Cl. Rvtilii Nvmatiani Galli V .c. Itinerarivm

11쪽

N VM ATI ANI GALLI

V. C. PRAEFECTI URBIS

TRIBUNI MILITUM

PRAEFECTI PRAETORIO Liber Primus.

CVI TITVLVS ITINER A RIVM.flocem potius reditum mirabere lector Tam cito Romuleis posse carere bonis Quid longum toto Roma veneratibus suo'.

t Pol τnq longu est quod sine ne placet.

O quantum, quotiens, possis numerare beatos. Nasci felici, qui meruere solo.QmRomantarum procerum generosa propago Ingenitum cumulant urbis honore decus. Semina virtutum demissa, ct tradita caeloi o in potuere alijs dignius se locis. Felices etiam qui proxima munera primis Sortiti latias obtinuere domos. Religiosa patet peregrina curia laudi, Nec putat externos quos decet essesuos. mis Ordinis imperio, collegarumquestuuntur, Et partem Geninquem νenerantur,ista bent

12쪽

suale per atherios mundani verticis axes Connubium summa credimus esse Dei. At mea dilectis fortuna reuellitur oris, Indigenamque fui Gallica rura Nocant.

Illa quidem longis nimium deformia bessis. sSed quam grata minus,tam miseranda magis securos leuius crimen contemnere ciues,

Triuatam repetunt publica damna fidem. Praesentes lacrimas tectis debemus auitis, Prodest admonitus Dpe dolore labor. Io Nec fas ulterius, longas nescire ruinas,

Quas moras pes multiplicavit opis. Iam tempus laceris post longa incendia fundis Vel pastorales ad care casas. Ipsi quinetiam fontes se mittere vocem, Is I aque si possent arbuta nostra loqui, cessantem iustis poterant νrgere querellis,

Et desiderijs addere Nela meis. Iam iam laxatis cars complexibus urbis Vincimur, ferum vix toleramus iter. zo Electum pelagus,quoniam terrena Niarum Plana madent fluuiys, cautibus alta rigent. Postquam Tuscus ager, postquamque Aurelius agger Perpessus Geticas ense vel igne manus, Non siluas domibus,non flumina ponte coercet. a IIncerto satius credere vela mari. crebra relinquendis infirmus oscula portis, Inviti superant limina sacra pedes. Oramus veniam lacrimis, laude litamuri Inquantum fletus currere νerba sinit. ιο Exaudi regina tui pulcherrima mundi Inter fidereos Roma recepta polos.

13쪽

LIBER PRIMVS, s

Exaudigenetrix hominum,genetrixque Deorum. Non procul a caelo per tua templa sumus. Te canimus,semperque sinent dum fata,canemus, Sospes nemo potest inmemor esie tui. I Obruerint citius scelerata obliuiasolem, Quam tuus ex nostro corde recedat honos, Nam solis radijs aqualia munera tendis sua circumfusus fluctuat Oceanum Voluitur ipse tibi,qui contient omnia,Phoebus, Im E que tuis ortos in tua condit equos. Te non flammigeris Libye tardavit harenis. Non armata suo reppulit Ursa gelu.Quantum vitalis natura tetendit in axes, Tantum virtuti pervia terra tus.1 s Feristi patriam diuersis gentibus Nnam,

Profuit inuictis te dominante capi.

Dumque offers victis proprij confortia iuris, Urbem fecisti, quod privsorbis erat.

ructorem generis Venerem, Martemque fatemust . Aeneadum matrem,Romulidumque patrem. Mitigat armatas victrix clementia νires.

conuenit in mores nomem Nirumque tuos.

Hinc tibi certandi bona, parcendique Voluptas, Quos timuit superat , quos superauit amat. 3 I Inuentrix olea colitur,Ninique repertor, Et qui primus humo pressit aratra puer.

ras preoniam meruit medicina per ratem, Factus Alcides mobilitate Deus. Tu quoque Iegiferis mundum complexa triumphis 3 o Foedere communι vivere cuncta facis. Te dea, te celebrat Romanua ubique recesius:

Pacificoque gerit libera colla iugo.

14쪽

Omnia perpetuos qus seruant sidera motus 1. Nullum viderunt pulchrius imperium. suid ure Assyriis connectere contigit arma, Medi sinitimos cum domuere suos. Magni Parthorum reges, Macedumque Tyranni sMutua per varia iura dedere vices. Nec tibi nascenti plures animaque manusque

Sed plin consilui judiciique fuit.

Iinis bollorum caussis, nec pace superba , Nobilis ad summas gloria Venit opes. Iocuod regηas minua est quam quod regnare mereris; Excedis fanis grandia facta tuis. Tercensere labor densis decora alta Trophtas Vt si quis stellio pernumerare velit. confunduntque vagos delubra micantia visin: a sImos crediderim sic habitare Deos. tiuid loquar aerio pendentes fornice riuos Iaua vix imbriferas tolleret Iris aquas e Nos potius dicas creuisse insidera montes.

Talegigant m Gracia laudat opus. 2GIntercepta ruis conduntur flumina muris, Consumunt totos celsa lauacra lacin. Nec minus proprijs celebrantur roscida venis, Totaque natiuo moenia fonte sonant. Frigidus oliuata hinc temperat halitus aura . . 23 Innocuamque leuat purior unda sitim.

Nempe tibi subitus calidarum gurges aquarum Rupit Tarpeio hoste premente Nias. Si foret aeternM: casum fortasse putarem: Auxilio fluxit qui rediturin erat. 3 Quid loquar inclusas inter laquearia siluas'

vernati qua Nario carmine ludat auis. Vere

15쪽

Vere tuo numquam mulceri desinit annus, Deliciasque tuis victa tuetur hiems. Erige crinales lauros.'niumque sacrati Verticis in virides Roma recinge comari I Aurea Turrigero radient diademata cono, Terpetuosque ignes aureus πmbo Nomat. thcondat tristem deleta iniuria casum, Contentus solidet Nulnera clausa dolor.

Aduersis solemne viris sperare secunda, O Exemplo caeli ditia damna 'bis. Astrorum flamms renouant occasibus ortu Lunam finiri cernis ut incipiat. Uictoris Breni non distulit Allia poenam, Samnis seruitio foedera hua luit.

rs Post multas Pyrrhum clades superata fuga iLFleuit successus Hannibal ipse suos.

Qua mergr nequeunt nixu maiore resurgunt, Exsiliuntque imis altius a cta vadis. Utque nouas vires fax inclinata resumit: - Clarior ex humili sorte s perna petis. Torrige victuro Romana in Dcula leges, Solaque fatales non vereare colus. suamuis sedecies denis, ct mille peractis Annus p terea iam tibi nonus eat. 23 Qua reflant nullis obnoxia tempora metis, Dum stabunt terra, dum polua astra feret. Illud te reparat quod cetera regna resoluit, O rdo renascendi est crescere posse malis. Ergo age sacrilegs tandem cadat hola gentis,3 o Submittant trepidi perfida colla G eis. Ditia pacats dent vectigalia terrs, Impleat Augustos barbara ptada sinus. Aerteris

16쪽

Aeternum tibi Rhenus aret,Tibi Nilus inundet, Altricemque suam fertilis orbis alat. Quin fecundas tibi conferat frica messsole suo diues,sed magis Imbre tuo. Interea latijs consur gant horrea sulcis, s 'Pinguimque besperio nectare ρrria fluant. Ipse triumphali redinitus harundine Tibris Romulei, famulas' sibra aptet aquM.

Atque opulenta tibi placidis commercia ripis Deuehat hinc ruris,subvehat inde maris. Tande precor gemino placatum Castore pontum, Temperet aquoream dux Cytheraea viram.

Si non disi licui regerem cum iura Quirini, ΤSi colui sanctos, consiluique patres. Nam quod nulla meum nrinxerunt crimina ferrum:

Non sit Praefecti gloria,sed populi.

Sive datur patrijs vitam componere terris, siue oculis unquam restituere meis, FortunatuN agam,νotoque beatior omni semper digneris si meminisse mei. His dictis iter arripimus, comitantur amici, Non possum sicca dicere luce vale. Iamque aliis Romam redeuntibus h et eunti Rusius Albinigloria viva patris. Qui Voluse antiquo deriuatstemmate nomen, γωEt Reges Rutulos teste Marone refert. Huius facunda commissa palatia lingua. Primsuus meruit Principis ore loqui. Rexerat ante puer populos Pro confide Poenos.

Aequalis Tyrijs terror,amorque fuit. 3ου Sedula promisit summos imitatio fasces, gis, es meritu sidere, consul erit. 4

17쪽

LIBER PRIMUS. Is

diuitum trinis tandem remeare coegi, Corpore diuiso mens tamen una fuit

Tum demum ad naves gradior, qua fronte bicorni Dividuus Tiberis dexteriora secat. L Laeurus inaccesses fluuius ,ritatur harenis. Hospitis Menes gloria sola manet. Et iam nocturnis spatium laxaverat horis Phoebus chelarum pauidiore polo. Cunctamur tentare salum, portuque sedemus, 1 o Nec piget oppositis otia ferre moris,

occidua infido dum saeuit gurgite Plias, Dumque procellosi temporis ira cadit, Re spectare iuuat , cinam sapius urbem, Et montes visu deficiente sequi, is suaque duces oculi grata regione fruuntur, Dum se quod cupiunt,cernere posse putant, Nec locus ille mihi cognos itur indice fumo, Qui dominas arces ct caput orbis habet. Quamquam signa leuisfumi commendat Homerusao Dilecto quotiens surgit in astra solo. Sed ciui plaga candidiuntractusque serenws Signatseptenis culmina clara iugis,

Illic perpetui soles, atque ime , detur Quem sibi Roma facit,purior esse dies,

a s Saeptius attonita resonant Circensibra aures, Nuntiat accensitis plena theatra fauor. Fulsato notae redduntur ab aethere voces

Vel quia perueniunt,vel quia fingit amoris lorata fides pelagi ter quinque diebus

3 o Dum melior Luns sideret aura noua.

Tum discessurusstudi1s,urbique remitto

Palladium generis stemque decusque mei.

Facuna

18쪽

Facundus rimenis Gallorum nuper ab aruis

Missus Romani discere iura fori, Ille meae fecum dulcissima vincula cuna Filius asse ditirpe propinquus habet.

cuius Aremoricas pater Exuperantius oras sNunc postliminium pacis amore docet. Leges restituit ibertatemque reducit,

Et seruos famulis non sinit esse suis.

Soluimu aurora dubio quo tempore primum Agnosci patitur redditus ama color. I. Trogredimur paruis per litora proxima cymbis Quarum perfugio crebra pateret humus. estiuos penetrent oneraria carbasa fluctu. Tutior Autumnus mobilitate fuge. Asa priaegitur testo: Pyrgique recedunt 1 2Nunc ville grandes,oppida parua prius. Iam C fretanos demonstrat nauita sines, Aeuo deposuit nomen Molla Netas.

Stringimus absumptum sturitur. tempore castrum. Index semiruti porta vetusta loci. 2OTrssidet exigui formatus imagine saxi. Qui pastorali nomina fronte gerit. Multa licet priscum nomen deleverit et asHoc Inui castrum fama fuisse putat Seu Pan Tyrrhenis mutauit 31snata siluis . a sSiue mas patrios incola Faunus init. 'Dum renouat largo mortalia semina ortu Fingitur in Venerem pronior esse Deus. Ad Centumcellas forti defleximM Au tro. Tranquilla puppes in statione sedent. 3 o Molibus equoreum concluditur Amphitheatrum ,

Muritosque aditus infula facta tegit, Attollit

19쪽

LIBER PRI M v S.

tollit geminas turres bifidoque meatu Fuu cibus artatis pandit Nirumque latus.

Nec posuisbe fatis laxo naualia portu,

e vaga vel tutas ventilet aura rares.s Interior medias sinus inuita As in aedes Instabilem fixis aera nescit aquis. Qualis in Euboicis captiua natatibus νnda. Suflinet alterno brachia lenta son'. No sse iuuat Tauri dictas de nomine thermas, Io Nec mora difficilis millibus ire tribus .. Non illic gu uiatices vitiantur amaro,

Lγmphaque fumifico sulphure tincta calex :Turus odor,mollisque sapor dubitare lauantem Cogit, qua melius parte petantur aqua.

a s Credere se dignum fams, flagrantia taurus Imιestigato fonte la cra dedit. Ut solet excussis pugnam prstudere glebis

Stipite cum rigido cornua prona terit .

Sive Deus faciem mentitus ct ora iuuenciaO Noluit ardentis dona latere soli. uualis Agenorei rapturus gaudia furti Per freta virgineum fossicitauit onus. rdua non solos deceant miracula Graios, Auctorem pecudem fons Heliconis babet. 26 εlicitas simili credamus origine lymphas Musarum latices Ungula fodit equi, Hac quoqueTimis spiracula comparat antris Carmine Messala nobilitatus ager. Intrantemque capit , discelidentemque moratur 3 9 Postibus a Dum dulce poema sacris.

Hic est qui primo feriem de Consule ducit. Vsque ad Publiuolad si redeamus auos. Hic

20쪽

Hie ct praefecti nutu praetoria rexit Sed mentι lingua gloria maior inin. Hic docuit qualem poscat facundia sedem Vt bonus esse velit,quisque differtra erit. Roscida puniceo fulsere crepuscula crio: sPandimus obliquo lintea siexa sinu. Pauli per litus fugimus Minione Nadosum. sustecto trepidant hostia parua solo. Inde Graviscarum fastigia rara videmus: Quas premit aestiua saepe paludis odor. 1.

Sed nemorosa viret densis vicinia lucis, Tineaque extremis fluctuat umbra freti cernimus antiquas nullo custode ruinaqEt desolatae moenia foeda Coss. ridiculam cladis pudet inter seria caussam I IPromere sed risum di simulare piget

Dicuntur ciues quondam migrare coacti

Muribrus infestos deserui sie lares. credere maluerim primes damna cohortis Et coniuratas insua bella grues. ao Haud procul hinc petitur signa tra ab Hercule portus Vergentem sequitur mollior aura diem. Inter carirorum veridia sermo retexit. Sardoam Lepido praecipitante fugam. Litore namque Coisi: cognatos depulit hostes asVirtutem Catuli Roma secuta ducis. Ille tamen Lepidus peior ciuilibws armis

aut gessit socijs impia bella tribus.

aut libertatem Mutinensi Marte receptam obruit auxilijs urbe pauente nouis. 3 o Insidias paci moliri tertius ausus Trinibus excepit congrua fata reis. Quartus