Laurentii Pignorii Patavini De servis, & eorum apud veteres ministeriis, commentarius : in quo familia, tum urbana, tum rustica, ordine producitur & illustratur

391쪽

DA SER v I - eertius, candide impertiat studiosis. Vidi autem aliquando & nummoSVeteres Augusti & Tiberii si rectEmemini in quibus aversis hujusmodi notae numerales conspiciebantur. Neque vero globulos illos & sphaerulas e Temerarum numero eXimere consilium omnino mihi est, cum videamus non raro transire in aliam figuram reS, quae ab arte sunt, manentibus tamen primigeniis nominibus.' Dispensiatori nostro ut ad illum revertamur credita fuit Arca, ut ex

ea erogaret. 'Iuvenalis, ' neque enim loculis comitanti situr

Ad casum tabula , posita sed luditur

Pralia quanta illic Dispensatore

Armigero fIn summa , quoties numerand Ο esseti,

392쪽

326 LAVR. PIGNOR Ius esset, toties Dispensator accitus est. - Macrobius : Isecuto omnium risu, Dispensatorem Caesar Vocavit, ct feste tia centum millia Graeculo numerari jussit. Recte, viros enim PrincipeS comitabatur & Dispensator, ut pecunia esset in promptu, & notavimus cum de Pedissequis scriberemus. Arcae vero , & Dispensatoris adeo indiscreta ratio fuit, ut= Fabius major conjunctim retulerit; ad summum

inquit in Republica nostra honorem,

non animus, non virtus, non mauus

mittit, sed Arca 2 Dispensator. ideoque Dispensator ARCARTus; Scvice versa ARCA RIvs Dispensator appellatus est alicubi . Meminit Arcarii 4 Scae vola : Stichus Arcarius probante domino nomina fecit, ct rationes a domino scr*tas exhibuit. m minit & Chrysologus, sed tacito muneriS nomine; iterum contristatus es, quia quod babes in coelis cogeris

393쪽

DE SERVI S. 327 collocare , rogo, crede Deo tuo, qui fervo credis , ct magis Teo, quam homini commenda. Erastus autem ille, quem Arcarium Corinthi vocat interpres D. ' Pauli, Graece est. Ad cujus analogiam h Arcarius, qui Romano olim Pontifici divina mysteria celebranti aderat, praeerat tributis : ut & Arcarius Praefectorum Cassiodoro , qui & Arcae arbiter. 4 Zeno Veronensis huc al

lusit : sane si quis aliquid desiderave

rit, qui recondidit, omnia illi Amcarius non negavit. Ceterum concinne admodum Juvenalis , Locu

los ut vidimus ) Arcae opposuit.

Arca enim sive aerata, sive ferrata) stataria fuit, Loculi mobiles &gestatorii. Et hos videtur tractasse unus quispiam e grege ministrorum. Paterfamilias apud s Scaevolam; testamento codiristisve servos manumisit, ct Deculia

394쪽

328 L A v R. P I G N o R IV speculia legavit: ct de Sticho ita cavit, Stichum servum meum liberum esse

volo, eique volo dari decem aureos, ct quidquιd ex ratione LOCULORVM meorum habet. ad quem morem collineavit interpres ' Joh. Euangeli

stae : dixit autem hoc Judas non

quia de egenis pertinebat ad eum, sed quia fur erat, ct LoCvLos habens, ea quae mittebantur portabat, apposite ad Juvenalem scribit ρ Asconius; funde quia major summa es pecunia publica, quam privatae, ut pro censu P ararium dicitur, pro Loculis ct Arca, thesauri &c. Par ministerium fuit &illius, qui CR v MENAM , & ejus qui MAAsuPIVM gestabat ad nutum domini. Q Labeo apud Gellium ; quidam , inquit, L. Veratius fuit, egregie homo improbus, atque -- mani vecordia, is pro deletit amenso habebat os hominis liberi manus suae palma

verberare, eum servus sequebatur crumcnam plenam assum portitans, & rel.

Apud

395쪽

DE SER v I S. 329 Apud Plautum verb Menaechmis, Sosicles Messenionem servum allo quitur. Ego istuc cavebo : cedo dum mihi huc marsupium, obfirmabantur autem Loculi claviabus. h Vlpianus : funt tameu qua

iam , quae omnimodo tegatum cons quuntur , ut lectum legatum continet stfulcra : ct armariis ac loculis claustrao claVes cedunt. Quandoque tamen Loculi claves tantum servabant,

ς Uinius : Fabius Pictor in Annalibus suis scripsit, matrouam, quod Locul os,

in quibus erant claves vinariae cellae , resignavisset, a suis inedia mori coactam. Quae signandi consuetudo etiam ad aliud, quam ad ψ Lagenas transiit. Materfamilias apud Plautum ;Obsignate cellas : referte annulum

396쪽

33o LAvR. PIGNO RIus& Principes Sacerdotum apud ' Matthaeum Euangelistam munierunt sepulcrum, signantes lapidem. ρ Joh. Cassianus : etiam annulos, quibus recondita praesignemus , in digitis palamgsare praesumimus, quibus nou solum cistellae , vel sporis , sed ne arcae quidem vel armaria, ad ea γε congerimus, vel qua egressi de faeculo reservaUimus, condenda fulsiciunt ' At de his satis. Notandum autem est, ς Dispensatorem locasse aliquando operaS vicariorum, ψ nihil enim vetabat, quin servus vicarios, & eorum peculium,

ipse in peculio habere posset , ad quam rationem Athenio Cilix Dispensator & ipse , ducentis servis

praefuit, ut notavit Diodorus. Ab Actore & Dispensatore non omninbdiffert P RoavRATOR. Petronius : iam ad triclinium veneramus, in cujus Parae prima Procurator ratioues

accipiebat. Fabius major : satis sit vobis

397쪽

DE SE R v I s. 33Ivobis c o divites hoc vestras praestaro fortuvas , quod per Dispensatoressorn ratis, quod familiam per Procuratores continetis. Bonifacius martyr, Aglaidis servus hujusmodi ministerio functus est, ut tradidit Metaphrastis interpres ' LipomanuS : quem tamen= Romanae Ecclesiae auctoritas ingenuum facit. Stephanus autem DO-mitillae Procurator, qui Domitiano

Caesari suffodit inguina , Libertus quidem fuit, ut asserit Ioli. Xiphilinus ; at id ex praescripto divinae uti appellabant) domus, cujuS mΟ-ribus receptum iam diu erat, miniusteria servilia Libertis demandari. Et haec dicta si1nt de servo ProcuratOre. Procurator enim liber homo, omnium alteriuS rerum quidam pene dominus, alienique juris vicarius, ad noS non pertinet. ProcuratoreSCAEsAMIANT ut illos etiam obiter innuamus ) innumeri pene fuerunt , digni sane ut eorum officia

a apud Sur. . 3. b Lectione Treviar.

398쪽

33a LAvR. PIGNO RIVS cum ingenti illo collibertorum omnium agmine explicentur peculiari commentario, quem nos jam nunc voto destinamus erudito alicui viro,

qui stilo & meditatione haec assequi

possit. Recensentur autem in veteribus monumentis , PRO CVRA

TOR VICESIMAE, & alii non

pauci. At illud hic obiter velim animadverti , hujusmodi servos impegisse plerumque in meretricios

scopulos, non sine magna rei domunicae jactura. ' Alfenus : dominus Dispensatorem manumisit, postea r tiones ab eo accepit, ct cum de eis non constaret, comperit apud quamdam m

399쪽

DE SERVI s. 3 33Verculam pecuniam eum consumsisse. Martialis; Dispensatorem fallax spoliabit amica , Mercibus extructas obruit unda

Neque sane ab re commentus estipud Petronium ex tempore Eumolaus ; inter cetera apud communem micam consum erunt pecuniam m tm, aqua istos proxima notite extraxi, Vero, unguentisque perfusos. Adsum-uam adhuc patrimonis mei reliquias dent. h CHRISTus dominus huc

riatus ἀ Tardantem contemnit herum, semvosque fatigat Vrrberibus , funisque indulgens

Luxuriosorum convivia concelebrabit &C. Neque

400쪽

334 L A v R. PI G N O R I vs Neque vero ab Actore, Procuratore , Dispensatore illi videntur esse abiungendi , quos PIGNORIBVS accipiendis , mutuiS PECUNIIS dandis , foenerandis , accipiendis,& MENSAE praepositos appellanto I. Cti nostri ; Danistas & Trapezitas alii. EXACTOR Es hujus plane numeri sunt. st Scaevola ; Sti chus Arcarius probante domino nomina fecit, ct rationes a domino scriptas exhibuit , nec postea nomen ullum fecit,

quaero an si qui minus solvendo fuerint

debitores , quibus alii Exaritores eranta plicati, nondum videatur conditionifatisfactum ' Meminit autem antiquum elogium, quod extabat oliae Romae in musaeo Carpensi,

Apud Caesares fuit peculiaris Exa