Compendium geographiæ territorialis cum omnibus, & singulis statibus, provinciis dominiis, ac rebus notabilioribus Europæ, Asiæ, Africæ, & Ameri cæ compositum ab abb.ate d. Jo Carolo de Stadel ..

101쪽

titulum habuit Regni, minus fertilis est, quam reliquae duae partes, specialiter versus Alpes , ubi territorium satis sterile est , fertilitas solum in pratis consistit: quoad flumina, Rivos, & Torrentes, Lombardia , Regno Neapolitano haud

cedit; cum idem fere numerus reperiatur in hoc, quam in illa . Videatur Ma-ginus in sua Geographia Italiae . Lombardia, divisa est in varia Dominia , quorum principaliora sunt, Principatus Pede montanus, Ducatus Mont-

ferratensis , & Mediolanensis, Status Reipublicae Venetae , Ducatus Mantuanus , Mutinensis, & Parmensis, Respublicae Ianuensis, & Lucensis . Ultra supradictos Status reperiuntur octodecim, vel viginti alii, partim principes, Comites , & partim Marchiones . Inter quos est Dux Mirandolae , Sabionetiae , BoZetoli, Guastaliae , Comes Nolarae , Marchio Castilionis , Dux Massae , Marchio Malae spinae, Princeps Masseranus , Marchio Torigliae, Respublica S. Marini, in Ducatu Urbinatensi ; qui omnes dependent

102쪽

dent ab eorum Principibus, Marchioni bus, Comitibus, aut Rebus publicis , quorum nomina habent . Principatus Plumbinus, & Cossie, Status nuncupati Praesidum , existunt sub Protection Regis Hispaniarum . Imperator in Lom bardia possidet Comitatum Gotitiensem, cum Trigesto, Pedenna &c. Iosephus Hercules Ludovicus Marchio de Prie obtinet Comitatum Pisinum in Istria . Turris Cremonensis a Guelphis erigitur ann. I 29o. Mediolanense Metrop. Templum , in Gothica Architectura celeberrimum ann. I 386. Carthusia Papiensis a Galeatio Sforza aedificantur. Mediolanum, Cremona , Placentia ; Alexandria , ab AEnobarbo excisae, instaurantur ann. II 68. Soranae Marchio in Du-eatu Parmensi declaratus Ioann. Paulus Melus Lupus I7oq. Princeps S .R.I.

S. . De Statu Veneto.

Venetae Regionis Incolae, vastante

i Diuiti so by Corale

103쪽

Adriatici sinus confugientes , Venetias fundant ann. a. Apellatur Status Uenetus , extensio illa Civitatum, & terrarum, quas possidet Respublica Veneta in Italia , constituentes partem Lombardiae inferioris. Haec Respublica ab anno Domini 697. gubernatur per Ducem , electum a Nobilibus , qui ad dies vitae nomen Ducis retinet, nisi deponatur a Republica , cujus tamen non habetur memoria, aut exemplum. Dicitur, quod ob defensionem Alexandri III., praestitam dicto Papε a Duce SebastianoZiani, contra Frideri cum Barbarossam Imperatorem , a Papa Ducis Digito immissum

fuisse annulum aureum , denotando desponsationem , & superioritatem Maris; quae etiam solemnitas omni anno, in Festo Alcensionis Domini, adhuc celebratur , in qua Dux Navem Bucentaurum ascendendo, inter explosiones to mentorum , annulum aureum , stipatus

nobilibus Venetis, in signum novae desponsationis projicit in mare . Venetiae, Civitatem pulcherrimam

104쪽

eonstituunt illius Status ; honoratur Seinde Patriarchali jam ab ann. I 3 o. a quo Patriarchatus Gradensis huc translatus fuit, dividitur in 7 a. Insulas . Dicitur , quod ob furorem Attilae post devastatam Aquileiam nonnulli illuc se recepe rint versus annum q2I. & coeperint in

Insula Rialtensi , & postmodum in Vicinis aedificare domus , quibus tandemia multiplicatis, pulcherrima, & florentissima totius Europae exsurrexerit Civitas , in qua tamen Duces ad annum 8 Io. nondum habitaverunt; sed non adeo multum post illa tempora aedificata fuerunt Palatia , & pro Duce , & pro Episcopo. Cives sunt ditissimi, adeo ut una vice quidam inhabitantes offerre potuerint millionem Ducatorum , pro acquirenda nobilitate Ueneta. Palatium Ducis, Structurae, & aedificii mirabilis est : adest in eo Camera quaedam pluribus instrumentis bellicis instructa . Patavium Vetus Urbs est, cujus

meminit in AEneidis Virgilius, Patria G fuit

105쪽

fuit Titi Livii, & hodie numeratur inter celebriores Urbes Italiae, tam ob magnitudinem ejus , quam ob studium c lebre , & Universale ejusdem; item, ob celebrem Episcopatum , quem etiam possidere solent , nati Principes , & Ca dinales . Verona, etiam pulchra , & beno munita Civitas est, patria Catulli , ii die Sedes Episcopalis audit, Suffiaganea Patriarchatui Venetiarum ; uti &Patavium.

Respubliea haec possidet etiam Istriam , quae est quasi Semi Insula ad

Meridiem Carniolae; dominatur etiam reliquis Insulis in mari Veneto existentibus, versus partes Morlacciae, & Dalmatiar. Praeest etiam locis sit uatis ad brachium maris Catari, cum Budua versus partes Albaniae: Butrinio, Perga , Insulis Corsu , Cephaloniae, Zante, Paxu , Antipaxu, & aliis, versus partes Occidentales Graeciae, cum nonnullis in Archipelago, ct ad praesens integra Morea.

Insula Coris, in longitudine habe

106쪽

re poterit milliaria Germanica clecem, in latitudine quatuor , in toto circuitu

viginti duo; Civitas illius principalis , idem nomen habet ornata Sede Archi- Episcopali.

Insulae Cephaloniae , alias Samos , Melaeniae ; aut Noirae , sit uata sunt intra duo brachia marina de Patras ; in longitudine habere poterit quatuordecim milliaria Germanica, in latitudine octo, in toto circuitu triginta ; Civitas principalis idem nomen habet , cum Dignitate Episcopali , ibi etiam ordinarie residere solet Gubernator, seu Provisor , Nobilis VenetuS. Insula Zante, est ad Meridiem supradictae , medietatem tantum vix superat Insulae ante nominatae , nihilominus duos habet Episcopos, Latinum unum, Graecum alterum . Videantur Bleau, Coronet. & alii Authores . S. 6. De Statu Mediolanensi.

107쪽

pendet a Rege Hispaniarum , concessus eidem in seudum ab Imperatore , sicut& Civitas, & fortalitium Finalis. Dicto Ducatui praeest Gubernator, cum titulo Locum tenentis , & Capitanei Generalis Regis Hispaniarum in Ducatu Mediol nensi ; majorem videtur habere Authoritatem, quam Pro-Rex Neapolis, aut Siciliae , unde dici solet Regem Hispaniarum regnare in Sicilia , comite dulcedine ; in Regno Neapolitano , intercedente subtilitate ; in Ducatu Mediolanensi, accedente Authoritate . Mediolanum , Civitas principalis hujus status est, numeratur inter maximas Civitates Europae, sit uata est inter Adduin, & Te sinum fluvios, unde pro fluunt duo Canales versus Civitatem adcommoditatem ejusdem ; in Civitate est egregium forta litium ; Soepius Theatrum belli exstitit; & observatum est illam Urbem , bis, & quadragesies fuisse obsessam , & quater & vigesies, aut Per vim , aut per pacta captam fuisse, includendo etiam ultimam obsidionem factam

108쪽

ctam a Germanis anno I7os. Urbs aedi- ficata fuit a. m. 46 o. a Gallis Senonubus ampliata,a Friderico Barbaros a Sale superseminato excisa , restaurata ab A- .lexandro III. PP. Concive , habuit 'Malios a. Pp. Coelestinum IV. & Urb. III. Senatus componitur Pr dente, & duodecim Senatoribus Doctoribus, quorum tres ordinariε solent esse 'ex Hispaniis

oriundi. Iste Status comprehendit No- Varam, Papiam, Tortonani , Crenti nam, Laudum, & plures non ignobis Italiae Civitates, & Lombardiae nominatissima fortalitia. In Civitate Medio- 'lanensi residet Archi- Episcopus, de cujus Authoritate , & appertinentibus Vide meum Compend. Geogra. Eccles. confertur Archi-Episcopatus a Summo Pontifice nobili Concivi Mediolanetisi, qdebet autem talis petitio fieri solemniter per Legatum deputatum a Civitate ,

uti factum est ann. ITI 2. vacantω

109쪽

Episc. omnia benisicia eonsere Medio-

Iani .

I. 7. De Principatu Perimontano, O Ducatu Monferratensi in parte . Principatus Pedemontanus est in Dominio Ducis Sabaudiae , qui residet in Civitate Taurinensi , principali Status. Hic Princeps possidet partem Ducatus Montferratensis Civitas Ta rine n sis principalis Status Pedemontani est , in qua Aula pulcherrima, Archi-ει piscopatus, Universitas Studiorum , de propugnacula famosa defensa egregie in ultima Gallica obsidione ann. ITO 6. per Generalem de Thaun, Alemannum, qui postmodum fuit Pro-Rex Neapolis . Civitas Trinensis , Caput est Status Montinferratensis in parte. Dominus D. Sab.

I. O. De Sabaudia

. Habitantes in hac Provincia antiquitus cominati fuerunt Allobroge s

110쪽

Centrones , Latobriges, faciendo pamtem Galliae Narbonensis , & Celticae, postmodum constituendo partemVeteris Regni Burgundici , primitus Comitatus fuit , sed Imperator Sigismundus erexit

hunc Comitatum in Ducatum ano I I7.

ad favorem Amadet VIII.Hodie nuncupantur Duces Sabaudiae, Reges Cypri, quia Ludovicus Sabaudus duxit inUxorem filiam unicam Ioantiis Regis Cypri. Titulum etiam Vicarii in Italia, Sacri Romani Imperii , obtinent a tempor Amadet Grandis , seu Magni. Latitudo Ducatus Sabaudiae esse poterit ab Oriente ad occidentem Leucarum 26., & 18. a Septentrione ad Meridiem , incipiendo a lacu Genuensi, usque ad montes Separantes Delphinatum a Sabaudia. Statum Alexandrinum a Mediolanensi avulsum donavit Iosephus I. Duci Sab. Limites ejus sunt ad Septentrionem a Rhodanus , & lacus Genevensis: ad mrientem, Helvetia , & Pedemontium e