Proben der lateinischen Novellistik des Mittelalters

12쪽

Advertite, omnes populi, ridiculum et audite, quomodo Suevum mulier, et ipse illam defraudarat. II. Constantio civis Suevulus trans equora garam portans navibus domi coniugem lascivam nimis relinquebat lII. Vix remige tristis secat mare, ecce subito orta tempestate furit pelagus, certant flamina, tolluntur fluctus; 10 post multaque equora vagum littore longinquo Nothus exponebat. IV. Cum interim domi vacaret conjunx, mimi aderant iuvenes Sequuntur, quos et immemor viri exulis, excepit gaudenS. 15 atque nocte proxima

pregnans, filium iniustum fudit iusto die.

Duobus volutis annis exul dictus revertitur. occurrit infida coniunx, et secum trahens puerulum.

13쪽

datis osculis, maritus illi:,de quo , inquit, puerum istum habeas, dic, aut extrema patieris. VI.

At illa maritum timensae dolos versat in omnia. ,mi , tandem, mi conjux ait,una vice in alpibus nive sitiens extinxi sitim, de quo ego gravidam istum puerum damnoso et heu gignebam. vII. Nam languen amore tuo, consurrexi diluculo perrexique pedes nuda per nives et frigoram atque maria rimabar mesta, Si forte ventivola vela cernerem

aut frontem navi conspicerem.

vIII. Anni post hec quinque transierunt aut plus,

et mercator vagus instauravit remoS, 40 ratim quassam reficit, vel alligat, et nivis natum duxit secum. IX. Transfretato mare, producebat natum et pro arrabone mercatori tradens

centum libras accipit, 45 atque vendit infante dives revertitur. ingressusque domum ad uxorem ait:

natum tuum perdidi, quem non ipsa tu me magis quidem dilexisti.

14쪽

Sic perfidam Suevus coniugem deluserat, 55 sic fraus fraudem vicerat nam quem genuit nix, recte hunc sol liqueficit

Mendosam quam cantiIenam ago, puerulis commentatam dabo, quo modulo per mendaces risum auditoribus ingentem ferantlI. Liberalis et decora cuidam regi erat nata, quam sub lege hujus modi procis obponit querendam: III.,Si quis mentiendi gnarus 10 usque adeo instet fallendo, dum crearis ore fallax predicitur, is ducat filiam . IV. Quo audito, Suevus nil moratus inquit: 15 raptis armis ego cum Venatum Solus irem, lepusculus inter feras

15쪽

Cumque esum manu Ievaretur caput, les aure effunduntur

mellis modii centeni; 25 sauciaque auris tacta totidem pisarum fudit, quibus intra pellem strictis, lepus ipso dum secatur

crepidine Summa caudem tartam regiam latentem cepi,vI. Que servum te firmat esse meum. ,Mentitur , clamat rex, haria et tu . Sic rege deluso, Suevus falsa gener regius est arte factus.

3. Paulus lasonus. Fabula de vitulo et ciconia.

sPoeta latini aevi carolini I, 64.

Querebat merens matrem per prata vitellus: Cruribus huic longis obvia venit avis, Dicit: lo frater, cur tristis pectore mugiS, Vel cur turbatus florida rura teris 35 Cui sic respondit: Soror, est jam tertia nunc lux, Quod ac non tetigi et famulentu eo. Verba refert ales: Ne cures talia, demens: Nam quia non uxi tertius annus abit . Ad quam indignatus fertur dixisse vitellus: 10 Quo Si pasta cibo, en tua crura docent'.

16쪽

De equo perdito.

Poetae latini aevi earolini I, s .

Saepe dat ingenium quod vis conferre n-bat, Compos et arte est, qui viribus impos erat Ereptum furto castrensi in turbine quidam, Accipe, qua miles arte recepit equum. orbus equo fit, preco ciet hac compita voce: ,Quisquis habet nostrum, reddere certet equum. Sin alias, tanta faciam ratione mactus, Quod noster Roma fecit in urbe pater. Res movet haec omnes, et equum fur sivit abire,1 Dum sua e populi damna pavenda timet. Hunc herus ut reperit, gaudet potiturque reperto, Gratanturque illi, quis metus ante fuit. Inde rogant, quid quo fuerat facturus adempto, Vel quid in urbe suus egerit ante pater. 15 Sella' ait, adjunctis collo revehendo Iupatis Sarcinulisque aliis ibat onustus inops. Nil quod pungat habens, calcaria calce reportans Olim eques, inde redit ad sua laeta pedes. Hunc imitatus ego fecissem talia tristis,m Ni foret iste mihi crede, repertus equuS .

Oecus erat quidam, cui pulcra virago, memanSHanc puro pure, ne luat haec alias.

In curtis viridi resident hi cespite quondam Luce Petit mulier, robur adire pyri. Vir favet, amplectens mox robur ubique lacertis; Arbor adunca fuit, qua latuit juvenis. Amplexatur eam, dans hasta dulcia terram

Incepit colere vomere cum proprio. Audit vir strepitum; nam crebro carentia Sensus

10 Unius in reliquo, nosco, vigere Solet ,rie misee, amat; te laedit adulter ibidem l

17쪽

Conqueror hoc illi, qui dedit esse mihi . Tunc Deus omnipotens qui condidit omnia verbo, Qui sua membra probat, vasc uinta velut figulus, 15 Restituens aciem misero. Ionat illico: Fallax Feminal cur tanta fraude nocere cupis prie mihil quam fraude mulier mala varia sordet; integra jura thori non tenet illa viro. Alterius segetes semper putat uberioresso confinis ubera magna tenet Alterius thalamo mala credit inesse Sapinum, Quamvis sit spado nil valeatque thoro . Percipit illa virum, vultu respondet alacri:, Magna dedi medicis, non tibi cura fuit. 25 Ast ubi lustra sua satis uda petebat Apollo Candida splendescens Cynthia luce mera, Tunc sopor irrepsit mea languida corpora, quaedam Astitit, insonuit auribus illa meis: Ludere cum juvene studeas in roboris alis; a Prisca viro dabitur lux cito, crede mihi.

Quod feci dominus ideo tibi munera lucis Contulit; idcirco munera redde mihi. Addidit ille fidem mulieri, de prece cujus

Se sanum credit, mittit et omne nefas. a Esse solet nullum ejus muliere venenum; Excolit hanc adamat vir, tenet alter eam.

Fabula III. Vir vineta colit Mulier putat hunc fore dudum

Vinetis carum mox citat et juvenem.

Immanes dat opes ipsi tandem petit illum, ιο Ut donet Veneris basia grata sibi.

Exercere jocos Veneris studet iste Minervariun docuit mulier, quod bene placet eam. Non sic in thalamo Saturnius Amphitrionis, Nisus cum Venere puber ut iste luit. 45 Temporis aniculo luxum Venus anxia mellit; Inde cicuta mala fellit eum subito. Est ocus iste brevis, baratri quem crux grave pungit, Aique rogus jugis mox adolebit eum. Vermis edax, algor, pedor, piX, no SatanaSque Affligit Paridem non cum crucibus modicis.

18쪽

55 Luce virum clara spolians Ramnusia pernix, Nam vilis fronde stringit eam graviter. dea coeca nimis, o monstrum criminis alti, Nutris grande scelus justa premendo graVe. Cur premis Heinricum, exaltando Neronem Θω Cur moechum salvas hunc Spoliando virum Lumine quassato dolor ingens anxerat illum. Vinetum linquit accelerando domum. Iste vibrat bifores, moechum odice grabati Haec condit valvas pandit et illa viro. 65 Ipsius reditus causam quaesivit et ille ordine rem referens, haec lacrimasque pluit. Haec astuta nimis Paridem salvare cupiscens Cogitat et fraudem reperit illa cito. ,Pro dolor unius vereor quod laedere queatro Non modica peste lumen, ait, reliquum. Namque gregem totam corrumpit morbida balans; Sus linione sua foedat apros reliquOS. Saepius audivi, quod verba beata vigerent Tantum, quod crudus ensis eum habeat.

ramis de pane caro Christi fit viteque sanguis; Placatur Deus hinc cogitur hincque Satan.

Ergo tuum lumen sacrabo carmine dio Neve bonum maculer, junxerat Sque Suum. Taliter ut posset oculos concludere sponsis Hinc oculum ambit, quaerit et ille fugam.

Moecho salvato: Nunc Spero Christo favente, Amplius haec acies non Scrupuletur , ait.,Nam Sacris verbis sacravi pluribus illam, Quam salvare queat sidera clara polus. . Omnes issius fraudes audite, studentes Ne vos seducat femina nugigera. Thais amore caret, juveni non servat amorem;

fisci bonis viget hic laque carente perit. Fabula V. Vir lucri cupidus longinquos currit ad Indos; , rii uxor casta verna eratque pia. Hanc socrui castae commisit et inde recedit; Haec Veneris ludo nequit egere diu. Caeruleam faciem Venus huic depinxit et ejus

19쪽

Exta Cupido nimis pallida torruerat. ae Mater eam timuit injusta peste gravari Quaerens: Cur pallor inficit hic faciem pSe captam referens nimium invenies peram rem.

,Cur hoc celasti, filia cara, mihi Θ Pro natis natura potens vigilare parentesiae Vult genetrix natae convocat inde Parim. Invigilant epulis, Ceres servitque Lyaeus ipsis et mensa fercula multa tulit Hic Bachus alii auro, sapit hic fera, pisciS; Se fessos humeros mensa tenere docet. 105Junctus cum Cerere vult luxuriare Lyaeus; Ut genere Venerem utitur ille nimis. Abra citatur. Adest iacit illis nobile stratum. Hoc Cithare citat adque joco teneroS. Indulgent Veneri Misit Fortuna maritum 110 Ad tectum proprium, quo sua SponSa fuit. Hic tonat haec surgit et postae repagula laxat; Non anus astuta condere qui Paridem. Cogitat et reperit artem dat ei pugionem, Ipsi Staque iacens atque tene gladium. 115 Terruit iste tacens sponsum, dum quaeritat is sit Adstat cum gladio. Socrus ait subito: Quidam stratitates conantes hunc dare morti nobis ideo quaesiit auxilium. Hos horrebat ad nos tenet hic idcirco mucronem. 120 Quare vir grates contulit huic vetulae Nescius hic fraudis: Sit, socrus, tibi gratia magna, Sic tibi dat laudes primipotentis apeX. Quisque probus debet iratri conferre uvamen; Nam qui juvare potest, non facit, is perimit. 12 Gratulor in domino Jesu Pariter residere Nos decet et munus reddere grande deo . Audi, qua fraude decepit femina sponsumirieu, quot adhuc regnant qualibet urbe parest fabula V. Gaudia vir justus conans praelata mereri,1M Dulce solum patriae deserit atque horum. Pro venia remeat ad sancti limina Petri; Huic matrona fuit sobria, pulcra nimis.

20쪽

Sunt nivei facies huic ut Apollo ciuit. 1s Cum bella facie Citharea gerit mala bella;

Vincitur ipsa Venus a facie mea. Uni subjecto tribuens natura pudorem Cum forma, quamvis rara sit illa seges, Raro pudicitia animi, forma sunt in eodem 146 Subjecto Thais effugat Andromedam. Helena Penelopes mallet cito tollere sedem: Illius in solio collocat et Venerem. Ista die quadam confines ivit ad aedes; Cernitur a quodam pubere SponSa proba.145 Muciat istius cor et renes pulcra virago; Hujus languere coepit amore Paris. Xenia multa Paris castae legat mulieri, Ut per dona sua flectere possit eam. Nam regum corda flectuntur munere Petri 150 Sedes precanti munere dat veniam. Datque potestatem, dat honorem, pontificatum; Judicis excoecat lumina gara potens. Calcat virtutem, sublimat et illa scelestum, Dat genus et mores, decipit illa probos.

155 Parvo cum magno sectantur munera Proh prohiCum sacramentis venditur ipse Deus. Scindere mucro nequit adamantem, munere moechus Non potuit sobriam flectere quoque modo.

Ignitis jaculis Venus hujus viscera torret; 1ω Sic egit miser hic, pallor obit faciem.

Daemonis adjutrix anus hunc decumbere cernit; Pallida sint ora cur nimis, illa rogat. Huic narrare pude Instat magis et petit illa, Ut morbi vulnus insinuetur ei. 165 Vulnera nemo potest medicina clausa mederi; Sanat aperta bene vulnera docta manuS. Huic vetulaeque: gravi se dicit, mulieri amore Captum tam graviter, vivere quod nequeat. ,Gaude sis hilaris, ait isti daemone pejor 170 Femina, namque facit, quod Satana refugit Femina nequitia vincit genus omne baratri; Prior sub coelo bestia nulla manet ,ESto Securus, Stius amore potiri;