Laurentii Pignorii Patavini De servis, & eorum apud veteres ministeriis, commentarius : in quo familia, tum urbana, tum rustica, ordine producitur & illustratur

371쪽

DE SERVI S. 3OIrissime in eum , qui Actorem corrupisset, ut qui posset rationes domi- nicas intercidere, yel adulterare , vel etiam rationem sibi commissam turbare. Imo essemus, qui Actum domini gessisse diceretur , tu com- missum ceciderat, non vendebatur; sed pro eo, viri boni arbitratu, aestimatio dabatur , ex rescripto D. D. 6 Severi, ct Antonini. Sed & - Justiniano Augusto idem obversatum est; cum in f servili etiam persona gradus quosdam condemnationis voluit ob irruari , ut aliud in vilissimo vel compedit , jus imationis constituatur, nec injuria sane ut vidimus, ideoque rectE Ju-Veneus, servos a patrefamilias missos ad colonos agricolas, ut vineti fructus perciperent, Actores interpre

tatur.

Tum Longinqua petit ; sed fructui

tempore certo

372쪽

3os L AVR. PIGNOR Ius Aestores famulos mittit, queis portios 'alva. Cultorum, certa ruris mercede da

retur.

Et quoniam unus non omnia pote rat , adiutoribus Actor utebatur. - Scaevola ; item quaero, an ea quae exa-

cita sunt per adiutores eius Actoris)

neque Calendario illata sunt , aut fraudulenter a la, huic ad cribi po snt, cum esset hic praepositus ' Calendario autem praeponebatur aliquando ser-V S qui Spiam , ut pecunias dominieXigeret, crederetque,&hic A C ALENDAR Io forte dictus est. Calendarium vero, seu pagina Calendarum , ut Vocat ς Martialis, codex nominum fuit, in quem nomen debitoris Seii, aut Cati, cum su mma pecuniae singulis calendis exigendae, referebatur. Seneca ; nemo bene cia in Calendario scribit , nec avarus exactor

a Leg. 4o. F. deflatu lib. b Leg. I a.derab. crade Lib. 8. 43. d lib. I. de bonef. cap. a.

373쪽

DE SERVI S. 3OZxantor ad horam ct diem debitorem appellat. Actor secundarum in familia fuit Dis PENsATOR , qui

Graecis Oiηονρρώος dictus est, meminerunt autem antiqui tituli,

SIGNUM HERCULIS DORUS. LARG

Item

DIS MANIBUS ONESIMI CAEPIONIS HIS PONIS DISPTI. CAEPIO HIERONIMUS ET SIBI ET SUIS& quidem Dispensatores dicti sunt ideo , quod olim aes pensmtes

374쪽

3o8 LAvR. PIGNORI UseXpenderent , non adnumerarent lTradit haec vetus ' interpres ad Persium : fuit autem assis libralis, ct dipondius, quod hodie in usu remansit ct solebat pensari potius quam nume rari , unde ct Tispensitores dicti p RoROGATORES. hic ego olim cogita bam Prorogatores rectum non esse Procuratores enim aut Erogatore

videbatur rectius; sed hallucinaba: tamen. Arcarios enim Prorogatore tritici appellat si Cassiodorus: & Pe trus Chrysologus non semel hac vo ce utitur , de coelestibus conditis , di horreis divinis rationem reddit, praesta bit causas Ecessa Prorogator, in & Dispensator ergo divini verbi, ct coelestis do trina Prorogator, qui ante Domi-ηum stat jugiter , &, est consuetudinis, est animi felicis, ut adscitus qui est ad regnum, quod fuit proprium, qusto

privatum, mox parentibus , mox propinquis , civibus indigentibus liberaliter

375쪽

DE SERVI s. 3O' Ororogare, ' idem : Abraham, fratres,

Oon sibi , s d pauperi dives fuit, ct opes

non habere, sed prorogare gestivis. idem' alibi; sed bonum nobis, bonum nimis,

i aptemus singuli, si ad nos

sta referamus, terra nos mussentire villicos , dominos non putare et prorogationis temporaria mimst

sum suscepisse , invenisse jus perpetuum possidendi. De Dispensatore Cicero : θNulis inquam soles , rationem ab Dispensatore accipis ,si aera iugula probasti, summam quae ex his confectasit non probare ' Et haec sane

alio immaniter exacta plerumque 'st. Seneca : audio sinquit) circaboram tertiam noctis, flagellorum sonos, uaro quid faciat ' dicitur rationes a zipere. Juvenalis, Et caedens longi relegit transversa diurni. abi antiquus Grammaticus diurnum,

376쪽

3IO LAvR. PIGNOR Tvs ratiocinium interpretatur. Nec alio forsan respexit CHRISTUS dominus, parabola usus servi, quem

herus tradiit tortoribus , quoadusque redderet untdiemum debitum. Dispe sator autem conservis seu τ ε τροφὸν praestare consueverat, Demensum nimirum. D. ρ Zeno Veronensis : Ioseph Praemotus ad mensuram Praerogat cuncitis annouam. l

ge; Ioseph yromotus , ad meusuram

prorogat cunctis avnonam , Iuven

iis de avaro patrefamiliaS, qui munuSobibat Dispensatoris; Servorum ventres modio castigat iniquo νθ se γρque esurieus. Notat autem serdidos, qui in illud incumbebant , ut de menstruo etiam Demenso lucrarentur , ali

quid

377쪽

quid semper corradendo. Et hic erat menstruuS Canon , quatuor vel quinque tritici modiorum in sing .los. diurnus fuit, ut quidam sens runt , libra farris , ' HoratiuS, Denique cur umquam fugisset οῦ -

Farris libra foret.

Deterior tamen hic , qui liber non Grit illis, avorum animaου, ct farre suo custodit, ct gre. Nisi dicamus, utrobique far pro pane usi irpari, & ludere Horatium in pusillum & gracilem, cui non justurn Demensum, sed extra ordinem, pro modo & quantitate corporIS praestaretur. Quod enim X ΙΙ. tabulae nexis libram farris in dies pro vi- tu praescriberent , ad servos tra- 'i nequaquam potest ; quia cum

illis

a Lib. I. Sat. s. v Sat. 9. vers. na.

378쪽

3 Ia LAVR. PIGNOR Tusillis olim agebatur immitius, ne dicam immanius, puniendae eorum pem fidiae gratia, qua inopiae temporariae adimebatur subsidium illud , quo communis omnium vita indiget. Alioqui servis ad rationem Demensi, cibarii panes quotidie, vel bilubres , vel etiam trilibres assignabantur. Quod ut statuam, facit in pri-imis Cael. Aurelianus , qui ita 1 cribit : sic denique plurimi impausabiliter tota die atque noste cibum sumpsisse veteribus traduntur: namque Asclepiades memorat, Traxagorae famulum ternos bilibres panes per singulos dies accepisse, quibus comestis , vstu aliter passione a ceretur, quam si nihil acciperet. Hic cem tum est latere canonem quotidianum sub immodica illa quantitate, quae famuli morbosiam esuriem nullo modo levaret. Movet me deinde h Catonis auctoritaS, qui compeditis, per hiemem panis P. III. ubi fodere coeperint, P. V. dari praNipit, adeo ut

a lib. 3. Acut. a. b

379쪽

DE SER v I S. 3I3 urbanis ministeriis panis P. II. vel III. sufficere potuerint , cum neque fodere aut opus facere necesse haberent, & quoad pulmentaria &obsonia lautius acciperentur urbani , quam rustici servi. Dixi autem assignatos videri quotidie panes ad rationem Demensi, quia D mensum variavit aliquando; modo enim IV. modo IV. & S. modo V. modiorum fuit, prout ferebant& annonae ratio, & dominorum qua splendor, qua sordes. Ab hoc autem ministerio Disipensator & aliud nomen invenit. dictus enim est A

VOLUSIAE. ARBVSCVLAE PALLANS in NA FRUMCONTUBERNALI. CARISSI

380쪽

τ o dictus est , nisi velimus, Ministratori & Actori quandoque obtigisse , ut & hoc munere, tanquam1ubsidiarii fungerentur. Illud utique minime controversium est , Diaria servis exhibita fuisse. Horatius ad villicum siuum; Cum fervis urbana diaria rodere

ι Martialis, Sed lupus usuram, puerique Hariapin vut.