Historiae ecclesiasticae Novi Testamenti, Enneas, seu Pars prima. Qua res Christianorum, Judaeorum, Gentilium, Muhammedanorum, iuxta novem, post natum Christum, primorum seculorum seriem, breviter, succinctè & aphoristicè primò proponuntur; ... Autho

571쪽

's o sΗist. Sac. N. T. Seculum, seu CAP. XIII. Eoo ocio Audaismo repudium misisse. Refertihue deberet exemplum Iost hi illius. de quo Matth. Parip. 3 ι'. nisi apertum nimis illud redOleret figmentum. Instram interim illud Historiae Judaicae, ut pateat, longo satis tempore, 'bula illam , quam hodierno etiam die agma, sub alio

tamen nomine, quidam agit, non demgm

natam: Archiepiscopud quidam Armenia in Angliam veniensi interrogat in de Iosepho viro illo de quo frequens sermo habetur inter homines, qui quando pus ι es Dominu

praesens fuit, selocuti est cum eo,qui adhuc vivit in argumentum Dei Christiana sistam a-l quando viderit, vel de eo quicqua audierit. Ressondit Archiepscopus, asserens rem gestam feriatim , sepostea miles quidum Antiochenus, de familia erin, qui interpres illius erat ἱ notus et tum cuidam famulo Domini A bbatis; Henrico vigurnet, exponensrmones is2m, dixit lingua Gallicana: Bene finquit) novit Domi. nus meus hominem iliam, o pauo antequam iter arriperet ad partes Occidentis, idem Io- Aph in Armenia comedit ad mensam Pomini mei Archiepistopi,quem multoties viderat,se audierat loquentem. Elpsmodum intςrroga-im de rebin gestis inter Dominum Iesum Chri flum, se eundem Ioseph, resondit. τempore

572쪽

Sectio IV: de Iudaismo. passionis Iesu Christi, cum eaplud a Iudaeis in

pratorium adductus fuisset ante Prasidem PD latum, ut judicaretur abipso . accusentibus ipsum constanter Iudais, cum Pilaim nultimin eo cuissem mortis invenisset, dixit ad eos: Accipite eum vos,o secundum legem vestram judicate eum. Sedrande invalesitatibuου Ha moribus Iudaeorum, Pilatus iis dimissi Barrabo ad petitionem istorum. or tradidit eis Iesum, ut crucifigeretur. Trahentibus autem Iudais Iesem extra pratorium , cum venisset ad ostium, Cartaphilinpratorii ostiarnu or Pontii Pilati, cum per ostium exiret Isin epuli eum pugno contemtibiliter pos ιergum, or irridens dixit: Vade isse, citiin vade, quid morarist Et Iesus severo vultu es oculo restitiens in eum dixit: Ego vado, or expectabis donec veniam. Acmuxta Evangelistam diceretur:

Filius quidem hominis vadis scutsicriptu es

de eo: Tu autem sicundum advenium meum exspectabis, Ita uxta verbumDomini expectat adhuc Canaphilus ille, qui temporeDominicapsimniserat quasitriginta annorum, orsemper um ad centum artigerus aetatem redeuntium annorum , corripitur quasi incura

bili insimilate, o rapitur quasi in esse , se

573쪽

con valescens reddit redivivus, ad illum aeraris

tum, quouit anno, quandopassus estDomias nus, ut vere possiι dicere cum Psalmista r Re-l novatur ut aquila juventus mea. V erumpos lpassionem Domini, crestente e Catholica i-ldem Caraaphum baptitatus fuit ab Annania, qui baptizavit D. Paulum Apsolumi or is, catus est Ioseph. ΙHabitat autem frequenter i in utraque Armenia, s in aliis regionibus O-lrientis, vivens inter Episcopos, se alios Eccle- lreligionis, pauca habens verba c= circumse viris religiosis fuerit requisitus. Et tunc reseride rebus antiquitatis, o de iis, quae gesta fue . runt in passione Domini o resurrectione, sde testibin rsurrectionis, istis uidelicet, qui re 2rrexerunt cum Chrso, se venerunt in θη-

ctam civitate,s apparuerunt multis. R efert

Aone o praedicatione se hoe sine risu,somni

levitate verborum,or notareprehensionis,

etiam de Smbolo Apostolico, or eorum His

574쪽

Sectio IV. de Iudaismo. t is 3

ne inventat iratum quem adpassionem prope rantem irridens ad dignam prouocauis ultionem, orc. Eandem Armenii quidam repetunt paucis Historiam p. 827. lib.cit. Eam nos huc referimus , quia hoc primum seculo narratur. lIV. Schotio studia Judaeorum seculi huius Varia fuerunt, seJ Biblica maxime, JJ Talmudica, cJ Κabbalistica, d jMedica, feJ Mathematica, & fJ Linguarum, quibus non pauci ρJ huius aetatis;

Iudaei excelluisse, adeoque praeclarum eruditionis nomen consecuti dicuntur.

Philosophia hJ publico de croto juxta

quosdam plane, Scholis eorum fuit eliminata, j uxta alios vero, i J ad certos aetatis annos restricta. faJ Alii enim in Biblia vel integra, vel quOS-dam libros commentaria scripserunt, ut Moses, bar Nachman,&c. Zem. P. P. I p. 6.b. R. Bechai; Id. II. b. Scias .p., . b. R. Meir. fit. Theodori; Zem. Dav.p. 7. a.

Alii Leges Mosaicas distinctius explicuerunt, ut author de quo tamen ipsi Judaei dubitant libri Glis, Omnia in eo; qui olim N θιν vel Ν ior dicebatur, Schallich. p. 18. a. Rabbi Moses Mik-koeti, author libri praeceptorum magni; Zem. 1μν. P. I. p.37.a. Rabbi Isaac filiusJosephi, Cor. belensis, author libri princeptorum parvi, qui αColumnae exilii vocatur. P h

575쪽

. ιιι Baale Had derasehot varias, pro gentis Theologia, scripserunt homilias,ut Bechai,Zem. Bav.p v. l& 18.a. de R. Simeon haddarsehan: vide etia luch. 131. b. de R. Nissim eoncionatore lsbJ Cum enim propter varias iudstoriam per-l secutiones in repnis Castiliae & Toletano Ad-lditiones Talmudicae oblivione sepelirentur, Schalyb. p. 1 f. b. iis paulatim restauranilis quida dederunt operam, ut Rabbi Solomo: 1d. D. a. Iuch. p. 133: a. Sic in Zm. Dap. ad ari. M. 58iLquidam reniuntne authotes Tosephoth. Alit et. iam vesTalnuid, vel Majinonidiὲlud, notis illustiarunt , ut R. Mesr Roten burghnsis. φ

si ne Lingua misad res pst certa. Nee alis potuit cile ignota,qui tot ejus benefieiu

576쪽

- Semo IV. de Iudaismo.

dederunt libros. Imo, ut elegantiam ejus saris ostenderent, multi hoc expresse, magnoq; stu

tam faceret elegantiam lingua Hebraea. idem

scopus fuit celeberrimi hujus seculi Judau, poc. tar & Oratoris incomparabilis, R. Jacobi, in Bechinato iam Zem. Dap. p. 38.a. II. Arabica vero de

Latinam linguas multos calluisse ex eo clarissime elucet quod utriusq; multas sibiJudaei vendicant translatisne s. quadam e m ex Arabico in Hebratu transtulisse dicuntur. Raschiara est, R. Solomon. fit. Adrat jussit sibi transferti commentaria in Mischnaioth, Rab Maj monitis, ex Arabico in Hebraeumr Iuch. I 33.a. Stallich. i 8.a. quam o peram praestitit R. lacob, filius R. Mosis, Hispanus: ld. p. S' .a. R. Mosse, Ibn Tibbon Euc: idem Arabicum Hebraeum fecit, qui tamen non facile in i t Iudaeos reperitur. Vidit eum audior Zem. Dari pag.s b, in Saxonia. Quadam ex Latino in Hebraeum: Sic. R.Nathan suas Concordantias a Latinis mutuavit:Schais p. 39.a. uadam ex Arasi: bi eo in Latinum. Sic Rex Alfonsus Rabbi Iehu dae, fit. Rabbi Mosis,Toletano, dedit in mandatis, ut A vicennae librum de stellis trans vasaret ex Α- rabico in Latinum. Schas b. 39.a. Iu b. I 2B. Quorum nomina habe s in Iuch . R.p. I32. . ad I . b. ram. Daν. P. 1 .p. c. ad 8. b. Schasch. - - Mm p. 9

577쪽

pag. 39. ubi compendio exhibentur celeberrimi huius secuti Rabbini, e quoiu censu sunt I. Rabbi Meir, Theodori filius, qui stelia instrans,hllendor corona san vocatur , Toletanorum doctor celebris,& lucubrationibus in Contextu sacrum inclytus: Zem. Dav. p. 7.a. 2. Ramban, dg quo Sebais p.ss.b. quod γαώμαιςος sit, & multorum librorum aut hor. 3.R.Sol. filius Adrat. in omni sapientia excellens: Schahch. p., 8.a. 4. Don. iasiph, Iachiades, AEchmalotarcha et pater sapientia per totum regnu Ca stiliae ; fuitq; socius Rasch-ba, celebris Poeta& Grammaticus r Schalph. p.39.a. b. 3. R. haac, Israelira, sapiens magnus, di insignis Astronomus: Zem. P. p.J8.a. s. R.Iacob Badraschaeus, de quo supra.

bJ IuchM. p.r33.a. Tempore Rasichba prohibitu uit operam dare Philosophia. Exci

piebata adium Medicum. Cui tamen apologiam opposuit R. Jedijah. Peninaeus. G Ita etiam refertur hoc decretum BarciIlonensis Synagogae in Schalph. pag. 6O. . quod

Judaeis Philosophiae studium ante annum aetatisas. salutare non licuerit. Consentit Zem.DaP.P. I. pag. 3. a De Sadducaeis, nihil occurrit, nili quod R. Gedalivi Apostatae cuiusdam mentionem faciat, qui adJudaismum tandem redire viavit.Accipe,

scribit, p. 16.a. habuisse Nachmamdem discipulum, cuι nomen R. Abner, quem vertiginis sti-

578쪽

Sectio IV. de Iudaismo. ' 1 7

risus ita egit transve pum,utfactussit Sadducaeus. Fato autem accidit, ut magnus evaderet, storo orbe celebris. Quodam vero die ac-rersi ad se iussit Magistrumsum,in cuius con-blectui e porcum mactavit,coxit,edit. Cumsedisset illum, rogavit Magistrum,quod excidii poenarum reus factus esset: stuatuor resondit Magister: Illi vero dixit: quinque. Atque siccum praeceptoreseo disiceptare voluit. Magister

igitur cum torvo vultu irampra se tulisset b- mutuis Uge: aliquid enim timoris es reverentiae in eo erga praeceptorem erat reliquum. Ro- .gavit tandem Raf, quis ad hanc eum permo-

quando eum audivisset in explicatione Parascha Haazinu, est eap.32. Deuter. continere eam Parasicham omnia legis pracepta, o reliqua qua in mundo euent et Hoc vero cum sibi Ῥideretur impossibile, in alium si vers2m esse virum. Restondit Ras: Hoc ipsum adhuc dico, roga modo quicquid volueris. Miratus igitur vir use valde, dixit, si irasis,ostende mihi,ubi nomen meum scriptuis: Ita est, inquit Rabbi, e manu mea requires is d. Secedensitas in angulsi oravit, se occurrit ipsi versi

16. Dixi, angulatim profligabo eos, cessare fa- , Mm 2 ciam

579쪽

ciam Nemoriam eorum ab diomine: quia liter a tertia cnimlibet vocis nomen A bner continet.

uod cum audivisset vir ille, tecidit multus eius,rogaviu suum Magistrum,nonnς vulnerisivo adhuc pgrata esset medicina Tu, inquis, audivim verba rexim, Et perrexit vina siva. lVir vero ingressus est navim sine remis., ct .

vento, cuius impetu iιa fuit sitiatus, ut de: illo' nihil cerii diuerit audisum. SECTIO U.

Seculi hujus o pari gemina est, una quidem ΓΗ valdensium Apost asiam

a superstitione, Curia & clero Romano, Graecorum s bd vero dissensum Continuat : altera κασα ostendit, in ipsa etiam externa Ecclesiae communione DJ multos vel Papam, vel Papae decreta, statuta & dogmata rejecisse. Γῆ Superiori seculoV valdensium Historiam

ita compendiose perstrinximus, ut nihil facile occurrat, quod ad classes illas referri non queat. Quia

580쪽

Quia vero singulare Deus curae suae pro Eeclesia date in illis voluit specimen, non male, qua deinceps iis obtigerint, suo locovel obiter repeis timus, vel de novo inserimus. Tenendum igitur r. V Valdeuium catus magna hoc sicula habuisse im ramenta. Multi enim fuerunt a. In Germania.

no facta est persecutio contra bareticos hostes

Dei, veritatis inimicos, quorum multitudo

maxima latitabat in populo Dei, in civitati-bm, oppidis o villis,subvertentes s in errorem mittentes, quos poterant ri Ecclesia Orthodoxa. Horum plures comprehensioris p sentia cleri se populi convicti fuerunt. Inter catera nςfandi NB erroris sui flagitia eonfessi

sunt, quod etiam ab esu carnium in Quadragesima non abstinerent, & quod annualem censum transmitterent Mediolanum, ubi diversarum haeresium primatus versabatur. b. In Italia BZov. an.Ch.I MEV.& I 292. S.3. Praesertim Lombaris dia.Id. an. . 2. S.c. vigebat tune in Lom-

hardia urbibus pestifera ac sedissima Cararo

rum haresis. An. . I 2SI. c. In Gallia, Ib. S.I. 8. In Gallis haereston monstra crepeto authorum, incesta ljngua homines innocentes convit sis, pro more, proscindentium verba re Liuiabant , o sacerdotalis ordinis contemptus resurgebat. Rast mundus enim Tolosatium Co