Leonis. Baptistae Alberti. Florentini Momus

161쪽

absumpserant. uibus calamitatibus acti hominum genus.quod deos uotis aureis maiorn in modum moueri animaduenissent ludo uoueructas maximos:&

eos dictu incredibile quiandi apparatu vi thaeatri do

scaenae:quantaue impensa ornatini. Sin musicos tu diones:poetas:quorum innumerabilis populus omnibbus ab prouinciis,exteris usi ab orbis oris conssuxerat. Q uirid erat rerum dignarum ubi uis gentiu3: id ad templisad sacrificiorum:ad ludorumq; ornatum couexerant.sino aetera.illud operis uastitate non postponendum.l theatrum:circusq; maximus aurcis uelis pictis acu opus vastu3:& incredibile superne:&quaq; circum uersus integebatur honoratissimis in gradibus maximorum deorum simulacra extabant.omnia circa auro gemmisi nitebant .vi quod aurum gemmast uinceretspecie, quantum ab his dignitate uinabantur, omnia floribus conspersa ad uenustatem conueniebat omnia sertissumorum,desiliis odorata is redimita. Tabulae insuper pietae:alabastri ιν me e de uaria spe eulorum miracula ad complendos non admiratioe sed stapore homines accedebant quin et quo nihil esset non resertissimum rebus admiradis ipsa item extrema singula inter columnia singulis heroum statuis occupabantur.Tantis apparatibus Superi ab coetu hominudignari:tenerit se aduertentes:non postrant non face/re:quin comouerentur. voemaum est:ut etiam hirqui fortassis aut studiis partium:aut suorum commo. dorum spe causae hominum aduersarentur:kntentiam uerterent:d partim misericordis,partim numeris ma/

162쪽

gnitudine commoti superiorem suam omitissis tibus postulatione reiicerent.qui uero hominum res sal/uas cuperent,quorum erat princeps Hercules apud Iovem instabant:ut mallet de se bene in dies promerens res mortales beneficio obstringereres poenis perdere.Illud.n.ualere cum ad gratiam tum etiam ad laudem. Hoc uero postremum nihil afferret emolumenti:&plurimu3 posse ad calumniae suspitiones augendas,&monebat ut diligetius pensitaret:uota ne haec facta religioe haud minores impensa cum omi calumniis conueniant. Sint ne illo 'qui deos nullos putent, an eoru, qui disse acceptissimos:de comendatissimos e optent. Admonebat item ut Mominaturam:& mores animo repeteret.demum statueret: ana apud mortales buseet odio:deos incisos:& infensos reddere aggressis sit,ide apud superos:qbus se aceaeptu opinabat . inimicos ho1es malo afficere neglexerit.&qbus sit Momus odiis pditus erga mortales:satis patere Oecu aliu&:tu illiest antea penes eos uidisset:toeda obscaenac illa alantiarcula notare sine flagitio possumus, ad holes in cessendos piluxerit.quare illud cogitet superstana sui reprensores superos suetit tantis conatibus Psecutus idebar hae demorsae contumeliam non curatit. Postremo umbra noctis filia; obtestans Hercules affirmabat. Id.n. maximu est deop iuramentu:quael insimulaue ibi cena Momus aduersus holes:eade ipsa ola sceleris: &psi die esse resertissima.Et Momi e illa in deos nephanta non mortaliu dicta:quibus freques apud philosophos abuterechis addebat no intelligereprudelissimos de e

163쪽

quidsibi uel Iuppiter.Siqd sorte hocpactoqrat notiadis rebus placere multitudinuaut si tantaF impela

pmiu nihil pter solii plebis plausum qritet;S poeaffuturosqbus no quae agasotrapte probetur,nel defuturos imprimis honestissimos deope: qui colacias res desiderent magisq ut nouis delestent Tum& uete res illos optimos architectos:qui tanta arte hunc: ex 'tet mundum peregerint:obsolevisseuetustate:&negare omnino omne id fabrope genus fieriqdiposse elegatius:ornatius atlad perpetuitate:constantia aptiusu hoc;quod factum tam o exparte perplaceat Q uod si tandem nouos iuuetarchitectos experiri: satis patere quidem quid ualeant cum aliun&:tum in Iunonis arcu ex aedificando.quando quidem non iniuria uulgo dictitent non aliam obrem structum fuisse ita nisi ut inter

seruendum rueret.Haec Hercules non modo Iunone,

bacchol: Venere:& reliquis Iunoniae factionis complicibus suffragantibus:apertem iuuatibus disserebat. Verside omni prope coelo probante:& admodum co/sentiente.At Iuppiter cum hop admonitionibus mo, tus, operis incundi difficultate diffisus , tum etiam. uot magnificetia illectus facile de sua pristina sententia adduci se passus est.Ergo praestitam occasionem reiciendae ab se uidiae in Moinu libete usurpauit.tametsi cupiebat uideri benesciigratia id facere:quod esset ultro facturus, idcirco homines quidem, inquit: uestras ocoelicolae delitias quantisimperfecerim, non est ut reseram niserte hac speiqua uota ineunt:homines; fi papatienantur sibi Meperspectum:&cognitum animum

164쪽

erga se nostrum. Q uis. n opem at auxilium suis aduersis in rebus tanta spc:atq; expectatione postulet; nisi ab eo:cui se carum:d comedatum meminerit taci uelim existimetis me facili de causa: aut simulasse his non succensere:qui praesentia fastidirent:aut dissimulasse eorum nescire mentes, ait sensus:qui nouas res cuperet.

Quod si quae in causa sint diligetius pensitabitis:n5 dubito factum meum ita probabitis, ut fieri comodius nihil potuisse affirmctis. Sino reliqua.qd illud quod a tefactum quidcm reddidi multorum disquisitio apud multos:qui nun huc mentem intenderat: rbcm hue rerum ita dcmum omni ex parte absolutum: plene ppersectum esse:ut addi amplius nihil possit. Quost: ut congratuler hinc omncs in post crum abstrusas ut ita dicam:fiuturas improborum expostulationes hac in re.sed quo ipse mihi uehementer placeam illud est: Eaperte,at y perspicue cognoui;quali essent pictiq; inge nio praediti uario:d longe alio tostentarent. Aic inprimis noster omus praeclare ipsum se se indicauit: quid singendo:atq; dissimulando cupet Me falco Momi uersutiae,&c5mentituae fallendi attes poterant adducere incautum ut uel Iunonem ipsam,amantissimam

scilicet minus deligeremad quidem maxim ubi cum fortassis putabam malorum suorum lcdio factu3 atq; emetum plane quem se fingebat.Acccdebat pilura ripere uariarum rerum usu:& philosophorum comertio uidebatur.& bonis artibus excultum ingenium minume improbum:&plurimum diligendum arbitcabar.

165쪽

uersuto:3 caltao inconsulte quippiam redebanti mrefero quantopere elaborarit suadere:quanta sedulitate

eniteretur impellere:ut praeceps nouis rebus inchoassis

irrumperem At mihissapiens quidem illud dictum saepius in mentcm redibatiisto plus satis tuditos minus eue probos, pax est Erprosccto sunt ut uidere ictu minime puris minime simplices. Na alios factos rese habent:qfronte: gestu uideantur, et insigni: quo Plurimum ualent:acumine ingenii peruerse ac alitia abutuntur . et illic:ubi se probos:&simplicissimos uideri ludent:illic maxime fallut dolo 1probitate. O uarem cum mature ita esse in omo animaduerterem serebam quidem iocosum illum:quem se uideri assectas haltaquem e quasipersonatus gestu:uerbi' agebatnat iniurium:vastum 'subdolum prosendius strutaret:

atl compellenderemanterea cauebam omnia.credeγham nihil. Nunc uero:utcumq; res cecidit commodeacium uobiscum interpretor:quando curarumta seditionum seminarium illud deturbastis. Mallem idixi: sine institudinis motu: sine tumultu:Sed licuerithoc Iunoni:improbum,ati,detestandum e numero deorum quoquo pacto eatrudere;ati exterminare.Nostrae prudentiae erit qui Momiacerbitatem a furorem nouimus:pr. uidere neqd superiores pristinas ad perturbationes addat.quo iteratos deorum quietem ies humanas uexet.ca de re sic institui:consceleratisi um Orum perturbatorem Momum deorum: hoivinumm

odium , t nihil sinceri: nihil sanunihil pacati nihil tranquilli aut cogitet,aut studeat:aut cupiat: talis

166쪽

cium:&beatorum benes constitutoruni res:at iastiones collabefactare,profligare, athsunditus peruer tere elaboretrassiduot enitatur,quod miseros, ct inmeritos erumna:calamitate obruere, ac penitus obterere quoad intestinusquam desinat: nusquam acquiescatet quod factiosis:audacibus:nefariis:omnii scelere perdi/tis utatur:de faueat:quod deterimos instruat:in facinus

incitet ali impellatiquod dictis; factis pestem, at

perniciem orbi rerum in horas comachineturiati m. portet.quodi indies nefandae,&detestabili improbis talisuae multa adaugere: accumularet minime inter mittitine superos deos lacessere: deorum, delitiastio mines opprimere,at 3 conficere pro sua libidine,&de/siderio amplius possit;intra oceanum maximu3 fore relegandum:&catenis ad cautem comendandum ita:ut praeter summum os reliquo hereat Fore uadisimerso aeternum .Hic Iuno exilarata gaudio Iouem exosci Iata:fecisti:inquit,ut decet mi uir.Sed unu est: addiuelq:ut qui tam petulanter tam impudenter,& praeter id quod secinosis deceat inseminarum genus inue. eius est:Momum ex semiuiro reddas:ut sit prorsus scemina. Annuit Iuppiter relegatum ea de re commutilatumi Momum post hac coelicolae comutilato etiani nomine humum nuncuparunt.

167쪽

Ide quid sit improbitas:& nequitiaruicum eius esseratinctam uim ad lae

legatus:ati ad caute obstrictus Momus dabit perturbationum ilhactonus dederissolutus, cocitatus nue dignosces uti Momo facin author deorumalastas extremum in periculum sit adducti, tum tantum ederit loco :&,sius:ut prae his superiora fuisse iocis uacua deputesdam uero is holum:ut ita loquar torrentes in urbemconfluxerant ludorum spectaculorumingratia.Canebant tubae jubaudiebantur tibiae,ad modosis canebantcrotala is sistra:&litui:& omnis misca.Ipsae deorum superum testudines maximo Marua rerum concentu resonabant. Addebantur his hominumurmur lacum a ingens:multorum* multiplices uariaecpuoces&hmoi. Quo insolito:at inmanis

nitu cuncti caelicolae ad rei admirationem exciti stetem Interea stupor deus omnium ineptissimus: 'sese Momum imitans in iam Iouis aliquo dicto ridiculo cuperet sinuare,ut catsuaptenatura sub attonitus at uassus:ad Iouemrperas agresti voce.proh inquitio rex tantu holum consecmuit istic subtus:ut si oes excoriespculdubio totu coelucotegas cuiIuppiter esen tu huc tantis sapere e quid tum o stupor:&O tibi uenit in mente:Sed tu perbelleqdem omentatuseMnal ipse: qcrsei frigens;coelum cauistinenudualgeat. Riscre

168쪽

di. Hinc locis Oibus: quibus terras contui possent lata passimi:ut cuiust oculi,ati aures ferebant: ectabudi haesitabant.Eccam patritiorum pompam: ta ciuiu3 ordines, matronarum .deinceps nurum p greges cusacris lustrare urbem aggreditur taeda: de multa lam/pade noctem illustrem reddunt. Virgines porticibus conspicuae urbem ornant ali carminibus,cantus ad saltum de thyaso dcos uenerantur Tantas res superi intuentes obmutuerantrati utiquis pse receperat locorpendebat maxime intentus,maxii ne stupidus anterea pro uetere more: quod quide in Promethei calamitate iampridem factitarunt di praesertim maritimisad Mo=mum consultandu3:adlanimi miseria lauandum plor accesserant. Naiades, Napeae:Dryades Phorcae petat huiusmodi. At Momus Hamulas summo aethere deorum ceruicibus collucescentcs:sublatis oculis:quos

fetui& lachrymis prope consumpserat:despicatus Usibi tanta repete oborta coelo lumina peterent rogauit: Cumi rem intellexisset:tanti spectaculi inuidia comotus perillongissimum: o ab pectore suspirium inter ingemiscendum emisit quo ex Oritus anhelitu fiasis: de atra nebularum uis totum per aethera sublime adstitit. ua uisa Momus illico animi ais ingenium ut aliquidpro sua consuetudine mali iaceret:contulit, alipadeo institit precari eos deos;qui aderant:quoad impotrauit ab iis:quae ad se consalutandum accesserat:nyniphis:ut quando aliud nequeant suam ad salutem con/ferre:hoc unum ad leuandas miserias gratissimum boneficium condonenti ebula ipsam qualde possint late distenta ri

169쪽

distentam protrahant:&producant,montium; cacurrimibus annectant:quo tam inimicissimis i& pessime de se meritis superis uoluptuosissimum suarum erum narum spectaculuintercipiatur.Calamitosi Momi praecibus obtemperaruntnymphae:plurimumq; in eo ope perficiundo laborantes desudarunt.quo factum est:ut cum delubra deum sacellat:ati aras adeuntes mortales non perspicia superis nubium interuentu, sed solum audiri possent:superi se se in perieulum dederint. Nam suas quidem laudes ad tibiam concinentes non audis re modo;veru in primis spectare quoq; cuperent;quasi amentes e coelo ad sua gaudia propius haurienda delaobi institueruti Mortalium ergo tecta occupauere solus Hercules:quod fortassis invidorum,emulorum pins/dias reditust difficultatem ad superas sedes uereretur negauit,aut deorum maiestati conuenire:aut seri id tu lo posse utintra mortalium caetus superi consdcrent:&comiscerent sein monstra terras imanissima & truculentissima prostrauisse, subegisse:absupsisse: holum uero plurimorum impctum:& temeritatem consentim

tem ne serre quidem uspiam potuisse.facile moueri, dies equidem opinionibus fluidam:animis uolubilcm:libidinibus concitatam multitudinem facile inipelli ad quod uis facinus.nes apud multitudinem cogitari fas ne sit:an nefas H,quod plurimop consensus appetat.

efferriindomitam, de ruere effrenatam nec reuocari, ne retinerisnes satis coerceri ullis prudentium moni/tis:5 rationibus:aut bene consulcntium imperio posse nec scirequidem uaesanam multitudincm nolle ad

170쪽

arbitrium possit esse. quae uero occepetit, sagitiosa; de

turpia nc:an non ca sint,non curare.modo pcrficiat.Et atrocia non intermittere:ni prius aliud quippiam atros eius inchoailr.Et quod magis miretur:in hominu numero sapere quide per se ferme singulas:ati nosse rectum sit.cum tamen coluerint,omnes simul facile in/sanire: olei delyrare. Haec Hercules.scd dispreto Hercule in theatrum ingressi, at inprimis Iuppiter pario

ex marmore ingentes pinnumeraSi columnas max, morum montium frusta gigatum opus admiratur: octantas numero:& tam uastis:d in eam regioncm locorum aut tractas e&:autercetas obstupescebat intuens

east tam de si coram intueretur itii scri negabat posse tantum opus de prae admirationes uidissi: de laudasse plus fatis non intermittcbat. Atm secum ipse suas in ptias aicusabat:c5siliit tarditatem deplorabat qui hos tales tam mirifica operis arcithectos no adiuisicipotius philosophos:quibus uteretur ad operis suturi descriptionem componendam euenisse quidcm, quod aiutruesque semel sapere aliqua in re tibi ipse persuasciis, hae semper sapere:d indite doctum sic facile credas hare Iuppiter.tandcm lustrata urbe hominum turmae sua, diuersoria corpori cccenisi dederat. uae cum ita eiusent:incidit in mentcm disiui sutyros pontidie mane ludos:scenasscuperent in celare Ergo derid agimus inquiui inter se.num ad nias redibimus sedes an istiespectaculis uisendis considebimus. spectaculoru erant ces cupientissimi, sed alii alibi aut coelo aut lcmplisi noctandum statuebant.postrcmo placuit sinia illius:il