Hermanni Boerhaave ... Institutiones et experimenta chemiae. Tomus primus secundus

191쪽

i a D P E A T I ONE saqua. ceto, oleo expxesso, &destillato, eum spla tu vini vulgari , curiale me; hic nunc nestio ut re iarius quid heri posse, nam quatenus ex vegetabilibutqui lem producitur . mutari potest serὸ pro libitu. De Elixiribus Ad Eli iNs si untur duo, corpora, nempe Aloh& Myrrha, quae dissicillime volvuntur, Crocus verbiacile. Dixerunς Veteres ut Ephesius Rutas, Paracelsus, ex hisce tribus fieri optim messicamenta rhine pirulas Rumi, hinc Elixir Proprietatis paracelii. quod hic serὸ ubique laudat in libro De Vita. Longa .& ni it aliud est quam haec tria in unum homo ea neu corpus redacti ' Proprietatis. v at, quia id neum putat probals P vi . . si1 Faciam h Elixirope aceti a ope olei ta rari per deliquiu superatandendo aquam Cariophyl-Iorum. D) Cum spiritu vini rectificato. Cum aI-cohole. quod tamen non aded fortς quam anteqedens

denique faciam cum tartaxo tartarinto, tunc rurrha& Aloe solvuntur penitus, sed tune coquo cum spiritu vini xectificato, tone Elixit non est alcati nec acidum, quois idem fieri. potest cum aqua Cari ophyllorum,unde docebimur, quomodo eaedem res in varia productione. solvi possint per. varia menstrua.

PROCESSUS SEPTUAGESIMUSQUINTUS

e. t. A ccipe Aloe Myrres in pol l inem re arum.

o. ana pro lubitu, Croci dimidium, alias est nimis pretiosum medicamentum, neque spiritus, qui

192쪽

e Η ae M I ae. 'treliqua solvit, meest tantum de Croco solvere: alia sumitur quali ς opia cum reliquis: affunde spiritus aceti sortissimi duode sum vel vige plum, ebulli ni simul per is horas in Diau alta iit simpliciter vitro clauso, per aliquot diςs an προre, frigefacta e fland tur tinelyra purat uvi struptur cum iisdem ingredientibus integra cum tunc ulterius possint solvi non soluta.

eo omnia ingrediςntia solum sunti exeeptis faecibus ergo pos*mqs illo inuoco spiritus sulphuris per Campanam . quoniam 4S hoc Aloe R Myrrha comburitur ,

dum catasticum figat massas illas. Crollius φnim prius digerit species spiritu sulphuris per campan*m & tune affundit aleohol, sed tunc vigesima pars non sui itur,& reliquum mai et instar caryonis ad fundum, unde videmqs duod acidum illud hceti melius sit, ytpote

Vox Elis; ν denotat 4rabibps Ma num auxilium i& fiunt ex metallis, vegrtisilibus & animalibus. M prietari si, quia proprium vitae humφnae . Helmontius Croti tym corrigere volens, vult species debere digeri in m ggno vase i donςc coirent Per se, tunc debere adfund i aleohol, vel aquam cinamomi, sed tunc quoque species sunt combustae, videtur mihi mutari deberi Elix tria proseopo Medici . s. 3. Poterit igitur hoe Elixir Hos supplere praece dentis, in morbis debet sqmi, usu aleati, putredo , bilis viscosa &c. n turam laxanti qui morbi ex praximedica petendi sunt Α de ueς venit in peste adunciam mediam, haustu aquae calidae vel cireuid tenuis, sudorem tunc excitat, hixat optime viscera ab dominalia ad drgchmas duas *mptum, ad gangraena s Sc putrefactiupes in ore calidὸ applicetur, ut &in omni scorbulo putrido, ubi gitaivae putrescere i nςipiunt, est enim aeidum aromaticum oleosum, hinc

193쪽

έn libribus benigilissime purgat, appetitum emitat &e. h. sunt vires verae a

hIlxiν σνοργι talis Opa Athali ct Aqua stiliMitia aromarida os. r. TIsdem speciebus plocessus praecedenti affunde 1 oleum tartari per deliquium q. s. ut fiat pulticula spissor, digete per M. hora n vitro, vel vase liti mili lati fundi, dehi leni igne parum ebulliat materies. donec sere siccata sit, exponatur aeri subterraneo, ut iterum per deliquium fluat, digeratur rursum, done leniter siccetur, &habebitu malla: vel immitte eandem speetes uita cum oleo tartari per deliquium in phialam altam, & leni igne digere per 3 o. vel D. dies, Cernes materiam totam fere sine faecibus dissolutam e G

se in massam homogeneam. .

F. 2. Praeparatae se materiae affunde Croci partem cit.

midiam, alcosolis alcati sati ad eminentiam quatuor vel quinque digitorum, bulliant leni igne per zq. horas;& depositis tunc fecibus, habebitur Esixi r quavitum:' s. i. Hujus vires sunt eaedem , quae praecedent is,quoties , contraria causa morbi iidem oriuntur, id est: quo

ties acidum vel auste sum praedominatur, &tum morbus requirit vim aperientem, attenuantem, tu ratem, stimulantem , laxantem , purgantem , diureticam sudoriferam, vulnerariam Sc in morbis vero ub I humores soluti siliat, ut in peste, haemorrhoidibus, flu- Tu me iasium &c. pessimum est.ls. q. Si vero loco alcoholis aqua aliqua aromatica affundatur, cumque ea ebulliat, omnia habebuntur eadem, sed remedium longe plus purgans & solvens,& virtutibus ipsius aquae impraegnatum. g. s. Vel loco aquae simplicis si sumitur conobata

vel termenta, habobitur Elixir specificum juxta natu

194쪽

eam illius plantae, unde aqua. Ga edinta est, eli

gituli, prout indi tio jubet. . . s. 6. Erit purgans si addantur purgantia convenientis, tunc drashma una purgat plus, quam alias drach - equatuor, ii cum solo alcobolestat, sudoriserum, si cum Theriaca vel simi li sumitur, diureticum; os suc-' cus expressus petroselini, vel millepedum, admiscetur, vel porus quidpm calidus.

g. r..T Isdem speciebus cum alcali, assundatur duode , I cuplum spiritus vini rectificati, ebulliant 24 horis, & habebitur Elixir quaesitum. g. a. Vires iunx eaedem, nisi quod minus purget quam si cum aqua praeparatur,insecilius iudex; yires tamen sunt praestantiores, uuam si cum alcoholeia i , quia al-Cohol incrassat liquissa, & solida constringit . Hinc Contra opinionem aliorum, tincturae, quae ςum alcOhole fiunt, non semper sunt optimae, ideo hic procesi sus dissert quam maxime ab aliis, est enim quasi balsa mus vel oleum crassum, cum gummosum, resinosum, salinum, hinc simul soluta adsint, hinc quoque illud cum alcohole semper est pellucidius & tenuius.

PROCESSUS SEPTUAGESIMUS TAVUS.

'ν . . . . , . . ' .

s. I. R Cci pe Aloes, Myrrhae, intepuissimum poti linem contritae unciam, O et tartari per deliquium uncias quatuor, digerantur per et q. horas in vasculo humili de lato, ignem sempex augendo vel linquendo, donec siqcata si maperies, aeri sub

195쪽

iν4 OPERATIONE ., . terraneo exponenda,ut perdeliquium fluat,quq l ique a- . a massa iterum exsiccetur tunc praeparata est materia.

s l. Praeparata sic Hateria immittatur phiales a liae . addatur Croci uncia media, Alcohol ad excellunt A. ve, . digitorum,ebulliant lente per il horas supernatans materia frigefacta,& sel aiata,est Elixir Alcoholi Eatu. . 3. Hujus vis est admirabiliter penectans periens. resolvens, attenuans, stimulans, laxans; sed minusquam praecedentia purganti intehim sudorifera ; diu- retica j ided convenit iti omni morbo ι ubi vis balsamica be simul antacida requiritur, ut in scorbulo

muriatico, pallore virginum , leucophlegmatia &c. si datur cum syrupo conveniente a drachma media ad drachmas quatuor. In curandis ulceribus sine emplastris ab omnibus laudatur, ut mucosa, ichorosa.

id est si ichorosum liquotem ex vasculis lymphaticis

ruptis stillant: interea quoque pusulenta ulcera conservantus, & sanantur eodem medicamento. Conservat cadavera putredine . ut balsamus Veterum; si vero ulcus est mundius eum aqua dilui debet: & sie

ex eo possumus facere medicamentum esca aroticum ιν detersivum; mundificans, cicatricitas , consolidans.

ideboue curat pessectὸ pessimas fistulas, si potest ad earum tundum pertingere. . .

Mine Piactiei dixerunt fere omnes. se velle P

tius carere omnibus quam hoc, & nemo, quin eo utatur ad ulcera bantiquissima; & ad. caries ossium .

ideo Russus Ephesius suas pitulas ex his consecit ingredientibus, quibus ab omni glutinosci liberabat corpora, sed eum vellet haemorrhoides eo curare, erravit; nam excitabantur eo plus ab Aloe; sed nec hoc mirum, putabat enim illas a glutinoso ostri. Hel montius dicit ad vitam longam requiti abstersionem form-Ienti, impegitionem putrefactionis, & excitationem spirituum vitae r & porro dicit , solam A loesi esse uni sum Purgans, ergo faeces abstergit; Crocum excitare

196쪽

, c: AE p - ι A. iνs spuitis vitae. est enim admodum exhilarans , unde interdum ab ejus nimio usu nomines hilaritaxe mortui sunt i id dicitur de quodam , qui dormivit saltem super sacculos Choco plenos a Myrrham dicit optime putrefactionem arcere, quum AEgyptii ha sua cadavera, ad conficiendas muritas , donάlunt sie ut singula ad lonEevitatem faciant.

ι. I. O I ad materiam praeparatam lom Olo Tartario per deliquium, sumseris liquorem Tartari Tartarisati, in omnibus isterum eadem obstruans , habebis aliud Elixis , in i ita species pene dissoritae sunt, hine lanae crassius & magis putredini adversum, si vero aliter fit, titustura quidem est tenvjM & ml-vior, sed interim non melior, licit malosi pretio

vendatur . .

s. l. Si Ioeo Ascholis sumatur Aqua quaecumque stillatilia, fiant omnia eadem, habebitur vilissimo pretio nobili stimum illud Εlixix, de eujus viribus etiam ante. : unde horum Elixirium usus tutior est ι & Rores impensas requiei t & cautelas ι

PROCESSUS OCTUAGESIMUSPRIMUS.

oxis ops 'Tanari stetenisari I. iterum loco praecedentium liquorum, spe-O cies eaedem eadem ratione tractantur cum

Liquore Tartari regenerati, habebitur aliud pulcher timum Elicr

197쪽

I 6 o P E R A Υ Τ Ο N E s . a. Hunc in finem accipe Aloes, Myrrhae, Croci ana mediam unciam, iliis in tenui iamum pulverem re laetis, superas unde liquorem tartari regenerati,chulliant med io quadrante horet, erunt quod mirabile est ) omnes fere species resolutae, affunde alcohol adoxcessum trium digitorum, ebulliant spatio media horae in phiala alta, paratum erit Elixir omnium optimum quod sperari potest medicamentum, sine magnis impensis & sine magno labore.

PROCESSUS OCTUAGESIMUSSECUNDUS.

F. I. 1 A Ccipe Aries, Croci, Myrrhae ana clam R. unam, fiat pollen impalpabile, effunde inthialam altissimam, quo altiore. melior, superassum de oleum tartari per deliquium acerrimum & purum , stent indigestione lenissima, vase heraeetice clauso , spatio trium mensium, orietur liquor quidam instar ah biolei supernatans, tum assundatur alcohol alcalisbrum ad quatuor digitorum excessum, fiat iterum dige. stio lenissima spatio trium mensium, simili calore, tunc

peractum est.

g. a. In hoc Elixire hoc singulare est, quod' quasi mιis volatilis aromatici odorem conciliet, quare est vim tutis penetranti ssimae; std ego praecedens praefero, nata quartanas & tertianas perfeAe curat, ubi in hac Praenparatione species adurantur.

PROCESSUS OCTUAGESIMUSTERTIUS.

Desillario Euctri, fati suseisi, in Aquam, virixum acidum, Salem, Oleum duplex is Colophoniam.

s. r. o Ecipo Succini in fragmenta majora Contulia . q. v. hoc reple retortam ampli colli usque ad duas

198쪽

duas tertias, supera funde arenam puri stimam fere usique ad collum , applicetur recipiens amplum, in situ fere horriZontali applicandum, tu enim vapor amittit paululum vim suam, fiat tum ignis arenae tam validus, ut incipiat madescere recipiens, & lente itillare guttaliquidi, pergatur hoc igne donec eodem prodire desinit liquor ille primus aquosus, spirituosus, acidus. g. 2. Augeatur tunc ignis eo usque ut iterum prodire incipiat liquor, atque fumi apparere albi, vasque recipiens paulum calescere . sollicite tunc continuetur hic ignis gradus, quamdiu liquor prodat, alias vas utcumque magnum finditur. Exibit odeum pellucidum, substa. vescens, penetrantissimum fere instar petroici,ad finem vero Collum retortae e recipientis occupabit sal albus, pellucidus, forma fere solida, qui penitus acidus est. F. I. Auchorursus igne oleum prodibit atrum admodum crassiim,quod si validissimo tandem igne urgetur, ponderosissimum est, in fundo manebit crassa quaedam materies, tenax, instar colophoniae. F. . Habetur sic demonstratio salis acidi oleos sorma sicca resolutio Succini & vitrei fere corporis, in aquam, spiritum, salem, oleum duplexi noscitur simul mirabilis natura hujus corporis, quod vegetantibus proximὸ accedens, fossilia simul aemulatur.Si rectificantur haec olea habetun oleuSucci ni vulgare, jus vires notς sunt.

PROCESSUS OCTUAGESIMUS QUARTUS.

De Putrefactione Huarabilium , que variis essectibus.

F. I. rides, reCentes tenerae cujus runque naturisive

V alcat in , sive acidς plantet partes non ligno',in RCervum congest iu multa copia sibi incumbanticopresiς corpore quodam imposito, vel per materiam sibi in-

Cumbentem, loco calido, aere aperto non vasiS clauso,tuc Prim. illa ejus pars quet in meditullio acervi habetur, Mncipia sua sponte calere,&quidem intra tres dies,qq;ac

199쪽

a 8 O P E R A T I D N E Scorpus humanum,& successive fervere intra tertium &Octavum plerumque diem, tandem fere e illi re, si herbae satis oleo fuerint, satis cito: est regula universalis, nec excipitur cujuscumque Characteris herba. Experimentum ipse cepi in Portulaca, Acetosa pratenti Sc. unde ex frigidisjimis ignis spontaneus excitabatur. Sqpe flammam concipiunt, uti maximo cum damno docent interdum acervi faeni, quando nimis humi it i congesti fuerint,& haec est generalis naturae lex,

unde mirae mutationes.

F. a. Sic tractatae, qualescumque fuerint herbae partes , intoleris bilem talorem Conci Punt, saporem qiae putri dissimi cac averis, omnibus Ecet natura diversissimis

Conam me m. 'tandem vertuntur in pullaceum crassamentum. fi lidum instar stercoris humani, & saporis instar carnis putrefactae. F. 3. H qc fax si illico retortae clausae commissa destillatur, dat aquam, in qua abundat spiritus urinosus, illi animalium quam simillimus; si urgetur paulo plus, pr dibit sal volatilis alcat inusis: oleum faetidissimum volatile , ut in Sinapi vidimus: hoc vero est multiplex , vel levius, vel ponderosius, vel magis, minusve volatile, perfecte ut ex animalibus; faex vero remanens exusta igne aperto, ne granum salis fixi retinet: quod para doxum quidem sed verissimum, etiam in illis, qua ali-σs spiritum dant acidissimum , putrefactione vero dant spiritum alca linum, uti in ipsa Acetosa pratensi expertus sum. Et hoc est persecte coutrarium fermentationi, tunc enim herbae semper, nonnullis exceptis, ad validum ignem sal manet fixus, nec talis emcacia ulla se mentatione, nec alia digestione produci potest.

g. q. Spiritus hic ex vafis altis, lento ignis grada rectificatus, magnam dat salisalca lini volati lis oleosi copiam, ita similem illi ex animalibus ut vix distingui

queat.

e. -Hine nosciturPutrefactionis & Fermentationis

200쪽

diversa ratio , quoad subjectum, causam&effectus irFermentatio enim obtinet in solis vegetabilibus, Putrefactio in animalibus de vegetabilibus. ) Ratione Causae, Fermentatio requirit dilutum liquidum, Putre factio solum corpus vegetabile humidum viride. I Ratione effectus . dum Fermentatione producitur spi ritus acidus de manet sal fixus, hic autem Omnia redduntur volatilia&alc lina, nec ullum granum salis fixi manet, ergo omnis vis singularis hic penitus destruitur. E: G: sume Acetosam & Cochleariam , diversissimas natura herbas, sed tracta ambas hoc modo, fient ambae. quasi essent eaedem. Novimus hinc porro Putrefactionem vegetantium constare, fervore, & fere ebullitione, tuno Sc eam esse fortiorem effectu fermentatione, Certe ille motus, qui potest emcere ut heria ebulliat, & stam mam concipiat, debet esse validissimus, id est major Fermentatione , nam si gramen sino sermentare, educo spiritum insam. mabilem, sed si sino putrefieri hoc modo, urit instar ignis. Causa Fermentationis est interceptio aeris, vel ejusdem motus interceptus intra partes viscidit : sed causa Putrefactionis est ignis collectus. Effectus Fermentationis erat, dare sales, olea & spiritus acidos sed Putrefactionis est, dare alcatinos volatiles spiritus&olea fari id i ssima urentia Porro notandum est, Putrefactionem omne specifi- Cum plantae destruere: vellem enim videre qui inter

putrefactam Acetosam& Atriplicem posset dignoscere d ifferentiam, cum tamen per Fermentationem Prae- parvae retinent aliquo modo. specificum salsum saporem plantae.

Hinc haec per Putrestustionem mutatio deprehenditur

accedere ad mutationem, quam vegetanti ab actionibus nostri corporis subire debent. Monui antea, quod si homo modo bibat serum lactis, vel vinum acidum, de eomedat nil nisi panem acidum , fructus acidulos h