장음표시 사용
41쪽
,,mum sententiamque auctoris, quem intelligere vis, penitus cognoscas: Cognosces autem mino-ori negotio, si ante' quam ad Magistrum accedas, , ,ea, quae discenda sunt, domi legens, periculum, feceris virium tuarum in investiganda dc percipi - ,,enda sententia. Quod si ea re essicies aliquid, ,,quemadmodum plurimum essici potest , placere,,tibi incipiet labor &stridium amor incitabit: sin, aliquid intelligentiam tuam fugerit ', id majore, postea attentione inter animadvertendum appre- ,,hendes & mandabis memoriae. Perniciosa in pri- ,,mis est vana scientiae persuasio , Quae saepe fallit ,,ambitiosos & imprudentes adolescentes, qui dum, alios audiunt, sibi videntur sapere & multa prae ,,clara tenere, quae tamen, cum necessarius illorum Husus est, plerumque turpiter ignorant. Auscul-
,,tationem igitur publicam adiuvant cum domesti- ,, cum studium, tum animus in ludo praesens &ati,,tentus: iisque & Doctoris sublevatur opera & de discentis progressibus fit judicium r. verum ut in
semensa non integra ova ingurgitas, aut ambabus,,malis frusta carnium devoras ;. alterum enim ,,heluonum ; alterum immanium belluarum est t,,sed cibum ipsum prius cultro minuis, dentibus de--inde fiangis, ut demitti in stomachum sine noxari& molestia possit: eodem modo in studiis lectio, , audita quasi fiustillatim conscindenda est, ut sin rigulis membris, seu partibus distatutis quae lateant
,,in mente auctoris scrutando eruantur, & inventa convertantur in utilitatem nostram. Proxime,igitur de secundum ausenltationem sequitur cre-
bra repetitio: in qua duo consideranda sunt
42쪽
& verba. Rem late patentem aut distractam ad . brevia & certa quaedam revocabis, quod docent . praeceptiones Dialecticae , quarum jam bonam partem, ut tuae significant literae, cognovisti. Inventa igitur propositione seu statu mox inquire illud, quod ad probandum adhibetur, & in syllogi- smi formam include, eumque vel memoriae causa, ad marginem libri adscribe vel observatiotiis gratia separatim in locos tuos annota: qua diligem tia in praesens contentus ero. In verbis, quae propria, quae mutuata, seu ut nonnulli Grammatici vocanti usurpata sint vide: & in his non negli. genter observa, in quo magni homines peccant quomodo translationem Cicero semel inchoatam continuet, non saepe eam intermittens, nunquam- aut rarissime ad diversam transiliens. In verbo- rum compositione velim etiam in jus studium ut colloces. Non enim satis tibi sit orationem esse Grammaticam, ni si propria si & elegans. Grani. 'maticorum, ut scis, connexio orationem facit qer- - tam & id eorum praecepta profitentur: observa. stio vero accurate & pure loquentium reddit etiam Vspeciosam dc eruditam. Si praecepta spectes, con- grutis sermo est, damnum pati sin auctoritatem doctorum, usitatius aspici damno vel Gornum facere ' dixeris neque reprehendi potest: dico me non fecis se, m elius tali ien esse illud, me scisse nego ; tu ipse intelligis Ne multa, in ejusmodi verborum con- Iunctionibus , quae φρασεις Graecis nominantur, non modo prudentem, verum etiam quod res postulat curiosum te esse cupio, donec auctorum i
43쪽
, pares. Consideratis hoc modo sententiis & ve ,,bis tam simplicibus, quam conjunctis, inter se i a ,,examinatis adhibenda saepius in studiis cognitio- senis est intenta meditatio: quae duabus praecipue,,rebus perficitur 3 Memoria ut animo comprehen. ,,dantur & retineantur res bonae atque utiles, Cu-
,,ra, ne faciendi similia & ad nostrum commodum
convertendi aut conatus cesset aut debilitetur in- ,,dustria. Haec commentatio magnam in privatis
,,studiis commoditatem affert & ingenium didu- ,,cit in varias utilesque cogitationes, & homini li- terarum atque scientiae cupido per se jucunda est ,,atque etiam facillima: nunquam eni in quiescit ,,aut consistit mens humana. Postea igitur quam ,,cibus copiosus & lautus, de quo coeperamus dice- ,,re, in stomachum avide demissus est ibique cor-s,ruptus putrescat & aliquo naturae vitio nequeat Mconcoqui, tum copia illa non alit vires, sed oppri-mmit, neque sustentat sed euertit valetudinem; id- ,,eo agitatio quaedam sanitati non adversa adhi- ,,benda est. Eadem in literis videtur esse ratio. ,,Ut enim multa audias, plura legas, nisi comme ,,tatio tanquam placidus lenisque motus accedat ,,causam praebet illi, de qua dicebamus, corruptio ,,ni agitatione animi dc mentis vigore per soco ,,diam & inertiam impedito. Haec ratio privatim ,,secum commentandi apud nos aut negligitur aut ,,ignoratur: apud veteres usitata admodum fuit,
,,ut de Demosthene Graeci prodiderunt, de Galba, , , Antonio, Hortensio & de se ipse scribitiCicero.
'MNecesi e autem est, ut haec otiosa cogitatio & com-
44쪽
de frequens studiorum cum aliis communicatio εmerito praedicatur & veris laudibus extollitur, qua uti tu inter tot socios & aequales, & debes & potes. Haec autem sive disputando fiat inter plures, seu
inter paucos interrogando , primum ingenuam requirit modestiam, ne contentiosus aut pugnax Ass & ut socrates tuus admonet μη: deinde postulat moratam pruden- tiam ne de rebus levibus aut minus necessariis cora latio fiat; sed de iis potissimum agatur, de quibus Princeps ille Academiae censebat, quae essent dignae cognitione S ad finem honestae vitae aliquem ., pertinerent. Tales autem judico res esse eas, quae v nunc a Doctoribus tuis vel ad lingvas & literas fi perdiscendas vel ad pietatem & humanitatem tibi proponuntur. Haec communicatio dupliciter te sdelectabit: Quid enim gratius dulciusve accidit, fiquam literata consuetudo & miliaris sermo de fi studiis cum eo, qui iisdem capitur Z quid minus laboriosiSm & magis expetendum quam cum im
commodo,ut Comicus ait alterius sua comparare Vcommoda i Reliquum est, in quo omnia prope- - . modum posita sunt, accurata scriptio & stilus dili- - gens, qui nisi siletiora consequatur & illa ipsa ε , non sane proderunt, & ingenium languescet,&,si ε qua facuItas egregia est, ea minuetur otio & exa- εrescet inretinissione. Qq amobrem maximus &
utilissimus labor consumitur in exercitatione assi. - , dua. Quid enim tibi eventurum putas, hac aeta- ο te & studiorum initio, cum de cIarissimis oratori-
bus M. Pisone & Hortensio apud Ciceronem V lagatur tantum eos amisisse ex dicendi gloria M. B ε . quan-
45쪽
,,quantum detraxerint ex studio 8 Quodsi tam di- . ,,uinis ingeniis &hominibus tam exercitatis conti- ,,git, minime haec pars negligenda imo ex omnibus , maxime & colenda ct frequentanda est. Verum ,,exercitatio sine artificiosa imitatione gloriosa non
,,erit i artis enim partem magnam contineri imi
tatione Fabius recie statuit; & imitationem face l. ,,re homines excellentes tradidit prudentissimiis' ,,Hermogenes. Distinguenda haec autem est tem- ,,porum personarum ratione, siquidem alia arti- ,,sicum alia imperitorum imitatio. Artifices ide-Mam fere habent quam mente & ingenio intuensetur, dρ quibus sermo jam non est: imperiti ex- ,,emplum sequuntur, quod oculis cςrnunt; ea ad te pertinet hoc tempore maxime. Artifex non contentus aliorum operihus se inventis nova ope- ό,ra excudit dc artem amplificati imperitus aliqua ,,tantum parte veritatisti umbra artis scite expressa, risibi gratulatur. Quemadmodum ergo is, qui pi- ,, Aor studet evaderet exemplum ante Oculos posi- ,,tum contemplatur, ad cujus imaginem dclineas
,,manum dirigat, idque tamdiu agit, donec simile aliquid conficiat: ita tu proposito jam 3 Praece- Dptoribu Cicerone quo melius exemplum & in
scribendo aptius non habςtur, totus in eo referirendo esse debes, & modis omni is elaborare, ut magistri tui laudem merearis, neque incepto desi- sestere, quamdiu restare aliquid tibi laboris aut son- isseris aut audivieris. In lectionibus quam sis attem ius quamque i' repetendo diligens qui tecum vi- rivulat, illi sciunt; in meditatione privata & colla' ,,tione studiorum cum aliis te parum Isme Osis .pO-ι suisse
46쪽
suisse multis rebus ego colligo: in exercitationibus satis esse te sedulum epistolae tuae demonstrant ε& carmina. Sed quae hanc partem ultimam Opora reat praecedere, satis, ut opinor, didicisti ; illa au tem quae commemorata sunt absque usu scribendi vix mediocres fructus afferunt, & usus ipse fatiga- tum te franget potius, quam corroborabit ; quoniam peccas in re magna & necessaria ς ercens ut apparet, sine imitatione. Tu itaque laboras, sed nihil proficis optimo cibo uteris, sed non concoquis: non cogitas, quid dicas, aut quomodo di, - .cas: Quae enim in mentem Veniunt profers ; non quae ad imitandum praeleguntur sequeris; hoc Meth, non inspecto exempla & artis adhuc inscius, Muis artifices imitari. Vere igitur in Te illud Syn- eerasti convenit, quod est in Poenulo: Mnepennis volare Baud facile es, meae aia pesera non habent Quare arripe atque sectare illam viam, quam na- tura & ratio monstrat, & id imitationis genus am. plectere, quod aetati ingenioque tuo conveniensi,' est: sic enim tuae alae pennas habebunt &casum temerarii lcari, Poetarum fabuli4 decantatum, facile effugies Intuere Ciceronis impsipem; nisi enim optimam habeas, qualis viri illius sine con-c. 'troversia mediocris artisςx v lvitiosus tiam ρ
ses: α nisi unicam simplicemque formam retineas simulacra confundes, dcvussu pict*rvs Her- eulem simul in Omphalem insuens neutrum
bene expresserit: ita sermonis monstra produces Miu. nisi certae di uni0s rei 3 puero imitandae&prae- cipua & singularissura fuerit, eaque demum eff- ciet confirmath αιδἔς & excruiIgtione non μν
47쪽
,,omissa de aliis quoque, quae opportuna aut ne- ,,cellaria videantur, queas assumere. Mihi quidem, sic videtur bene & male scribendi eundem pro- , , perno dum laborem esse. Sed id quod bonum & excellens est, aliquam affert temporis molestiam, requirit studii continuationem, quae tamen dif- ficultas laude compensatur & gloria quae nulla , , potesst existere in negligentia & temeritate. Con- ,, stat autem inter sapientes absque diligenti opti morum imitatione praestantem & eximium eva- Ddere neminem. Velim igitur non multa scribas, is sed magis laudata, cumque in omni studiorum segenere, ut in Euthydemo Socrates ait, malorum & levium maxima multitudo sit; bonorum &ho.
noratorum non magna copia,malo ego te in exi- ,,guo meliorum numero quam in infinita multo- serum turba recenseri. Tu vero, si eo animo eris, utrispero, & ad eam te curam, quam requiro, a prima aetate adsuefeceris: ad finem propositum atquq ,,optatum expeditius pervenies, neque labor in gens erit recte & eleganter scribere. Quodsi e operiri voles, velle certe debes) me sapienter tuisse consuluisse rationibus intelliges & tibi eruditio, senem politam atque splendidam comparabis. Ego
neque consilio neque opera unquam deero hone- sestissimis conatibus tuis: quorum alterum mea , ,sente non dubito doctissimos praeeeptores tuos fa- sicere & facturos eme; alterum Valentinum Gravi-isum, Virium optimum & nostri amantissimum cu-
semulate jam pridem fecisse certo scio. Vale mi,.frater & si me amas literas ama & laborem. Ex Helmaeponte Thuringorum IX. Septembr.
48쪽
MDXLIV. - Ηalensis Scholae tandem Rector factus est Iacobus, quod Porta d. l. docet & Georgius si ibinnuit in Dedicatione trium Prudentit hymnorum quos cum sua expositione a. 1368. evulgavit ad 'Leonh. Zelsae Consulis Halensis & Pauli Dolscii Medici & Senatoris Halensis filios, in qua hortati tr. hos, ut Iacobi Fabricii, Praeceptoris sui, monitis &'Parentum optimorum exemplis nitantur ad pietatem, Verecundiam, eruditionem; isque est adeo Iacobus ille, quem Celeberrimus Fabricius praefuisse Scholae Halensi in Saxonia memorat, nil aliud quippiam de ipso superaddens in Centuria Fabriciorum scriptis clarorum p. 4o. Hic monuit tue-Vir Celeberrimus DN. D. Ludovici Gymnasii Coburgensis Director meritissimus, scrupulumque voluit eximi, qui factum sit, ut G. Olearius Rectoris apud Halenses munus a. is68. ad M. Io. Apicium translatum dicat, cum Fabricius tamen a. demum I372. mortuus sit & in Euphemia Basilii Fabri Tli sauro a. I II. praemisia Rectorem se ipse nominet in Historia Rediorum & scholarum P. II. p. 39. Evolvi Olearii ideo Halygraphiam & se-- riem Rectorum p. 'O. coli. p. 282. 286 ita reperi de signatam, prout in Dru Ludovici legitur Historia, quaesivi deinde per literas an e scripto forte Rectorum Albo, Halis Saxonum reperiundo, certiora doceri possem, sed vano hactenus labore. Quare cum, quod jam monitum est , in carmine Fabri Thes auro addito Rectorem se dicat Iacobus, & in collectione Epitaphiorum fratri scrip tqrum Geor-i gio, quae Lipsitae 1 7 i. exiit Io. Naevio hanc inseri. . bens illa verba, Hala Saxonum e ludo adis
saee Conradus porta in Oratione laudibus Andreae
49쪽
Fabricii dicata G. 8 Iacobum in Salinis Saxonicis usque ad mortem studiis juventutis: plurimum testetur profuisse, non possum quin vertatum in errore fuisse existi mein Olearium , cum Io. Apicium Spartam suam g. I 68. orngre coepissa scribit, nisi credere velimus, forte propter virium infirm)atem adjutorem Iacobo d tum fuisse Apicium. Ceterum Iacobi Carmina nonnulla obvenerunt mihi fratris evolventi scripta, q*ippe cujus historias. a. 136 . editas, versibus, sicyt ' puematum ejusdem novam collectionem, quam annus dedit I 67. Hendecasyllabis ornavit, Idem insuper, quod jan diuum est, Epicedia fiatri Georgio a Clarissimis viris scripta a. I37 i. edidit &Io. Naevio Saxoniae Electorjs Medico ode quadam Halae elaborata sacra. it. Ipsius vero mortem Q. Iersnannus carmine prosecutus est: in huj9s conspiciendo Poemat. p. 2FF.&c. Cl. Sequitur Andreas tandem Fabricius, qui
Misenae in Eleetur ii ludo sub fratre Georgio studiis dedit opςram ite bergam missus
Philippo Melanchthoni innotuit, atque hujus com-inendatione Michaelis: ejenbergii Consulis Northusani filios Northusae prnnum, iterumque deinde mittebergae, instituit. Rexit post modum Northusanam scholam ab a. I J . quo ipsis a D. Casp. Peucero primus isster 3 . Candidatos artium & Phi et Iosophiae Magister renunciatus est. Uxorem quoiaque duxit. Ursulam M Andreae Ernesti. Patricii. Northusani, & Ecclesiae inedlinburgensis in Neapoli tum Pastoris, filiam a. I337. quibus nuptiis frater Georgius applausit versibus, legendis Poema P. l. p. qt . atque a. IJ6o. Northuse in templo D.
50쪽
Nicolai sacrum simul verbum jussus fuit docere, cumque a. IJ6q. ad D. Petri aedem Pastor constituistus doctrinae de operum ad salutem necessitate strenue semet opposui siet , in quorundam summum odiviri de invidiam adductus fuit , perficientibus inimicis, qui Praeceptores sitios & Theologos sum, mos ipsum traducere , quin & nec Magistratibus Christianis parcere clamitabant, ut in exstium mitisteretur. Ubi non video, quid Petrus velit Albinus, qui Chronic. Misenens f. 363. partibus nimium dedisse in Theologorum istius aevi controversa atque ihine fratri displieuisse Georgio scribit. Ab exilio isto suo iste biam aceersitus, in templo D. Nicolai sacris coetibus est praesectus, atque non viva modo voce coelestia ibi oracula interpretatus est, sed scriptis etiam variis s. Theologiam exposuit, atque peste tandem suum obiit diem a. I377. Excerpsi hoc exi Oeatione, quam de vita meritis Andreae Fabricii Conradus porta a. isSa. in Schola Istebiensi habuit, subjunctam deinde Theologiae Megalanis dri Lutheri, quam Michael Neander brevibus Α- , phesismis e Tomis istius descriptis adornavit, cum qua .conferri debet olearii. Chronicon Thuringia cum P. II. p. lys. s.c Nimirum Neander, quod in eadem illa portae oratione scribitur G. g 8. Apho- 'rismos illos, quos Fabricius collegerat, contraxit,ses iasiam piae juventutis accommodatos edidit, utpote qcii non secus Fabricium. recito Porta verbis, atque Ionathas Davidem aut Theseus pirithoum amavit, ει illum ad amorem Graecae linguae, Lei .ctionem Historicorum & plurimorum Graecorum c