장음표시 사용
441쪽
dixi. His addo tertium Anginae genus,quae sta luxatis prioribus ceruicis vertebris introrsum,& non extrorsum a iube culo aliquo, aut ab humore redundante illic concreto,aut ab ictu, aut casu. Cuius meminit Hi p. lib. 2. cpid. a. a. de Ga . comment. in aptior. 26.sest. 3. quae Anginae nomen non meretur, nisi comitem habuerit inflammationem, quae febrem,& difficilem reddat spirationem, nullo vitio in pulmone exi-
Angina,symptoma,& morbus dici potest. symptoma quia fit
est laesio respirationis : Morbus vero in compositione, in gnitudine , ob eius inflammationem, quae cibi, M potus de- I s 'glutitionem impedit. - νAngina exquisita , est inflammatio musculorum interiorum laryngis. Non exquisita vero est inflammatio musculo. j
rum exteriorum ipsius laringis, Moesophagi seu gulae, qua strangulari videntur aegri, unde illi nomen, cum dissicilirespiratione , &Raeglutiendi difficultate , sine vitio pectoris, aut pulmonis, in qua distat a peripneumonia, dc picuritide. Musculi laryngis sunt i . numero. Communes 4. proprij io. de duo oesophagi seu gulae qui
illam amplectuntur,interius vero nullos habet: Sunt qui plures constituunt. Huius rei veritatem anatomia & ipsa ια ψία demonstrant. Causae externae sumuntur ab aegri, Macris temperampnto Db. a. afrig. humido , aut calido, de aetate, habitu , anni tempore, de regione , ut colligere licet ex Hi p. sect. 3. aphor. I 6.ro. M 22. de GaI. in suis comment. necnon ab csculentis pol lentisque. Causae internae,sunt humores frigidi , humidi, & crassi, qui Deisternis in cerebro contenti decurrunt per ramos venarum iugularium in musculos faucium, & laryngis, qui non dissati putrescunt& inflammationem generant, hinc deglutiendi, Manhelitus difficultas. Aliquando fit ab humoribus acribus ibidem generatis vel ab hepate vapores acres & calidos man- . dante qui condensantur frigiditate de densitate cranij , per eosdem ductus defluunt, vel in musculos pharingis internos& exquisitam Anginam procreant: Hinc tu inor, calor, sitis, febris ardens rubor, maxime si inflammatio est crysipelato des,aut crisipelas phlegmonodes. Qui si fluant in musculos extervos ipsius pharingis , vci oesophagi, anginam non
442쪽
exquisitam procreant. Signa pathognomonica exquisitae De Anginae ab Hi p. scribuntur in coacis praenotionibus,in pror- si s rhet aphor. 5e prognosticis , videlicet orthopncta , sebris' 'P' ' acuta, nullus tumor in ceruice apparet, sitis indicibilis, potus per nares resilit,dolor acutus, summa anhelitus, δί deglutiendi difficultas, vocis interceptio, de dum os hiat, lingua cxeritur,ac si strangularentur aegri. Signa non cxquisitς sunt tumor qui in ceruice prominet, rubor, calor, dolor, dissicultas anhelitus ac deglutitio est mi-
ω nor: pariter febris est cxigua, si causa efficiens est calida. f. . Si vero frigida, saepe aeger est expers febris, dc tumor qui apparet, cst sine calore, de rubore, dc reliqua signa longe mi
pulsese. a Si Anginae causa est a luxata vertebra, cognoscitur ex aegri relatione, si causa fuerit cxterna: si ab interna , percipitur tangenti, cauitas manifesta, quae in collo aps Dei incasse videtur Hi p. in aptior . progLMlicis δί coacis: praenot. 4. Anginae species seu differentias a Gal. Actio de' Paulo memoratas locis citatis, quas reduximus ad Min Poc ad G μμυάγχην Primam speciem esse docuit mortiferam apbor. 34. sea. η. sub hac vcrborum specie Hν cetra πίρετου-, ο ἰ osa του φαρ si 'mξ ἔ, pi=ι 'am. , alii codices legunt, Pri- χl , 1να ιο,. i. Si febricitanti, nullo existente in faucibus rumore, strangulatio subito accidat, lethale est: idque tri-Plici ratione. Vna, ob musculorum internorum larynsis in gnam inflammationem. Altera , ob dolorem accrbillimum. Tertia, ob dissicilem respirationem dc deglutitionem. Hinc sit ut eodem die, vela. vel 3. aut . aegrum strangulet,& prognostico I s. lib. 3. progn. de lib. coacarum praenot. cap. is. Praenot. Et Fernelius qui lib. s. Pathologiae cap.9. multos vi dii qui horis i 8. constante mente, integrisque sensibus fuerunt sublati. Secundam speciem etiam delineasse videtur Hi p. progn. 7 lib. 3 . progia. dc aptior. 3 . se l. 6. de aphor. 69. s a. T. M
xςpto si tumor appareat in collo, bonum: soras enim morbus cxistit.
Tertiam Anginae speciem sic delineant Hi p. progn. I8. dc
443쪽
19. &ao. eiusdem lib. 3. progia. ad quem lectorem ablego, ne longius excurrat oratio nostra. Quibus fauces x ceruix simul rubent hae sunt diuturniores: S maxime cx ipsis liberantur, quibus ceruix&pectus ruborem traxerint, nisi erysipelas
Ratio est quia partes quae inflammantur sunt adenota , lenon musculi pharingis , neque dolore valde vexantur , neque dissiculter spirant, & facilius cibos & remedia admit
At si erysipelato des i ii flammatio intro recurrit, aeger versatur in magno vitae discrimine. De quarta differentia meminisse videtur Hi p. aphor. io. sca. s. Ozo m μυάγω ν
ταρτας φυ γουτ:ν,εμ mὼγ io, M i. Quibus ex Angina in pulmonem mali fit conuersio, ij intra dies septem, vitam cum morte commutant. Si verb hos cffugerint, purulenti euadunt. Haec omnium est mitissima, quia est expers febris, doloris, x caloris, quae tria comitari solent voras Anginas: ob id inter acutos morbos censeri non debet. At si contingit humorem defluere in neruos, non Angina, sed conuulsio: si in pulmones,delirium, de peripneumonia consequitur, ex Gal. lib. de causis pulsuum cap. Eo. quae si non curatur intra dies septem, degenerat in empyema : Cognosces inquit Gal. comment. in hunc aptior.) ex pulsu duro, inordinato, dein- aequali,arguens materiam in membrum principale esse translatam: qui si mollis,ordinatus, Δ aequalis , cum facili respiratione, alio derivatam esse materiam indicat. si quis plura desiderat euoluat coacas praenot. quae prudens omitto. Angina exquisita non minori tempore aegrum iugulare potest quam uteri strangulatus, aut apo plexia,& maxime quum spuma circa os apparet, prae nimia spirandi difficultate. Si asanguine melancholico originem cucit, cst deploratae salutis. Si ab aere opaco &caliginoso fuerit, non vacat periculo : nisi aeri lucido de puro statim aeger exponatur. Angina quae a vertebrarum luxatione fuit facta,aut a causa externa,est immedicabilis. Quae verb a phymate, i. tubercimio fit,curari quidem potest,sed difficulter, de longo tempore.
444쪽
. I T calumniam Vites, praesentia cognoscito, praeterita na V rato,& sutura praedicito Hi p. r.epid. statu 2. paulo ante 5L. finem , quoniam hic morbus peracutus est, & praecipitem D ii tu. esilagitat curationem, in hoc differre malum. Hi p. Imprimis aeger est collocandus in cubiculo satis amplo,ut liberius aeteducat,non frigido licet febricitet ne constringantur meatus anhelitus iam obsessi: sedeat in lecto rectus, ob orthopnoeam. Parcissime vivat, modo vires serant, quς conseruari poterutciliis liquidis,euchymis, &eu peptis, & non solidis; quia via deglutitionis est intercepta: quales sunt succi carnium, gelatina , colaticia consummata&c. Pro potu utatur ptisanauci hydros accharo : a vino abstine dum & ab omnibus vaporosis, glutinosis acribus de salsis.Cremor hordei cocedi potest,cum vitellis otiorum; quia lenit, deterget nutrit,& seruorem infla- mationis,& febris retundit atque sedat. Somnus ab initio co-cedi potest, quia reuocat calorem ad centrum : At ubi fluxio iam constitit,& humor maturatus excreari debet, Vigiladum, ne tacite fluxio quae excerni debet, in pulmones decurrat, M peripneumoniam pariat. Quies primis diebus imperanda: motus omnis vitandus,ne lingua quid c loquendo moueat,aut gargarizando ne gutturis& faucium partes exagitet, quandiu vehemens impetit fluxio. At sedata fluxione de diminuta inflammatione sermocin
. tio & gargarismi apprime coueniunt.Frictiones uniuersi corporis de ligaturae dolorificς sunt utiles ad humoris revulsion c. Animi pathemata veluti ira, gaudium im moderatum, risus, cachinnus sunt vita la. Et si aluus est astricta inijciatur seques nis. Dccoctionis communis clysteris, m. i. dissolue casia sae cum sacch. & diapruni simpl. vir. 3. vi. mellis violati
s bilis praepollet, vel mercur. si pituita & olei rosati
aut chamaemeli utriusque δ. i. si . fiat clyster, iiiij ciendus Eo
Derina reiecto cducatur sanguis pro cuiusque aetatis . sexus , tem-f ις' - perie, anni tempore, dc viribus , non confertim , sed epaphaeristice. At si quid eam dissuadet partiatur ad cuacuationem &rcuulsionem. Non est parui momenti considerare si mulier aut puella hoc morbo tentatur. Si mulier , Mest grauida , dc a quo tempore , aut non . Si est grauida,
445쪽
in primis mensibus,tuto tundi potest vena : postremis vero tutum non erit, nisi prςmissio prognostico ne abortiat, ex Hippocratis praescripto aphorismo 3 o. sectione quinta: quia foetus dctrahitur alimentum. Veruntamen ob morbi magnitudinem , α vitae periculum , educatur sanguis in mino ri quantitate , & recreatis viribus alimento cupepto, repetatur phlebotomia ex codem vulnere , sic iuuatur natura& conseruatur mulier & eius foetus. Contra, si non est praegnans audacius detrahatur.Si est puella,& suppressi sunt menses, largior fiat venae sectio , ex saphenis primo , deinde ex cephalica cubiti, quae e directo fuerit. Transactis horis tribus vel . ad derivationem, venae sub lingua sitae aperiantur. Et sequenti die ceruici cucurbitula admoueatur cum scarifica
Et si potus per nares resilire videtur, prae viarum angustia, De Uure collo sub mento,una parua sine scarificatione admoueatur, ut cur ut dilatatis viis, potum, alimentum liquidum quod offertur ad vires tuendas aeger deglutire possit. Hyeme& in Angina pituitosa minus sanguinis detrahendum,licet foramen maius esse debet. Vere& reliquis temporibus copiosior fat sanguinis detractio, & vulnus angustius .esse debet. At ubi malum contumax adeo fuerit ,&superioribus remediis non cesserit, ad maiorem derivationem, ali num haud crit venam frontis, vel narium, vel parui canthi
oculorum aperire, aut hirudines pone aures applicare. Nam in tam ancipiti morbo omnia tentare proficua, optimum critcx Hi p. aphor. 6. scct. I. Contra si ex superioribus malum minuitur, non licet aegrum tot remediis excarnificare. In
Angina alioqui deplorata institui potest ab aliquo perito e hirurgo Arterotomia praemisso prognostico & consentientibus pars latibus cum aegro, de constcnt vires. Neque vulnus est infimabile, vi nonnulli priscorum scripserunt, modo cubiculum in quo aeger decumbit calidum sit, ne illius frigiditas orc& faucibus reclusa pulmonibus officiat, dc tussim cxcitet, Minflammationem augeat, & mortem accersicat. Si lingua tumet copia fluxionis, optimum erit eam noua- ocula aut scalpello scarificare. Optimum ctiam erit ad dolorem acerbissi trium leniendum os saepe collucre lacte ustulato. Et ad morbi fluxioncm inhibendam, in morbi principio uterCgargarismo repellente in ore retento diu, nc linguae agitati
446쪽
ne moueatur fluxio. In augmcnto, mixtis aliquot resoluentibus: in statu, portione aequati: in declinatione solis resoluentibus utendum vi cap. de catarrho pag. J7 . annotaui autoritate Gai. T. calat.
Multum enim refert morborum 4. tempora distinguere, pro quibus sunt varianda praesidia tam interna quam Ox
In hoc affectu initio curationis repellentia extrinsecus sunt vitanda, quorum loco malactica, δί epispastica sunt usurpanda: hoc modo. V. Rad. althaeae contusae , 5e liliorum alborum, utriusque
,. cuum recentium, pa. q. coquantur in aqua,pistentur.& superstitum. cribrum in uersum cernantur de cum parte iuris colati recoquantur cum farinae lini, Sc foenu gr. utriusque 3. 6. stercoris nidi hi tundinum, oesipi humidae,& pul. iridis sto. singul. 3. vi. croci ,3. ii. fiat cataplasma parti admouendum. Vel huius locos aeger cst pauper paretur ex mica panis albi trita, & in lacte cum oesipo, dc croco cocta in cataplasma. Vel huius loco illinctur collum unguento resumptiuo, aut dialthaea, apposita. lana succida. ri, In periculo suffocationis Rhases lib. . ad Alman rem cap.
rem G. 43. Vesicante phoenigmo initio ceruicis utendum censet: Et Abinetoard in suo ilici sit tractatu G. cap. 4.& tract.lo. cap. I 3, asisam foetidam collo suspensam anginas sanare scripsit, quod cxperimentum videtur depromptum fuisse ex Diosc. lib.3.ca. 9 ages de Laseipitio, sic loquitur:ο αγχικοῖς ἀοῖ αγαρ γα μα Ἀπα. Anginis ex aqua mulsa v tilissime gar-g rizatur, tam a qualitate occulta, quam manifesta, quia est epispastica. Idem praestant fimus hirundinum, an serum pipiorum,occi nis stercoris canis per 'aliquot dies ossibus nutriti si luna plena colligatur au tore Orib. lib.ad Ennapium,& cinis pullorum hirundinum , quouis modo aptetur. Idem praestat spolium serpentis. curatisan- Πα--αί. . Vt plurimum fit a pituita crassa, lenta, de ni- ζ' η ' gida, quae i)sdem fere curatur, quibus exquisita angina nem-ς qμυ' pe victu non frigido, sed potius calido de sicco secundum sex 2 f ji res non naturales : eo di rimine quod victus paulo pleniorcsse debet, quia morbus hic minus est acutus, tamedenti dat
447쪽
inducias, &vii sufficiunt. Si deglutitio est dissicilis,ut carnibus assis uti non liceat, utatur clixis boni succi,&cupeptis, ne ventriculus cibis oneretur, Δ respirationem impediat. Pro potu utatur hydro melle, vel decocto saretae parillae, aue ligno sassafras cum sacch. ω cinnamo. aut hydro saccharo pro delicatioribus, A non vino vaporoso albo, & tenui . At si vires pessiindant, & eo abstinere nequit, & cxpers est febris, concedatur oligophoron aut tortivum. Si aluus est astricta
utatur sequenti. V . Fol. mal. mercur. maioranae,& betonicae, singui .m .i. cen- G stiri
tauri, minoris,& stoech. Arab. Vtr. m. si . bac.lauti, S. si .agarici, 3. ii. coque in aqua ad m. i. colaturae dissoluo hierae comp. diaphoenici, vir. 3. vi. mellis anthos ali, & olei chamaem. vel anethini, utriusquc ἶ. g. fiat clystcr. Eo reiecto educatur sanguis seruata Ap ξiὶ minus tamen quam in exquisita, quia minus pei i imminet, & pro virium ratione, aetat , anni tempore, aut mensium, aut haemorrhoidarum suppressione. Si pauper fuerit, aut clysterem rei jcit, patetur sequens. U. Saponis Gennensis, 3 i. pul. hierae Gai. Minus cordae,&Ω-m i lis gemmei singul. 3. si . malaxemur simul in mortario cum tantillo succi mercur. de ex pasta formentur balani teretes, quibus siccatis utendum erit celebrata Venae sectione, quae fiepotius ad reuulsionem, quam ad c uacuationem : post aliquot horas aperiantur ranula . Quod si quid eam dissuadeat, cucurbitae cuuici admoueantur cum scarificatione. Si aeger deglutire potest ad euacuandum humorem sic erit purgandus. . Massae pii. cocciarum,3. i. agarici troch. B. i. cum guttis aps aliquot syrupi stoech. aut mellis rosati, fiant pilulae 7. deauratae, quas cap. post primum somnum. Si has renuit, paretur sequens potio. I Agarici troch. 3.i. catholici, & elect. Indi ma. cuiusque λύ. ιυ S. si . infundantur omnia simul in decocto, bctonicae , salutae, maioranae,5 stoechadis, per noctem super cineres cal Expresssum detur s ummo mane horis . anteiusculum insulsum. V. Mitridati, probati veteris, 3. i. conseruae florum sel-abui uiae , aut anthos, aut primulaeu. aut lilia conuallit, 3. iii. cum sacch. fiat bolus postridie deuorandus horis A. ante ientacu - .lum : quem si deuorare nequit dissolue in aqua melissae, & eaLdem praestabit vires. Aut huius loco propina 3. i. aquae coelestis vel imperialis. Deinde
448쪽
y. Sympi stoech. M oxymellis simpl. vi. 3. ii. aquarum melissae, &ssorum liiij conuallit,ex alebico vitreo cerebru roborat, &frig. &humidis eius in temp. prodest j v tr. 3. vi. fiat tute pus intres do ses: finitis tu lepis de praeparata materia, purgabitur, ut supra, vel per catapotia, vel per potionem. Interea dum his utimur, optimum erit uti gargarismis,quae variari debent pro . morborum temporibus. U.Nucum cupressi,malicorij,bal austiorum, cupatorij, singui. m.i. maioranae,m .s.ficuum, L dacty liorum, vir. pa. iii .coque in aqua ad m. i. dianu cum 3. ii. mellis rosati, de succi granatorum, vir. S. i. fiat gargarismus quo tepide saepe colluat
V. Hordei,agrimoniae, equiseti, de lentium excorticarum, singui. m. i. rosarum rub. m. si . passul. exaci natarum , pa. x. fi
mus quo saepe utatur. U. Orig.calamenti,hordei, de cupatorii, herbae roberti,sngui. m. i. absinthii p. ma. m. si .sem .lini,scenic.&scenugr. sngui.
coque in aqua ad m. i. syrupi de prasso, de de rosis siccis, vir.
V. Prassii albi, hysopi,&calamenti sangui. m. i. rad. peri, j. si . passat .mund . ab atallis, pa .X. ficuum, pa. iii. glycyrrhi Zae,3. iii. coque in hydromelle, ad m. i. colaturae dissolue pul myrrhae,3 ii. croci, Θ. i. syrupi de prassio , de de stoechade, vir. ii. fiat gargarismus. V. Cineris hirundinum, s. i. masticis, xboli armenae lotae, Vtriusque 3. ii. croci, & nardi ind. v tr. 3.i. cum melle des p. sat eclegma aut optata de qua habeat saepe in ore sine deglutitione, vel saltem sensim . Prudens omitto elech. deruta a Gal. 6. cap. I. dc Paulo M aliis celebratum,& commendatum, quia ingrati est saporis. Eiusdem nominis Aetius lib. s. cap. 4 T. commendat quod fatis potenter resoluit. His praemissis si vehemens fluxio perseuerat, utere sequentibus. U. Rostrum rub. 3 .iii. gummi hederae,& sem. nigellae rom.& coriandri leuiter sit per tegulam, aut batillum candens assorum,gummi iuniperi,ic trium santalorum, singui. g. i. mirrhae, thuris,masticis, calami arom- nucis mos ch.& rad. peri, sinsul. p. ii.nardi Ind.&sch B tbi,utriusque Θ. i. puluerata cxcipiantur
449쪽
cipiantur gummi tragac. Liquato aqua pedicularum ro aut capti folii, vel alterius astringentis in pastillos lupinares pro sussitu cooperimentorum capitis in ingressu, excipiendo fumum inclinato & velato capite ore aperto per narCf. Moschum, ambram & alia aromatica non addo, quia cari uariam inducunt teste Hip. aphor. 28. a. I. Deinde admoue sequentem
V. Milii, m. i. salis, 4. i. baccarum lauri, M iunipcri,ssem. sis h. ocimi ,& sileris moni. singui. . si . summi t. anethi, lauend.& Vispa stoechadis sngui. m. si . frigentur in cartagine, & excipiantur eas. sacculo ex panno cannabino raro, qui tunsis prius capillis)capiti admoueatur. Eo rcfrigerato , & reseruato insequentem diem admouc sequens emplastrum. V. . Gummi tacamaliacae, de gummi ammoniaci aqua vitae Emptis is solutorum vel emollitoriam,vir. 3. vi. sinapi, vel thapsiae,vel fi- idem praemi columbini, vel hirundinum a. iii. masticis, 3. ii. fiat massast Cum pauco tercbinth. de qua paretur emplastrum super alutam extensum suturis bregmatis applicandum. Succi maioranae, aut fol. hederae, &rosarum rub.& vini Euhuc albi, singul. 3.i. si malis rosati, i. fiat errhinum inclinante malo &non in aliis temporibus) tepide naribus trahendum
mane tantum exonerata plius aluo. .
U. Pul. piperis longi, cubcbarum, nucis mosch. &masticis, se oblis lingui. 3. i. cum pulpa passul. fiat pasta in nodulos pondo et .i. quorum quotidie mane masticabit unum spatio horς semistis, ut si quid in capite est derelictum evacuetur, ne recidi uet. Si tumor vcrgit ad suppurationem iuuetur sicquonti U. Rad .althaeae, liliorum alb.& parum sub cineribus co- Cataplasmactarum, singui. i. deinde pistentur,& his adde gummium am- ν Hac Picumoniaci, galbani, assae foetidae vino solutorum,&ad mellis crassitudinem coctorum, fi mi anseris, vel hirundinum, singui. 'φ' ἶ.si. bdellii,&oesypi humidae,vir. 3. ii cum farina lini, &Ωenugr.&axungia porci, reducantur in cataplasma, quod parte anteriore colli tepide apponetur:& semct in dic renovetur,rc- mollito tumore-nondum aperto, aperiatur digito vel scalpello si appareti vel porro crasso in os indito. Eo aperto sc-quenti gargarismate detergatur ulcus. Decocti hordei,passul. mund. iv iubarum, sebcsten ficu u, glycyrrh. tussi lag. herbae roborti, q. s. mellis rotati, & syrupi .
450쪽
-- 2 .Pul. dia reos simpl. c diatragac. frig. utriusque 3 i. succi retia . glycrrrh. 3. si nucleorum pini recentium, 3 s. periterarum S.Il.c u m syriapo adiantina, fiat looch, quo saepe utatur sttam e glutiendo. Ad maiorem detersionem praeter praescripta remedia, optimum erit si aeger vescatur hordeatis, auenatisac si libus d tergentibus veluti tortonibus in Gallia Narbonensi usitatis, necnon mari: opanibus,& pigno latis, chicis ut tussiendo ocscreando sanies excernatur per os ne in pulmones delabat . Si forte extrinsecus tumor rumpitur quod raro accidit
curatione uniuersali ulcerum curetur.
Roxr Mi Anginis affectus sunt tumores, qui glandulas paulo supra laringem, taS occupant. Harum munus est copiosam saliuam continere,qua asperam alteriam,oesophagum
seu gulam,oc totam ipsam oris amplitudinem humectare so-lct. Si plus iusto humores influant, fit tumor,& saepe inflammatio de febris quae deglutitionem impediunt. Latini Totabias nuncuparunt: quae cum velut isthmus quidam inter gulam S asperae arteriae extremum sint coditae, merito fuere dictae. AHi αλι&ris Θμα ab Angina distant nomine, re, de parte male affecta. Antiades sunt inflammationes gland larum vulgb amrgdalarum,quae sunt iuxta laryngis & linguae radiccm. Aliquando tument a rheumate pituitoso per palati foramen in adenas irruente, hinc deglutitionis impedimen
D 7 nutiem c verb, pariter est inflammatio partium interna ἴθ' rumoris intertracticiam arteriam & oesophagum seu gulam.
O Angina, est etiam inflammatio non solum superiorum par-κ, Τιmia. tium,Vcrum etiam musculorum interiorum & exteriorum idi. sius laryngis. At ob harum partium propinquitatem, Una inflammati nequit,quin pariter aliae partes inilammentur.