Laurentii Pignorii Patavini De servis, & eorum apud veteres ministeriis, commentarius : in quo familia, tum urbana, tum rustica, ordine producitur & illustratur

101쪽

Hinc domin, hinc ortus, dominique Penatibus ohm rus uterque parens -- Alioqui vernilitas male audivit. Vemnae enim nomine scurram accepit

Martialis: Urbanus tibi, Ocili, videris; PVon es, crede mihi: quid ergo Z ver

na es,

Et verniliter dicere quidpiam, adulatorie dicere est; quod vernae adulari consuevissent dc scurrari. Alludit si Horatius ;Ergo ubi purpurea porrectum in veste

Continuatque dapes ; nec non Verusin,

liter ipsis Fungitur Osiciis, pr lambens omne, quod a ferRReliquum est postremum cultioriS,

veluti succinctus cursitat

102쪽

y8 LAVM PIGNORI Us& junioris familiae nomen ; COMA- TORVM videlicet , CRINITORUM , seu CAPILLATORvM. ' Martialis; O quantum Diatheca valent, ct quinque comatis Tunc, cum pauper erat, non sitiebat Aper.

. Virgilius: l

-- cis hara crinitus Iopas Perfruat aurata, --

ubi Servius; aut puerum intellige, aut imitabatur Apollinis formam , cu i fuerat etiam artis imitator. f.Seneca ;nam Apertinere ad te judicas quam cri-vrtus puer , quam perlucidum tibi poculum porrigat, non sitis. -υμηταε appellat Lucianus . . Claudianus, Crinitos inter famulos, pubemque ca-

noram, ' sorbati jubet ire mirus --

103쪽

D E SER VIS Cultioris familiae dixi , quoniam apud divites & fortunatoS tantum spectabantur hae deliciae. Juvenalis de coena pauperis; Flebeios calices , ct paucis assibus

Porriget incultus puer atque a frigore

tutus ῆNon Phryx,aut ocius, non a mangone petitus tuisquam erit in magno, cum posces pos e Latine , Idem habitus cauctis , tonsi recitique capilli, Atque hodie tantum propter convivia p xi. ubi vetus interpres illa verba , tonsi, recitique, eXplicat, non comati. Di Xi junioris familiae nomen , quia vel eXVOto crinem , quem Deo pascebant tondere consueverant, vel in ipsb virilitatis adventu, ut indicant . Mar-

104쪽

so LAVR. PIGNOR Tu Stialis, ' Lucianus , & si Censorinus. Addamus & novae nuptae imperi na,& manum non regiam sed tonsoriam

in hujusmodi capillatos. Martialis: Flammea texuntur sponse, jam virgo

parata est. Tondebit pueros jam noUa nupta tuos. Verum quoniam apud ICtos nostrOS, nec non & apud alios quoSdam auctores, observavimus communeS aliquot, & quidem non infrequenteS, servorum appellationes ; ideo & has illis siti ungemus. Sunt autem, Us arii, Fructuarii, Vicarii, Vicariorum vicarii, Peculiares, CommuneS, DO- tales , Receptitit, Haereditarii, C strenses , Ordinarii, Peculiati, Vulgares & Publici. De PVBLICIS ΠΟ-tandum est, publico aere fuisse in e pios, plerisque Magistratibus appa

ruisse, horum & lictorum fuisse fun

a de Syra a P ea. l, de dio Natali cap. I. c lib. M. 9- d Di Mys lib. r. Livitis lib. O s. ς Ffο 'tinus de

105쪽

DK S E R v I S. 6 Ictos ' officio , quandoque etiam h Scribarum. Horum aliqui voce valde apta, sed pene obsoleta, LIMOCINCΤΙ appellati sunt, ut legimus in antiqua aerea tabula, apud CAESAREM NICHE SOLAM patricium,& Canonicum Veronensem, qui nuper defunctus, nobis triste sui desiderium reliquit ;

Tiro Tullius Ciceronis Libertus rLictorem vel a limo, vel a licio dictum scripsit; Licio enim transverso, quodlimum Vpellatur, qui Magistratibus cin-

106쪽

quit praeministrabant, cincti erant. l

- Isidorus ; hinc ct limus vocabulum accepis , cingulum , quo servi publici csngebantur obliqua purpura. 1dem :h Limus est vestis , quae ab umbilico usque ad pedes producitur. Haec autem

vestis habet in extremo sui purpuram limam , id est fluxuosam , unde ct nomen

accepit. nam limum obliquum dicimur.& alibi; Limus es cincitus, quem publici habent f vi , ct didius Limus, quia transversa, habet purpuras , id est limas. Hi autem servi publici pro

quolibet civium stipulabantur , pecuniam publicam a debitoribus t exi- lgebant, custodias I adservabant. Sa- lcra curasse argumento est factum ls Potitiorum, qui servos publicos sa- lcra Herculis docuerunt, cujusmodi videntur fuisse & Martiales arinates ministri publici, Marti deo sacri , nec non & Calatores, qui apud Festum

compens s Tlin. lib. ita. epist. 3 o. g Livius, Val. Mam. O alii. h cicero pro cluentia.

107쪽

DE SERUI S. Festum leguntur , si Scaligerum audimus. Eorum fuit aliquis in triumpho usus. f Juvenalis;

magnaeque corona

Tantum orbem, quanto cervix non suf

fieit ulla ' uippe tenet sudans hanc publicus, ct sibi Conful

e placeat, curru fervus portatur

eodem.

Et haec sunt ni fallor quae t Labeo

vocat publica ministeria 'An vero eadem ratio sit Publici , qui apud Longobardos legitur , aliorum esto judicium : Luit prandus ReX ; insuper 2 Publicus in quo loco factum fuerit, comprehendat i as mulieres, ct faciat eas decalvare 2 frustrare per via os vicinantes. Et sane Leges ejus gentis non semel Publici meminerunt. PIujus generis servos possidebant

108쪽

Item h Municipia, Collegia, ψ De- curiae , Fiscus, i Societates, fana, - Curice, Corpora. Seorsum ab his, quos diximus, fuit olim Romae familia publica, quae incendia restingueret. Seneca : intervenerunt quidam amici, propter quos major fumus feret:

non hic, qui erumpere ex Laetorum C mmis, ct temere VIGILEs solet; sed Lic modicus , quibof tes venissesignia scaret. Et hi quidem Senecae vigiles ad

109쪽

DE SER v I S. 6sad η Augustum pertinent, qui rejecta Triumvirum nocturnorum, AEdilium, & Tribunorum plebis cura, per se maluit huic rei consuli, instituto h Praefecto vigilum, cui id muneris demandatum esse voluit. De familia

illa veteri Julius Paulus, qui scribit, circa portas, ct muros fuisse dispositam, unde si opus esset, eνocabatur. EjuS dem Augusti liberalitate factum est , ut familia aquaria legata sibi a M. Agrippa publica esset. In ea colan merabantur A QN ARII, qui aquam publicam e castellis erogabant ; ad quorum similitudinem erant & in familia privata, qui fallenteS curarent. In publica censebantur CVRAΤORES, qui aquas,& castella custodirent, alio

nomine CASTELLARII. Antiqua

inscriptio

110쪽

66 LAVR. PIGNORIUS D. M.

CLEMETI. CAESARUM. N. SERVO. CASTELL ARIO. AQUAE CLAVDIAE &c.

Ex qua inseriptione comprobatur 'Frontini dictum ; Aquariorum famili, duas esse , alteram publicam, aia teram a Ti. Claudio Cae . constitutam. SILIcARII stratas silice vias petarumpebant , ad subditos aquarum ductus reparandos, ut etiam hodie Romae fieri vidimus. TECTORES castella, dc opus arcuatum tegebant. v ILLICI calices,&fistulas signabant, APUNCTIs ex publicis fistulis aquas in privatum usum derivabant. N AT IONES, qu sei Vos stromebant, emptores inquit Vlpianus provocabant ,

aut deterrebant. Varro : itaque in hominibus emendis, si natione alter est melior , emimus pluris. Quaedam enim probae censebantur, qua darn impro

bae.