장음표시 사용
711쪽
DgsCRIPTI ET PRAEPARATIO. 26 donec non in cineres, ut quidam volunt, sed pulverem grossum tinctorum usibus aptum, fatiscat, quod hinc glastum καἰ ξοχ- , seu praeparatum, audit.
Sed absolvemus, quod restat circa iselidis culturam. Secunda vice re purgat. pro pullulans non, uti prius, solicitis unguiculis, ab immixtis aliis herbis repurgatur, sed oves in agrum mittuntur,ut pasti intersito hoc gramine repurgent sati dem, neque enim illi vel esu, nisi Se vescantur, nocent, vel conculcando in terram, nisi pastoris negligentia diutius, ac par est, inhaereant agro. Exactis sex septimanis a prima messe, denuo, ut superiori tempore, mura detruncatur,4 iterim, elapsis totidem hebdomadibus, siccetur autu altem mi ale favet, nec gelu tam cito ingruit, tertia vice, licet haec minori boni- talis nota, ad utrumq; opus polleat, tum ob caloris solaris digerentis in 'sussicientiam, atque adeo tincturae paupertatem consequentem, tum obtempus loturae minus aptum, frigidiori exsistente aqua,& marcorem operi minus parem, ut taceam exhaustas jam fere vires,4 Si volatilis pe
Patet & hinc, qui tardius, 'uadragesimali demum tempore arva si Ἀχὰλα ad sati dis sationem arant,binis tantum gaudere mei Tibus, quarum pri fer t*r,δnma cum secatim tritici plerumque coincidit, solent hujus generis i lygiastum vocare uno ait. Sementi anno iisdem arvis, quae prius iistidem tulerant hordeum
inseritu Sin semina desiderantur,tertia messe pars intacta relinquitur, unde vertente anno in semen exit, uita pretium cum avenae coincidit. Sunt, qui a tertia messe, aut alterius speciei, Ma dent imgνγαδ secunda, seu, ut uberiori scenore potiantur, seu, ut praepediti tempestatis &frigoris obstaculis, respective tertium aut secundium metere nequeant, non ad hordei novam fationem agrum scindunt; sed hiemare herbam inhospitio suo permittunt, donec comnaodiori tempore, circa quadragesimam demum, prius, quam hordeum seratur, in detruncationem cedat,
quod vocant fusam secundarium, sternpe QBaid. At miniis bo-goni conum id est, larva nimis exsugit, ut ipsum hoc postmodum in hora Ussibidei proventum redundet minore Ino. mknaσ
712쪽
Gusti , Uantus tinctis colore glasti lanis honor fit etiamnum, colarμm norunt mercatores, experiuntur , qui pannis hoc mo-fisdam n. ia paratis utuntur. Colorem quidem proprie coeruleium, um, ob G volatile eminens, reliquis vero eo n- stans fundamentum praebet, unde cultura sua tum Thuringi nostrae, tum aliis pluribus regionibus infinita attulit commoda ast postquam Indicum pigmentum advehi coepit copiosius, ut ut ab exedentem & coria rosivam natura minus commode his usibus serviens,licet colore,& quoad extrinseca alia ad speciem ejusdem nota durationis tincti eodem Indies me, panni videantur.Hanc ob rem jamdum praeterito seculo, an Is Fran- cofurti, communi imperii nomine decreto eiusmodi fraudibusvi noxis prospectum fuit, hocce nostro, anno 6 . Rati Sbonae d. 21. Aprilis a D. FERDINAND O LIL sub poena confiscationis cautum fuit,
ne indigo, ob copiam ingendi usui vulgo inserviens, amplius adhibeatur, in detrimentum Thuringiae, Germania Memtorum. Eo tamen
iam res devenit, ut ad paucos redierit glasto solo utentium tinctorum, atque adeo molarum trusiatilium, hinc inde apud nos vestigia pristini
mercii noniorum floris exhibentium, numerus.
iis./ His Non nostrum iam est, latius disquirere, qui floridi colores eu ex. aeem origo, tractam, exalati de consurgere possint,4 adhibeantur quoque a quibusdam, neque in tinctoria ipsa arte occuparici ad notitiam simplicium, nostrum hunc in finem medicum, nosse sussicit, quod indigo alastum ex eadem pro pullulent prosapia, neque nisi praeparatione differant, undetiim alii, tum inprimis Amatis Lusinu , csmment in lib. s. Diosc.enarismi. o. p. so ρ. Indicum,imbi ,esse succum defecatissimum is alidis herabae, concretum & inspissatum. uti tum ex Placet in communem notitiam praeparationis historiam huc trans.
I. . ' ' ferre ex aut re anonymo histori des 9 ux, qui crediturin d Chis
, GH ptaea cap. i. pag. sta Indigo,ait, quoad floridiores vividioresque co-lion, patὸ , Ore Sutimur, ab arbore, rectius planta, Hesumitur, quam quotannis quae fri post pluviarum excelsum plantant, , quando ad altitudinem duorum .i ' triumve circiter pedum excrevit, rescindunt dimidii pedis a terra distantia. Partem rescissam sumunt,in repositorio cum calce reponunt, 'quae adeo
713쪽
adeo indurescit , ut haec repositoria marmorea videantur. Haec stagna seu repositoria in circuitu communiter o. pedes habent; ad medieta tem, vel paullo plus, aqua replentur, dein ad summum usque virentibus arboris hujus rondibus complentur, quotidie omne hoc OV en do, donec immergatur penitus, Mevadat instar limi aggesti, seu,ut terrapi inguis aqua diluta. Hinc postquam haec omnia per dies aliquot quieta relicta sunt, aquam emittunt Melabi sinunt, qua educta penitus, assam hanc limosam manibus, prius oleo imbutis,prehendunt,& ex eidem stu sta magna vel parva pro lubitu conficiunt, quae Solis radiis exsiccanda exponunt Ad fallendos mercatores eadem aliquando arenae pro ex siccatione committunt, tunc enim facile arena ipsis adhaeret, maiusquς inde pondus acquirunt. Sed nequitiam hanc mulctabluunt, si id resciscat praefectus Caeterum haec arbor ter rescinditur sed quoties id re Di re*tiae petitur, minus inde resultat indigo,&inter centum partes, viginti ad mi' '. nimum de pretio pereunt, cum tantum coloris non praebeat,ac prima i disjms species. Optimum indigo ex Biana, Indouavi orsa, tribu pagi uesis. novel altero die ab Agra distantibus provenit, &hoc est, quod in frusta redacturn globulorum ad instar cernimus Octavo a Sura die, duobus ab Anna dabat milliaribus pagus est, arquesse dictus, unde indigo planum ad nos fertur Ejusdem fere naturae, pretiique vix dissimilis indigo crescit etiam in regno Colconda. Tanderit idem ex occidente, praesertim ex Antillis, ubi eodem fere, ac in oriente, modo fit, huc aster'
Colligere ex his facile est, inde color ex alietur, iro surgat coeruleus, ob explicatum magis stur in Ble volatili residen S, PRm- Λ. . ob rem Indico hoc tinctae lanae in recessu minus bonae sint, O calci S H scilicet accessionem, quae ipsa quoque causa est, cur exaltatus hic color&in apricum deductus minus constanter tingat, quam abi relictum, rite praeparatum glastum, quod citra talem communionem, mediante artificum tingentium industria adhibetur neque enim pars salina&terrena calcis vivae, quae dubio proculis pondus simul ad auget, eandem adulteravit.
Neque desperandum esset de eodem artificio parandi Indici, si huic apud nos operi manum quis xsolertiam impendere velit, observata calcis Misa q*qέ βη tidis proportione,&, quae aliae minoris momenti se suggerunt circa id, circumstantiis.
714쪽
Operatio hisce proinductio salis solatilis singularis
Certum interim est, quintam quasi essentiam ad colores magis floridosvi fulgidos exinde parari, in usum venire posse.
Vae sunt operationes chimicae praecipuae circa mixtionem corporum pollisimum evenientes, fermentati, effervescentia, quae calorem producunt, tum ad expansionem & explicationem partium volatilium Q uos arum, tum ad alios usus ubere proventu facienteS. In illa quidem blandius, Tarpe vix adsensum in hac vero fortius omnia incalescunt, quia utrobique motus partium elementaliur mixti occurrit, licet diversus ratione mediorum xfinis, aliarumque circumstantiarum.
Nostra haec operatio ad quam nam speciem referenda sit, dubium est non leve. Sicca quippe est,is citra turgescentiam vel intumescentiam, quale quid in fermentatione visitur neque tamen duo diversa, sive similia, sive contraria apparentia, adversis concurrunt frontibus sed, nullo extraneo interveniente, pontaneo motu exsurgunt partes volatiles. Participat tamen de utrisque, cum & motus sit particularum a se invicem secedentium avolantium,in cum insigni calore eructet β' volatile, non aliter, ac si us exsatis ρciis combinatione evolvatur, i inde commode vel fermentatio sicca, vel effervescentia implicita, quae citra pugnam tumultum evenit, dici posset licet prius fere malim. Quantum alias inter se commissa corpora ob diversitatem pororum effervescant, in operationibus non solum chimicis, sed&vulgatissimis occupatis saepenumero occurrit. Sic v. g. calor effervescentia occurrit r. in praeparatione Pri
subiu iis S li cum Ble Ur sicco vel deliquato conjungi
tur. a. in praeparatione arcani quando idem, risaturatur. 3. in fixatione tum volatilium, cum nos ligantur cum acidis. . in praeparatione Pli est, cum v. g. limaturae glis iij. artificiose&per vices affunduntur u Ivi., aquae fontanae 3 iri Acida enim, quae polosiora sunt, solvunt Maggrediuntur cum effervescentias Us sescentia Varia hu- exemplatum aliis tum in chimicis,
715쪽
gvoLuTIONI s. VOLAT. 27yscentia modb calida, modo frigida s. in praeparationes in vi ci cum Sibus fixis, fico additis, vinculum ipsius se acidum absorbetur,mvolatile sui iuris factum propellitur. 6. cum praeparatur usElis iri cum O usto vel crudo. r. cum praeparatur mus Elnae cum calce viva. 8. cum se terebinthinete iungitur tui S li, vel iste Histi, p. cum bis bii ne anis. ao cum mus S uterque rectificatus, accedente motu vel calore. i. cum miscetur cum S lo 'ad praeparationem . r. cum calci vivae affunditur v. 3 cum , rectificatur v. gr. tuis, & phlegma iterum ungitur acido in fundo remanenti, ubi calorin et servescentia consurgis , cum tamen prius se invicem tolerassent&c. Plura hanc in rem videantur apud D. D. Eisburium in Q latoria curiosa, . . Sed horum alia ratio est, unde de longius ad eadem digredi, extra oleas esset vagari, Arcessenda paullo altius est haec nostra inca. lescentia. Praesupponemus iterum, I. adesse in plantis partes volatiles sal solatiis . uolasis linas, saltim materialiter, quod nemo negaverit: idque m tantis modo maiori, modo minori quantitates magis vero S minus non 8 variant speciem.
1. Θ hoc volatile M substantiam tenuem ad motum maxime motae habilem, agilem agiis 3 non tam generari ergo proprie, praevia praeparatione supra exposita, B volatile sed . evolvi impeditas, liberatas a compedibus avolare, unde ex-Menuum plicatione egent xliberatione, si captare easdem velis a latis partes volatiles spirituosae mediante fermentatione proprie di ρε ευ hacta eruuntur, unde recte Hamelius scribit lib. 2. cap. uo de consensu et . frmentas nov. bilo et Mia ante fermentationem aut des illatione aut alia tione, arte prolici vix posse piritus, non, quod ibi non essent, sed, quasi victi aliis elementis oppressi iacebant adeoque thesis firma est, non inesse spiritus plantis, nisi per fermentationem deducantur in actum. Uti enim et materiale ipsorummet, potentia inesse non negatur ita minus recte de formali quis id accipiat, nisi velimus confundere mus φλογιγὶ Φλογιςους, & partes aqueas parum de oleis secum habentes, unde spirituosae videntur aquae, oboleosas& volatiles particulas in iisdem dispersas. Equivocatio est in nomine spirituum. Adscendunt partes quaedam volatiles sed non in sorma spiritus, neque enim striatim
716쪽
seu Ma bu- procedunt, etiamsi post rectificentur, adeoque fermentatione opus est ad proprie dictos spiritus, qualisqualis demum illa fuerit. Vel nisi velimus confundere Si volatilia cum spiritibus, neque enim, qui cris est, spiritus nomines φλογιςου appellandus liquor. I tisi;I 6 partes volatiles salinae mediante incalescentia simplici, reso-scca magis, lutione citra turgescentiam di motum talem intestinum, qualis in prioribus occurrit, se captandas offerunt. xtras acti ubi spirituumvi salis volatilis copia est, brevi exagitantur in ε , motum cientur. in aliis Ma 8 sulphurear herbae magis spiritum, acres, salsae, seu salinae magis gi pacula, sal volatiles utraeque tamen pro diverso praeparandi modo spiritumvi sal volatile fundunt. in in iisti is in austeris vero Macerbis partes volatiles non solum subiu-δ'μ gatae sed etiam fixatae quasi sunt, unde ex iisdem se volatile non ita pansum, nec nisi sub praedorninio aliarum evolvitur, ceu in foliis quercus, aliisque praedicto modo paratis, videre est satiaῆotat o. hinc ubi iam laxatis compagibus, vinculis proruunt partes volatiles, uti per putrefactionem ingrato foetido sic per artificialem hanc praeparationem nos gravi odore nares feriunt, spiculis suis membranam narium, odoratu inservientem, vellican idclancinant.
sulphu, ,- In salibus enim volatilibus explicatissimum est sulphur, unde :dorum, eti citius voto avolant, sibi relicta, de si acidis hoc dometur, obtundatur, odor etiam abit omnis, ex quo adhuc patet, cur sulphuriis. do a chimicis magis ad cibatur, quam sali. Sulphur enim est primum odorabile; sed hoc debet esse explicatum sale volatili inde videmus, illa maxime esse odorabilia, quae sale volatili oleo is seu remixto cum sulphure, eiusque exhalationem adiuvante, abundant. Unde ellam plerique autores recentiores concedunt, quod alia volatilia simul sint oleos a seu quod ex te lixivo fixo spiritu vo-Lqψqr mlatili constent, adeoque sulphur est principium radicate colorum,
odorum, explicativum vero illorum S, tum fixum, tum volatile, seu Mercuri US.
V mi. Quod si humidum copiosum adhuc adsit, motum fluxum Sis, . obtundens, prorumpunt quidem eadem simul in proprie di- . a. sermentatione,&aucupio apta se sistunt, vel cum laetore, conjuncta putredine mixta resolvuntur. sin
717쪽
Sin neutra horum abundent, neque explicata sint spiritus sa - lis volatilis tenacula, citra haec ipsa, foetorem & putredinem exarent, q se marcent fatiscunt.
Eo magis vero & celerius moventur, quo a carceribus magis
herantur, unde, cum exhalarint iam partes aqueae superfluae ιμα Ti.is. vero succusis sanguis, ut ita loquar, coniuncta adhuc sint, inde facilius iam evolant, expedita vehementius agitantur, sui juris eva dunt in nostra hac praeparatione partes volatiles salinae, cum liberum iam motum, solutiorem nacta sunt, affusione aqua magis congregantur, hinc & fugam una meditantur. Ut adeo, vi caloris interni, inde concitati, minus humido gau caloremfadens hare compages, secundum artem iam praeparata, a se dimittat' π salvolatile, ceu plusculum humidi alias effagitat fermentatio, de spi- ai ad rituosas partes turgentes exhibet opus tamen est in hoc opere no iam recipistro aliquali proportionato residuo humido, ut cum eodem, ceu μην accelerante ob calorem abitum, vehiculo iam liberatae partes aufugiant linae,' instrumento commodo iam delineat exceptae alta petant, colligantur in I co, in receptaculum destillent. Modus hic collectionis facillimus est, atque in aliis plerisque 3 unde jectia prima statim vice, sine praevia rectificatione, odore, sapore, Ter-ficatione e- vescentia cum acidis, aliisque documentis, is volatilis probat prae-w sentiam, in aliis vero magis post separationem ab aquosiori vehiculo, quod itidem facile obtinetur, si pars quarta vel tertia abstrahatur, reliquo insipido reiecto.
Exhibebam ante quinq; hos annos S hoc volatile Serenissim, V ER NESTO, Duci Sax. J. C., M. pientissima memoriar, qui, uti gnarus erat horum quam maxime, ita mire delectabatur, cum is γιγι odoratu urinositatem perciperet, sapor idem confirmaret,is affu-cuum. spiritu sis etfervesicentiam perspiceret, ut adeo rei sua jam conis stet veritas, antiquitas, ratio quam uberrime.
718쪽
Si nullo alio, quam isatidis exemplo, probare liceat salis volatilis
experimentum id ipsum tamen jam suffecerit. Neque enim in eo obiicere licet, particulari ad universale non valere consequem iam Si enim ex supra abunde dictis concedamus, dari ex hypothesi chimicorum ita dicta principia, non tam extrinseca, & producta, uti id solent vulgo saepe confundere, quam intrinseca si demonstravero B volatile a priori, ab eiusdem affectionibus, vegetatione, quae in specimine ipso de his disseruamus latius , vel in mnico a posteriori firmiter concludi posse reor, in omnibus idem in- exsistere, licet maiori vel minori proportione. Abundat vero iraedominatur in viridibus plantis,u. r. in gra mine aliis herbaceis soliis, seus volatile praeire, unde me adem crescunt, vegetantur, Quiridia magis nutriunt bruta, quam arida, hinc& virides herbae fumant magis, non tam ob phlegrina solum, aquae enim fumus .phlegmatis oculos non mordicat; sed potitvmum obis volatile. In pallidis ver iam,seu flavescentibus f praepollet, seu aequaliter se, ut in seminibus patet, gerit, unde facilius
3ιDι Mis Si ergo quaeratur, an idem ex aliis fieri Uri praedicto modo, ultrb id σtereris, assi mamus quin ex Volatilibus& terreis, v. gr. cochlearia, absinthio, carduo benedicto , abaco ipsoque gramine, foliis quercus res procedit, ut ut diversimoda particularum mixtio non possit non variante in etiam gradibus liquorem fundere. Recipiantur modo herbae recentes, separatis caulibus, qui impediunt conglobationem, &mutata proportione contusionis, exsiccationis, aliarumque circumstantiarum in aliis, prout humidior sicciorve est planta, procedatur, non fallet experimentum, licet in quibusdam, ceu diximus, fixioribus obnubitetur quasi S volatile, ob conjunctus partes austeriusculaS,&c. Fidem rei facere nobiscum potest excet enti firmin Dn Ludovisi,
quomodo tum alia itum ipsis solia quercus se gesserint, esiurnando itidem
719쪽
UOLATILIu usus. liquorem , sed minus urinosum, Min tabaco res exploranda fuisset,serenissimiERNESTI beatissimae recordationis mandato,nisi &absentia nostri, & gloriosissimi principis morbus ac alia obstitissent. Erit tamen haec alibi explicandi locus. Exca Zibem iresolutione vel aliud agentes confirmati in eo-car i dem sumus, offerente se post incalescentiam liquore urinoso volatili, cui et tum alia vegetabilia addi possunt, tum inprimis etiam hepatica nobilis, foliis pinguibus, recens, quam inter antiscorbuticas referre plantas,obcopiosissimum, quod gerit, B volatile, nulli dubitamus , praecipuo,
cum & per se sola destillatione recentissimae plantat, addita aqua, obtulerit nobis liquorem acerrimum, instar radicis ari linguam ferientem, ut hinc debito modo praeparata aqua vix unciis praescribenda sit . Ut in usum cedat familiarem, consuevimus eodem extrahere animam ha- barbari, si v gr. Ji radicis affundantur 3 circiter qua oblentorem, quem in recessu gerit rhabarbarum, additi s Uri 3 ii vel P quo pacto mitescit rursus, medicamentum longe nobilissimum constituit ac vere polychrestum. Sin in P li affundatur, statim volatilis illa ac timonia figiturin mitescit. 'Utiat vero hac methodo tum sine igne, tum cum eodem ex qua Vis sis is δώ- herbari ex quovis ligno , liceat ita dicere, fieri possit ius , ut tamen o -- ωmnibus sumtibus res careat,4 in posterum in ossicinorum usum cedere sati possit Θ volatile, instar omnium sit Suolatile salidis, bene rectificatum, quod ad git xx. xxv dari potest in omnes illos usus, qui expetuntur ab hoc remedii genere. Occasio vel Gothar, vel Erffurti, vel in vicinis locis aliis haberito δει test quam uberrima, ut&hoc pacto toti Germaniae, non dicam Europae prospicere eodem possit nostra Thuringia, citra defectum, si sint, qui id expetant. Ad minimum cuivis jam copia datur, ex hisce oris expor- eum igne, latum glastum propriis manibus eosdem in usus, cum scenore , solicita
Uti enim in genere conveniunt sta volatilia nos viribus ge. HM traneralibus dia perinde fuerit, utrum ex vegetabilibus seligas. Praecipue vero hoc ipsum isatidi s volatile ceu iam cap. s. id tetigimus, egregium constituit antiscorbuticum, angina 4 aliis inflammationibus medetur, & eadem praestat, quae in vigorando sanguine alia si milia celebrantur facere. Quin Dipsius ora parati glasti magma, vel ' ' Vi
720쪽
ilonibus praesentaneum est remedium, si gargarisatio cum infuso liquore instituatur. Imb ipsum liquorem volatilem mitiorem gargarismatis hujusmodi non raro miscuimus, ceu alias S ficale nostrum, vel Oria. tum . quod pro diverso tractandi modo & sexangulare, cubicum exhibere facili imum est, neq; enim adeo propriae Sibus sunt figurae uti vulgo statuunt, quin unum idemque alia cudere possit, proficua esse,
Colori Tacemus hoc loco, quae de colore coeruleo xviridi, ex is vola- ,Δ: j. tulis experimentis deduci ulterius possent, quo cinere v. c. absinthii ' paullo intensiusvi diutius calcinatat,4 si ci, lixivium cceruis scens praebentes, referre possemus, cum alibi intentio sit, de his ipsis disputare. Sufficiat hoc loco textus Paracescus, exl. 3.philosoph. tract. s. c. 9.p. 6 colores provenire ex ore, quod, licet hosce in se non habeat, eosdem tamen possidet ratione proprii sui Sis ii, qui hisce pollent, idemque mutant, ex quo superius circa hoc asserta lucem sibi mutuan
Δ.Lin Nec tacebimus, in asserti huius fidem, praeter volatile, quod
ρὸtabile praesens adesse ex superioribus concessum est, si prae sientiam demonis Stum, strari posse non solum exb eo, quod itidem per supra dicta claret& co cessum non minus est; sed etiam, si fidem deroges,experimento alio, eoque novo,&quod pluribus dignum esset excutere..db is di Affundas, quaeso, o agitione glasti residuo, seu perfecte sito, seu
istum aemu amplius calcinato, ubi flamma id comburituro ardet, aquam calidam, Iaηι illine lixivio inde facto, ita id vocabimus, licet non effervescat cum acidis misceas acida, v. g. in Pli, vel alia, manifeste se idem odor naribus offeret, qui in praeparatione sciurati dii apparet, diquor ipse s colore exhibebit, quod his mediis citum in fundo subsidebit flavescens, ulterius, fi tratione praegressa, exiccandum. En sulphur vegetabile en colorum originem ac fundamentum, quod adeo latuerati Si auratum id mecum vocare lubido sit, non erraveris. D, .ct, dicemus jam pluribus, plantas quasdam tam decocetione, quam jum falso destillatione salsum acquirere saporem a te volatili euexfoli is tarduir m pr benericti Gus efficacissiimus aurei coloris, saporemque lixivii fere habens 8 ' a sale volatili, describitur a Sennerto in insitutionib- .I. art. s. sec2. s. cap. 3 pag. IITo. decoctum ex chamaemelo Romano triplicatum ad calculum saporem falsum acquirit, a sale suo volatili, ut iurare quis ausit, pugillos aliquot salis culinarii in eo esse liquefactos, testae Simone Pausti in