra alius si quaerit ex alio, num quid is in animo habeat, cum videt aliquid eum facturum esse, minus facile fit, ut quaerat ita num is illud iam praeterito tempore in animo habuerit. At tamen etiam huiusmodi nonnuli inveniuntur loci Plautini Cist. IV, II, 57 Qiιid quaeritabas 'Merc. 885 Quo nunc ibas Most. 9: Hocine olebas 'Huius generis ut rationem accuratius perspiciamus, hoc est tenendum imperfecto per se nihil exprimi nisi remeSSe praeterito tempore impersectam . num etiam in Praesentia duret, ex rerum condicione iudicandum est: quod in his quidem exemplis ita esse in propatulo St. At sunt exempla in quibus, cum eandem rationem SSecognΟScatur, clamem admissum sit iraesens Men. 28o: Ubi sunt convivae ceteri Me suos tu convivas
quaeris Ibid. 675 Quis me hic quaerit ' Amph.
5 etes Num quid is Accedunt ea exempla, quae collegit eorumque naturam exposui Draegerus. Atque his quidem ex locis, ubi apparet praesens continua intellegitur inctio praeterito tempore visque ad iraeSens duran quae mon intermittatur; illis autem locis qui habent imperfectum. duae quasi partes actionis diScernuntur quarum altera 'pectat ad iraeteritum tempus, altera ad praesens. Ut exemplo res illustretur, Si S. 392 mercator dicit Demaenetum volebam'. haec ipsa volendi acti, interrumpitur quasi interrogatione interiecta Libanii: quid quaeritast Et ne persectum quidem locis similibus aespuitur si cis qui loquitur rem plane mi praeteritum tempus refert. Velut Mil. glor. io 2 Quid me oluisti En habes magnam dicendi varietatem ratione cogitandi paullo immutata
effectam, qua removetur languor, augetur autem color
Sermonis. Idem studium cognoscitur, ubi pro impersecto de repetitione dicto admittitur persectum. Sed haec Sunt vulgaria Τ unus tamen huc pertinens locus usus rarioristeSti est. Exstat autem Calet. 256: Etiam quom cavisseratus SI, Saepe is cautor captus est. Hoc enim loco cognoscitur usus dicendi oristo nomico, qui est Graecorum, prorsus Similis. Falso igitur negavit Draegerus persectum consuetudinis apud Plautum inveniri. Clarissime vero haec variandi indoles ante oculos ponitur iis locis ubi perfecto unum plurave impersecta Succedant. Capt. 272: Quanquam non multum fuit molesta servitus nec mihi secus erat quam si essem familiaris silivs Ibid. o : Ita me miserum restitando retinendo lassum reddiderunt vix ex gratulando. . . eminebam Ii id. i, Metui ne vel in me faceret impetum nimisque hercle ego illum male formidabam.
Per 477 Sed ut ego hodie fui benignus, ut e
multis credidit Nec satis a quicquam homine accepi: ita prosum credebam Omnibus Capt. 9i6 Aulas calicesque omnis confregit, nisi quae modiales erant; cocum percontabatur Ossentne seriae fervescere. Rud. , o Tibi auscultavi: tu promittebas mihi illi esse quaestum maximum meretricibus. Trin. 92, S:
Satin inter labra atque dentes latuit vir minum preti Ch Ne male loquere absenti amico S Quiderm ille ignarussumus mi latitabat Truc. 332 Di
me perduint. si te revocat id non tibi dicebam. Aul. 376 Atque eo fuerunt cariora, aes non erat Poen. i 39i: Iam pridem equidem istas esse sciν liberas et exspectabam, si qui eas assereret manu Aul. 7o6: Prius me collocavi in arborem indeque exspectabam, ubi laurum abstrudebat senex. Hoc loco non ea
13쪽
maxime de causa attuli ut novum imperfecti quoddam genu demonstrarem; nam per se haec imperfecta Satis explicari possunt ita ut ratio non habeatur persecti praecedentis. Unum illud docere volui quantopere Plautus studuerit dicendi genus semper variare, quo prae heretur Specie quaedam alacritatis atque adeo celeritatis loquendo. Commutato enim clempore clam repentino indicantum etiam celeres cogitandi vicissitudines: quibus poeta nisi Studuisset, cur non eodem iure dicturus erat: erat servitus molesta Cap. 272)vel metuebam ibid. 5o2 vel latebat Trin. 25 vel
,erant cariora Aul. I 6 vel sciebam Poen. Q 39 i)ῖRationem AEnim si quaeris, non minus teneponeretur imperfectum lis uocis pro Iersecto. Contra Terentius, qui sedatiore genere dicendi utitur, ab hac sarietati alienus duisses videtur; mihi 'uidem exempla, quae cum his recte comparari possint, nota non Sunt Immo, si perlustramus docos qui exstant Andr. 89-92, Eun. III II 3, Phorm. 595 apparet Terentium in eo genere dicendi a quo inceperit
Atque hac quidem ratione studium variandi valere videmus: quod interdum ea de causa repreSSum St, quod consuetudo sermonis cotidiani certa inclinabat
ad unum genus dicendi cs. p. 6 . Qua de causa fit ut si quis quod dixit corrigere vult. Semper fere adhibeatur locutio illa volui dicere'. Hi sunt loci: Amph. 384 Nam Amphitruonis socivm dudum me esse Olui dicere. Cas. 262: Non id volvi dicere. Mil. lor. 27 Illiι dicere olvi, femur. Ibid. 8i9: Illut stertit, olvi dicere Most. 83o Illut quidem, tit Onirent, volui dicere. Pseud. ii : Adduxi olui
dicere. Rud. 423 Illut quidem subaquilum volui
dicere. Per se tamen imperfectum non minus SSelegitimum demonstratur duobus locis Cas. 62:
Illue olebam: illicum. bid. 59o Illuc quidem
volebam non. His enim locis cum alibi solemne sit oersectum, imperfectum Sic defendi potest, ut eandem
rationem quam in exempli p. II Sq. pertractati agnovimus, etiam hic ratatuamus.
Adhuc nulla vis relativa in imperfecto apparuit:
quae certe Statuenda est in eo impersecti usu quem nunc pertractandum nobi proposuimus. Nam omneSactiones aut ad certum tempus Spectant ita ut aut praeterito aut praesenti aut futuro tempore fiant, aut temporali ratione ea utuntur, ut generatim et quasi
sine certi temporis notione denotentur. Exempli gratia si dixeris Hannibal Romanos apud Cannas devicit, actio certo tempore acta absolutaque est. At Si ita dicitur: Roma est urbs nulla certi temporis notio apparet. Atque cum maXime praesens in eiusmodi enuntiatis adhiberi soleat, tamen fieri potest, ut alia quoque tempora Sciscantur. Interdum enim tempus eius actioniS, quae per Se ad certum tempus non spectat, vi attractionis Simile potest fieri tempori actionis quae dici potest primariae. Nonnunquam autem etsi actio primaria expressi quidem Verbis non notatur, at certe tempori Spatium quoddam est Subintellegendum ad quod referatur tempus actioni per Se ad certum tempus non Spectantis. Quod cuius modi se habeat, accuratius cognoscere licet ex exemplis ipsis:
quom inde abimus liqvimus nunc tisatne necne, id
Sed cf. quae de v. 9 exposuit Fuhrmanus, Iahrb. f. Phil. Jahrg. 869 P. 48o.
14쪽
Orcum scire oportet scilicet. Quo cum loco conserendus est Vers. 285 H Quid erat ei nomen Atque quanquam dicit erat'. nomen ei non solum tum erat, cum eum filii reliquerunt, sed etiam nunc ei est. Sed erat ' refertur ad illud tempus quo patrem
reliquerunt filii Capt. 98i St Quadrimidum tibi tuos pater peculiarem parvolo puero dedit. PH: Quid
erat ei nomen Men. III 5 Quot eras annos gnatus tum quom pater a patria te avehit Ad hoc autem tempus praeteritum Spectant quae infra leguntur per se haec quidem non ad certum tempus Spectantia VerS. IlI9 Uter eratis, tun an ille maior pVers. IIIo Gemini ambo eramus Vers. II 22: Messe uno nomine ambo eratis vers. ii 3i: Quid erat nomen nostrae matri Contra si Menaechmus Irespondet VerS. Il 22 Minume, nam mihi hac erat quod nunc est Menaechmo, imperfectum per Se sit necessarium cum Sic praeteritum tempus comparetur cum tempore praesenti. Cf. Ter Andr. 85 Die
sodes, quis heri Chroidem habuit Nam Andriae
illi erat nomen. Cuius usus causa sane ex dialogi Plautini natura alacerrima est petenda. Comparationis causa affero usum simillimum illum quidem, sed ex alia ratione certe profectum. Si enim maxime apud historicos is usus non ita rarus, ut Si narrationi inseritur descriptio locorum, a Verba quae pertinent ad descriptionem induant tempus narrationis. f. Caes. eli. Gall. I, 5, 3 Eorum sines Neriti attingebant. Hanc autem credo legem in his exemplis valere, ut dicendi genus sibi fiat constantius atque quietius Contra Plautinis illis locis hanc as-
Pertinet etiam huc quaero quid hoc sit, quaesivi quid
similationis causam statui posse credo, quod in alacriore dicendi genere enuntiatum aliquod facile adsimilitudinem eius quod est proximum conformatur. Ex quo exemplo in universum iudicari potest quanti sit momenti de rationibus quaeri quae sunt Subiectae unicuique generi dicendi; nam Saepe, quae eadem Videntur, e Varia ratione nascuntur. Atque in illis quae supra attuli exemplis Plautinis lex attractionis ob-
Servatur, quanquam enuntiata grammatica ratione minus anguste Sunt coniuncta Sed quam late vagetur usus
Plautinus duobus mihi maxime exemplis argui videtur Men. 77 Iuventus fecit nomen Peniculo mihi, ideo quia mensam, quando edo, detergeo relative esset dictum quia quando edebam, detergebam). Most. 499 Nam me Acheruntem recipere Orcus noluit, quia praemature ita careo relative carebam . Quibus in exemplis ne hac quidem de causa effecta est relatio quod alterum enuntiatum alteri est Subiunctum atque id quidem particula causali, ubi maxime, cum cauSaeventusque artissime inter Se cohaereant, XSpectaveris temporis relationem.
Venio nunc ad imperfecti in enuntiatis secundariis usum, in quibus non aliter, si quidem naturam indolemque respexeris, adhibetur quam in enuntiatis primariis. Atque primum quidem, cum nobis quaedam de nuntiatis temporalibus afferenda sint, iam alii de hac re copiosius disseruerunt. Ex quibus maxime nomino uebbertum, cuius librum iam supra laudavi deinde Langium, denique Schubertum. At tamen spicilegium faciendum esse Iuto. Sunt enim quae
De sententiarum temporalium apud priscos scriptores latinos syntaxi. ratistaviae 878.
Zum Gebraue, des Temporalconiunctionem bet Plautus
15쪽
corrigi sive addi possint . . Atque particula
quom ordiamur. primum illa exempla pertractemus
quae exstanc Amph. 99 quicque actum est, quom apud hostes sedimus: Amph. 249 Namque ego fui illi in re praesenti et meus quom pugnatumst pater. Stich. 579 suom hic non adfui, cum
amicis deliberavi. Eorum natura ea St, ut Statuatur plena temporis aequalitas et enuntiati primarii et secundariis quod si ratio ea intercedit, ut actio en Untiati temporalis duret actione primaria aut ipsa durante aut intercedente, cum apud alio Scriptores tum apud Plautum maxime legitimum est imperfectum cum coniunctione quom quidem coniunctum. iis enim tribum exceptis omnes loci Plautini qui hac eadem sint matura in enuntiato secundari, habent imper
qiιOm pugnabant maxime, em tum fugiebam maxime. As. 927 Modo quom dicta in me ingerebas, non uxor eram. Aul. i78: Praesagibat animus frustra quom exibam domo Mil. glor. I 8 rιOm abibam, hic erat. Pseud. boo: Non a me scibas pistrinum in mundo fore tibi, quom ea mussitabas P Seu d. II 8o: Noctu in tigiliam svando ibat miles, quom tu ibas simul conveniebatne in aginam tuam machaera militis pRud. 4252 Sed quom inde siιam quisque ibant dii orsi domum, nullus erat illo pacto, ut illi iusserant. Rud. o 7 Nam quom modo exibat foras, ad portum se aibat ire cf. pag. ). - Amph. 427: Legiones quom pugnabant maxime, quid in tabernaclo fecisti 'Cur 54 Idem ego istuc, quom credebam credidi. . . Merc. 753 : Haecine tua est amica, quam dudum mihi te amare distet, quom obsonabas Men. ioba Eripui, quom homines ferebant ae sublimem suattuor qui in libris exstat, quom sine dubio recte itschelius
coniecit . os t. iii 7 Quoiusmodi reliqui, quom hinc abibam, filium Rud. 249 . Spectavi em pridem comicos ad istunc modum sapienter dicta dicere atque is plaudier, quom illos sapientis mores monstrabant poplo. Eadem ratio temporalis, nisi quod in enuntiato primario plusquamperfectum loco persecti exstat, habetur Cist. I. III, 38 Quam olim tollere, quom ipse exponebat, ex insidiis iderat.
Qua ratione cum vix recte habere se illos tres loco appareat, tum confirmatur Suspicio paullo accu
ratius lectionibus traditis perspectis. Nam primum quidem Amph. 599 quom coniectura est Fleck
ei Seni traditum autem est in codicibus dum quam particulam si ea quam supra descripSimu condicio temporalis subest, recte trahere perfectum infra
erit exponendum. Neque quidquam in hac condicione ad quom ' praeserendum valet id quod attulit Lueb-bortus P. 57 Die Angabeo lange vir or dems inde agenten, si nichio passe=rd, ala die infache Zeitangabe mit quom immo, cum etiam usu dicendi obsit, prorsu vetamur de fide librorum rece. dere. Deinde Amph. 249 et Stich. 579 in codicibus occurrit cum quod quam facile nascatur ex dum in promptu St. Quare etiam in his exemplis
necessario Scribendum videtur dum
Atque haec est imperfecti potestas nisi quod
etiam absolute, quem Sum recte mittere POSSUmUS,
usurpatur ad statum vel consuetudinem significandam. A qua poteState clare persecti historici cum particula quom coniuncti potesta di Scernitur. Nam perfectologico quod ab hoc loco procul est habendum omisso omnia exempla aut eam condicionem habent, ut actio
Cf. exempla a Luebberto l. c. sub Ah collecta.
16쪽
primaria duret intercedente actione secundaria quod
tempestas mea mihi quae modestiam omnem detexit tectiιs quasiιi, quom mihi Amor et Cupido in pectus per-puit meiιm. Rud. 46 Etiamne in ara tiιnc sedebant mulieres, rιom ad me profectus ire ut persectum ponitur, si exprimendum est omnines duas actiones ratione temporali esse coniunctas atque in idem seretemporis patium incidere neque accuratius quaeritur vel quaeri potest, utrum per idem plane tempus durent an altera prius sit absoluta quam altera. Quae ratio
sub hic exempli. latet, Ne n. ias Eiιmqiι heredem fecit quom ipse obiit diem. Idem sere exemplum
detulisti Merc. I93: Mihi quidem edepol 'isast,qiιom illam idi. Amph. 37 Tti gravidam illam fecisti, rιom in exercitum profectiι's. Pseud. 623: Olim tioni labiit, argent, haec tales praestitutast.
T Hi n. 79 ensiι quom sum, iitratori recte atronem dedi. Dixerit quispiam eandem rationem temporalem, quanquam imperfectum adhibitum sit, cognosci iis locis qui leguntur Men. 632 Te... id astare, quom negabas mihi esse sanum sincipiιt, et negabas me novisse, peregrin/ιm aibas esse te Men. ii 45: Nam illa quom te ad se vocabat memet esse credidit. Sed si respicias verba dicendi haec esse, negare non licet hos locos adnumerandos esse iis quos pertractavi
pag. 8 sq. Imperfectum igitur Significat statum durantem per id tempus, intra quod fit actio primaria. Restat ut quaeratur accuratius quam late pateat usus iraesentis iistorici cum particula quom con-
iuncti. Consociatur enim praesens historicum cum particula quom etiamsi in enuntiato primario exstat tempus praeteritum, apud comicos Saepius. Atque
Langius quidem censet pag. 4 praesens historicum
poni, si ea temporis condicio Statuatur, quam ΟSVocula Walirend significemus. Haec cum sit imperfecti potestas, videtur, si quidem Langium equimur, praesens historicum partes imperfecti suscipere posse ' quod plane nego; immo semper est loco perfecti historici, cuius potestatem inde a pag. I descripsimus, Substitutum Significat enim actionem quae aut incidit durante actione primaria vel absoluta: Casa. 887 Sed Stalagmiι quotiι erat Iιnc nationis, quom hinc abit Merc. i : Iam addicta atque abducta erat quom ad ortum enio. M e n. ii 36 ivnc censebat te esse, credo, quom Ocal te ad prandium. Ibid. iii : Quot eras annos gnatus tum quom patera patria te avehit Epid. i7 Quom ad portum
venio atque ego illam illi ideo praestolarier, et cum ea tibicinae ibant quattuor Men. iob4: Tu clama-mas deum dem atque hominum Omnium : quom e accurro teque eripi vi pugnando , ingratiis. Aut ea subest temporalis ratio de qua pag. 2 expoSuimUS: Casa. 282 : Vivom quom inde abimus liquimus.
Amph. 66M Gravidam ego illanc hic reliqui, quom
abeo. Most. b. Haecine mandavit tibi, quom peregre hinc it senex. Stich. io Vocem ego te ad me ad cenam, frater tuos ni dixisset mihi, te apud se
cenaturum esse hodie, quom me ad se ad cenam vocat. Quae cum ita sint, salso praeter quam quod hoc etiam aliis de causis vetatur Bothius Pseud. bo pro mussitabas coniecit mussitas'. Nam cum hoc maxime loco prematur tempori aequalitas, impersecto locus est legitimus, non praesenti historico pro persecto Substituto.
17쪽
Neque repugnat legi quam de impersecti et praesentis historici discrimine ratatuimus quod nonnullis exempli. inter se simillimis iles imperfectum illic praesens historicum obviam fit cs vers. Amph. 668
et Capt. 282 cum vers. Mos t. iii 7, deinde Men. ii 36 cum vers. ii 45). Hoc enim discrimen non tam ad rem ipsam, quam ad rationem cogitandi pertinet. Nam mos t. iii et Men. ii 45 enuntiati temporalic status iurans fingitur intercedent: actione primaria: id quod certe fieri potest cf. de Men. ii 45 p. 54). Contra Capt. 282, Amph. 668 Men. 36ic qui loquitur mihi L exprimere vult misi actiones primariam et secundariam ines idem Jere temporis
Spatium pertinere. Atque hic quidem est usus praesentis historici cum coniunctione quom coniuncti Aliter res se habet, si, id quod fit paucis locis a Luebberto pag. 74, i 78, 83 allatis, particulae postquam, ubi, ut, quoniam significatione se iidem indutae cum praesenti historico coniunguntur. Qua in temporali condicione actio primaria sit durante secundaria ex quo enicitur praesens historicum obtinere locum impersecti id quod legi de particula quom statutae contrarium est. FalSo
Vides quam et constanter et distincte Plautus tempora adhibeat. Quod quo magis illustretur, illud assero, dum significationeso lanae ais indutum consociari uno exemplo excepto Truc. 6 )cum perfecto contra quom si illa temporis co dicio Sube . semper coniungi cum imperfecto. Quod discrimen hanc habet causam quod per se quom latiore significatione est cum nihil de accuratiore temporis condicione indicet itaque ad illam notionemessiciendam necessario sibi assumit imperfectum contra particula dum adhibita nulla obscuritas oboriri potest, etsi perfectum adhibeatur. Sed facile intellegas ex exemplis ipsis notioni temporali aliquid admixtum esse notionis causalis.
autem Luebbertum iudicasse, cum dixit praesens historicum cum his particulis coniunctum etiam pro perfecto admitti posse, ex locis ipsis clare perspicitur;
Semper enim cognoScitur Statu duranS. tam ut ad enuntiata relativa tranSeamVS, primum nobis occurrunt pauca exempla, quae luculenter quanta
cum artes Plautus temporum potestates distinxerit nos docent. Legitur Aul. Iores Indeque exspectabam ubi aurum abstrudebat senex Rud. 956 Furtum ego
vidi qui faciebat moram dominum id quo faciebat. Quibuscum locis comparandi sunt hi Amph. 46o: Ibo ad portum atque haec ut facta sunt in dicammeo. Rud. IlI Eloquere, it haec res obtigit Mesilia. atque illis praecedente praeterito Sequitur
impersectum, in his autem praecedente praesenti equitur persectum: quae temporum differenti ex rerum condicione apta est. Nam illic is qui narrat animum prorsus in praeteritum tempus remittit ita, ut rem quasi nascentem et durantem videat: imperfecto igitur erat locus concedendus His autem 'ocis res praeterita nude refertur ad tempus praesens, cui muneri Suscipiendo aptum est persectum. Magis ero re illuStratur, si usum a classicis scriptoribus obSerVatum, comparamus. Nam haec enuntiata quanquam Sunt relativa vel comparativa, tamen ad naturam interrogationum obliquarum tam prope accedunt, ut deincep prorsus in
ea sint conversa. More autem Ciceroniano pronuntiarentur sic ego vidi qui faceret, et dicam quomodo res facta sit. Itaque cum apud Plautum modus indicativus sit legitimus contra atque apud Scriptore claSSicae aetatis, tamen iam apud illum valet ea diligentia qua apud
Qua de re conseras E. Beckerum, de syntaxi interrogationum obliquarum pag. 3IO, II.
18쪽
Scriptores classicos in enuntiatis secundariis coniunctivus persecti et imperfecti discernuntur. Iam id latium rusum transeamus quo potiSSimum firma dicendi consuetudo demonstretur. Est enim quoddam genus dicendi in quo imperfectum SempereVitetur, Surpetur autem persectum. quod quale sit
ex exemplis ipsis iudicemus. Merc. 256 Postquam ii quod olui, transegi, cibi ego conspicor navem ex Rhodo, sua herist aditectus silius. mos 433:Verum si posthac me pedem uatum modo scies imposisses in ivdam, hau cavsast illico quod nunc volvisti facere quin facias mihi. Mil. glor. 6o6 Atque eadem, sua, illis oluisti facere, illi faciunt
tibi. Ibi d. 42oo, Quod olui, ut volui, impetraνi. Persa et 2 Attat, oblitus sum intus dudum dicere, quae isolui edicta. Pseud. 424 Quo commeatum Polui in argentarium prosicisci, cibi inunc mihi oppido obsaepti est ita Merc. G Omnis it volui vendidi ex sententia. Men. 364 Omne paratumst, ut iussisti, ut voluisti Mil. lor. a 22os Cum ipso pol sum locuta, placide, dum dubitumst mihi, itio, meo arbitratu, ut olui. Ibid. Iao4, Verum postrem ut volvi impetravi. Trin. 827: Nam pol placidum te
et clementem eo usque modo, ut Olui, usu Sum in
alto. Pseud. 4269: Postquam Opus meum, ut Olui, omne perpetravi, hostibus fugatis, illos cubantes O-tantes amantes cum scortis reliqui. Cf. aer. Andr. 84 . Et nescio qui tibi sum oblitus hodie ic olui dicere. Hanc mutem speciem haec exempla Irae Seserunt ut renuntiato secundario aliquod consilium enuntiato autem trimario Tec ipsa ad quam tendit hoc consilium exponatur, itaque infinitivus eius verbi quod exstat cim enuntiato Irimario aut iuxta volui voluisti positus est aut subintellegendus. Atque Supra
vidimus volebam poni saepius, si de actione imperfecta quae etiam in praesentia duret agitur eis autem
quos nunc pertractamus locis, haec est consuetudo a Plauto quidem observata, non ut indicetur consilium durare etiam in praesens, Sed certo temporis momento captum iam desiisse. Sed hic error mihi refellendus videtur ille, in his exemplis pro rerum condicione nihil aliud nisi perfectum poni posse. Terentius quidem et Cicero etiam impersecto utuntur cf. Turent Phorm. 58 mendi adveniens quocumvolebam et ut olebam conlocatam gnatam Cic. ad Att. d. I7, nec tantum proficiebam quantum
volebam. Forte miretur quis cur nusquam pluSquamperfectum admissum sit; nam cum non Statu duranS,
sed actio vel significatio voluntatis exprimatur quae praecedit rei faciendae, illis quidem locis, qui habent in enuntiato primario praesen S. persectum recte exprimit actionem Secundariam praecedentem primariae; at si adest perfectum, exspectatur pluSquamperfectum. Neque tamen pluSquamperfectum adhiberi potest, quod in enuntiato primario intellegendum est perfectum logicum quod Spectat ad tempus praesens. Sic exempla Plautina cum ratione conspirare videmus. Quae cum ita sint, sine dubio falso coniecit volueram Ritschelius in versu qui legitur Pseud 424 Qua in commeatum olueram argentarium proscisci, ibi nunc mihi oppido obsaepta est ia. Quod abesse a veritate et rationes quas protulimus et libri ipsi sunt testes. Sed tamen librorum lectio,
quae est haec qua in commeatum volui argentarium . . . non plane ea de causa servanda est quod claudicat metrum. Itaque cum Bothio recte scribi puto sic suo commeatum volui in argentarium . . . Con-
19쪽
ira versus Bacch. 49: Video nimio iam multo plus quam volueram cum alii de causis movet suspicionem tum idcirco quod plusquamperfectum et a consuetudine et a ratione abhorret. Summo igitur iure a Ritschelio uncis inclusus est. Aliter res se habet A s. ii : Quod e iusseram, quod volueram, de industria faciebatis quod nolebam ac votueram, fugiebatis. Hoc quidem loco volueram est legitimum, cum de re praeterita agatur Sed nolebam'. quamquam ratione defendi poteSt, tamen repugnat consuetudini. Accedit quod alii
aliis de causis hunc Versum SSe Spurium cen Sent. Haec igitur suspicio iis rationibus quae exposui confirmatur. Unum restat huius generis exemplum quod accuratius pertractandum puto, legitur autem Oen. 23Ο.
Alii alia moliti sunt ad menda quae sine dubio in hoc
versu delitescunt tollenda; neque tamen rem abSolverunt. Quare cum dubitari possit vehementer de vera lectione tamen mihi liceat proponere hanc, quae proxime accedit
ad Bothi lectionem: Ag. Illud quod volui. A d. Dice. g. Immo hercle dixi quod olebam Locum
autem interpretandum Sse hoc modo arbitror Agorastocles postquam se amaturum esse Adelphasio dixit
aliquid ad hanc rem pertinens addere vult sed videlicet quod dum loquitur nihil iam sibi esse addendum intellexit, haesitat haesitantem iubet Adelphasioneloqui quid velit: cui assirmat se iam dixisse quid facere vellet. Iam apparet quomodo illud quod vole
bam interpretandum sit. Neque enim secundum ratio
nem illorum locorum qui habent persectum Supplendus est infinitivus dicere' dixi quod dicere volebam), sed volebam est referendum ad illa quae priore Versu dicuntur amorem atque amplexum. Neque aliter
1 CL Langen, Plaut. Studien P. -
quod volebam meine Absicht hoc loco usurpatum est quam in versu, quem exempli gratia assero, As 392. Licebat igitur poetae eodem iure dicere: quod volo vel quod est meum consilium . Contra persectum hoc loco est procul habendum quod hoc quidem loco alicuius momenti est ut hoc prematur, voluntatem etiam in praesentia durare quae minime St natura eorum locorum qui persectum habent.
Plusquamperfectum primitus, id quod vel forma eius declaratur, erat quasi imperfectum quod quidem pertineret ad persectum logicum, cum illud quod proprie dicitur imperfectum spectet in praesens. Sed vix
certum huius generis quod modo descripsimus exemplum inveni. Saepissime enim adhibetur sic plusquam- persectum ut significet aliquam actionem ante aliam praeteritam esse factam absolutamque Resertur igitur ad aliud tempus praeteritum unde recte appellari potest tempus relativum. Atque hoc quidem in genere quaedam proprietates possunt deprehendi. Satis creber est ille usus in enuntiatis primariis ut plusquamperfectum
perfecto ad quod pertinet succedat. Felut A s. 449 Quamdudum tu advenisti Non hercle te provideram. Ea igitur quae prius acta sunt posteriore 'oco narrantur. quae perversio cum per Se ipsa arguitur esse sermonis laxioris dialogique naturae deberi tum so quos apud χοὐ scriptores qui testes Sunt SermoniScotidiani totissimum invenitur, Tarius autem 'pud
20쪽
eos, qui edatiore et severiore genere dicendi utuntur. Cf. Ter Phorm. 6i2-6i 3 Hec. 42 Cic. adfam. V, 2 8 dixerat . Aliud est illud genus, ut dumtaxat in enuntiatis primariis plusquamperfectum persecto ad quod Spectat
praecedat. Suffcere enim ad rationem temporalem exprimendam perfectum videtur. In Ciceronis quidem epistulis illud genus requens est, sed ita tantum adhibetur plusquamperfectum, ut, si fieret coniunctio hypotactica, id enuntiatum quod continet pluSquamperfectum esset concessiVum ad Fam. XIV, 4, 6: Sicca dixerat se mec/ιm fore; sed Brundisio discessit ad Fam VII, 5, i Trebatium cogitariam ... Sed FOSteaquam ... ad Fam. III, 3. et ex litteris intellexeram, permultos a te milites esse dimissos sed mihi Fabius demonstrat it, integrum militum numerum fuisse. Cui simile unum inveni apud PlautumeXemplum Vers. Pseud. 48 Atque heri iam edixeram Omnibus dederamque suas proνincias: erum ita Os perditi estis. . . In quo tamen exemplo perinde atque in illis quae a p. 3 pertractabimu pluSquam- persectum non ad perfectum Sed ad praesens resertur. Atque haec quidem Specie plane respondet ad Sermonem cotidianum est enim parataxis adhibita in eo Sententiarum conexu, ut in genere minus laxo dicendi certe adhiberetur hypotaxis. Aliter res se habet, si apud historicos plusquamperfectum persecto praecedens hanc habet vim, ut animum ad ea quae Sequuntur
dirigat. Velut iv. IV, 47 Transierat ex re bene gesta superbia neglegentiaque ad Aequos, quae in Romanis ducibus fuerat. Itaque. . . dictator. . . iuSsit. Corn. Ne p. Age I, 4 Eundem moriens suum esse dixerat. Is de honore remi cum Agesilao con
tendit. Quae ratio cum accurat: conexum rerum in-
dicet, non est sermonis cotidiani celeriter leviterque currentis Et si Plautum serquisiveris, Vix certum huius usus occurrit exemplum Inveni enim tria, quae tamen pro testimoniis certis habenda non sunt. Primum exstat Curc. i Ea me spectatum tulerat per itonoesia. Postquam illo lentumst. iam, ut me
collocaverat, exoritur entus turbo. iocum sic recte non habere vel ea re ostenditur, quod editores cogente contextu verborum post vers. 644 lacunam Statuerunt Deinde men. 592 in sic exaratum est: aut plus aut minus quam opus fuerat dicto FUER. . . DISO... dixeram controversiam, it sponsi fleret ille qui praedem dedit. iocus tam mendoSe S traditus it omnino sit difficile eum ad veram formam
redigere. Sed hoc quidem verisimile est non dixeram sed dixi' exaratum fuisse. Nam et Ritschelius et Vahlenus' et Teuiselluc et Brixius' ad accusatiVum contro- Versiam' addunt pronomen eam'. quod certe Sensu flagitatur. Quod pronomen mihi optime ex lectione tradita elici posse sic videtur, ut cum Vahleno dixi eam ' corruptum esses dixeram statuamus. Denique Vers.
Aut 3 12, qui in libris sic traditur siιin ipsi pridem
tonsor inguit dempserat, Seyssertus ante ipsi inseruit quom Sed qua causa adductu Sit, quan
53 et Goeuius eum sequuntur, nescio. Neque tamen ut salsam coniecturam reicere velim. comprobatur
1 In Mus Ren XVI p. 633. In Mus Ren XXII, P. 4ba. an appendice Menaechmorum critica. In Philol. Ol. ab P. 442.