Leonis. Baptistae Alberti. Florentini Momus

141쪽

dem ut sentias te aduersus memoris aerepti,nescii functum fuisse officio.Tum Apollo se accinges ad iter capessendum age sis quit aliud ne me uelis Tum iipiter re inquit, nam est apud mortales Dcmocritus quidam minutis animantibus cedendis nobilis, sanus iter an insanus strauaria est opinio. Sunt qui philoso phum.sunt qui delirantem praedicent.pervelim scri certior:quanti homo sit.Tum Apollo:tantum ne hoc est:

quod cum max minouandi orbis cura apud te conueniat. Sed rem expcdiam;hici tibi iam id inuetum dabo.Ergo sua ex crumena:qua sortes inerant:hos eduoxit uersiculos uartanae inde seges:terrae quis fructus apertae.

Gloria quatilibet:quid eritisi gloria tantum sLectis uersiculis omniu hic inquit stultissimus e moetalium. Subrisit luppiter. Atqui adsis inquit sortem iterato ducit, spectato, sit ne itidem quem dixero sapisens, an insipiens. Eduxit Apollobos alteros uersiculos Scire erat in uoto damnosa canicula quantum. Rederet augusto

Ergo in quit omnium is quidem sapientissimus est.

Hic uehementer arridens luppiter ore inquit ridicus lum.& quas nam sortes esse has tuas dicasquae exsultissimo tam repent queant sapientissimum redde re Democritum ne*.nalium appellare succurebat. Tum Apollo at inquit inpromptu est; quo haereat resiste Hyterpretor.Sciscitati Apollini, cuius est die in illustrate sortes diurnum quaem se habeat Democritus: hombnem dccantarunt. Alsubinde Ioui,cuius praeter Mile

142쪽

aliis impertitus sitisua sunt reliqua omnia quale quae

se Dena ocritus reliqua habeat tempore: sortes liquido explicaueruntvit sentire nos hic oporteat homine hunc noctu sapere perpulchre:cundemq; interdiu insanire. Risere.atc abiit Apolloauppiter uero plenus spei per alacritatem Kalendas expectabat. At cum ipse aduenissent Kalendae:&in arcis atrium di cum solemniu causa tum de contionis ineundae gratia laeti frequeresue nissent:Apollo uero nusq appareret,incredibili maesti; tia Iuppiter affectus prope contabescebat. Iam Fata, quorum erat muneris sacros curare ignes facere pro more aggrediebantur.Alia ex parte consertissimi di poscebant ut ab Ioue concio indiceretur: ius ergo in primis acciti conuenissentalleuero:quod esset nihil com/mentatus, ad tantam de se expectationem progredi rofugiebat sed praescriptam de contione habcnda legem suo facto rescindere nec ex graui principis ossicio necpex sua re ducebat esse:quod intelligebat quanti sua intcrsit minime uolubilem minimel uariabilcm haberi Iouem.qtum p conserat eos quirem.p.moderentur , ita sua omnia quadrare:ut sic dixerim instituta, ut in recto aequabilii consilio facile acquiescant. Ergo ut aliquid rerum agendarum festinantibus interiacere atq intera misceret quo interea deorum desideria ab causa hae dissicili:& graui diuertcictivi distineret, imperat fatis solemne inchoent.mox se ad futurum atq; caetera expediturum. Itaq; stant Fata lautissimo habitu manu postes attinentes ac deorum,dcarumq; ingredientium ordines recensent,igniculosi flamines,quo dcitatis exs

143쪽

tate ad uerticem insigne dixeram, celicolis instaurant. At Iuppiter interea intereunctandum secreta obclusus aula solicitudinibus:curisq; obruitur.Tandcm egressus potius ut aliquid ageretri ut quid ageret, intelligeret:se in templum inscrt.Illic Elcmnerite:acpro uetere more sanctillime peracto dum senatus deorum Iouem fatu. tatum aggrederetur, unus serme maximorum princi/pum Apollo desiderabatur. Erant idcirco qui Apolli, nis contumaciae succenserentiIuppiter,el purgare ab senum, et moderate pati obtrectatcres Ecdici non potest eperplexe sese agitaretanimo:ati in omnis partis naelitaret.Tandem incidit in mentem:ut Momum regem institueret senatus:comitiorum principem se ceret:non quo illum tantis honoribus dignum ceseret: Derum ut ostenderet audacibus:ambitiosissi nonnullis deorum se ad illo augendos at ornandos ultro omnia:sponrcq uelletanserre:qui quidem non imperare: sed obsequi:5 gratificari didicissentata iubet in comitium classes deorum immittat: ordinibust uniuersos considentes habeat: apu a populum uerbis Iouis ita agat Cupere quidem Ioue quae ageret:quae ue meditaretur:oia cibus ua hementer placere:& decresse quidesingulis quoad in se sitimorem uellegerere:queteres culta sit adductum se ut priu suam proserat sententiam optet scri certior ex tota mundi congerit: sitne quip/piam quod uelint seruari ad nouum opus:integrammtransferri potius, ansenditus uelint uerti uniuersa:

at perfringi. Tuiris de icta re edicit ut quid quiis cum suisitum comunibus rationibus conducerear

144쪽

bitretur licenter,perte disputAmon assumtuna semcontione utili consilio: quod cauisse uelit nequi foro te humiles Arct in publicis insueti praesentiam Regis

uereantur,aeperindedicere,quae sentiant: retardentur. Haecinandata maximarum insperatarum p fuere per turbationum causa. quam rem futuram Moinus: ut

erat acutus*at i ingenio excitus:fortassis animo praesagibat.sed Ioui cui iam pridem suum dedisset consilium inscriptum tabellis solicitare nouissimis admonitionio hus non audebat . tamen conserre arbitrabatur quo quo pacto Iouem ab inconsiderata innovandarum rerum libidine iterpellaret: idcirco si tuam per facilitatem uit, licet Iuppiter, quaeso tabellas ne quas pridie me

accepisti legistin De his alias inquit Iuppitc collaque

mur.nunc quod instat agito.Tabellas icippiter ne sibi quidem traditas meminerat.Ardeuic malactitate con cionem osscnd t Momus,4 studio rerum nouarum obsequentissima adeorat uix crccieret tam nolcntes de

lubentes obtemperare.sed illico ut caepit mandata io suis explicare dis regem senatus; contionisi principe gerere:sensit tantam instogulis animorum fieri comu talioem:ut ad uultus Monaisi tristitiam addi amplius nihil posset No cst ut reseram:quantum inuidiae ob id aduersus Momum quantum querimoniarum aduersus Iouem insurrexerit; de apud Pcercs: 5 apud infimos plebeios nullorum erat oculis aspectus momi non grauis:atq; inuisus.Momi uerba omnibus molesta icio mi facta singulis insensi, quin octantum sagrabat c dii in Momum,ut se in faciem sentiret execrari,d quoquo

uerius

145쪽

uersus uertie at oculos, illic expectabat explodentes:&contumeliosum quippiam ad sui fastidium gestientes. qui tum omncs:& si ita essent animali:ut uix a Momo refractis subselliis impetendo manus continerent, astrae sese ab iracundia Iouis maximi metu reuocabant*am cohercebant.Tandem rogatus primam dixit sentelia Saturnusmoce ita supressa:uerbis ita raris, gestulita desesso:ut potius conatum loqui: locutum diceres. pauci reliquum sonitum uocis immurmutatis excaepere. Aliqui tamen ferebant Saturnum dixisse:se quidem petere ut suae senectuti ueniam darent: si quid minus orando possctiquandos latera: Dpectus quassum re imbecille haberet attritis, consumptist uitibus senio.

Proximo locoCybele deorum mater rogata diu nutas oret admodum pro uetularum more:irruminanS: cusatis diuq suos respectasset ungues.enimuero inquit, de his rebus grauissimis attrarissimis cogitasse opor, tuit.Tertia fuit Neptuni sententia:is quidcm acri uoce:

atq; aspero tono tragico a quodam dicendi more sentetiis tritis:& locis comunibus lare:ditastq; uagatus duis aliud potuit uideri uelle dicere:qquod ad rem qua de agebatur:ulla ex parte ptineret. Successit Vulcanus is quidcm suam omncm orationem hac una in re cosumpsit ut affirmaret uehementc admirati sequidcmst sint in deorum numero plurimi tanto praedit inge/nio:ut de rebus his:quoium gratia conuenerint:dcAe: atq; erudite norint disseruisse. Mars vero:cum ad se uetum esset nihil plus habere se quod pro re dicerct:affirmauit; qui polliceretur accinctum paratissimum arbis

146쪽

trio imperio Iouis Martem assumtum:&prestatu equidem operas demoliendo conuellcndol mundo. Plutonis oratio auaritia sapere uisa est. se habere attectatus sit modulos nouissimi opis peripulcherrimos quos prosertet modo quid prius paciscerentur suos n. labores:atc industriam nullis propositis praemiis de

cresse no condonare. Hercules pstita occasione,ut diurmultumi praemeditatam orationcm de suis laudibus tam celebri:tamq; inconsertissima concione recitaret:sν

hi haud qua defuit.sua gestim agnifice extulit re gradia de se in posterum pollicitus eu dcmum de tota re se ad Iouis sententiam referre dixit. Venerem risere di, quae excogitasse noua quedam miri artificii deierabat: ni paululum quippiam totam rem plurimum impedi/ret.Sed optimum rerum magistrum speculum consu/lendum. Diana inuenturam se optimum qucndam arachitectu pollicita est sed negare id genus artificum uel le imperitis censoribus subesse:ne quod arte abse elaboratum sit:alii:ut aliquid secisse uideantur, mutando ut

lient ali deprauent lunonem callidiorem putarunt,

quae plures fieri Mudos uariis formis suadebat,& hosaicialios habendos ad satietatem.Cum autem ad Palladem uentum est ea uti ex ante composita, constituo tam scaena cum Iunone caeteri a illarum partium conspiratoribus conuenerant; se habere enuntiauit:quae culo ipso dc his rebus conserat.At quibus mandatum negocium erat:unus:&ilcm alte dcorum praeconsti. tuta inter se arte:&fraude magnis uocibus redarguercet iust superbiam increpare,quae tantos deos: totam p

147쪽

ieontionem in nam putet cui pro ebmmuni utilita

te meditata communicet:illa altercati. hinc ex ordini bus plures studiis partium excitati in conuitia con/ueniunt, inglomerantur monstrepunt quem tumultum rati ordinum perturbationem spectans o mus supracscaeteri omnes uoce illa sua boanr hos, ait hos increpans ita conclamitabat:ut solus ipse tanto ex comitio audiretur.At cum sedare tumultuantem contionem iterum: at iterum frustra temptasset, commotus facti obscaenitate excanduit: quo aditu rima per iracundiam dixit immoderate, inter quae excidit ut diceret: non iniuria apud mortales ueteri sanoctissimoi more δε lege obseruari ut publicis abis gerentur excluderenturi mulieres . Addidit his eti am Momus ut diceret: cicnim quaenam temulcntissimorum lustra his couitiis comparabimus uae dicta ab tota concione audita cum animos cunctoruit iam tumidos:ata indignatos essendissent:ut erat iam tum primum concepto odio irritati siccine , inquiunt Momus hic sua cum dcmorsa barbula ab exilio erit restitutus, ut nostram ad ignominiam nouus ras sat censori Hunc concionis animum intuens ea Fraus tempori inseruiendum rata ad Iunonem asvolatimonet:hortatur:belluam hanc nimia licentia in/sanientem ait temere insultantem coherceat. Itasset

Iuno sponte sua iam pridem satis in Momum com/mota:nunc deae Fraudis impulsu concita se se praecipitem ad facinus inauditum dedit. reiecto enim pallor adeste inquit matronae;tul Hercules huc ocius trahe

148쪽

Momum. sic soror de coniunx Iouis imperii j ru haud multus Hercules Momum in hunc:at. in alterum manu* uoceq; se se agitantem per capronosum illud quod frontiaminet sinciput praehensum ut erat praepotens:ita suum in dorsum reiecitvit resupinum cotorto collo ad Iunonem quasi trucum apportaret. estigio innumerae inlactae manus misero nihil plus di eo Momus quidcm mulierum manu ex masculo fas ctus est nomas:omnis landitus auulsa uirilitate praecipitem inoceanum dcturbaruntande Iunone duce ad Iouem propera iniuriis a deploratis effagitant, ut aut publicum ipsum odium Momu releget:aut univcrsum dearum populum in exilium abigat. Non posse quidedeas matronas tuto his in locis dcgere ubi funestum exitiosumi id monstrum uersitur.qua de re etiam ad ditis lachrymis obtcstatur ut malit unius consceleratissimi poena tot suarum necessitudinum &optime de se meritarum precibus salut a consulere: perditissimi unius gratia omni de coelo duriter mereriad Iuppiter,

di si facti exemplum magis factum ipsum non proba

ret:tamen ne non conccdendum quidem multitudini statuit:quod talopere affect aret atq; exposceret. Sempn.multitudinis motum allimpetum suisse reipub periculo:ni comprimaturio alium non adesse comprio mendi moduinis ut obtemperetur.Tum aliqua item ex parte eam remita cecidisse serebat minime moleste: maximest graui illa esset hoc pacto solicitudine factus liberetqua non mediocriter angebatur.Cum non haberet quid contioni expectanti se dignum reserret Ergo

149쪽

etim annuisset: garrietiumq; muliercularum strepitust quicuisset.pauca dc rixae istiusmodi indignatione succintis,crbis perstrinxit At secum quidcm perdendit Iomi libidin min tales tam imultas sibi coniunctissi/mas & carissimas laidisse ait dolere magis: ut audcat improbare.illud maluisse factum non impetumo praecipiti consilio:cum multas alias ob res tum ut liceret pacata: quicta concione frui quo ad quid instituisset: monefaceret. Sed quando per Mc mi calamitatem, ne dicat per suorum immodestiam id no liceataducere ait se comodius non agere id nunc quod dccreverat, re non inuitum uelle supersidere:quando uideat commotos:& perturbatos prorerum animos . sed prope diem ad senatum de tota re:p.relaturu3:quae excogitasset uti, lia:& a m dum necessaria.Et cum ladem ex aula egrederetur indomitus ille foeminarum uulgus:casti sit illis obuiam Apollo a mortalibus rediens:quem cum uidissent,ivi uatam, praeclarum futurorum conicetore putarent:non sine causa consulto abfuisse a tumultu interpretati sunt.Id innutantes hui, aiebant: improbe

solus sapis: belle scisti ut soro Vultare illepicta iobat idcirco ad Apollinem concursus.iamq; ad ucstibu/lum adstabant prcssi 'multis exeuntibus:atl cdcuntibus constiparentur. Q ua inter frequetiam sorte aderat de ca Nox quae una furtis secludis mirifice delectatur 5 in ea re ita scite perdocta est:ut uel oculos Argos uelit:surari possit.Ea, ut pendcnt m ab Apollinis latere crumenam sortibus turgidam animaduertit ita abstuliniit id facinus omnα penitus latucrit. At Apollo

150쪽

salutatis hivis his:intellecta tontionis hystoria lae

tabatur eum caeteras ob res:tum in rem Iouis cessit set. Eo admodum exhilaratus ad Iouem ingressus, quod minime rebatur:ttistioriqerat par exceptus est fronte ab Ioue. Etenim Iuppitcr caeteris amotis, Madnam tum sero tardust redisti Tum Apollo nihil ha bui rerum:inquit aliud:quod agerem:qui tua sedulo: maturaeq; imperia exequerer. Sed me illi, ad quos ac cessi philosophos:dum ita instructi sunt:ut nihil expromeni rerum reconditarum nisi id sit maximis uerboruinuolucris implicitum, longis ambagibus detinuere:inuitum quidem:tamen eos audiendos putabam quan/do expectationi tuae omni diligentia studebam satisfacere. At sunt prosecto ad unum omnes uerbosi Unum excipio Socratem.nisi sorte quibusdam minutis inter/rogatiunculis interdum quasi aliud inchoans vagetur: qui tamen:ut cum p est mihi semper uisus est frugi iis lil uolens saui fudit in eum tantum mearum rerum quantum sat sit ad sinistros graue a casus euitandos. Semper eius abstinentia,continentia:humanitas:gra tis,grauitas integritas unal deicti inuestigandi cura:di uirtutis cultus placebit.is omnium unus opinione longe praestitit dum ex eo elegantem,&dignissi mam memoratu disceptationem accaepi:quam quidcm cum audies:credo non grauate seres me in ea perdiscenda paululum supersedisse & fortassis non inscia beris tuas ad rationes bene componendas adhiberi possesnν hi accomoditius:l si uacas animo ad has res audien/das eam tibi succiute,d breuiter narrabo. Tum Iupo