Hermanni Boerhaave ... Institutiones et experimenta chemiae. Tomus primus secundus

121쪽

roo o P E RATION Esdum pulchrius adhuc cognoscitur remedium , imprNmis in pnsultibus nephriticis, videtur esse idem , sed minus empyreumaticus, qui ex ligno Gua jaco destillat , si commiscetur aquae &in Gonorrhaea, specie clysmatis, injicitur est summum Medicamentum , ipulceribus, pustulis, maculis. s. s. Oleum primum aethereum diureticum est, ca-Jefaciens,laxans,discutiens,emolliensianodynum,styinticum, balsamicum , Penetrantissimum, omnia immitia a putredine praeservans: si ejus guttam unam quis hibe-xit, lotium ejus habebit odorem & colorem violaceum,& quidem spatio dimidii quadrantis horae; idem erit 6

hoc oleo abdomen fricetur, adeo est penetrans Q iod diureticum summum sit, patuit, cum Phasemacopaei servus , sitiens valde , forte sortuna cum alium potum accipere non posset , incidit in hujus potum, & cum satis largum assumsisset haustum , nec primo aliquid mali animadvertisset , paulo post incidit in Diabeten largis limam, & malum per totam suam vitam sensit :hinc in Lue Gallica quidem purgat, sed vasa corrumpiti. Hinc homines structurae ad madum tenerae non ferunt absoue magno damno. Calefacisns. nam paucae ejus guttae frigus febrile optime curant in febribus intermittentibus ; hinc in frigo-κe iter faciens si sumit hujus olei guttam unam vel duas, frigus facile sustinet, & si quis in frigore eo inunxerit

manus & pedis plantas, non frigescent, nec crepabunt manus, hoc enim manibus & pernionibus vesperi inuncium, eaS sanat. Laxansis vix ullum oleum membra contracta & arida Post vulnera & fracturas immobilia facta , melius cumrat, si tricentur coram igne. Anodynum . quia calefactum, vulneri recenti impositum , aeque ac ferrum candens s stit sanguinem , si nervus punctus, semilaceratus, erosus, intolerabiliter dolet, di horrenda producit symptomata, admisso, hoc

122쪽

hoc oleo calefacto quantum fieri potest, in continens quasi sopitur dolor. Discutiens. nam in morbo frigido nil melius cum tua tumores duros; scirrhos glandulosos, affrictum , curat id est egregie discutit. Supricum. quod Chirurgi norunt, dum in maximis haemorrhagiis in ipsis exstirpationibus oboriundis sanguinem sistunt hoc oleo fervido, plumaceolis applicato;

ex hoc quoque fundamento suppurariones nimias pro hibet, & ubi haec promovenda est promovet eodem mo. do, interne cito purgat, hinc in herniis tantum nometa, acquisivit, nam simul a putredine Conservat. Salomitum. Nam carnes siCcatae linteo ab aqua , immerguntur in hoc oleum calidum bis, terve, de iis per aliquot dies suspenduntur , iterumque immerguntur, terque quaterque repetatur, tandem servari ponsunt, quamdiu lubet; sic Mumiae, fetus, insecta,prae parata anatomica , per saecula servari possunt absque ulla faciei externae mutatione, sed debent conservarEa pulvere, alias opacae fiunt.

- Quidam fortuito, loco spiritus, hujus olei assiim sidcirciter unicas duas, hinc incepit ita laborare Gonor rhaea, ut nec utinam nec semen Continere potuerit. g. 6. Posterius oleum, propter spissitudinem est minus tractabile, magis lentum, viribus medicatis nota ita abundans, cum spiritu vitrioli mixtum effervescit. adeo ut sepe flammam conci piat ; est interim proxime accedens ad prius. g. 7. Colophonia prior nempe F. 2. est aptissima condiendis rebus, , t succinum: si verb est frigidissi ma& in pollinem redigitur, est incomparabile medicamentum cicatrici faciendae in. partibus nervosis, membranosis & osse is , tape ea incredibiles peregi curationes, sumitur nempe Colophonia, bene cocta, Contrita in pulverem subtilissimum, de inspergitui sal rem membrano lis Sc nervofis locis, & fit optima ci-G a latrix.

123쪽

GO TI&NEStatrix. v. g. nihil difficilius sanatur osse tibice denuda to a cute&Pertosti οἱ emplastra enim tunc multa mala producunt, pollen vero hujus colophoniae inspersus loco laeso . superimposio linteo puro sieco, fit bona. cicatrix ,& impeditur earo fungosa& ossa optime defenduntur a pure & carne fungosa &ichore acri vulnerum; sic si in ulcere d iuturno semel curato timetur recidiva, inspergatur saltem cuti hic pulvis. N B. Si habetur animalculum quoddam, puta scarabaeus, ve uacertR, Conservandum, immergatur saltem

suspensum filo in colophoniam hanc, leni igne liquefactam leviter, tum accrescet ipsi crusta, hoc repetatur adhuc semel vel bis, donec ultima appareat crusta instar succini,&animalculum haereat in medio, &con servabitur hoc modo per multa secula. g. 8. Oleum illud aethereum diu asservatum fit iterum perfecta Terebinthina, nisi quod tunc se iritum acidum perdiderit. f. s. Hinc discimus i) salem volatilem acidum omnibus vegetabilibus balsamis adhaerere nativis. r huno cum balsamis in oleo posse dissolvi, ut appareat unu ni corpus. 3 mutationem balsami in oleum, expulso acido &resina. balsami mutationem in resinam, expulso oleo & acido. actionem salis in resinas, balsa-mOS, Olea, PiceS, Pro modulo, quo augetur ejus vis. 6 cur natura dederit balsamos omnibus arboribus hyeme virentibus, plus minusve,& quomodo hyemali tempore olea mutentur in balsamos, v. g. in Taxo, Arbore Vi-'tae, Buxo, Sabina,Junipero, Abiete, Pino&c. facile enim conservat balsamus: hinc, quia illi inviscatur spirituaacidus, omnia a putredine conservam, cum spiritus V. aliis avolet, illae arbores manent semper in eodem sta

124쪽

PROCESSUS TRIGESIMUS QUARTUS

Spiritus is oleum ex balsamis siccis, paer animalia colle sis ML G: Cera, qua es unica ata latibus balsamis .

g. I. Era flava naturalis est sudor oleosus plantae, citi minima copia in superficie extrema florum vel soliorum pIurimis punctis , vi Solis eductus & instillatus; & ab apibus collectus. g. a. Scindatur in fragmenta tam exigua , ut collum retorte intrare possint, his impleatur retorta vitrea ad dimidium, mox leni calore funde , ut penitus liquescat, tunc superassiunde arenam siccam, calefactam, puram ad collum usque,applicato recipiente cum luto communi, & fiat destillatio ex arena. g. 3. Primo ignis gradu adscendit spiritus acidus valdὸ istens, ingratus, similis admodum spiritui processus 3o sed ingratior. F. q. Aucto igne ad summum , tota denique cera adscendit instar olei, in frigore concrescentis instar butyri, sed hoc plerumque album est, vix mutato pon dere, sed mutata ex tenaci in frigore concrescente materia, informam balsami. γε, s. In quo butyro hoc singulare est , .quod quo sit pus destilletur, eo fiat limpidius, contra naturam re-iquorum in Chemia productorum, quae eo plus siccantur , quo plus destillantur , adeo ut haec Cera ter vel quater destillata , fiat instar olei terebinthinae; ergo igne mutatur ex Corpore minus fluido in magis fluidum, neque inspicitur tam facile, sicque evad it oleum laxans, emolliens, . anodynum αHujus rectificati olei usus & fructus sunt incomparabiles, & similes oleis expressis ex seminibus v. g, amyg datis, atque etiam utcumque accedentes ad oleum te rebinthinae et thereum; hinc hoc oleo mirifica pret stamtur, tum gutta una olei aromatici cum scobe ligni san-

125쪽

tat mi fit coloris rubri, quod divinum est remedium asspapillas fissas mammarum, ubi quis simplici laxatione

eget; item in affectibus cutis ex arid ita te, ut ad manus, vulgo vinterhanden: quum setor prius per aquam ablutus est, aptus est ubi artus rigidi sunt sanandi , vel ubi humores sunt attenuandi, est enim omnium oleorum blandissimum, ubi sic paratur. In Galliis experti sunt summam hujus utilitatem in indurata alvo, immanesque dolores Causante, si abdomen bene eo inungatur, facit enim fibras laxas, & Rces Commode exire. De natura cers est, si diu aqua coquitur, semper nova reaffusa, albescere, videmus ergo totam ceram posse adscendere sine relicta 'ce, ac Camphora.

PROCESSU s TIGESIMUS QD INTUS.

s. r. QVmitur sacchari candidissimi, crystallini, sie

O cisimi, in pulverem redacti tenuissimum uncia una olei essentialis drachma dimidia vel dia .chma prout oleum tenacius est vel minuS; in mortatario vitreo diu admodum & exactissime terantur , tuncque vasis vitreis exactὰ clausis asserventur permultos annos in usus medicatos , inter terendum mortarium claudatur linteo, ne fragrans ille odor olei avolet. s. a. Hac arte olea extempore saponacea fiunt seu aquae miscibilia , adeoque omnibus humoribus, retentis interim viribus nativis: nec obstat pervulgata sententia, faccharum esse adeo noxium in nostro CODpore, cum crediderim esse saponem optimum , nam converti potest in spiritum, acetum, Soleum, quae tunc singula sunt optima remedia . g. 3. Adeoque olea evadunt omni usui medico aptissima, portatilia , & extemporaneis medicamentis

126쪽

- . , , C II E M δ AE , os conficiendis bona, si alias ascalicis permiscentur , abeunt quidem in saponem, sed amisso omni fragranti stimo odore &sapore, quod hic non fit. Maximum hoc habet usum in praescribendis sormulis, ubi olea vel supernatant vel fundum petunt, nam fit mistio, si diu

Cum saccharo conteruntur. Illud praeterea mirum habet saccharum, quod mistum cum oleis, illorum vires Non enervet, quod tamen alcalia iaciunt, sed potius exaltet sic si oleum iterum volumus habere segrega-ttim, affundatur saltem aquae tepidae q. s. fiatque destillatio per retortam) v.g. Si volo aliquod cardiacum,

tunc sumo olei corticum citri, aurantiorum, cina mo- ana guttas tres, sacchari uncias duas, contero dium mortario, admixto tunc syriapo hermes &a quac namomi, optimum erit cardiaCum . g. q. Intelligitur hinc, 1accharum habere vires pre stantissimas in oleo, nempe conterendo dividit ea adeo, ut quasi vere fermentent cum illo, neque sac- Charum vires oleorum minuere sed potius exaltare

potest ι hinc Antiqui olea simplicia melli commiscebant, destillationis ignari. Hinc scimus saccharum elle quasi subterraneum saponem, qui olea reddit sa-POnaceti ergo inepte saccharum inter medicine inis

Commoda recensetur, quasi pituitam generaret, ubie Contra nimium resolvat, laxet & attenuet. Cum vero nimius ejus usus semper noceat, quod de saluberrimis rebus verum est , nam cum adeo resolvit, dentibus & nervis est infestum, homines macilentos redia i , pueros ad Rachitidem disponit. Nullum igitur

est corpus vegetabile, cujus naturam determinare di Diicallus est, quam saccharum, nam ad ignem funditur,ma qua solvitur, & quod magis mirabile, in crustallos concrescit si vase clauso destillatur, dat spiritum acidum, si igne aperto Comburatur, est totum inflammabile praedominante oleo, aliter dat spiritum for- diluimum inebriantem, adeoque dici nequit sal, nam i igne

127쪽

ros OPERATIO ME signe comburitur, neque Oleum, nam aquae miscetur . .eque substantia saponacea, nam sales saponacei raro, in fermentationem adiguntur.

PROCESSUS. TRIGESIMUS SEXTUS .

Foras medicari ex Euo echaro.

r. i. Ume Elaro cchari cujuscumque drachmρmo unam, salis medicati Tachenti drachmas duas, haec duo conterendo in mortario uniantur, a Dfundantur dein aquae stillatitiae fermentatae de illa planta unde eliosaccharum habetur, unciae sex, faceYactam miscellam' i . .

Hoc summum est quod ex plantis desiderari potest ;sal enim sive ex hac sive ex alja planta fuerit, parum discriminis est in virtute specifica, sed oleum totum specificum habet in se, cum aqua, spiritu &c. spiritus est enim oleum subtilissimum factum per ignem, sic omnia habentur simul, v. g. Recipe olei destit Iati feniculi uitas sex, sacchari drachmam unam, affunde aquae liniculi uncias octo, hic parum refert quem salem sumas, cum sal faeniculi sit nimis pretiosus, hinc substis tuatur ejus loco sal v. g. Cardui benedicti, sic optimum habebis medicamentum contra Colicam flatulentam a frigore: si hoc ita feceris cum oleo sabinae, habebis optimum Emmenagogum , & sic de reliquis . . 's. 2. In mistura, hac ratione Pr parata, vires concentratae & quam maxime singulares plantae habeniatur nam aqua elementalis vires non variar, neque terra; hinc si aromatica habetur planta, ejus oleum vires proprias habet, 'sal autem est idem in omnibus ;adeoque nic habentur omnes Vires concentratae Plantarum , quarum usus medicus practicus est egrestius, utilissimus , commodissimus & potentissimus .

Si specifica vis cujusdam plantae desideratur, natura ς plantet

128쪽

g re E M 4 AP. Iorrtantae cognita describi debet. via. si novi quid men thavaleat ad vomitum impediendum, talis mixtura opti

Hel montius pater postquam dixerat, medicamenta Chemicis excogitata esse, quae Omnia peregrina dissolvant, & fibras nostras Corrobrant, tunc dicit porro, si ad haec non possitis pervenire, satis erit si habueritis salem oleosum, easdem enim fere habet vires, & si oleum cinamomi cum suo sale poteritis conjungere per circulationem occultam, nacti eritis arcanum: ad hoc imitandum ego feci formulam hanc, cujus virtutes Promerito extollere non possum, sed data occasione ,

quilibet experiri potest. F. 3. Varia est horum potuum dosis, & sumendi

Opportunitas, adeoque sumatur omni hora, vel omni semihorio uncia climidia ad unciam, vacuo ventriculo,

sed usus regularis ex Circumstantiis petendus est; &sic habebitur medicamentum motum blande augens , omnibus liquoribus nostris miscibile, & saponaceum. Si volo per omnes vires unius herbae aliquid in medicina eisicere, utor haC praeparatione. Si primo v. g.

velim habere potum. febrifugum ex Absynthio, vel Carduobenedicto, sumo Absynthii Elaeosaccharum , admisceo salem Absynthii & aquam stillatitiam ejusdem tunc hora una vel a itera ante paroxysmum exhi-heo singulo quadrante horae, Cochleare unum, vel duoehujus potus, dum aeger in balneo sudat, &sic expectat febrim, & hac ratione curantur omnes tertianae nisi

malum radicatum sit, & febris orta fuerit ex causa scirrhosa vel suppuratione &C. Secundo. Si lumbricos in stomacho & intestinis volo necare & expellere redigo oleum stillatiliumTanaceti in Elmosaccharum, addo aquam stillatitiam ejusdem,& salem Absynthii, quia non tantus habetur ex Tanaceto, si minus gratum, sed magis effectivum habere volo , add o extracti aliquam portionem & sic propino.

129쪽

xo8 OPERATION EsTertio. Sic contra insultus hystericos mulierum eum palpitatione cordis a fluxu spirituum perturbato, in vir ginibus chlorosi laborantibus, & in gravidis ex cinamomo, vel cortice citri similiter praeparatus potus, &omni biliorio diei exhibitus, vix unquam fefellit Quarto. Si sit colicus dolor flatulentus frigidus, &tempore pomeridiano infestet, potus talis ex oleota, niculi optime juvat. Quinto. Ita si potionem diureticam habere volo pro expellen d is armulis,sumo oleum terebinthinae,& facio iude Elarosaccharum,quod tamen dissicile fit, solo tune in ejus propria aqua, i tamen quia nimis acida est, ad do aliquid salis, & sic optimu habetur medicamentum.

PROCESSUS TRIGESIMUSSEPTIMUS.

aatfami odorari ex oleis stiliat iriis eum Cera , ' vot

s'. i. O Umatur pomati purissimi uncia una, cera I albae drachma una vel duae, olei essentialis cujuscumque drachma una vel media pro diversitate pretii: liquefactis igne leni stimo duobus prioribus in

vase vitreo, admiscetur oleum, aut sumatur portio

E Osacchari, in qua quantitas olei sit eadem, similiterque permiscetur, haec dum frigore coagulata sunt, quod cito fit si vas aquae gelidae immittatur, tunc vasis terreis, plumbeis, stanneis, vitris puris ben8 clausis,

asserventur.

In Italia ex mero oleo maceris, ita diluto, fit tam crassa massa, ut instar pinguedinis appareat, id est non meliusquam cera. Et sic habentur spiritus plantarum genuin i oleo & sali mixti. g. a. Quum balsami hi inserviant summigiis gratis 8e spirituum raefectionibus, seligenda sunt olea, qua operae pretium mere utur, quibusque conciliari. potest' i color,

130쪽

C H E 2U I PE. Ioscolor, coloris ipsius plantae quam maxime similis, cujus oleum essentiale balsamus fert, ut si rubrum velis , admisce paululum cinabaris; si ilavum, paululum croci

EcC. nam riard interne dantur.

Olea stillatilia huic operi propria sunt, Cinamomi, corticis Aurantiorum , Citriorum, pomorum Chinensium, Carb ophyliorum, Lavendulae, nucis Myristicae, Maceris, ligni Rhodii, Majora nae, Melissae, Crigani, Rosarum, Jasmini, Cedri, Liliorum alborum, Philadelphi Athen l, cujus odor elegantissimus est, balsamus Peruvianus albus, opobalsamus, quae non destillantur nec oleum nucis Moschat . Ex hisce fiunt balsami extempore, reliqua ex pretia olea tanto labore digna non sunt v.g. in Casu a poplectico prς scrjbendus est halsamus Pr paratus v. g. ex oleo dest illato Ruthq drachma una, sacchari drachmis duabus cum cera pomatoq. s. in hystericis Recipe cerae, pomati, olei lavendulς q. s SC. F. 3. Primo: ut fiat color ruber ad unciam unam balsami etiam admisceri possunt gr. q. gummi Laccae scum grano uno salis ammoniaci in exactissimum pulverem contriti, tunc nec mutabitur odor nec sapor hal. iami. Secundo: ut fiat color viridis ad unciam dimidiam admisceantur grana decem succi Rhamni Cathartici inspissati, vel etiam grana octo crystallorum Veneris Tertio: ut fiat aureus ad unciam unam misceantur grana quatuor guttae Gambae contritae cum grano uno salis, ut gummositas auferatur, &pulveriori possit, vel admisce radicem Curcumar.

PROCESSUS ΤRIGESIMUSOCTAVUS.

Farina si eum aqua subauasit, is absque pravia desiliarur

fermenratione, dat aquam inertem.

s. r. RAE AItae δe farinae cujuscumque frumenti ana XI. q. pl. subigatur cum aqua tamdiu, donee