장음표시 사용
231쪽
ritur eurrere, & eursum es eurrere. Et haec Prisciani fuit doctrina, quam tu nullo modo es asisequutus. A Prisciano stat Linacer lib. 6. quum agit de Ellipsi. Appellativum, inquit, aliquod
ejusdem fgnificationis, cum absolutorum, caeterorumque neutrorum pactivis iis , quae nos genus vocamus
reritum pessivorum ,subaudiri , pollonio , ae PriHeiano placere video ; ut quum sedetur , RUFO ; quum
curritur, cursus uuod s quem tantorum virorum auctoritas movet, non vidcto , cur is verba hujusmodi impersonalia statuat, potius quampersonaliaper defecium nominativi, qui videlicet certus es, Spropterea non apponiturenam qui ab hoc ejusdem Amscationis nominativo dive, fus est, is, utpote incertus ; plane proferendui est Ovidius ; Jam tertia vivitur aetas. Martial. Tota mihi dormitur bems. Horat. Magna , minorve foros res certabitur unquam. Hactenus ille. nunc ad activorum disputationem tra stamus.
Omnia verba - non Fubstantiam , sed accia, dens significantusi esse aritiva, aut pas
siva. Rejiciuntur Neutra, ct communia , ct commentitia Grammaticorum species.
GR mmatici nescio quo errore inducti,
verba omnia in quinque genera diviserunt, Activum , Passivum , Neutrum , Commune, Deponens. Nobis autem , inquit Caesar Scaliger . saris si, universum verborum ambitum in duo ditadere, quae actionem , S pa fouemf-In cent , quemadmodum horum utrumque ad unum,
232쪽
quippe ad ipsum EsT, quod es utriusque radix,
fundamentum. Hanc Scaligeri rationem sic con
firmare possumus : Philosophia, id est, recta,
ct incorrupta judicandi . ratio, nullum conce dit medium inter agere , & pati : omnis namque motus aut actio est, aut passio : imo , .
si rem penitus inspicias, actio , & passio nihil differunt, nisi ratione quadam, sicut occlive,& declive. id quod docet Aristotel. 3. Physi.
Cap. 3. Quare quod in rerum natura non est, ne nomem quidem habebit. MI enim agens, inquid Cicero , ne cogitari quidem poteνὶ quale sit: 2. Acad. idem secundo De natura Deor. Mihi, inquit, qui nihil agit, esse omnino non videtur. ' Quid igi-
Ωuid igitnr agent verba Neutra see.J Idem saltem, quod
Nomina Neutra, quae utique nec Masculini, nec Feminini sunt Generis, quum tamen item in rerum natura aliud Genus non sit. Distinctionis causa inventae sunt hae vocabulorum appellationes in arte Grammatica , quia quoddam discrimen occurrebat in natura significationis vocabulorum , & ita proprie & ἐξοχὴν verba octiva sunt dicta, quibus significatur amo unius in aliud , quaeque idcirco Accusativum requirunt , quo , ut ait ipse V ossius de Construct . eap. 2I. actionis obiectum vel effectum notatur. Neaetra ergo sunt ex sententia Grammaticorum. quibus nec actio unius in alterum , nec passio unius ab alio designatur . quaeque usu vulgari accusativum sibi additum non habent , quia eorum actio proxime accedit ad habitum 'animi vel corporis. eerte per se ipsa sine ullo extra se objecto aut effecto absolvitur: unde ec Abseluta Vocatur. Et ego sane, ut vere dicam , minime ineptam arbitror in indaganda significatione & natura verborum, distinctionem actionis peνmamentis ct transerentis, quam h ccapite ita prorsus rejicit Auctor. Etenim aliud longe est sedere , jacere, dormire, ealere . sec. aliud verberare, ama re, docere , legere &c. Illorum enim actio , quia non exseritur in alium , nihil extra se producit , sed ab & in uno eodemque homine fit & absolvitur , nullum utique requirit patientem , & proinde permanens in agente con-eipi debet, Ec recte etiam diei potest : cum e contrario illo-
233쪽
Istorum actio semper tendat In objectum suum veI effectum , quae sunt extra ipsum agentem , atque idcirco transiens, non incommode appellatur. Ut adeo alia sit illorum actionis vel significationis natura , alia horum : &illorum quidem vel non appellanda sit actio, vel in arte saltem Grammatica statui debeat amo sine relato passionis, quicquid ex philosophia in eontrarium disputet Fanctius. Certe usus ipse in Lingua Latina apertissime istiuia modi diversas actiones verbis hanc in rem de industria formatis distinxit. Nam postquam habuit jam verba catendi , Inpendi &e. formavit tamen calefacere stupefacere &c. Quorsum nisi ut ab actione illorum . si modo ea sit actio appellanda, distinguatur alia & diversa actio his verbis proprie eam in rem formatis. Et haec causa, quare idem usus linguarum quibusdam verbis semper addat Aecusativuin , vel quod Accusativi vicem obtinet, aliis nunquam : seu , ut Sanctius diceret , quibusdam adjungat Accusativum alienum & varium , quo patiens designatur, in aliis intelligi velit cognatum , qui nihil significat.
Interim haud prorsus repugno , quo minus omnia verba in is exeuntia denseantur Accusativum qualemcunque de siderare , qui in Verbis transeuntem actionem significantibus, & proinde varium admittentibus , exprimatur , in
aliis, quia extra ipsum agentem nihil est . quod isto casu exprimi necesse sit, & quia idcirco in frugulis verbis semper ille unus idemque esse debet, per Ellipsin omittatur. Ut ne repugnem , facit vel maxime . immo unice , quod ab omnibus verbis, qliae Neutra appellantur . potest formari tertia persona passivae formae . ut apud Terent. Ei in ianid agitur statur. Sic ergo Sc jacetur ,ealetur , dormitnr &c. dici sane queunt. Plaut. Trucul. I. i . 46. Flus es scortorum , quam muscarum , cram caletur maxime. In his autem intelligi sane videtur Nominativus,
cujus supressi eadem est ratio , quae est Accusativi in verbis Activae formae similiter suppressi ; adeo ue, si cense
mus hic desiderari Nominativum . etiam necessario statuero debeamus illic desiderari Accusativum istius Nominativa. Ceteroqui quod aliquando reperitur accusativus Cognati s verbis additiis , id sane per se nihil me moveret. Nam iste quidem easus non magis directe Scproxime regitur semper Verbo , quam cognatus Ablativus; seu aeque ac hic saepe pendet a praepositione , M significat aliquando simpliciter modum rei , vel Emphati- eam intensionem. Modum significari patet ex eo , quod plerumque reperitur cum epitheto , quo manifeste modus
rei designatur, & ut designari queat , requiritur utiquq
234쪽
cognatum verbi Nomen Substantivum, cui addi possit Il-
Iud epitheton. Quum sine Epitheto occurrit, plerumque majorem solummodo Κmphasin declarat, aeque ac in Linin, gua orientali n)Dn man mονiendo morieris : in lingua Graeca νέκη-δῖl. Uar. Hist. v II1. is. ἱδών τι δον Actor. v III. 34 in Latina parce parcus apud Plaut. AuluI. quod male mutat Meursius in Μantissa cap. 4. Et sic
memoria meminisse, vitia vivere , mori morte , quo eodem
plane sensu de modo dicitur etiam mori mortem, ut scilicet Accusativus regatur a suppressa sua praepositione, quae est Me, , aeque ac Ablativus 1 sua. Nec tamem haec a me disputantur, ut rejiciam prorsus & ubique proximam Aecusativi Cognati rectionem a suo Verbo. Nam revera irerare jusjarandum , indere ludum, & similia manifesto sunt ejus coastructionis. verum ut ostendam, nul- Iam mihi esse causam admittendae in verbis Neutris Cognati Accusativi Ellipseos, quod ille aliquando exprimitur quum aliter exponi possit & saepe etiam debeat: Sed quod reperiuntur istorum Uerborum Impersonalia Passiva, quae ut ipsa non videntur construi poste line Nominativo , sic istam Accusativi licet non necessarii confirmare videntur Ellipsin. Absque his si esset , sine ulla haesitatione admitterem ego in Linguam Latinam verba Neutra seu, Uoluta , nullum Accusativum vel expressiam vel intellectum desiderantia , siquidem Natura & usus plerarumque saltem linguarum distinxisse videtur significationes verborum in significationes actionis vel transeuntis in alium vel permanentis in se ipsa : cuius posterioris significationis veri ba plerumque etiam in Lingua Latina sine Accusativis e-ἰ nunciantur , 8c semper enunciari possunt , quippe quum Accusativus ille Cognatus si maxime addatur , nihil faciat ad significationem rei , propter quam ramen inventa sunt singula vocabula , & iplae Linguae. Sed tamen vel sic admittenda pene censeam verba illa Neutra per se sine Accusativo subsistentia. Nam & sium , quod verbum est substantivum. & proinde vere Nenirnm ac Lὸ L solutum. formari potest Mur . sicuti patet ex composivo Peliaur , poteratnν , quorum exempla vide apud VO T. Anal. III. 36. Iam sicuti hac non evincit, το sum esse verbum Activum, sic nec ealetiar, statur &c evincere Pro sus videntur , caleo , so &c. vere esse Activa , quae Accusativum requirant, quum veteres videantur saepe illa impersonalia passiva formavisse , ut non semper ita accurate attenderint eonstructioni seu rationi Grammaticae ,
, id quod non semper eos fecisse , saepius antea ostendi, α mox iterum probabo. Atque idcirco , inprimis si respon
235쪽
igitur agent Verba neutra, si nec activa , nec
passiva sunt nam si agit, aliquid agit: si vivit,
aliquid vivit: cur enim concedas rem agentem in verbis, quae neutra vocas, si tollis quid agant An uestis omnem causam essicientem debere necesiarib effectum producere ρ Deinde etiam effectum non posse consistere sine causa pQuanto rectius Aristoteles qui libro primo de generatione & interitu aserit, in omni acti
uesponderent ad interrogationem factam per Verbum passivum , concinnius sibi visi sunt ejusdem formae verbum adhibere , etiamsi illud ceteroqui , nec ejus significatio
haberet aut admitteret Passuum. Ut adeo Terentius ad Suid agitur maluerit eodem modo respondere. satur, pro . ego sto. Plauti Pers. I. I. II. ad eandem interrogationem , Vivitur, pro ego vivo , Pro quo etiam
dixisse potuisset Esnr. Et sic porro alii pro . homines calent , dixerunt ealetur . licet ceteroquin horum & similium passiva non magis sint in usu , nec concipi queant, quam του Sum , nec in iis justa sit habita ratio perpetuae ceteroqui verborum constructionis . quae Nominativum ante se exigit. Sed di si maxime omnia in o. exeuntia requirerent plane Accusativum, non tamen vel sic semper in Neutris intelligerem Cognatum, sed saepissime etiam Reciprocum , cujus Ellipsis in lingua Latina frequentissima est , etiam in verbis , quae natura & usu suo actionem transeuntem notant , sed quae etiam neutraliter saepe per istam Ellipsin videntur poni. Tale est vulgatum illud . quod bene vertat. Sueton. Calig. 3Ο. Amatorιo medicamento , sed quod in Drorem verterit. Sic Aug. cap. 98. Exercentes Ephebi Sall. I. Histor. in oratione Philippi , Ignoscendo Populi R. agnitudinem anxisse. Ita tondere, lavars, gesara , & quamplurima similia in significatu neutrali passim occurrunt. vide Rivum , & Manut. ad Sall. Caintil. 6. Pulschium ad Iug. ro & maxime Uositum Anal. III. 3. Utcunque sit, prorsus censeo posse retineri in arte Grammatica appellationem Neretrorum, ut quoniam usu constructionis. & natura significationis distincta sunt ab aliis, quae actionem transeuntem notant, & quorum significatio non potest concipi , nisi cum Accusativo , in quem tendat actio, secus quam se res habet in illis , ut . inquam, Pro indoetiam appellatione aliqua distinguantur ab Activis , quasi isti ita dictis. Plura in hanc rem vide ad caput sequen . Duiliet Cooste
236쪽
ne alterum esse quod agat, alterum quod pariatur. A Philosophis, inquis, ista sumis ; metuebam ne a lenonibus diceres : quasi ulla sit ars, quae pollit esse a ratione aliena. Itaque Verba misi aDeutra neque ulla sunt, neque natura esse posisunt , quoniam illorum nulla potest demonstrati definitio. Sed si Philosophos spernis, au- sunt. di etiam Grammaticos antiquos. Priscianus;
Verbum est pars orationis cum temporibus, sine ca- Lib. 8.su , agendi vel patiendi signiscativum. Hac , in- eap. de quit, de sinitione omnia tam finita , quam inis ita verbo. verba comprehenduntur ; Oc neutra etiam , quae dicuntur absoluta is deponentia omnino naturaliter
vel in actu sunt , vel in passione. Eadem fert Anton. Nebriss. lib. 3. Verbum, inquit, est para
orationis declinabilis, cum modis, ei temporibus,
gendi vel patiendi Auscati . Apertius Caesar Scaliger: uuibus , inquit, manis sumes, verba neutra non esse ab activis feyuncta. Fatentur itaque omnes, quum rationem admittunt ducem ,
verba tantum in activa, & palliva posse divi
di. Sed statim revertuntur ad ineptias graminmaticas , multa genera verborum commini
scentes , & quod pejus est, per terminationes in o , & dividentes; ' quasi verbo
, rum. verbo νωm natura per terminationes &e. J Quidni, quum duplex sit natura verborum , activa dc passiva , Linguae eam suis etiam terminationibus distinxerint. &cuique propriam dederint Certe quum in Lingua Latina duplex solummodo sit terminatio verborum o & ΟR . prout etiam duplex solummodo est natura , ex sententia utique Sanctii , & quum altera sit propria verbis actionem quamcunqtie signifieantibus , altera vero isti, ut passio actioni , respondeat , 8c revera passionem notet, nulla est causa , quare per terminationes illas genera seu Naturam verborum dividere refugiamus. Sed ait Sanctius, multa in OR exeuntia , quae Se Onεntia appellamur, -
237쪽
verba primitivo usu dc significatione , sed quae nunc nobis lateat . fuisse vere palliva. Nam duae hae terminationes videmur omnino duplici verborum naturae ex primo instituto constanter dc proprie respondisse. Quod autem posteriorum temporum usus immane quantum in nonnullis a primitiva eorum significatione & constructione recessisse nunc nobis videtur id vero accidit etiam quam plurimis in aliis adeo ut propria & prima significatio saepe prorsus sit per recentiorem obliterata, & constructioni etiam prispriae successerit plane figurata , perpetuo sui usu speciem propriae εc nativae praeferens. Immo vero dum posteriores 1 criptores saepe tantum attenderunt usui vocabulorum , qui suo tempore obtinebat, neque Perspexerunt, aut indagaverunt nativam eorum significationem & conis structicinem , saepe illi, prout phrases parum Grammatice interpretabantur , etiam longius errando Processerunt, dc eam verbis dedere constructionem , quae neutiquam cum primitiva conveniret . & eorum significationem etiam aliquantulum inverteret. Quum dicitur adire Regeis , certum est ex omnium sententia dici id per Ellipsin pro adire ad Regem , atque adeo Accusativum non regi proxime a Uerbo. Sed tamen ipsi veteres plerique aliter eum accepere , ut patet ex eo . quod in passivis locutionibus eum converterunt in Nominativum . ut dixerint Rex aditur , 8c similia. vide cap. seq. in voce Adeo de
Notas ad vocem Ambisto. Hoc vero, si rem recta ratione aestimes , primitus revera ortum ex errore Grammatico , sed tamen deinceps usu continuo , penes quem est jus & norma loquendi, abunde comprobatum . similiter mutata etiam
significatici, dum unius verbi oecurrunt aliquando diversissi mae significationes , ab eadem tamen origine descendente, per varios ductus. Luere Latinis significat proprie lavare . dc sic purgare, ut patet ex compositis. At vero ea significatio in desuetudinem abiit, dc usu invaluit, ut hoc verbum quasi proprie designaret purgationem seu expiationem criminis, quae fit sacrificio piaculari , redemptione pecuniaria , aut quacunque Poena. Hinc laeere culpam spiritia Phaedr. fab. 68. Ut cades aliquo piaculo lueretur. Liv. I. 26. Sic ergo recte & convenienter adhue primitivae significationi dicitur laeere peccatum ; at vero non ita recte porro , sed plane , luere paenam dixerunt monnulli . h. e. praestare , εc solvere . atque ea rationa expiare culpam. Et hoc adeo invaluit, ut tuere simpliciis ter in significatu solvendae pecuniae aut aeris alieni frequenter ilit positum. sis itaque ae deponentia , licet primitus Diqiti eo by Corale
238쪽
rillus haud dubie fuerint passiva , pleraque nune praeferunt significationem activam , frequenti olim usu figuratae locutionis, quae Accusativum audit passivis, sed quam ut Propriam , tanquam verbi activae significationis cum suo casu , acceperunt tandem nonnulli , & ita deinceps adhibuerunt , ac formaverunt, ut in Plerisque noR Am- Plaus figurate nunc possit exponi, & multum etiam de caverit a pristina Verbi sui significatione. Ccinfirmatur hoc ex quibusdam , quae inter deponentia numerantur , re tamen maxime cum Ablativo , qui creditur significare ipsum Actionis oblectum , construum ur . veluti fruor, utor , fungor , vescor. Haec enim & similia vere esse
passiva per M' Hesar demonstrari abunde potest. Explicatur id quidem , tanquam si proprie significet edere a liquid et & proinde etiam cum Accusativo junctum Ie- peritur. Vide cap. seq. in v. Vesor. Sed tamen vel sic vere est passivum , & passivam habet natura sua fgnificationem , quae est hac vel illa re aut cibo all, & sustentari invita. Gell. ix. . eos vesci avnm ct ferarum vena tibias. Et ibid. nullo eibatn vescentem , sed spiritu sorum vict tantem. Clarissime Ulpianus l. 33. Dig. de rebus auct. lud. posL. Si rina pupilli creatiores posdere caverint, demi. tia ex his feri debet. vescend/ pnpilli causa. V Icenas h. e. ut alatur ic sustentetur. Manifeste hic videmus significationem verbi genuinam & passivam , quae etiam ratio aquare maxime cum Ablativo teperiatur iunctum. Et proinde Accusativus quando occurrit , explicandus is figurate , ut cum aliis passivis. Is ipse tamen si maris in hoc verbo fuisset frequentatus , mutast et tandem prorsus in opinione hominum veram eius sienisicationem & con structionis rationem . sicuti revera jam coepit , dum verbum illud haberi iam coeptum pro deponenti , h. e. a-atoae significationis & constructionis. Simile quid de
prehenditur in verbo censeri. Dicitur enim passive revera censeri aliqua re Liv. I. 63. Hae classis censebatnraendeeim milli,ns. Scilicet ipsi quidem cives bona sua incensum deferebant a sed , Magistratibus illa censebantur h. e. aestimabantur, si forte parum justo pretio ea detulissent: sed & si quid omitterent , cogi poterant a Censoribus. ut id quoque deferrent: ὀc se ipsi & patrimonium ipsorum , eo quoque censeri dicebatur , atque hinc ortum , ut homines etiam extra hunc proprie dictae cen- sonis casum dicamur censeri xa re , cujus in ipsorum se-stimatione habetur ratio. Sed usus obtinuit, ut pro Ab Iativo in istis locutionibus tum propriis , Cum transtatis etiam Accusativus 3c crebo quidem Edhiberetur , eodem
239쪽
rum natura per terminationes, & accidentia, non per essentiam esset indicanda. 'An aliud est, cio is injuria , aliud , prosequor te i uria r& scutor te, & basio te 7 Aetiva haec sunt omnia natura , quocunque fine terminentur:
tamen sensu , & constructionis ratione , ellipsi scilicet prae Pociationis. Quam tamen quia non obtervarum Uiri Dotiissimi , verbum hoc pallivum pro activo , & accusativum , tanquam si proxime ab eo regeretur , acceperunt , interpretando censeri, per in sensum prosteri . vel etiam per ipsum a Triviam censere. Sic Certe Lipsius ad Taeitum exposuit illud Ovidii , Ηane probat, O primis dilectam semper ab annis es inter eamius Mare a cense seras Ait enimias ceusa pro censuit. Saιis nove , immo antique , res a sectatus est regnum i pro adfectavit Oc. Immo vero sensus est . Marcia adeo hanc dilexit , ut semper eam inter comites suas habuerit , re ita , quando fuit censa comi tum suarum nomine , hulus quoque nomine inter illas fuerit censa , ut hujus quoque ratio fuerit habita in ceusu comitum Narciae. Dicitur autem eenseri hanc rem, adem ratione , qua euteri mentem, moveri vultum, purgavi bitim , indui aures Celli &c. quae Auctor infra ad teri in Euipsi praepos. νυατοι. Haec vero documento sint . etiam Varos doctissimos . verba vere passiva accepisse pro deponentibus per causam. figuratae locutionis, qua in non perspitiebant, & ita nativam quoque signifieationem iis mutasse. Quod si id aeeidit hodie viris seditio indagantibus linguae Latinae vim & naturam , multo iacilius id eveni sie necesse est plerisque veterum , qui nondum consti- Iuta Grammatica , eam ejusque rationem in constructionibus ignorantes , nec investigantes , simpliciter ex usu vulgi loquebantur. Unde haud dubie factum , ut hodie ista . quae dicuntur Deponentia , prorsus etiam videantur palZivam fgnificationem deposuisse , seu nihil amplius passivi tum in vulgari significatione , tum in constructione prae se ferre. Id quod tanto factum proclivius, quod , licet propria ipsorum verborum significatio mutetur ex passiva in adclivam . eadem tamen maneat quod ad sensum. Nam eodem recidit , sive vescor cibum exponasper, alor dc sustentor cibo . sive per , edo cibum. Similiter aeravam matrem , praetoria , idem est . sive interpreteris molestia assici & onerari ad eonspectum matris vel praetoriorum , sive simpliciter, fastidire matrem vel praeto
240쪽
nam quae vocantur Deponentia. activa omnino
sunt; neque enim ideo ita dicuntur, quia sint aliud genus ab activis, sed quia fuerunt aliquando Communia , quae simul actionem , &pallionem significarent; sed quia deposuerunt pallivam significationem , dicta sunt Deponentia; quasi dicas, . qctiva deponentia. Quum igitur in
usu fuerunt verba communia, nulla erant de-
a erunt Communia : quis enim nunc latinδdicat: Tu amplecteris a me, Ectu incularis is me :&, Iibrr interpretatur is praeceptore. Quod si dicas , reperiri aliqua participia in utraque significatione: dicam, id totum esse a me, qui assero aliquando fuisse verba communia , quorum vestigia remanent in aliquibus participiis. Quid, quod ex tuis deponentibus adducam participia passionem significantia ρ si te Ciceronem multa verba tuerunt communia : unde ipse in officiis citat ex veteri poeta: O domui Antiqua; quam di ari domino dominaris. Inserit & Sallustius in Iugurtha orationem C. Memmii, in qua legitur; quidquid e fanguine civium ulcisci nequit. Cicero in oratore persecto dixit; Pes enim, qui adhibetur ad numeros , partitur in tria. Partitur ibi passivum esse a Partio , dicendum est, non commune; quan quam mihi locus suspectus est, sc fortasset gendum , Numeraspartitur, id est, dividit. Ι-taque jam constat, omnia verba aut esse actiis Va, aut passiva, ut ex Aristotcle comprobavimus. Unde falsum est & illud, quod ex Cat hortis Dialectici disputant, inter agere, ae pati