장음표시 사용
241쪽
modium esse jacere , stare, e stum esse: nam si jacet , aut sedet, aut litus est, aliquid agit, seris/ν d. det enim sellionem , & stat stationem : ego
PraIi - enim illas Categorias , sive praedicamenta Α- mentis riitotelis non esse, multis argumentis possum non est comprobare. Multd minus illa ferenda sunt Aristo apud Philosophos, e Theologos tritistima ,
lis. Nulla ac actio tibus permanentibus , es transcuntibus ; nam
est Actio si actio est, aliquid agit. perma- Turpiter lapsi multis modis Grammatici,n m. qui verba seu activa, seu neutra, sive deponentia , in species partiti sunt. Primo quia Decies in grammatica non id, quod tu fingis, significant, sed id quod lib. I. cap. 3. signifi-Cavi inus. Deinde nemo est, qui non videat, verba primae speciei, sive eraenem vocare malis , esse etiam vel sextae, vel quartae, & alia rum etiam esse posse : nam amo te, dicimus:& insania est amare tanti: & id amo te ; & ecquid nos amas de fidicina istae; 8c ubi sunt qui amant is Lenone , apud Plaut. Itaque si omnia verba sunt diversarum specieruin, quid opus est his speciebus , id est tricis, & fallaciis p Dicam clarius, si omnia verba sunt omnium Ordinum , aut si nullum verbum in his ordinibus habet propriam sedem, ita ut in aliam transire non pollit, manifesta insania est iis specibus puerorum ingenia distorquere. Postremo in hoc maximE peccatur, quod etiamsi verum sit, verba primae clatss regere accusativum, quisnam sit ille accusativus ignoratur : quid enim est
apud Latinos : Faemina reponit genus, aut mas r sonit genui, nullo monstrante ρ Aut quis unquam diXit, ego amo Deum.M. Deus amatur is me num etiam
. Num etiam dioeiJ Nullam mihi constare chusam . qua
242쪽
etiam dices, facio orationem : 8c do tibi damnum, re multa hujusmodi. Ex optimis scriptoribus haec discenda sunt, non ex arte grammatica :nec grammatica docet latinδ loqui sed Latinum sermonem ad artem refert, ut tu postea ex latina imitatione latinδ loqui discas. Quum igitur, secluso verbo substantivo , omnia verba sint aut activa, aut passiva, intelligendum est, Activa omnia vel in varios transire accusativos ; Ut, facere verba, Mem, Inem e vel in unicum tantum , id est, in suum : ut, vivere vitam ; mori mortem ; egere egestatem ; furere furorem. de quibus Rumnianus Rhetor. lib. 1. sic git; Figura per pleo sinum; ut, Mortem occumbere, obire diem: es vivere vitam: es pugnare pugnam ; es ire iter , in quibus sive addai , svr tollas accusativum, idem manet sensus, o totidem innute vocabula enumerantur: idem enim est, vivo , & vivo vitam idem , careo pecuniartim . & careo caritatem pecuniarum ; idem est, egeo medici, &ueo egestatem medici: unde enim est et in pestiva, Metur, Sedetur, Statur, nisi adhiud diceretur, egeo egestatem, I de essionem , sto statum , sive stationemr Sed jam nobis objicis, Cur hos accusativos non invenimus quia vitium es et apponere , vel saltem arcnaismus : nam olim frequenS erat, nocere noxam; servire frimitutem;
re non recte dici qneat, ego amo Teum, supra ad p g. 7. sum testatus. Similiter facis orationcm , quidni ferri aeque possit , ac dicitur facio apologum h. e. comminiscor. apud Plaut. Sticho. IU. I. 6 . Sic & Cie de Sen cap. 7. Sophoetes ad summam senectωtem tragadias fecis. Petron. Foema, Et mortus epigramma Deere. Porro Phrasin damni danai eo firmat utique celebris illa phrasis in Lege Aquilia , Damni iniuria dati. Sed Sc sic Terent. Αndr. I. I. II 6. Nam si i Ium Obiurges. vita qui auxiIiam tulit, quid faciaι illi, quo dederiι damnum aut malum.
243쪽
nunc nisi addendum sit adjectivum, pleonasmus
erit: ut enim supervacuum est dicere, Gaudemus gaudium, ita necessario dicemus : Tuum vel ali num gau tum gaudebimus; hunc furere furorem ; consonilem ludere Iudum. & Graecis quidem , ut inquit Budarus in commentariis , familiare est, Omnibus verbis seu transitivus , seu absolutis, seu pals vis, seu deponentibus, nomina substantiva ab eisdem deducta in accusativo casu subjicere
Illud porro non est leviter advertendum, verba quae uni tantum accusativo deserviunt: ut, Vivo, Dormio, posse multos alios recipere , dummodo per transationem idem significent quod proprius accusativus: rectδ enim dicas de aliquo avaro : ' Vivit Perent, , id est, tota illius vita nihil aliud est quam mene pecuniae. Virg. Cordidon t ardebat Alexin , id est, ardor, quem ardebat Corydon, erat Alexis, s erat Ignis, quo conflagrabat Corydon. JIn sacris apti illine dictum est : Terra germinet
Sattiatorem. Sic dicimus ; Somniat thesaurum. Cic.
. Visit hecunias J Haud scio, an quisquam ita sit locutus. Certe quod ex Cic. Fam. XIII. adfert Noster, alienissimum est , ut patebit ex loco plenius inspecto , qui ita se habet.
Est enim in eo cam virtus , tum sy dia sila nosra , quibus antea delectabamur , nnne etiam viυιmns. Manifestum est τε vivi-
nnus non referri ad Adia , sed ad quibus. , ' Ardebae Alexin J Sic Geli. vi I. s. De hini poeros forma Iiberali miris ct haemanis modis arserunt. ceterum hic Accusativus per Ellipsin praepos. Gem omnino explicandus. Et sunt te prorsus est, quod apud Comicos Passim occurrit deperire aliquem. Plaut. Amph. I. 3. 19. Te es ctum deperit. Terent. Heaut. III. a. is. Minime miror clinia hane si deperit, h. e. si propter hanc , & ad hujus desiderium prorsus perit amore. Similiter expon. Pallera Enpa. idon h. e. pat Iere propter & ad lectionem Eupolidis, vel forte pallendo exhibere Lupoliden, ut nonnulla mox explicabimus. Diui ipso by Corale
244쪽
Cic. lib. I 3. epist. 18. Tum studia illa, quibui
ante delectabamur, nunc etiam vivimus. Adrianus Turnebus lib. Io. cap. I. Adversariorum , super illud Perii ; Iratum Enpolidem praegrandi cumjenspalles. udacter, inquid, didium est, Pallere Eupolidem; ut si diceret, pallere pallorem, quod Vi, qui palles, quod tam impensi illis poetis
operam impenderes, ut decolorem contraxeris is no
Iabore vult tim. Haec ille. Similia sunt; . Alios Iubpirat amoreae : ' Crepa uic , is vineta. de quibus1uis locis . Advertendum insuper accusativum cognatum, qui est in verbis limplicibus , posse etiam in compositus subintelligi; ut, obiit, interiit , periit, scilicet, viam , Vel itor. . CAP. III. Enumerantur ordine Activa multa , qua hactenus credita sunt neutra Imper-
sonalia, vel deponentia. OUoniam ex Aristotele citavimus, om
nem modum , aut actionem , aut passionem esse, nihilque medium , quod neutrum possit vero appellari, consentaneum
. crepat sulcar vinetaJ Heie est Ellipsis, non in con structione , sed in sensu. Nam revera Accusativi hi proxime reguntur 1 Verbo . sed quod interpretandum eum Ellipsi H dicere, memotare: Atque adeo crepat sit eos est cum crepitu memorare & jactare. Si e Plaut. Mil. III. I. v. Neque publicas res clamo , neque leges erem. Liv. I. II. Fremere pIebs mnItiplicatam servitutem. Sall. Iug. IO . Tosquam errasse Rer/m, ct Iurnrtha scelere lapsum deprecati sunt. Sic excusare morbum &c. h. e. in excusando allegare , quamvis tamen hoc forian etiam per Ellipsin exponi queat. Ita vero Tac. An. V. 1. Maenitudinem negotiarum excnsavit. Et hinc Plaut. Asin. III. I. 31 Excusatio inspra. vide Plura ad pag. 122. Σ23.
245쪽
A1 fid. erit, verba neutra rejicere, quibus videlicet,aubia, id quod non est in rerum natura, velint Gram- seqq. iat se matici nuncupari. Ratio illorum , si ratio ad sup. ea dicenda est, sic habet: Videmus verbum Amo , significare actionem , & verbum Amor, pallionem : Sed verbum, Sedeo, in medio amborum est; quia nec actionem, ne passionem significat. Sed falluntur , qui uec comminiscuntur : nam si verum scrutari velint , invenient profecto activa omnia in duplici constituta differentia: quaedam enim uni tantum accusativo junguntur : ut, vivo , Leo , dormio e quaedam variis accusativis; ut, amo , ample Vor, judico . In illis ' non apponitur accusativus , quia certissimus : in his apponitur , quia incertus. Unde illa , qine tu vocas absoluta, vera & prima sunt activa, &in primo loco activorum collocanda. Itaque sedeo , t magis activum est, quam amo , aut percutior Aristot. enim , & Cic. in Topicis hanc regulam nobis tradunt: uuae fs i is contenta sunt, meliora sunt, quam qua egent aliis. Et vero , quum dicis , Petru edet, dormit, Iopatur, in quolibet horum sensum absolvisti, ita ut ni hil desiderari videatur: at quum dicis, Petrus fregis, percussit, vidit, imperfectum sensum reliquisti; propterea quod manca illa verba sunt sine acculativi appolitione.
Nunc ad verba enumeranda me converto,
quae falso neutra putantur : in quibus illud
Non apponitur Aec.J Nec apponi opus, quia nihil signifieabit, etiamsi apponatur. UMagis actιυκm estJ Immo revera longe minus, quia non habet patientem in quem exserat actionem suam; quum tamen secundum Aristotelem & ipsum Sanctium in omni actione vera & iusta , alterum esse debeat, quod agat. alte rum quod patiatur.
246쪽
velim mihi concedi quod superius probatum est, satis mihi esse ad probandum , verbiunali quod esse activum, si in passiva testimonia
citentur; etiam illorum, quae dicuntur ab istis, impersonalia; ut, caletur, egetur, curritur, peccatur e nam si, ut jam diximus, impersonalia illa ficta in passiva nulla sunt, hae voceS, egetur, caletur, activum verbum sati superque demonstrabunt: ut , egetur, subaudi egestas egeo egsa tem. Ubicumque item participium in Dus, da idum , reperitur, sive solum in Dum, sive cum substantivo, semper denotat verbum activum ;ut, ' ferviendum est, subaudi servire ; micandum est, sub. micare; bibendum est, subaudi bi
ustineo , Nebri sensis esse activum fatetur; sed quum Horatius dixit, Abstineto irarum, calidaeque rixae, neutrum esse arbitratur, sed malε. vide Hellenilinum. Obstine maledictis, vel is maledictis, neutrum multi arbitrantur :- sed deest accusativus Se , , , vel Manum, vel quid aliud.J Brutus ad Atticum ; uise malediclis non abstineat. , , DLiv. 8. Iexandrum Romano bello fortuna ab- , , stinuit. Plaut. Pers uuasi lino ocula me herui, , manum abstinere haud quit, quin mihi imperet, , , quin md suis negotiis praefulciat. J. Deo, Vide Eo. , , fCAbhorreo. Cicero; omnes illum abhorrent, 'a pernantur. Dictys lib. 2. Exemplum evine , , modi abhorrentes , & lib. q. Parum abhorren a-
Serviendam es J Nomina hare sunt Adiectiva. quae nihil ex Verbo habent, nisi ad significationem aliquam Temporis , unde Participia dicuntur. Et proinde non multum hine colligi potest de natura verborum . 8e Ellipsi in iis usitata , cum in hisce Dominibuε iniquigatur με-
247쪽
neris magnitudine, jam abnueutra omnia. ,, Si , , ut Catuli. omnia omnibus annuit. J butor, Philip . Beroaldus ad Sueton. Diei mus, inquit, abutor hanc rem , ae hac rθ. Terent. Nam in prologis scribundis offeram abutitur. Cato rustic. Donec omnem caseum cum melle abusu uerit Plaut. Bacch. Naae aurum abusos: idem ; Nam hoc argentum alibi abutar: idem Trinummo : Qui abusi s sunt tantam rem patriam. V ide utor. Quum dicimus abutor hac re, ' deest, το abuti, Vel
Accedo, Subaudi, accedere, sive accessum. , , Cicero χ. Tusc. Mucii opplent porticus libero, , rlim . Uculapii , nou potest accedi 4Accidit, occido, fere idem est quod cado, &scut in Cado intelligitur et a cadere , sic in accido Tac. Accidit ad genua illius, subaudi se, vel
. Adeo domum, vel ad domum neutrum putant tu semper activum putato : nam dicimus , adeo urbem , dc urbs aditur , S adeo ad urbem , subaudi , viam, vel iter. Tacit. Oceanus navibus aditur. Livius: Libri per Duumviros sacrorum aditi. Ovid. 6. Fastorum : Sacra vir intrabo non adeunda viro. Ciet. IIIa pericula adeuntur in praeliis. Columella , Sed granaria scatu adeantur.' dolere Verbenas, nemo activum esse negabit: at vero pro crescere, contendunt esse neutrum: sed dicimus , adolevit aetatem, & ad aetatem, subaudi se hinc sepi adulta Atas, adultus L lumnas, adulta vitia. vide Nonium, & nostra Paradoxa
in Euphemismo. dolescit, inquit Festus Pom-
Deest a abatiJ Immo vero eiusmodi nihil aeest. ex sit revera passivum , sieuti supra ostendi.
248쪽
pejus, aboleso, id est, cresco, venit: sic enim legi debet: unde fiunt Adultus, Ado cenae, Itare, quod in illo ignis excrescat: adolescit. puer, subaudi se . vel o adolere. dulor tibi , & adular re , dicimus : ' sed in illis supprimitur cognatus accusativuS; ut apud Graecos δαλευειν-; ,, squomodo Ca
, , tullus Bastare basia. Plaut. Vovere votum, Home- , , re vomitum , Turbare turbas, Ludere ludum , Ju- , , rara jurandum.J Tacitus lib. I 6. Ne codicillis quidem Neronem, aut Tigellinum , aut quem aliorum praepotentium adulatus est: idem lib. I 6. t nune colimus externos, is adulamur. Columella lib. . Cap. 0. Furem adulantur. Cicero duum fomtunam alterius diXit 1. Divin. dulo etiam di Nerunt veteres. Cicero χ. Tuscul. eX poeta veteri : Pinnata cauda nostrum adulat sanguinem. V lerius Max. Si Diondisium non adulares, ista non esses. Lucret. Gannitu vocis adulant. Hinc videtur Cicero traxisse passivum, officior. I. Cavendum , inquit, eg ne assentatoribus patefaciam s a res, nec adulari nos ,sinamus. Valer. Maxim. Tribunus militum adulandus erat: idem lib. & cap. 3. Cujus clamentiam non adulatus Muciuae r idem lin. q. Ephoionem more Persarum adulata.' ascendere navem. Dictys lib. 2. Adscensit.,, navibus ventos nacti ex sententia , paucis diebus ad ,, Trojam pervenere o &lib. 3. Ad censis curribus
is bellum ineunt.J Adversor, id est, Versor ad , vel verto me. tibi' Sed in illis sapprimitum uec. Cum incertissima sit huius verbi origo , & proinde etiam primitiva ejus signifieatio , nihil certi possumus statuere de nativa ejus constru-Etione. Certe cognatus Accusativus, de quo iam egimus Pag. 2 6. a s. dc mox iterum aliquid dicemus ad vocem βαο , neutiquam Iequiritur a verbis in OR exeuntibu .
249쪽
tibi, & ut Vento , tape reticet accusativum se ;ut, In glaciem veri re lacunae e lic adversor re-
Rethει etiam AccusatisnmJ Minime gentium. Adversari revera est passivum , ut & Versari, quod significat aliquo
in loco se m civere , & vertere porro ac retro . sic ergo& adversari alicns est sese advertere adversus aliquem : qua ratione seque dici posset adversari aliquem. Certe eo mcido se res habet in ipso Activo , veluti, quum dicimus auimum advertere, & contracte animadυretere aliquid. Sensus enim est , vel animum advertere ad aliquid , vel aliquid advertere ad animum. Sed tamen in sequentibus Taciti Io- eis plerique eruditorum interpretum partim jam ediderunt, partim edendum censent etiam ex ΜStis adversari, cujus eadem est constructionis ratio. Nam Deos facinora Ina adversari ri sicuti editur , est idem quod, Deos se avertere ad conspectum suorum facinorum. Atque haec haud dubie
vera est origo tot verborum , quae Neronentia appellantur,
quaeque olim vera fuerunt Passiva. Nam quoniam illa idem prorius significabant, quod Activa , quum ea reciprocum pronomen requirunt , sed propter perpetuam peMe ejus Ellipsin , Neutrorum speciem praeferunt, hinc casu nam easus in formandis locutionibus vel maxime valet saepe factum , ut illa Astiva in desuetudinem abierint, & sola Passiva in usu manserint, atque ita tandem pro Deponentibus passivam significationem iam habeantur. Patet id inprimis ex verbo Uertere , & derivatis inde. Frequens illius Simplieis & Activi usus est in sensu Neutrali , qui idem cum Passivo, id quod fit per Ellipsin Accusativi reciproci. Nam vulgatum illud, quod bene vertat, idem revera est, quod ad sensum, ac si diceres vertatur. Formatur inde versari, quod sensum eundem exhibet, quem versare se, ut adeo qui versatur aliquo in loco, is ex verbi vera dc primitiva signifieatione, sese versare, seu ipsa a se istic versaridieatur. Clarius hoc etiam liquet ex Compositis Reυertere& Reverti. Nam utrumque in usu est , licet alterum altero frequentius, Ac idem prorsus significant, sed tamen alierum revera est Activum , Ac intelligitur in eo saepius memoratum non men, alterum vere Passivum. Eadem est ratio των Fluctua Fluctuar , Lato , Laetor . Delecta , delictoν , Paseo , Pascor , quod eodem modo ac sensu dicitur, quo δε-
sor, de quo supra pae. 2O9. Tum τῶν Princisio h. e. porro me facto , seu facessis , 8c prosiciscor , Reminisco . h. e. in memoriam mihi redigo , dc Reminiscar, multorumqua
250쪽
haud dubie aliorum . sed in quibus omnibus id tamen
hodie non ita taeile demonstrari potest , quoniam primitiva eorum significatio usu est oblaterata, & proinde nobis jam latet. Eadem ratione e contrarioe saepe etiam Α-ctiva in solo pene Neutrala seu passivo isto se usu per Lllipsin reciproci pronominis manseria ut sola in usu, atque ita simul passi νorum usui prorsus abolendo causam dederunt. Talia sunt Deficio, Proficis, Sumio, Emergo, De- onero , Rus , cresca ubi vide quae notat Scioppius) N.- βο , Excello, Stirgo, Facesso, &c. qua . minime sunt Neutra , sed plane Activa, quorum accusativus est Pronominis Reciproci. Interim neutiquam dufiteor huic analogicae observationi de verbis Deponentibus saepe quam ma-Xime contrarium deprehendi usim Linguae , etiam in illis ipsis Uerbis mcido a me memoratis . in quibus ceteroqui nullus videtur esse haesitationi locus. Cum dicimus, Equπι pascitar sive herbis sive herbas. requiritur omnino Analogia , ut id exponatur hoc modo: e nns pascit s. heνbis seu me τά herbas , vel etiam pascitnν a Domino herbis &e. Nam Domini proprie dicuntur pascere armenta. Unde Cato rogatus quid maxime expedireι in re familiari , respondit, dene pascere apud Cicer. de Off. II. 1 F. Sed 8c pascere quasi neutraliter cum intellectu pronominis esse adhibitum olim patet ex Sueton. Tib. a. Non pasientibns pntus h. e. cum non pascerent se, seu non pascerentur pulli.
Constat autem ex his et. νasci vere & natura sua significationis esse passivae Εjus tamen compositum Pepasci, quin ab ipsis Ueteribus usurpatum sit tanquam vere Altivum , hquo Proxime regatut Accusativus, in quem actio exseritur, nullum mihi dubium. Ut quum virgilius ait, miseros mersu depascitur artas , quis dubitet, quin vere activa significatio a virgilio data sit huic verbo , scit. mandendo & νο- Fando consumendi artus. Sed Catachresis haec est , quae saepe vocabula usurpat alio in sensu & constructione , quam Postulabat analogia de origo . seu primitiva eorum significatio. Nec mirum, quum Scriptores debeant obtemperara usui, si pervulgatus est , usus autem sit penes vulgum. Quia vero imperitum, & harum rerum negligens est vulgus , saepaille uias a vulgo ortus, est potius abnsus n. e. υς ρηρος. Quin immo similis abusus significationis etiam in Activo huius verbi reperitur apud Uirgil. Georg. I. I I 2. Lmxaereim se gerum renara depascit in herba. At vero recte loquendo anima lia pascunt se cibo suo , non vero pascunt , dc proinde nec depascunt cibum. Sed tamen quia in pascendo herbas morsu demetunt , hinc depascere pro demetere abusa