장음표시 사용
131쪽
1io 6 p E RATIONES puis dilutior fiat, destilletur tunc leni igne ex cucu bita, evibit solummodo aqua insipida, vix odora . Aqua in capitello instar roris haeret, nee decurrit statim, injecta igni ardenti eum exstinguit, & sammam non Concipit, Potata omnes essectus aquae, non vini habet. F. 2. Unde patet dictam primam fermentationem, seu reductionem frumenti in maliam, non dare spiritus ardentes volatiles nisi alia fermentatio accesseritii. quid o ; hoc verum est de omnibus leguminibus .
Mei aqua subactum in Mulsum, deinde vero destillarum ut iis priori processu, dax aquam inerrem .
s. i. Ir Elle sic parato ut in titulo describitur, ae.
Ira inde destillato ut in processu antecedente, exit aciua, in qua odor qui melli proprius erat, vel in floribus haerebat, unde apes mel collegerunt, Cette rum nihil omnino spirituosi, vinosi dicti eYhibet. Id demonstratur tribus argumentis processus prς cedentis, tale mulsum fit quintuplo vel sextuplo aquae, ut ovum recens adhuc sustinere possit, tum colatur per manicam Hippocratis , &hare est Mulsa veterum adeo celebris
f. a. Essectus & usus hujus experimenti sunt eadem , quae praecedentis processus, nisi quod odor mellis aliquantum emineat ; hinc quoque discimus quod substantiae vegetabilium ad summum subtilitatis gradum reductae ut est mel, non dent spiritum ardentem pee destillationem. A qua haec laudatur ad inflammationes& suffusiones oculorum curandas, tepidὰ applicata , laxat enim, resolvit & refrigerat; hinc multi in Gallus illam pro summo arcano habuerunt .
132쪽
Sub qua conrinenrur Proc. qo. 6 I. qa. I. qq. Α - nempe mentario farina drtata is subacta. ΑΙ. Farmentario mellis Ioluti is subacti , proe. 62. Fermoniario pomorum qI. Desti lario proc. ω. in spiritum ardentam ct acerum M. Destillario proe. I . in spiritum ardonram ct aterum I. Desillario processus 37. in spiritum ardentem o acerum og. I. U Ermentatio est mutatio in vegetabilibus pror ducta, per motum intestinum in ipsis excitatum, Cujus effectu sic liquor mutatus est, ut si destilletur, humor, qui primo eleva tur sit tenuissimus,pinguis, acer, volatiijs, per ignem inflammabilis, aquς permi- scibilis, vel sit liquor acidus, tenuis, minus volatilis, non itissam mabilis ad ignem, sed eum extinguenS. Fateor quide sic tantu fermetationis effectu describi, sed alia sine magni erroris inductione dare no possum. Nulla fit fermentatio nisi in vegetabilibus permotum intestinum, qui ab aditivis partibus, in fermentanda materia haerentibus, exeitatur.
Distinguenda est a putrefactione, quae quidem etiam est mutatio per motum intestinum particularum facta, sed effectus ejus non est idem cum fermentatione. Cu jus est duplex; vel enim humor exhalans per destillationem est spiritus vel liquor sic mutatus, 'ut in destillatione fiat spiritus, aceti, in his tantum distinctio fermentationis consistit. Ergo omnis fermentationis i effectus est duplex, nempe productio spiritus, vel ace- 'ti, ideoque quod vel hunc spiritum vel acetum non
Producit, non est fermentatio: adeoque tantum in Vmgetabilibus non vero animalibus obtinet, neque ulla alia arte potest spiritus ille ardens, acer , inflammabilis ad ignem, aquae miscibilis, produci nisi hac.
133쪽
12 OPERATIONE s. F. 2. Liquor vegetans fermentatus, ita ut spiritum inflammabilem in prima det destillatione, dicitur.υinum , si vero sic praeparatur, ut prima destillatione detaeidum, dicitur acetum, quod est liquor vegetabilis, per fermentationem productus, ut primo exnatans h morsit spiritus acidus. Ergo cerevisia, mel, farina fermentata dici possunt vina; sic succus uvarum vinum dicitur, & omnis succus vegetabilis fermentatus per destillationem dans spiritum vini, potest dici vinum,
se habere pollumus vinum graminis, ribesiorum, mororum, raparum, mellis &C. adeoque quod talem spiritum , vel tale acetum non producit, non esst fermemtatio, sic quoque, ut fermentatio fit duplex, nempe quae acetum , altera quae spiritum vini producit g. s. Fermentabile ergo vocatur tale corpus, quod actione g. r. ita mutari potest, ut evadat vinum, vel
acetum, & quia talis mutatio in solis vegetabilibus ob tinet, illa sola vocantur fermentabilia.
F. q. Fermentum vocatur corpus, quod fermentabili F. I. admistum, fermentationem seu motum intrinse-
cumg. I. excitat intrinsecus, promovet, auget.
s. s. Fermentabilia, id est subjecta F. 3. admodum
varia sunt, quorum quaedam communem operationem patiuntur, quaedam cliversam requirunt, unde in tot
classes fermentabilia dividuntur, quot diversi modi in
quibusdam requiruntur ad fermentationem; alium enim modum procedendi requirit farina, alium succi expressi. Sic triticum primo aqua pura humectari debet, & ita aliquamdiu stare ut aqua penetret, & triticum tumeat, tunc aqua iterum separanda est, & grana tritici in cumulum aggreganda & probe tegenda sunt, ut calor spontaneus oriatur in illo acervo, postea siccari debent vel aere aperto, vel in stru mento in hunc finem facto, denique in farinam conteri, tunc aquae mi steri&c. in aliis vero prius succi debent exprimi αιunc ad sermentandum reponi.
134쪽
mentabilia dici posse, ut sinapi, cepae &c. nam haec exhibent liquorem insipidum, faetidum , qui potius pro putrefactionis effectu habendus est. Ergo tantum ea sint sermentabilia, quae in destillatione dant vel unum vel alterum supra dictorum liquorum f. 2.9. 6. Praemilla hac doctrina, prima classis continet omnia semina farinosa, farinacea autem sunt Omnia semina, quae arefacta, in pollinem redigi possunt, &haec sunt triplicis generiS.
i) Sunt ex spicatis gramineis foliis id est cerealibus,
ut cicale, hordeum, triticum, oryza , milium, fagopyrum, & quae huc referuntur ob similitudinem, ut li-Dum , avena, frumentum saracenioam, phalaris, spelta, & omnes harum species subordinatae, ut semina mea lonum, Peponum, Cucurbitarum &similium. et) Legumina', ut sunt fabae, Pisa, lentes, ciceres,anonydis semina, phaseoli omnes, orobi, lupini , astragali, omnes denique plantae papjlionaceo flore , semine utcumque farinoso, &siliquosa capsula. ε 3 Nuces non nimis oleo , ut castaneae, avellanae,. juglandes, pistachiae, amygdalae , nuces C OS , &omnes his subordinatae species, hae autem prius nimia pinguedine sunt orbandae, antequam operationi huic subjici possunt, hoc fit exsiccando. F. 7 Secunda Classis continet fructus silposos, permaturitatem acido- dulces, ut sunt poma, pyra, baccae, Prunt , exceptis seminibus ad priorem classem referendis; item omnes bulbi subterranei, modo non sivi alca lini, veluti rapae, dauci, Pastinacae, cepae , allia &c. sunt quoque nimis succulenti, & sale volatili abundant alcatino, unde ad putrefactionem ma- is inclinant. Refer quoque ad hanc classem poma
limoniorum, aurantiorum, chinensium, ut & omnia genera cucumerum , mespilorum, melonum , me
lopeponum Sc. item fere omne baccarum genus Tomo II. FI ut
135쪽
II 4 OPERATIONE ' ut cerasa, ribesia, mori, sambuci, persica &c. g. 8. Tertia Classis continet omnes succulentas lact harum partes, ut folia, flores, caules, radices exceptis nonnullis facillime alcalescentibus, in quibus fermentatio verius in putrefactionem abit, ut est cochletaria, nasturtium, becabunga, sinapi&c. . F. 9 Quarta Classis continet omnes siccos expresisos recenteS nativos, ex omni vegetante imprimis clansis secundae & tertiae, tum & nativas plantarum lachrymas, salinas,aquosas, sponte stillantes ex vulnerata planta, ut succus vitis, betulae, juglandis &c. qui si loco tepido reponuntur, suscipiunt fermεntationem. Hoc videtur confirmari ab Helmontio, qui tractans
de Lithias dixit, se deprehendisse arborem heiulam , in fine mensis febwarii di initio mensis martii, stillare ingentem copiam liquoris, qui potatus conduceret calculosis. Id tentavit &Boyleus, observans recentem hunc liquorem conducere, inveteratum non; hinc quoque Hel montius monet, debere prohiberi a termentatione, ne a refrigerante calefaciens evadat.
g. Io. Quinta Classis continet succos praecedentis classis expresios, ab ipsa natura densatos & perfectos ut oleosos salinos: ut est mel, saccharum, manna , cassia,& omne genus succorum nativorum, quod non sit balsamum, hoc est gummi vel resina. g m. Sexta continet aquas quasdam fluviatiles, quae observantur in liquorem spirituosum abire, im
primisit aliquid injicitur illis, quod facile fermentat, vel si asservantur in doliis, in quibus quid fermenta- titii fuit, sic ut aqua proprie non fermentet per se, sed
per accidens. Iteratis experimentis pritannicis idem confirmari videtur, nempe aquaps, quae diu per loca terrestria fluxerant, in doliis receptas fermentasse, patet hanc aquam continui ne succos vegetabiles solutos and oords, in libello de Fermentatione, narrata nautis observatum fuisse, quod aqua, quam sub linea
136쪽
C Η Κ M I AE. II snea aequinoctiali hauserant, fermentationem iuscepe rit; Hesmirum, era nim spirituosa atmosphaera civ.ca dolia, quae illam aquam coletinebant.. F. Ist. In omnibus his requiritur, ut aptae sint adsermentationem, quando nempe e) matura, sic si sumsero xibesia, vel baccas adhuc virides & exprimo succum , ille vix fermentat; si vero sumo succum maturum, vix a fermentatione servari potest , sic succus uvarum immaturarum dat omphacium , quod non fermentatur , sed uvae maturae dant f cum fermentabilem; a)ut sinsnon uimis otiosa. moderate tamen , nam ii penitus oleum abfuerit, Mulla fieret fermentatio, uti etiam non fieret si oleum abundaret, sic amygdalae & taniculi semen non fermentant, nisi prius oleo ablato. ') Ut nonsint mmis austera, neo acida, Patet ex succis immaturis, sic tormenti ita succus non, vel difficillime fermentad , idem verum de radicibus, corticibus, lignis, herbis succo emarcidis. q)vi Vinisolubilia in aqua, hinc soli da omni fermentationi inepta sunt, eorum enim quae non solvuntur partes non Coucipiunt motum, adeoque Non fermentant, nulla enim sermentatio absque motu possibilis est. F. r 3. Fermenta sutar. Primo: Succi recentes vegetabilium maturorum facile sermentantium classis secundae,tertiae. Secundo: Flores recentes vini, cerevita, vel succi cujuscumque fermentantisi flores autem sunt illa materia superne innatans spumosa, & formam quasi crustae exhibens. Tertio: Ut Rhorum taces .Quarto: mel , manna, saccharum, cassia, & succi hujusmodi in spissati . Quinto pasta acida, fermentum pistorum di ctum, O, . Sexto Fermenta, quae ex fermentato liquore inhaerent cado, vel solio, norunt hoc Omnes Trio ι Polae. Septimo Album en ovi conquassatum in liquoribus fermentandis , nimium dilutis; hoc videtur ineptum assPrtum, cum oba Cito putrescant, sed artifices norunt, dum, quando liquor ob nimiam renuitatem de
137쪽
ri 6 OPERATIONES .llutionem non sermentare potest, admiscent illi auhumen ovi, nec mirum, nam in liquido nimis diluto. partes fermentandae se pollunt facile extricare dc avolare, tunc opus est aliquo corpore, quod partes has inviscando extricationem hanc prohibet, id autem commodissime fit album ine ovorum. Octavo: salina fixa, alcat ina& acida. Nonor Austera quaedam ut m lices tamarisci&mespila, ut&reliqui Ductus imma turi, quando succus sermentandus nimis dilutus esh. N B. alcatina salia neutiquam sunt fermenta, sed fer . mentationem potius destruunt, verum quando liquor ob usteritatem, ve dilutionem nimiam, fermem tam non potest, tunc haec salia admista promovent eandem, sed non addatur nimis: hine sumunt Cretam. oculos cancrorum, bolum armenam, si acidum abundae, ve soleositas abundat, ut in vino Hispanico, saltartari additur, & sic pro circumstantiis modo hoc, modo aliud in usum vocandum est. g. 14. Objecta Cla's prima praeparari debent, antequam fermentationi apta sint. I. Macerari debent
aqua tepida vernali, quum eo tempore omnium ΟP-tima sit, patet exicerevisia, quae tunc omnium optima sit, donec optime diluta sint, & grana jam satis
tumeant. 2. TunC verΛ iterum debent ab aqua i herari, in acervos colligi fere ad altitudinem pedis,& sic relinqui, donec calescant & gramina emittant, sc oleum attenuatur ad eam divisionem, quae volatilitas Vocatur. 3. Tunc cito siccantur aere vel igne , sed non urente, sed torrente, si enim nimis diu tor- Tentur,non succedit fermentatio nec spiritum dant.Sic ZIethopoei habeut instrumentum quod vocant den Eor, ad suffocandam hanc vegetationem & incrementum. Sic praeparata haec semina vocantur Malia 3 vel secundum Tacitum Fermenrum corruptum, tunc enim grana
sunt fere saccharinae dulcedinis, tunc haec malia teritur in sarinam, quae tunc dicitur Farina malia s Di
138쪽
doruς Siculus Lib. r. antiquitatem hujus operationis ostendit, vide & Herodotum. g. is. Subjecta Classis secundae si valde suoculenta sunt, sumuntur Cruda, conteruntur in liquorem crassum , si vero paulo duriora, tunc cocta Prius in aqua , Contunduntur, si plane succulenta sunt, succus sine conis lusione exprimitur, si valde carnosa sunt, radula in scobem rediguntur, tuncque exprimuntur; si rapae , cepae, bulbique alii, & similia adhibenda sunt, germinare prius debent, quod fit si coquuntur parum in aqua & tunc exsiccantur in calore, aliter putrescunt potius quam fermentant . Ergo ex hisce plerumque spi ritus fit ambiguus, alca linum inter & acidum: sic eY hi sce omnibus sic praeparatis fit spiritus ardens. F. 16. Subjecta Classis terti et recentia, diluuntur tantum in pultem modice crassum, affusa idonea aquae copia , scilicet si folia sint recentia F. II. Subjecta Classis quartae & quintae diluuntur tantum aqua pluvia, ut eam spissitudinem habeant , ut ovum recens sustinere incipiat massa, nisi sponte illa spissitudo adfuerit; si spissior, sermentatio tardior procedit, si dilutior, spiritus fit nimis debilis v. g. si ex saccharo, vel syrupo quodam, talem velim spiritum, diluo aqua ad illam spissitudinem, &tune admisceo flores cere visiae. g. 13. Ad subjecta Classis prima' sic praeparata
ut F. rq. aestivo tempore fermentum vix requiritur, hyberno vero tempore ut accelerent feruleia-tationem , solent flores cerevistae admiscere, pro ratione farinae a quadragesima ad octo esimcm, vel fermentum pi storum largiori ad buc copia, cui sacchari, vel mellis, vel mannae vigesima ad qua tragesimam partem, pro ratione frigoris, vel Caloris. Classis secundae subjecta s. r6. praeparata vix fermentum requirunt, s vero tempestas frigidior, vel fermentatio segnior procedat, paululum florum cea
139쪽
ris E e M T I o N P srevisiae vel fermeti vini susticit,uel etiam vini recentis . Classis tertiae subjecta aestivo temporemhil, hyemali vero paululum requirunt fermenti, S sic tunc mel decaccharum sunt optima.
Classis quartae subjecta vix requirunt fermenta, imo ipsam eorum spontaneam fermentationem tape vix compescere possumus, imprimis tempestas est paulo calida, &seuetus nimis maturi. Classis quintae Objecta aestate nihil, hyemo vero ad
singulas viginti uncias unam unciam. fermenti requirunt, plus minusve, prout tempestas calida & fructus maturi sunt, ne autem addatur saccharum, utpote nimis ad sermentationem Pronum .
g. i9. Vegetantia sic Praeparata, fermento suo admisto , immittenda sunt cado querno, fermentato ol imliquore simili vel alio quodam penetrato, loco tepido solo panno tecta reponantur, ut aer libere adire & cxire iterum possit, hinc spiraculum relinquatur . g. 2 o. Sic tunc commissa producunt l,revi haec
phaenomena. Primo : Oritur totiuS massae tumor, rarefactio, bullae, spumae, motus intestinus perpetuus, intans & vix coercibilis, ab Hel montio Gas S liestrenuncupatum. Secundo: sermatio pellicular crati, operientis liquidum fermentans, & per illam eructans materia elastica crepans perpetuo; haec pellicula est pciecipua causa fermentationis, facit enim ne spiritus
exhalet, hac quoque sublata fermentatio ispissime tollitur. Tertior consumtio successiva hujus pelliculet, hactenus flos dictae, praecipitatio ejus in tacem seu matrem mordicantem, sed tunc praecipitata, dicitur tax, tum pelluciditas liquoris supernatantis, ejusque
odor spirituosus acidodulcis, summe penetrans, Ve-Deuatus, mordens, tunC quoque eius sapor acido dulcis; hic halitus ergo caveatur, interficit enim, si per Dramen parvum attrahitur, & tunc iam fermentatio
absoluta est. Si liquor sic retinetur clausus, tunc incipit
140쪽
C H E M Ι ΣΕ . Mycooperari in suam matrem, eamque consumere, tum
dicunt vinum incipit maturescere, digerendo quam matrem, &taxis fit sal et sentialis, tartarus dictus. g. ai. Tempus ad absolvendam fermentationem requisitum variat pro varietate materiae, anni, temporis, loci, aliisque circumstantiis. Absoluta fermentatio cognoscitur ex phaenomiS F. 2O. datis: tun C vero vas clausum per aliquot septimanas est reponendum
una cum faecibus, alias fit vappa loco vini; sed si bene. servatur clausum in loco frigido, vinum evadit fortius & liquidius, quoniam sic semper Concumit suam matrem propriam, spiritibus ditissimam, quem acorem tum deponit, &mitescit, tartarus ad fundum deponitur, si vero farina ex malia sic praeparata. fit , illico debet destillationi committi materies , ad coercendum fragorem & molimina nimia vasorum. F. 22 Liquor sic productus vocatur Vinum, a quacumque materia fuerit ut F. 2. Constitit, ejusque autem effectus sunt hi. i) Vis temulenta sive ebrietatem concilians, quae in nulla aliare, quam in fermentata, na Mandragora & Cicuta aquatica potius stupefaciunt, a) Vis calefaciens, omnia enim fermentata, ubi in vinum abierint,calefaciunt,quamvis corpora frigidissima.
fuerint, ut Ribesia, Cerasa&c. 3)Inflamm 'bilitas&miscibilitas cum aqua. q)Confectio tartari , id est salis
essentialis plantae, qui in aquam, spiritum, oleum duplex , salem alca linum,& terram destillari potest. 3)Abolitio & mutatio coloris, odoris, saporisque specifici uti in Roremarino vidimus, utpote quod post fermentationem aliam aquam dabat quam prius. Itidem ex melle, aqua, Pane, farina, cerevisa proveniunt
spiritus inter se non distinguibiles; fic in Germania
uvae recentes dulces sunt instar mellis, uti& mustum, post fermentationem autem acescunt adeo , Ut vinum Rhenanum non videatur ex uvis tam dulcibus