장음표시 사용
41쪽
3o C. I. C,s A R I S COMMENT.tat, insectis iis, quae agere destinaverat , ab urbe proficiscitur , atque in ulteriore iri Galliam perVenis. XXXIV. Quo cum Venisset, Cognos
cit missum in Hispaniam a Pompeio V se bullium Rusum , quem paucis ante diebus Corfinii captum ipse dimiserat: prosectum item Domitium ad occupandam Massiliam navibus actuariis V II, quas Igili et
in Cosano a privatis coactas, servis, i heriis , colonis suis compleverat: praemissos etiam legatos Massilienses domum, nobiles adolescentes ; quos ab Urbe discedens Pompeius erat adhortatus, ne nova Caesaris ossicia veterum suorum beneficiorum in eos memoriam expellerent. Quibus mandatis acceptis, Massilienses portas Caesari clauserant: Albicos, barbaros homines , qui in eorum fide antiquitus erant, montesque supra Massiliam incolebant , ad se vocaverante frumentum ex finitimis regionibus, atque eX omnibus castellis, in
urbem conVeXerante armorum ossicinas in urbe instituerant: muros, Classem, portuS-que resecerant.
XXXV. Evocat ad se Caesar Massi- Iiensium xv primose cum his agit, ne ini lium inserendi belli a Massiliensibus oriatur e debere eos hesia totius auctoritatem
requi potius, quam unius hominis poluntati
42쪽
D3temperare. Reliqua , quae ad eorum sanandas mentes pertinere arbitrabatur , Commemorat. Cujus orationem domum legati reserunt, atque eκ auctoritate haec
Caesari renunciant: Intelligere se diνisum esse populum R. in partes auas ς neque sui judicii, neque suarum esse virium, decernere utra pars justiorem habeat causam tyrincipes vero esse earum partium Cn. Pompeium, et C. Caesarem, Patronos cra vitatis; quorum alter agros Volcarum Arecomicorum et Helviorum publice iis com cesserit ; alter bello νictas Gallias attribuerit , vecti aliaque auxerit: quare paribus eorum beneficiis , parem se quoque νolum
talem tribuere debere ; et neutrum eorum contra alterum juνare , aut urbe aut portubus recipere.
XXXVI. Haec dum inter eos aguntur, Domitius navibus Massiliam pervenit ; atque ab iis receptus, urbi praeficitur. Summa ei belli administrandi permittitur. Ejus imperio classem quoquo versus dimittunt et onerarias naVes , quas ubique possunt, deprehendunt, atque in portum deducunt; parum clavis, aut materia at que armamentis instructis, ad reliquas armandas reficiendasque utuntur i frumenti quod inventum est, in publicum conse runt et reliquas merces commeatusque ad
43쪽
3 a C. I. CasARIS COMMENT. obsidionem urbis, si accidat, reservant. Quibus injuriis permotus Caesar , legio
nes I r I Massiliam adducit et turres vineasque ad oppugnationem urbis agere , naves longas Arelate numero x II facere instituit. Quibus effectis armatisque diebus X X X, a qua die materia caesa est ,
adductisque Massiliam , his D. Brutum praeficit et C. Trebonium legatum ad opripugnationem Massiliae relinquito XXXVII. Dum haec parat atque ad ministrat, C. Fabium legatum cum legionibus III, quas Narbone circumque ea loca , hiemandi causa , disposuerat, in Hispaniam praemittit , celeriterque Pyrenaeos Saltus occupari jubet; qui eo tempore ab L. Afranio legato praesidiis tenebantur. Legiones reliquas , quae longius hiemabant , subsequi jubet. Fabius , ut erat imperatum, adhibita celeritate, praesidium ex saltu dejecit; magnisque itineribus ad exercitum Afranii contendit.
quem a Pompeio missum in Hispaniam demonstratum est, Afranius, et Petreius , et Varpo , legati Pompeii, quorum unus III legionibus Hispaniam citeriorem ἰalter a saltu Castulonensi ad Anam , ILIegionibus ; tertius ab Ana , Vettonum agrum Lusitaniamque pari numero . lin
44쪽
DE BELLO CI VILI LIB. I. gionum obtinebat; officia inter se par
tiuntur: ut Petreius ex Lusitania per Vetto nes cum omnibus copiis ad Afranium proficiscatur; Varro cum iis, quas habebat, legionibus, omnem ulteriorem Hispaniam tueatur. His rebus constitutis , equites auxiliaque toti Lusitaniae a Petreio; Ce liberis , Cantabris , barbarisque omnibus qui ad Oceanum pertinent , ab Afranio imperantur: quibus coactis, celeriter Petreius per Vettones ad Afranium pervenit. Constituunt communi consilio bellum ad Ilerdam, propter ipsius loci opportunita tem , gerere. XXXIX. Erant , ut supra demonstratum est, legiones Afranii III, Petreii II; Praeterea Scutatae citerioris provincise , et Cetratae ulterioris Hispaniae cohortes circiter X X C r equitum utriusque provinciae circiter v millia. Caesar legiones in His-Paniam praemiserat, ad V I millia auxilia peditum, equitum III millia, quae omnibus superioribus bellis habuerat; et parem ex Gallia numerum, quem ipse paraverat , nominatim ex omnibus civitat,bus nobilissimo et fortissimo quoque evocato. Hinc optimi generis homines ex Aquia tanis montanisque , qui Galliam provin- Ciam attingunt ; postquam audierat Pompeium per Mauritaniam cum Icgionibus iter
45쪽
in Hispaniam facere , confestimque esse venturum. Simul a tribunis militum cent fionibusque mutuas pecunias sumpsit: has exercitui distribuit. Quo facto, duas res consecutus est; quod pignore animos centurionum devinxit, et largitione redemit militum voluntates.
XL. Fabius finitimarum civitatum animos litteris nunciisque tentabat. In Sic ore flumine pontes effecerat duos, inter se distantes millia passuum Iv: his pontibus pabulatum mittebat; quod ea , quae citra flumen fuerant , superioribus diebus consumpserat. Hoc idem sere, atque eadem de causa, Pompeiani exercitus duces faciebant; crebroque inter se equestribus proeliis contendebant. Huc cum quotidiana con suetudine congressae, pabulatoribus prinsidio proprio, legiones Fabianaeo flumen
transissent , impedimentaque , et omnis equitatus sequeretur ; subito vi ventorum, et aquae magnitudine, pons est interruptus , et reliqua multitudo equitum interclusa. Quo cognito a Petreio et Afranio ex ag gere atque cratibus, quae flumine serebantur ἔ celeriter suo ponte Afranius, quem oppido castrisque conjunctum habebat, legiones IV equitatumque omnem transiecit,
duabusque Fabianis occurrit legionibus.
cujus adventu nunciato, L. Plancus, qui
46쪽
legionibus praeerat , necessaria re Coac tus, locum capit superiorem ; diversam que aciem in duas partes constituit, ne ab equitatu circumveniri possit. Ita , conmgressus impari numero ., magnos impetus legionum equitatusque sustinet. Commisso
ab equitibus proelio, signa II legionum Irocul ab utrisque conspiciuntur, quas C. abius ulteriore ponte subsidio nostris miserat , suspicatus fore id , quod accidit, ut
duces adversariorum occasione et bene cio fortunae ad nostros opprimendos uterentur et quarum adventu proelium diximitur , ac suas uterque legiones reducit in
XLI. Eo biduo Caesar cum equitibus DCCCC, quos sibi praesidio reliquerat, in
Castra pervenit. Pons, qui fuerat tempes tate interruptus, neque erat resectus, hunc
noctu perfici jussit. Ipse, cognita locorum
natura , ponta catrisque praestato v I cohortes relinquit, atque omnia impedimentaret postero die omnibus copiis, triplici instructa acie, ad Ilerdam proficiscitur, et sub castris Afranii consistit; et ibi paulisper sub armis moratus, facit aequo loco pugnandi potestatem. Potestate facta, Afranius copias educit, et in medio colle sub castris Consistit. Caesar, ubi cognovit per Afranium stare , quo minus proelio dim
47쪽
16 c. J. Es ARI s COM M s NT. caretus , ab infimis radicibus montis, in
termissis circiter passibus CD, castra face re constituit; et, ne in opere faciendo milites repentino hostium incursu eXterrerentur , atque Opere prohiberentur, vallo muniri vetuit, quod eminere et pro' cui videri necesse erat; sed a fronte comtra hostem pedum x v fossam fieri jussit.
Prima et secunda acies in armis, ut ab initio constituta erat, permanebat: post hos opus in occulto acies tertia faciebat. Sic omne prius est persectum, quam in telligeretur ab Afranio castra muniri. X LII. Sub vesperum Caesar intra hanc fossam legiones reducit, atque ibi sub armis proXima nocte conquiescit. Postero die omnem exercitum intra fossam Conti net e et, quod longius erat agger petendus , in praesentia similem rationem operis instituit; singulaque latera ca Strorum singulis attribuit legionibus munienda ; fossasque ad eamdem magnitudinem perfici jubet: reliquas legiones in armis eXpeditas contra hostem constituit. Afranius Petreiusque , terrendi Causa atque Oporis impediendi, copias suas ad infimas momtis radices producunt , et proelio lacessunt ; neque idcirco Caesar opus intermittit, confisus praesidio legionum III et monitione fossae. Illi non diu commorati ,
48쪽
DE BELLO CIVILI LIB. I. 3 nee longius ab infimo colle progressi, co-Pias in castra reducunt. Tertio die Caesai vallo castra communit ; reliquas cohorrtes, quas in superioribuS castris reliquerat, impedimentaque, ad se transduci jubet.
XLIII. Erat inter oppidum Ilerdam
et proximum collem, ubi castra Petreius atque Afranius habebant, planicies circiter passuum C C C. atque in hoc sere merdio spatio tumulus erat paulo editior tquem si occupasset Caesar, et communisset, ab oppido, et ponte, et commeatu omni, quem in oppidum contulerant, se interclusurnm adversarios confidebat. Ho*sperans, legiones III eX castris educit: acieque in locis idoneis instructa, 1mius Iegionis antesignanos procurrere , atque occupare eum tumulum jubet. Qua re cognita, celeriter , quae in statione pro casu uis erant Afranii cohortes, breviore itinere ad eumdem occupandum locum mi tuntur. Contenditur proelio; et, quod priuato tumulum Afraniani venerant , nostri repe luntur; atque, aliis summissis subsi diis, terga vertere , seque ad signa legionum recipere coguntur,. X LIV, Genus erat pugnae militum ii,
lorum, ut magno impetu primo procudi rerent , audacter locum caperent, ordine Euos non magnopere servarelat, rari diis
49쪽
38 C. I. CAESARIS COMMENT. persique pugnarent; si premerentur, P
dem referre et loco e X edere non turpe eXistimarent, cum Lusitanis, reliquisque barbaris, genere quodam pugnae assuefacti equod sere fit, quibus quisque in locis m
les inveteravit, uti multum earum regi num consuetudine moveatur. Haec tamen ratio nostros perturbabat insuetos hujus generis pugnae: circumiri enim sese ab aperto latere, procurrentibus singulis, arbitrabantur ripsi autem suos ordines semare , neque ab signis discedere , neque sine gravi causaeum locum , quem ceperant, dimitti cen-Fuerant Oportere. Itaque, perturbatis antesignanis , legio , quae in eo cornu conset iterat, locum non tenuit; atque in proximum collem sese recepit. X L V. Caesar, pene omni acie perterrita , quod praeter opinionem consuetudinemque acciderat; cohortatus Suos , legionem IX subsidio ducit: hostem insolenter atque acriter nostros insequentem supprimit; rursusque terga vertere , Seque
ad oppidum Ilerdam recipere, et Sub moro consistere cogit. Sed I x legionis milites , elati studio, dum sarcire acceptum de trimentum Volunt, temere insecuti fugientes , in Iocum iniquum progrediuntur; et sub montem, in quo erat oppidum positum, succedunt: hinc sp recipere cum
50쪽
vellent, rursus illi ex loco superiore nostros premebant. Praeruptus locus erat , utraque eX parte directuse ac tantum in latitudinem patebat, ut tres instructae cohortes eum locum e Xplerent ; et neque subsidia a lateribus summitti, neque equi tes laborantibus usui esse possent: ab Oppido autem declivis locus tenui fastigio vergebat, in longitudinem' passuum circirter C D. HaC nostris erat receptus; quod eo , incitati studio , inconsultius processerant. Hoc pugnabatur loco, et propter angustias iniquo, et quod sub ipsis radicis bus montis constiterant, ut nullum frustra telum in eos mitteretur: tamen.virium te et patientia nitebantur , atque Omnidvulnera sustinebant. Augebantur illis c Piae ; atque eX castris cohortes per oppidum crebro summittebantur, ut integride sessis succederent. Hoc idem Caesar facere cogebatur ἔ ut, summissis in eumdem iocum cohortibus, defessos reciperet. X L VI. Hoc cum esset modo pugna tum continenter horis v , nostrique grarvius a multitudine premerentur; consums iis omnibus telis , gladiis districtis , imet petum adversus montem in cohortes farciunt ἔ paucitque dejectis, reliquos sesct Convertere cogunt. Summotis sub murum cohortibus , ac nonnulla parte propter