Georgii Gentii Speculum politicum. Sive amoenum sortis humanæ theatrum. Cum notis illustratum

41쪽

3o DE MORI Bus REGu M. Ex arundine enim sylvestri saccharum numquam comederiS.

Purpuratus regis hanc sententiam audivit , invitus probavit , exquisitumque regis judicium laudavit, dicens : illud, quod rex, cujus regnum siu diuturnum , in medium protulit ,

verissimum est : verum enimvero, si ex famia 1iari pravoriun consortio, pravitatis scabiem contraxisset, unus illorum extitisset. At hic servus tuus spe alitur summa, consortio pi Tum bonos mores imbibitur uni , prudentumque virtutes amplexurum I adhuc enim puer

est, pravaque praedandi consuetudo & turpissumum perificaciae vitium naturam ipsius no dum iubegit. Praeterea ex traditione patet: Neminem mortalium nasci, nisi in Μuham- me lanae religionis vestigiis; parentes vero prolem postea l udaeorum , aut Christian rima, aut i colarum sacris imbuunt. Improborum consortio arrepsit Lothi co

Ideoque domesticum illius vaticinandi in nus periit. Canis Dormitatorim in spelunca , aliquot dieSBonorvin vestista secutus , homo evasit. Haec purpurati ructa quidam resis amici pre- cibus ita adjuverunt, ut rex illi supplicium ex animo remiserit dicens : tibi quidem puerum concessi, quamvis coosultum minime dux

' Nostine , quid dixerit pater Salus Rinemo . Athletae

42쪽

mare decet.

saepe vidimus aquam ex origine modici fontis. Intiimescentem illico , Camelum onere gravem rapuisse. Ut rem paucis coniplectar, purpuratus pia rum domum deducens , benevole dc splendide Educavit, moderatorem doctrina bonisque moribus imbuendo praefecit, qui decorum auditoris, responsorisque promptitudinem icaeterasque virtutes , minitterio regio requisitas , ita docuit, ut inter caeteros suos aequales delicio fuerit. Aliquando sorte purpuratus bonos ipsius mores, atque virtutes nonnihil regi laudavit, inquiens: Sapientiim docume ta in illo fructuna protulerunt, pristinaque na

turae illius socordia subacta est. Quo rex aibdito , sub idens inquit: Tandem Iupi pullus Iupus evant

Etsi inier homines fuerit eductus. in Tracto aliquot annorum spatio, cjusdem loci miles juveni adrepsit, fide conjurationeque inter se facta, oportunitatem captans, purpi ratum cum duobus filiis trucidavit, incredibulemque praedam auferens, latronum spela cam, patriam scilicet sedem repetiit, rebelliaque evasit.Rex hoc audito, attonitus manum dentibus rodens, inquit: Bonum acinacem ex pravo serro quomodo quis secerit i,

Vilis, documentis, si Sapiens', non fit nobilis.

43쪽

DE MORI Bus REGu M. Pluvia,in cujus naturae bonitate nullumi est distrianens In vinea florem producit, in sterili solo spu

nam.

Sterile solum hyacinthi florem haud edia In illo ne seminis laborisque impendia pri

Pravis benefacere, perinisse babet ,

e malefacere Hrrabonis.

Historia : Praetoris cujusdam in f Uglumia schi aula vidi filium, illii aetate puerili, ine nium, intellectum , judicium & prudentirin, laude monstrabat majorem illoque etiamnum puero , magnitudinis indicia in fronte ipsius

relucebant.

In capite illius , ob singulare ingenii ac men splendebat magnitudinis astrum. Τandem, ut breviter desungar, gratissimum regis evasit delicium , propter se ae pulchrutudinem praeclaras virtutes &singularem prudentiam: perinde ut septentu habet sententia:

Disitiae in vinule, non auro iunt: Magnitudoque in ingenis,non in annorum nu

mero.

AEquales hac ipsius fortunae, novercalibus . stimulis acti, aflictis innoxio criminibus, m gno quidem nisu;sed tamen frustra illi caedem moliti fuerunt. Hostis quidnam effecerit 3 si amicus verus amicus fuerit. Regi, quae acerrimi odii causa foret,roganti, respondit: Sub umbra potentiae regiae, unuversos

44쪽

versos quidem mihi benevolos reddidi, exceptis aemulis, quorum non satiabitur livor, nisi dignitatis meae tuteritu. Diuturna si potentia S majestas regia. Potens quidem sum , nemin mortalium offendere r. Invido autem quid sectam 3 qui ipse gravi sima livoris peste vexatur. Μoritori 6 invide; ut livoris miseriam ess gere possis. - Hanc enim pestem non, nisi obitu, expugnare potesιViles atque improbi anxiis Votis eu

tunt

Adversa magnatum sata de interitum. Sed si vespertilionis oculus non viderita Quid criminis spieudido corpori Solis Verum si fatearis, mille ejusmodi oculos Caecosesse praestat, quam Solem obscu

rum.

Historia : inendam Persarum regem s runt, iniquitatis manum in subditorum bona extendisse, injuriis, omnisque generis vex tionibus illos exuitasse: Subditi iniquis illius artibus fessi, huMuc dilapsi ; atrocissimistae illius vexationibus dc ludibriis agitati, desertis plane avitis sedibus, peregrinas sedes quaerere coeperunt. Imminuto subditorum numero , imminutus regni census, aerarium inops de vacuum 3 hostes vero acres undique eum

Quacunque auxiliatorem calamitoso tempore aesiderata

3 1 Pacis

45쪽

3 DE MORI Bus REGu M. Pacis tempore liberalitate & clementia

certet.

. Servum annulum aure gestantem , ni beni- me tractaveris , elamtur. Benevolentiam fac, benevolentiam, i quam ; ut tibi liber etiam servus exustat.

Quodam die in consortio regis, in Thesauros Regum, historia illa legebatur. Quomodo scilicet regum potentissimus Suhacus regno dejectus; Feridunus vero ad regni fait 1uinevemis fierit. Purpuratus regem rogavIt, iv quiens: Feridunus neque aerarium, neque r

gnum , neque servos habuit; quonam modo regno potitus ξ Rex respondit: Perinde ut a divitii, populus obfirmato animo ad illum confluxit, adeoque sortiter est connisus , ut regnum obtinuerit. Purpuratus infit: Cum p puli concursus, regni causa sit; tu itaque populum malis artibus quorsum fatigas , diuia pas 3 nisi fortassis regnandi studio careas. Regem populiun suum ipsa anima nutrire praestat: Quia Rex populi beneficio regnat. , Tum rex rogat: Quaenam causa est, militum subditorumque ad Remm concursus3 Pur puratus respondet: In Rege requirimr aequutas, ut mortales ad illum confluant: atque cis mentia,ut sub potentiae illius umbra tranquilli securique agant. At vero in te desiderat

utraque.

46쪽

CApuT PRIMu M. '3s Rex, qui iniquitatis instituta introduxerit, Ipse regni sui fundamentum proruit. Regi purpurati optime monentis consilium

ingratum fuit: hinc vinculis oneratum in ca celem praecipitavit Non multo post patru des, in regem sumto bello insurgunt, pugnamque conserturi,militem colligunt, patriumqueresnum repetunt. inibus populus , iniquisitimis regis sui artibus dudum sessus atque pertaesus, imo dilapsus es sese junxit , adeoque sortiter opem tulit; ut regnum iniquitati illius

ereptum fuerit. iSi quis Rex iniquitatem in subditbs licitam

duxerit; Amicus illius adversis temporibus acerrimus hostis erit. Cum subditis pacem colito, ab hostiumque bello securus esto: - AEquo enim regi subditus ipse miles est. Historia : Rex quidam cum imperito puer navim conscenderat: pue mari nunquam Vuso, tempestatis, casuumque maris ignarus splorare & vociferari coepit, omnibus membris .honido nemore perculsis. Trepidantis ci mores ut sisterent, multum quidem , sed se stra blanditi sunt., Quo ipso regis animus miti ah turbatus; nemo enim inconaitis illius ci moribus silentium imponere poterat. Forte sapiens qnidam eadem vehebatur navi, qui imsit: si imperaveris , o Rex, ego hunc quidem silentem effecero. Respondet rex: Hoc in ximum mihb sumam est incium. ' Sapiens haud cunctatus, puerum in mare praecipitem

47쪽

36 DB MOR IBus REGu M. dari iubet, maris undis aliquoties obrutum scapillis prehensum, navim Versus rapuere. Puer repente ambabus manibus in navis gubernachiluin ruit, in navimque alacriter en, is , angulum quendam petiit, summumque omnium cum admiratione, silentium pri stitit. Rex, i hoc gratissimum erat ossicium, iquodnam illud naturae sit arcanum, rogatZS rieus inquit: Primum, quid sit undis rapi de lopprimi, non erat expertus ; adeoque silutis pretium nesciebat. Ille enim salutis pretium aettimaverit, qui miseriis iactatus fuerit.. O Satur, tibi hordeaceus panis non est gra

tus :

Meum vero delicinin est, quod tuum est fastidium. Paradisi virginibus Purgatorium est Infer

Contra insernales roga, utrum illis Purg torium non sit Paradisus. Discrimen est inter eum, qui delicium habet in amplexu; Et inter eum, qui utroque oculo in soribus circumspectans, illiud expectat. Historia: Hormusum gestandae Coronae autorem rogarunt, quid criminis in patris tui pureuratis deprehendisti, quod eos carceri i clus1sti 3 Respondit ille, nullum quidem enor- lme in illis crimen deprehendi; nisi quodHei lsermidinem in animis illorum viderim -- mensam, meisque verbis fidem incorruptam , atque fiduciam naud habere. Metui itaque, ne perniciem ex me metuentesarrubi molire

48쪽

C A p u T I. 37tur exitium. Proinde rem ex sapientum egi consilio , qui docent: Ilium time, ινιi te timet, o sapiens. ae eum ejusmodi ceruenis bellum gerere possis. Nonne vides selem, cum desperaverit, Quomodo tigris oculum ungulis eruat Sereens pastoris pedem ideo serit, Quia metuit, ne sibi sexo eaput conto.

Historia. Quidam regum Arabicorum in

extrema senecta morbo conflictans, omnem iam vitae spem exuerat: Praeter opinionem secce eques laribus infressus, nunciat; tale e

stellum potentia regis subjecimus, hostes servitutem, equites, illiusque loci incolae omnes, imperii obsequia sust rerunt. Rex, audito hoc nuncio, alte insemiscens ait: Hic nuncius equidem meus minime, sed hostium meorum est , regni stilicet haeredum. Spe ampliandi regni, metam, ahi attigit pretiosissima vita; Utinam quod meum in corde est desiderium, stribus ingredereturi Spes expugnaudi castelli, diu animo agitata, iam tandem successit, sed cui bo.

no Cum spes superet nulla, vitam redire trans actam.

. Discessus tympanum isti manus pulsavit: O duo lumina mea , capiti vale dicite , O manus vota , o cubile , o lacerte , Singuli, singulis mutuum vale dicite.

49쪽

Whi j ani quasi lapso, sat a hostium scu

licet desiderium Est certuna. Vos, o Amici, tumulum meum) invisite. . Tempus mihi , blandiente socordia, est

transactum: ,

Ego alterius orbis supplicia non cavi ; sed .

caVete Vos , a me moniti.

Historia: Integrum annum in templo D masceno, ad caput sepulchri vatis Ioha nis , pax sit superillo , consedi. dam resum Arabidorum , xyvini humanique jurisunmemor, eoque nomine famosus, vatis serte tumulum visitaturus ingreditur , precibusque susis, necessaria fagitat. Pauper 3c dives hujus terrae sunt servi: Atque ditiores. quo sunt, eo magis illa

egent. ι

Inde vultu iume converso , inquit iri Propter grande illud religiosorum pietatis studium , . verumque cum Deo commercium , tu bonis voxis, ominibusque connitaris , mihique adsistas ; acerrimi enim hostis metu, inquies est animus. Respondi ego : Subdito debili ιεrieisdem praestato, ne ab atrocitasti exagiteris. Robusti lacertis , ungularumque VI , Nesas est, manum miseri impotentis to

quere.

Metuat ille, qui lapsis non ignoverit . Pede s1 lapsus suerit , nemo manum illius. Prehendet. . Quicunqtie corruptum pravitatis semere,

sparserit, bonosquosilietas speraverit;

50쪽

C A P u T. I. Ingenium frustra vanis moliminibus co coquit δc inania consiliorum monstra

captat.

Surdum fingere desine,populoque iustitiam administra: Nisi enim justitiam adminiitraveris , justitiae, ecce, adelh dies. Poeteri Adaini , interse iunt mutua membra IQuia, teste natura,ex una conditi sunt m

teria.

Si membrum unum calamitate pressiim- tempus traxerit; Reliqua neque membra acquiescere pos, sint.

Tu si aliorum malis non indolueris; Minime mereris , ut te hominem dixerint. Historia : Religiosus quidam Bagdadi incla rescere coepit, precibus , votisque apud Deum mire potens , a Hoschaso Josepho vocatus, itaque compellatus suis: O Religiose, pro me vota precesque fundito. Religiosus infit: Omagne Deus, animam ipsius inserto. Jos phus inquit: O bone Deust quaenam haec sunt, quae pro me secisti, vota Respondet Religiosus : Haec bona sunt vota pro te, & omnibus Muhammedanis. O tu potens, invalidos exastans et Quam diu tandem tuum inquitatis serum calidum erit

inam tibi bono illud rerim arbitrium , regimenqtie orbis qPraestat tibi mori,qum mortales