장음표시 사용
161쪽
GA II. 196-199. IUAT. I. 20. 125 Iegatiam esse dimissum , Sed poStea quam scierit et repudiaverit legatum, perinde esse tuu si legatum non esset Nerva vero et roculus ceterique illius scholae auctores non aliter putant rem legatarii fieri, quam si voluerit eam ad se pertinere. Sed hodie ex divi Pii Antonini constitutione hoc magis iure uti videmur quod Proculo placuit nam cum legatus suisset Latinus per vindicationem coloniae deliberent, inquit, decuriones an ad se velint pertinere, proinde ac si uni legatus esset. g 196. Eae
autem solae res per vindicationem legantur recte quae ex iure uiritium ipsius testatoris sunt. sed eas quidem re quae pondere, numero, mensura constant, placuit sufficere si mortis tempore sint ex iure uiritium testatoris, veluti vinum, oleum, frumentum, pecuniam numerat3m. Ceteras res vero placuit utroque tempore testatoris ex iure uiritium esse debere, id est et quo saceret testamentum et quo moreretur alioquin
inutile est legatum. g 197. Sed sane huc ita est
iure civili Postea vero auctore Nerone Caesare senatusconsultum actum est, quo cautum St, ut si eam rem quisque legaverit quae eius numquam fuerit, perinde utile sit legatum, atque si optimo iure relictum esset. optimum autem ius est per damnationem legatum quo genere etiam aliena res legari potest, sicut in serius apparebit.
g 198. Sed si quis rem suam legaverit, deinde
post testamentum factum eam alienaverit, plerique putant non solum iure civili inutile esse legatum, Sed nec ex Senatusconsulto confirmari.
quod ideo dictum est, quia etsi per damnati0nem aliquis rem suam legaverit eamque postea alienaVerit, plerique putant, licet ipso iure debeatur legatum, tamen legatarium petentem po88 per exceptionem doli mali repelli quasi contra voluntatem defuncti petat s 199. Illud constat, ' si
duobus pluribusve per vindicationem eadem res legata sit, sive coniunctim sive disiunctim, et omnes veniant ad legatum, partes ad singulos pertinere, et deficientis portionem collegatario adcrescere. coniunctim autem ita legatur: ITI ET A cs. Nerat. r. 64. D. de furtis 47 2. et Ulp. h. 44 6 1. D. de lesias. I. 30ὶ Paul. 8. R. III. 6. O . Gai II. 200.b es Ulp. XXIV. 11R.c cf. Epit. II. . o. 4. ad 4 205. infra. Ulp. XXIV. 12. D. I. I. D.
de usust accre8c. 7. 2. D. 30. D. de condie. 35. 1.)
162쪽
EUNDΕΜ ΗΟΜΙΝΕΜ DO LEGO. 200. Illi id quaeri- tili , quod sub condicione per vindicationem legatum St, pendente condicione cuius esset. Nostri praeceptores heredis esse putant exemplo statvliberi, id est eius servi qui testamento sub aliqua condicione liber esse iussus est, quem constat interea heredis servum esse sed diversae Scholae auctores putant nullius interim eam
rem esse quod multo magis dicunt de eo quod sine condicione pure legatum est, antequam legatarius admittat legatum. 201. Per damnationem hoc modo legamus: '
ΜΝΑ ΕSΤo. Sed et si ΑΤ scriptum fuerit, per
damnationem legatum est 202. Ε0qite genere legati etiam aliena res legari potest cita ut heres
rem redimere et praestare aut aestimationem eius
dare debeat. 203. Ea quoque res quae in rerum natura non est. Si modo futura est, per damnationem legari potest, velut fructus qui in illo undo nati erunt, aut quod ex illa ancilla natum erit. g 204. 0uod autem ita legatum est, post aditam hereditatem, etiamsi pure legatum
est, non ut per Vindicationem legatum conlinuulegatario adquiritur sed nihilorninus heredis est. et ideo legatarius in person in agere debet, id est intendere heredem sibi dare oportere et tum heres rem, Si mancipi sit, mancipio dare aut in iure cedere posSessionemque tradere debet; si nec mancipi sit, sussicit si tradiderit nam si mancipi rem tantum tradiderit Π. i. t. nec mancipaverit usucapi0ne pleno iure sit legatarii conipletur autem usucapio sicut alio quoque loco diximus, mobilium quidem rerum titio, ei rum Vero
quae Solo tenentur, biennio. 20b. Est et illa dili ere uti huius et per vindit:ationem legati: quod si eadem res duobus pluribusve per 3mnationem legata sit, si quidem c0niunctim, plane singulis partes debentur sicut in illo quod per vindicationem legatum est; si vero disiunctim, sin
163쪽
GAI II. g 206-211. UsT. H. 20. 127gulis solidum debetur ita fit, ut scilicet heres
alteri rem, alteri aestimationem eius praestare debeat et in coniunctis deficientis portio non ad collegatarium pertinet, sed in hereditate remanet.' 206. Quod autem diximus descientis portionem in per damnationem quidem legato in hereditate retineri, in per vindicationem Vero collegatario ecrescere, adm0nendi sumus ante legem
Papiam hoc iure civili ita fuisse: post legem vero apiam deficientis portio caduca fit et ad eos pertinet qui in eo testamento liberos habent. φ207. Et quamvis prima causa sit in caducis vindicandis heredum liberos habentium, deinde, si heredes liberos non habeant, legatariorum liberos habentium, tamen ipsa lege apia significatur, ut collegatarius coniunctus, si liberos habeat, potior
sit heredibus, etiamsi liberos habebunt. D208.)sed plerisque placuit, quantum ad 0 ius quod
lege apia coniunctis constituitur, nillil interesse utrum per vindicationem an per damnationem legatum it.
NEW STICHUM BUΜΕRD SIBIQUE HABERE. 210.)Quod genus legati plus quidem habet gurem per vindicationem legatum, minus autem qu3m per
damnationem nam eo modo non soli1m Suam rem
testator utiliter legare potest, sed etiam heredis sui cum alioquin per vindicationem nisi suam rem legare non potest per damnationem autem citiuslibet extranei rem legare potest. φ 211. Sed
si quidem mortis testatoris tempore res ipsius testatoris sit vel heredis, plane utile legatum S etiamsi testamenti faciendi tempore neutrius uerit.
a Epit. I. 5. 6 4. 5. hao exhibet Est et inter legatum vindicationis et damnationis ista similitudo, quod per legatum vindicationis et damnationis, sive conismetim, id est duobus aut pluribus una res in legato dimissa fuerit omnibus, in viroque legato simul ab omnibus praesumatur. g. 5. Inter legatum vindicationis et damnationis illa differenti est, ut si disiunctιm, id est singulis quaecumque res relicta Merit, singulis integra debeatur, id est ut unus ipsam rem eripiat, ilii aestimationem ei ipsius in pretio ab herede accipiant. cf. Gates'. 199 1Jlp. XXIV. 13. la. 84 φ . . de legat. I. 30. h. 7 . de legat. II. 31. D 2. de legat. I. la. 13. go de legat. II. Ius novissimum est inclusi. c. 1 g 11. C. de caducis toll. 6. 51. coli. 6 8. I. h. t.b de iuro caducorum id Gai II. 287. Ulp. XXIV. 12. 13. I. 21. Paulus r. 89. D. de legatis III. 32); quod totum ius sublatum est Iustiniani . . . de ea ducis tollendis.c exempla vid. r. 30 g 1. 2. o. D. de legat. III. 32. D. . . de annuis leg. 33. a.
164쪽
128 GAI II a 212-218. IIJST. II. 20. g 12. 0uodsi post mortem testatoris ea res heredis esse coeperit, quaeritii an utile sit legatum et plerique putant inutile esse quid ergo est licet aliquis eam rem legaverit quae neque
eiu umquam fuerit, neque postea heredis eius Umquam esse coeperit, e senatusconsulto eroniano proinde videtur ac si per damnationem relicta esset. g 13. Sicut autem per damnationem legata res non statim post aditam hereditatem legatarii efficitur, sed manet heredis eo usque, donec is heres tradendo vel mancipando vel in iure cedendo legatarii eam lecerit; ita et in sinendi modo legato iuris est et ideo huius quoque legati nomines in personam actio est QUIDQUID
HEREDE EX TESTAΜENTO DARE FACERE OPORTET.
D214. Sunt tamen qui putant ex hoc legato
non videri obligatum ieredem, ut mancipe aut in iure cedat aut tradat, sed sufficere, ut legatarium rem sumere patiatur; quia nihil ultra ei testator imperavit, quam ut sinat, id est patiatur
legatarium rem sibi habere. φ 215. Maior illa
dissensio in hoc legato intervenit, si eandem rem duobus pluribusve disii inctim legasti. quidam putant utrisque solidam deberi, sicut per vindicationemJ: nonnulli occupantis esse meliorem condicionem aeStimant, quia cuIn in eo genere legati damnetur heres patientiam praestare, ut legatarius rem habeat, sequitur, ut si priori patientiam praestiterit, et i rem sumpSerit, securuS sit adversus eum qui postea legatum petierit, quia neque habet rem, ut patiatur eam ab eo sumi, neque dolo malo fecit quominus eam rem haberet. 216. Per praeceptionem lio modo legamus:
217. Sed nostri quidem praeceptores nulli alii eo modo legar posse putant, nisi ei qui aliqua
ex parte heres scriptus esset praecipere enim eSSe praecipuum Sumere; quod tantum iii eius personam procedit qui aliqua ex parte heres in-Stitutus est, quod is extra portionem hereditatis
praecipuum legatum habiturus sit. φ 218. Ideoque Si extraneo legatum uerit, inuti; est lega-' quasi glossema delendum censet Olena .u cf. r. D. 14. D. usu leg. 33. . . b praeceptionis exempla in Digestis sunt se. 107. pr. 125. 96. O . de legat. I. 30. h. 77. gos. 88. pr. 9 1. 2. de legat. II. 31. D. 34. 8 3 3. 38 g 8. 2. pr. de legas 'lΙ. 32. D. 27 de instrum leg 33. 7.)
165쪽
tum, adeo ut Sabinus existimaverit ne quidem ex senatusconsulto Neroniano posse convalescere: nam eo, inquit, Sen3tuSconsulto ea tantum confirmantur quae verborum vitio iure civili non valent, non quae propter ipsam personam legatarii non deberentur sed uliano et Sexto placuit etiam h0 casu ex Sen3tu Sconsulto confirmari legatum; nam ex Verbi etiam hoc casu accidere, ut iure civili inutile sit legatum, de manifestum esse, quod eidem aliis Verbis recte legatur, veluti per vindicationem, per damnationem, vel sinendi modo φ' tunc autem vitio personae legatum non valere, cum ei legatum Sit cui nullo modo legari possit, velut peregrino cum qu testamenti lactio non it, quo plane casu Senatusconsulto locus non
est. D219. Item nostri praeceptores quod ita
legatum est nulla ali ratione putant poSSe consequi eum cui ita fuerit legatum, quam iudicio familiae erciscundae quod inter heredes de hereditate erciscunda, id est dividunda accipi solet: ossicio enim iudiei id contineri, ut ei quod per praeceptionem legatum est adiudicetur 220.)Unde intellegimus nihil aliud secundum nostrorum praeceptorum opinionem per praeceptionem legari posse, nisi quod testatoris sit nulla enimalia res quam hereditaria deducitur in hoc iudicium itaque si non suam rem eo modo testator legaverit, iure quidem civili inutile erit legatum; sed ex senatusconsulto LI s7 confirmabitur aliquo tamen casu etiam lienam rem per praeceptionem legari posse salontur veluti si qui eam rem legaverit quam creditori fiduciae causa mancipio dederit; nam officio iudicis coheredes cogi posse existimant soluta pecunia luere' ' eam rem, ut
possit praecipere is cui ita legatum sit. 22I.)Sed diversae scholae auctores putant etiam extraneo per praecaeptionem legari posse proinde ac si ita scribatur: TITIUS OMINE STICHUM CAPITO, supervacuo adiecta PRAE syllaba ideoque per vindicationem eam rem legatam videri quae Sententia dicitur divi adriani constitutione confirmata esse s 222. Secundum hanc igitur opinionem, Si ea res ex iure uiritium defuncti fuerit, potest a legatario iudicari, sive is unus' eae Sexto an et Sexto Caec AfricanoJ an iano libro VI Digestorum γ
' haec Oxempla superflata pro glossematis habent Lachman et Olenaar. Cod solvere Lachmun et edd. uere. a cf. Gai D. 26 28. D. lam erctge. 10. 2. st supra II 60.
166쪽
GALII I 223.1U8Τ. II. 20. 6 2 3. ex heredibus sit sive extraneus quod si in bonis tantum testat0ris suerit, extraneo quiden e Se natusconsulto utile erit legatum, Hredi verosamiliae herciscundae iudicis ossici praestabitur. quod si nullo iure suerit testatoris, tam heredi quam extraneo ex Sen3tusconsuli utile erit. 223. Sive tamen heredilbus, Secundum OStΓOrum opitii inem, SiVe etiam extraneiS, Secundum illorum opinionem, duobus pluribusve eadem res coniunctim aut disiunctim legata suerit, singuli partes habere debent.'
1 of Oai4 191-223 supra. 2 Constant. c. 21. C. de legatis. 3 est . 1. C. Commun de Iegat.
2. Sed olim quidem erant legatorum genera quatuor per vindicati0nem, per damnationem,Siuendi modo, per praecepti0nem; et certa quaedam verba cuique generi legat0rum assignata erant per quae Singula genera legatorum signis1 cabantur sed ex constitiuionibus divorum Principum sollemnitas huiusmodi verborum penitus sublata est. 0Stra autem conStitutio quam cum magna secimus lucubristione, deiunctorum voliintates validiores SSe cupiente8, et n0n Verbis, sed oliuatatibus eorum laventes, disposuit, ut omnibus legatis una sit natura, et quibuscumque verbis aliquid derelictum sit, liceat legatariis id persequi, non 80him per actione personales, sed etiam per in rem et per hypothecariam: cuius constitutionis perpensum modum ex ipsius tenore
persectissime accipere possibile est. D3. Sed
non usque ad eam conStitutionem Standum esse existimavimus cum enim antiquitatem invenimus legata quidem Stricte concludentem, fideicommissis autem quae ex Voluntate magis descendebant deiunctorum pinguiorem naturam indulgentem: necessaritus Sqe duximus' omnia legata fideicommissis exaequare, ut nulla Sit inter ea disserentia, sed quod deest togatis, h0 repleatur ex natura fidei commissorum, et si quid amplius est in legatis, per h0 crescat deicommissi natura sed ne in primis legum cunabulis, permis te de his exponend0, ludi0sis ad0lescentibus quandam utroducamus diim cultatem, perae pretium esse duximus iterim separatim prius de legatis, et postea de fideicommissis tractare, ut natur Utrii Silue iuris cognita facile possint permixtionem eorum' eruditi subtilioribus auribus accipere.
a Epit II. 5. si aut coniunctim, id est multis, aut disiunctim singulis relinquatur, omnibus una re tantum quae ominata Si debetur non uni res et alii aestimatis, sicut in legato damnatio=ιis 8 con Stitutum.
167쪽
GA II. IUST. U. 20 4 4 - 8. 131M Gaim. 202. Non solum autem testatoris vel heredis res, sed et aliena legari potest ita ut heres cogatur redimere eam et praestare, vel si ion potest redimere aestimatiunem eius dare. sed sict. r. 39. 10. 40. D. de ieg 1. talis res sit cuius non est commercium fue quae
adipis non potes , nec aestimatio eius debetur, sicut si campum Martium, vel basilicas, vel templa, vel quae publico Sui destinata sunt legaverit: nam nullius momenti legatum est. Quod autem diximus alienam rem posse legari, ita intellegen-
cf. r. 67. 8. . de Ieg. II. dum est, s defunctus Sciebat alienam rem esse,
non et si ignorabat forsitan enim, si scisset alienam, non logasset. et ita divus Pius rescripsit,
emarc. r. 21. D. do probat esse Verius est ipsium qui agit, id est legatarium, pr0bare Oportere scisse alienam rem legare defunctum, non heredem probare oportere ignora S Se alienam; iri a Semper necessitas probandi incumbit illior. h. 57. D. s legat L qui agit ra.' Sed et si rem obligatam creditori aliquis legaverit, necesse habet heres luere. et hoc quoqtie casu deni placet quod in re aliena, ut ita demum luere necesse habeat heres, si sciebat defunctus rem obligatam esse et ita divi Severus et Antoninus rescripserunt. Si tamen defunctus voluit legatarium luere et h0 expreS-
aliena legata suerit et eius vivo testatore legatari iis d0 minus actus uerit: si quidem ex causa emptioni S, ex testamento acti0ne pretium consequi potest; si vero ex causa lucrativa, veluti ex donatione vel ex alia simili causa, gere n0n 0teSt. nam traditum est duas lucrativas causas in eundem hominem et in eandem rem Oti currere non poSSe hac ratione si ex duobus testamentis eadem res eidem debeatur, interest
utrum rem an aestimationem ex teStamento con-Secutus St: an Si rem, gere n0n 0 te St, quia habet eam ex causa lucrativa, Si aestimationem, Gai H. 203. agere potest T. y Ea qu0que res quae in rerum natura non est, Si 0do sutura est, recte
legatur, veluti fructus qui in illo undo nati erunt,
Gaim. 199 205. 215. 222 et citi aut quod ex illa ancilla natum erit. .' Si
eadem res du0bus legata sit, sive coniunctim Sive disiunctim si ambo perveniant ad legatum, Scinditur inter eos legatum; si alter deficiat, quia aut spreverit legatum aut vivo testatore decesserit aut alio quolibet modo defecerit, totum ad cul- legatarium pertinet. coniunctim autem legatur,
168쪽
veluti si quis dicat, Titio et Solo hominem Stichum do lego disiunctim ita Titio hominem Stichum do lego. Seio Stichum dolego. sed et si expresserit, eundem hominem
Stichum, aeqii disiunctim legatum intellegitur Si cui landus alienus legatus fuerit, etemstri proprietatem detracto usus ructu, et Sus1 ructus ad eum pervenerit, et poStea ex testa mento agat: recte eum agere et undum petere
Iulianus ait, quia usust ructus in petitione servitutis locum obtinet, sed officio iudicis contineri fail. continetur , ut deducto ususructu iubeat aestimationem praestari g 10. Sed si rem legatarii quis ei legaverit, inutile legatum est, quia quod
proprium est ipsius, amplius eius fieri non potest; et licet alienaverit eam. non debetur nec ipsa nec aestimatio eius. si 11.' Si quis rem suam quasi alienam legaverit, valet legatum nam plus valet quod in veritate est quam quod in pinione. sed et si legatarii putavit, Valere conSta , qui exitum voluntas laesuncti 40test habere. g 12.6h Si rem suam legaverit teStator, posteaque eam alienaverit, Celsi is existimat, si non adimendi animo vendidit, nihilominus deberi, idque
divi Severus et Antoninus rescripsemant iidem rescripSerunt ' eum qui post testamentum factum praedia quae legata erant pignori dedit, ademisse legatum non videri, et ideo legatarium cum herede agere p0SSe, ut praedia a creditore luantur. si vero quis partem rei legatae alienaverit, pars quae noti est alienata omnimodo debetur, pars autem alienata cita debetur si non adimendi
animo alienata sit. g 13. Si quis debitori suo
liberationem legaverit, legatum utile est; et neque ab ipso debitore, meque ab herede eius potest heres petere, nec ab alio qui heredi loco est, sed et potest a debitore conveniri ut liberet eum potest autem quis vel ad tempus iubere ne herepetat 14. y Ex contrari si debitor credito suo quod debet legaverit, inutile est legatum, nihil plus est in legato quam in debito, quia nihil amplius habet per legatum quodsi in diem vel
sub condicione debituri et pure legaverit, rutile est legatum propter repraesentationem. quod8lvivo testatore dies venerit aut condicio extiterit Papinianus scripsit, utile esse nihilominus lega tum, quia Semel constitit. quod et verum est non enim placuit sententia existimantium extin
169쪽
GA II. IUST. II. 20. I 15--20. 133ctum esse legatum, quia in eam causam pervenit
maritus dotem legaverit, valet legatum, quia plenius est legatum quam de dote actio sed si quam non acceperit dotem legaverit, divi Severus et Antoninus rescripserunt, si quidem simpliciter legaverit, inutile esse legatum; si vero certa pecunia, Vel certum corpus, aut instrumentum dotis in praelegando demonstrata sunt, valere legatum.
- .. ζ. V ' ββ si 16 Si res legata sine acto heredis perierit,
legatario decedit. Et si servus alienus legatus
sine laci heredis manumissus fuerit, non tenetur heres si vero heredis servus legatus fuerit, et ipse eum manumiserit, teneri eum Iulianus scripsit, nec interest, Scierit, an ignoraverit a se legatum esse. Sed et si alii donaverit servum, et is cui donatus est eum manumiserit, tenetur heres, quamvi ignoraverit a se eum legatum esse.
3 est. 1-4. . fusculio Iog g 17.' Si quis ancillas cum suis natis legaverit, etiamsi ancillae mortuae fuerint, partus legato cedunt idem est et si ordinarii servi cum vicariis legati fuerint, et licet mortui sint ordinarii, tamen vicarii legato cedunt. Sed si servus cum peculi fuerit legatus, mortuo servo vel manumisso vel alienato, et peculii legatum extinguitur. idem est si fundus instructus vel cum instrumento legatus fuerit: nam lando alienato et in-4 odi. 21. 22. . de Ieg. I. strumenti legatum extinguitur g 18. M Si rex legatus fuerit, posteaque ad Unam Vem pervenerit, quod superfuerit vindicari potest. Grege autem legato, etiam ea oves quae post testamentum factum regi adiiciuntur legat cedere, Iulianus ait; Sse enim gregis unum corpus ex distantibus
capitibus, sicuti aedium unum corpuS est e co-.b of. r. 41.4 13 sqq. . de Ies. I. haerentibus lapidibus g 19. si aedibus denique
legatis columnas et marmora quae poSt testamen-
Si peculium legatum uerit, sine dubio quicquid
peculi accedit vel decedit vivo testatore legatarii lucro vel damno est quodsi post mortem testatoris ante aditam hereditatem Servus acquisierit, Iulianus ait, si quidem ipsi manumisso peculium legatum fuerit, omne quod ante aditam hereditatem acquisitum est legatario cedere, quia dies huius legati ab adita hereditate cedit; sed si extraneo peculium legatum suerit, non cedere ea legato, nisi ex rebus peculiaribus auctum uerit peculium. peculium autem, nisi legatum fuerit, manumisso
170쪽
IUST. II. 20 4 21 - 24 21 4 1. non debetur, quamvis, Si Vivus manumiSerit, Sunficit, si ion adimatur; et ita divi Severus et Antoninus rescripserunt iidem reScripserunt peculio legato non videri id relictum, ut petitionem habeat pecuniae quam in rationes dominicas impendit. iidem rescripserunt peculium videri legatum, cum rationibus redditis liber esse iussus est, et ex eo
tem corporale re quam incorporales legari possunt et ideo et qu0d defuncto debetur istest alicui legari, ut ictiones suas ieres legatario praestet, misi exegerit vivus testator pecuniam: Din hoc casu legatum extinguitur sed et tale
legatum valet: damnas est heres domum illius reficere, Vel illum aere alieno liberare 22. δ)Si generaliter servus vel alia res legetur, electio
legatarii est, nisi aliud testator dixerit g 23.)
0pti0nis legatum, id est ubi testator ex servis suis vel aliis rebus optares legatarium iusserat, habebat in se condicionem, et ideo nisi ipse legatarius vivus optaverat, ad heredem legatum non transmittebat Sed Ἀ constitutione mostra et hoc in meli0rem statum reformatum est, et data
est licentia et heredi legatarii optare, licet vivus legatas ius huc non fecit. et diligentiore tractatu habito et huc in n0stra constitutione additum est, ut sive plures legatarii existant quibus optio re- heia est et dissimilant in corpore eligendo, Sive unius Hgatarii plures heredes et inter se circa optandum iissentiant, ratio aliud corpus eligere cupiente, ne pereat legatum quod plerique prudentium contra benevolentiam intr0ducebant), sortunam esse huius opti0nis iudicem, et ortu esse hoc dirim0ndum, ut ad quem sors perveniat, illius Sententia in optione praecellat. 24. 0gari autem illis s0lis potest cum quibus testamenti actio est.
Ad emptio' legatorum, sive eodem testamen boadimantur sive codicillis, irma est, sive contrariis
verbis fiat ademptio, veluti si quod ita quis legaverit o lego, ita adimatur non do nui lego, sive non contrariis, id est sal sed aliis quibuscumque verbis. g 1. ' Transferri quoque legatum ab alio ad alium potest . veluti si quis ita