장음표시 사용
111쪽
Observatio XLI. Defaecllnda ne menstruis. 6
Schook in Centur. Probi problem. q. p. ao. Ehiensried Hagendornii Hist. Medico-Haysicae Centur. Hist s. p. 4 Io.
J Pud mulieres non solum, sed etiam anu viros coeteroqvini iacit, ctos, in proverbii quasi consuetudinem abiit : Arborem ruinis
ferre non poste, nisi praefloruerit; quod innuere volunt, foeminam ad generandurn 6 concipiendum plane ineptam esse, nisi etiam lunare menstruum debitum , extra graviditatem rite persolvat, cui cata. menia debito modo non fluant, Mensium enim fluxus non solum maturitatis, sed etiam hecunditatis rerum habetur indicium. Hoc tamen mulierum adagium, non esse perpetuae Veritatis. nec menstruorum defecturn semper causam sterilitatis existere alibi ni fallimur probavimus quando mulierem viraginem in scenam produximuS, cui nunqVam, neque in juventute 4Celibatu, neque adustior factari in conjugio menstrua iluxere; imo quae quid menstruus fluxus sit, plane in seipsa ignoraverat, nihilominus tamen, selix aliquot liberorum mater exltiterat, in partu taeter pauciSsimum fianguinem per muliebria nihil excreverat, clochia caeterum optime ana, nunquam V lerat. Aliam nunc sistimus, Martini Ziegleri ux em, foeminam optime temperatam staturae ordinariae ex sarcam haccipienam, in flore aetatis constitutam, formaec haud inelegantis. Huic postquam aliquoties. quidem aliquando satis laboriose pepe- isset, tandem mentes emanere ixorsus deficere coeperunt, sine ulo etiam minimo valetudinis dispendio, vel muniorum muliebrium ibeundorum impedimento. Integro quinquennio hoc modo elapso, lenuo gravida facta, es annis sublequentibus aliquoties feliciter pepelli, ecpuerperia rite experta est. Cons. praeter Schenck. Panarolum, 9uit Fabriti Hildaia Hieron. Reusn r.&c apud Vel sch etiam Thom.' arthol Hist Arat. Cent. . ob s. r. p. 3ο9. item Misic Curios. Decur. I. nn. 3. Obs 3 r. p. 1 a Dccur. I. An n. 6.&7. p. 92. Decur. II. Ann. i. bs l. p II . Ii 7. De dr si Ania. 4 ob L. I 26. p. s. seqq. Decur. II. .rui. s. p. a r. item Geor Hieron Volschii chlliad. II obtervat obsi
112쪽
De superstitios puerperarum nonnustarum, somnum
eoncilian i modo. DAntur etiamnum homines, qui cum Iunonein Diana existimant,
longe homini beatius esse dormiendo nutriri ac pinguesicere, quam vigiliis consectum attritumque colliquari, frangi, ac tabescere quim somnum pro summo bono, summaque felicitate reputant; non curantes Aristidis dicterium, qui somnum acerbissimum nuncupavit publicanum, propterea, quia dimidium Vitae a nobis exigit extorquet, quippe qui vitam nobiscum ex aequo dividit, ac dispertit. Non male nostro quidem judicio dixerit, qui mulieres, millenarum fabularum ac superstitionum inventrices, fautricesin propagatrices dixerit Vix morbus vel symptoma aliquod datur, cui multisciae illae, non superstitiosum aliquod remedium adhibere opponere norunt. Impraesentiarum saltim quomodo puerper c non exclusis aliis mulieribus nonnullae, vigiliis nimis defatigatae, has arcere, somnumisque recreatorem nutritorem membrorum, conciliare satagant;
quod ipsime aliquoties apud hujusmodi observaverimus, brevibus
exponemus. Rediissime alias Codex ille sacer, sive Biblia sacra animae pharmaca nominantur exinde enim quid nobis, ad temporalem aeternam felicitatem conducibile, plenarie tersectissime addiscimus. Inveni tamen aliquoties, & sors an adhucdum inveniuntur tam maleferiatas mulierculas, quae non verebantur, hoc saluberimo ac divino animae pharmaco, superstitiose abuti: Ubi enim vigiliis nimiis vexanatur , vel etiam , quando libentius longiori somno indulgerent, tune sacra Biblia, ad narcosi essiciendam, pulvinaribus4 capiti supponunt, maxime sibi persuadentes, hac ratione placidi Ssimum Deorum, somnum scilicet 8 conciliari, diutius protrahi posse jurat afferentes, Lfectum hunc saepe se pius, se experta esse, praesentissimam vigilia-xum propulsatorem deprehendisse. Et licet errorem & non tolerandam superstitionem prolixe ipsis demonstrare conati fuerimus vix tamen ab aliquibus , ut in posterum ab hoc abstinerent, obtinere
Aliae, tempore puerperii , alio, non minus superstitioso remedio, Emnum promoveri ac conciliari posse Fredum saccris enim quo ia-rim
113쪽
rina triticea Vel secat in continebatur, inversum , inera umgetehrten et pen aere si Sati culcitris substernunt, eundem B effectum experiuntur, somni . Deastrum, hac ratione sibi propitium reddunt. Iterum aliae, pro certo somnum provocandi experimento sum in Ecollaudant si poculum vitreum, aqua replotum, infra lectum Puerperae, aut alius vigiliis molestatae, ponaturi placidam quietem Iomnum expetitum inde sibi infallibiliter promittentes. Eo devenit credulitas dicam an superstitio, mulierum quarundare
Chamaeleonte mutabiliorum, ut non dubitent assi are, si puerperisOmno prolubitu gaudere neq'eat &modo inverso in ledio se componat, ita nempe, ut pedes locum istum, quo caput requiescere debebat, Occupent caput vero vice versia ibi, ubi pedes acere opportebat, cubet, tunc pladidissime dornvre,o blandissimo somno se refocillares, imo rOnchissare possit. Sic aliquando ad puerperam aliquam invisienti,conclaVeingresso dectum accedenti, peristromatis remotis, mulierem supeT pulvinari loco debito cubantem non invenienti Iubi moraretur sciscitanti illa in Cachinnum tuta, ex inferiori leta parte, salve Domine Doctor adclamavit mihique de hoc inconvenienti cubandi modo pO situra miranti, respondit: Ne quaeso mireris aut mihi succenseas Domine aliqvot jam noctes insomnes transegi, frontalia epithemata, olea, ct linimenta, alias ad somnum conciliandum egregia in Vanumin sine successu adhibui; propterea suasu cujusdam vicinae meae , modum cuban
di mutavi, sicuti vides, inverti, icc ex voto dormivi, nullumc jam aliud hypnoti cum desidero. Nullo modo ipsi persuadere Valui, et sectum hunc potius vanae credulitati Manili superstitioni, quam naturali operationi, esse adscrihendum. Non inconsuetum alias esse solet, ut culcitris it pulvinaribus fungi
minantur, item auris vel pellis leporina , recens detracta, nec non Cranium humanum, supponatur, sic somnus 6c amica qVies procure' tui Conis Decur. I. Misc. Cur An n. s. o. obsci I pag. 34, item Decur II. An n. s. obs. 93. 4 l. I99 roo Simon Paulli Quadrip. BQ r.
2, ε. Cluilliani Francisti Paullini Lagograph. p. 217. dc 37S, L
114쪽
Observant XLIIT OBSERUATIO XLIII.
1Nfiniti sere dantur somnum conciliandi modi, propterea, quia somnus
licet a Poetis mortis frater consanguineus dicatur nihili minus egregium& dulcissimum curarum laborumque levamen adserre solet,&nemo exceptis nonnullis rarissimis exemplis sine maximo sanitatis dispendio, diu illo carere potest, juxta tritissimum illud: Durabile non
est, quod caret alterna requie Idcirco etiam recreator & nutritor membrorum, imo pars humanae melior vitae, vocatur. Unde mirum non est, homines in Cano non minus quam morboso statu, ne insomnes agere cogantur noctes, maxime esse solicitos, innumerabiliaque fere medic menta somnifera somnumque inducendi modos, excogitassed invenisse inter quos non pauci etiam frivoli, superstitiosi, minus cp probam diti imitandi, censendi sunt de quibus nonnulla in praecedentibuSacti duximus, quae nobis talia tractantibus inmemoriam reVocarunt hypn licum, fors an non ubivis obvium. Cantuiti Musicae infantes adultos indormire solere, notius est, quam ut verbis opu fit strepitum aquarum, coaxationem ranarum; Cantum item Gryllorum&Cicadarum, instar somniferi esse, neminem
fugit Ast Titillatione vigilias pelli, in numque allici posse, non ita
tritum escte existimo, eo magis, cum titillatio tanquam dolorifica voluptas, si nnurn potius impedire, somnolentiam excutere soleat, ronchissantes enim & stertentes levi titillatu evigilant. Ante aliquot annos illustrissimae cuidam Comitissae DD. ob valetudinem tunc vacillantem, medicando inserviebam, cui mulier ad hoc ossicii genus conducta, noctu lectum ingressae per horae quadrantem, vel etiam ulterius pedum plantas leniter fricando, vel titillan d. potiuS, somnum provocare solebat; ab sc hoc enim titillationis os 1lato, aut servitio, quod aliis alias maxime molestum foret, non, Vel admodum aegre obdormiebata Recordor me aliquando apud Scriptorem quendam Rerum Turci- carum legisse, quod quidam ex eorum Imperatoribus, magnis Sullani Silictis utrum Solimannus vel alius fuerit, assirmare non ausim consueverit,ibique etiam in itinere formosos pueros, secum in lectica habete eum saltem in finem, ut titillatione & blanda plantarum pedum iri-
115쪽
De 3pnotico rars.catione , somnum , curarum profligatorem , in V itineris taedium evitaret, sibi conciliarent pro quo ossicii genere Iaut salario frue
In bello tricennali, forsian etiam in nupero , militibus in more positum erat , praeter alios a miseris nummos extorquendi modos, etiam planti pedum salem adfricare, eas P sale conspergere quem deinde per capram vel hircum adductum, delambendo iterum delingi curabant. milallos sit ad cachinnos in voluntarios, 'Vasi interneci nos obligabant, sici pecuniam, 'Vicquid voluerunt, hujuscemodi ridibunda
Utrum inter omnia animalia solus homo titillationem sentiat, ei mobnoxius sit, propterea, quia solus homo risibili qualitate gaudere dicitur, hujus loci non est inquirere. OBSERUATIO XLIV.
Magna uti piluviae & necessitas, irae stantia est quippe qua sine,
non vegetabilibus saltim curastis,Verurn etiam pecudibus, gramine quae nutriuntur, quin & horninibu ipsiis, tandem ob nutrimenti defectum pereundum esset. Praeter alia qua pollet, Virtutes, non minima est e videtur, de qua in subsequenti observatione dicetur. Ad Catamenia non rite fluentia vel supprella, in ordinem iterum redigenda, infinita mulieribus nota sunt remed a qVOrum'Vaedam Experientiae quidem respondent, quaedam vero minuS. Non proli X erimus in iis enumeraniadis, sed unicum hoc, de quo loquuturi sumus hi lassiciet, quo de si recte meminimus si nile quid leg se ViX recordamur. Casus viden non prorsus ab limili mentio fit in Decur. I. Annis.&7 Ephemerid. Acad. Nat. Cur obf. IS8 p. 2 3. X HOeCh stetero Tackio, ubi nam tui clemoniali virgine ordinis . Dominici, quod nempe illa rore farinaceo, aere se hau licto , qui species pluvia est menses remorantes promoverit. Hae vero nobi non de tali rore, sed vera pluviali aqua sermo eae,
Novi aliquot virgines, S inter illas non ita pridem A. C. E. Quae e scientibus4 ubsistentibus mentibus, missis alii, medicam nibus, solius aquae pluvialis repetito potu pristinum: xum sibi restituerunt,& hoc
116쪽
simplicissimo remedio, nonnunquam plus effecerunt, quam decantatio, simis aliis eminenagogis specificis. Utrum vero semper in omnibus optatum effectum habeato succedat hoc remedium, de hoc dubitare licebit. Interim virtutem aperitivam coelesti huic liqvorino denegamus. Pluvias enim, praesertim mense Majo vel sereno & aestivo tempore cadentes, plurimo sui generis fale esse praegnantissimas DD. Simoni Pauli, in Quadrip. Bot dc Digress de Febr. malign. ita censenti, aliis. facile subscribimus. Plurimae alia in menstruorum suppression C, propria urina recenti, repetitim epota, ipsa restituunt.
De Varietate circa secundinas in partu gemeliorum.
On jam disputabimus utrum secundinae, vel ut quibusdam nominare placet, hepar uterinum, sive placenta uteri sit pars scelus nec ne, sed sialtim nonnulla, diversitatem harum secundinarum, qVando gemelli generantur, concernentia, in medium proseremus. lurimi Medicorum olim & nunc in ea versiantur opinione, ac si in partu gemellorum,
x diversitate sexus diversimode etiam sese habeant secundinae, ita sci-icet si gemelli sint diversi sexus, secundinae tunc etiam sint geminatae, quilibet foetuum, peculiarem obtineat placentam si vero unius ejus demque sexus fuerint, tunc secundinas esse unitas S simplices. am maxime vero hallucinati sint talia statuentes,& adhucdum hallucinentur, quotidiana fere commonstrat experientia,'Vae Naturam ignoscite quaelo, quibus Naturae hoc vocabulum sordet nunc simplicibus secundinis, pro pluribus foetibus, non unius tantum ejusdemqVe, sed etiam diversii sexus, contentam esse, mox vero duplici placenta ingemellis ejusdem sexus luxuriari, docet; prout praeter alios, Magnificus etiam longe meritissimus Academiae Caesareo Leopoldinae dignis, filius D. Praeses, testantibus id Ephemerid. Acad. Nat. Curiosor. b.
Tempore absit jactantia verbis praxeos nostrae sat amplae, utrumque aliquoties nobis etiam observare licuit. Trium jam recordamur puerperarum, quarum singulae gemellos unius sexus,nunc puellos, nunei demellas, utroque foetu propria placenta gaudente, in lucem feliciter
ediderunt contra vero non pauciora exempla earum numerare post v
v R., quae gemellos diversi sexus pepererunt, unicamqVetamen 6c sim DBS ERVATIO XLV.
117쪽
De Varietav circa secundinas in parta geme oram frplicem, utrique foetui communem habuere placentam. Sic ante paucas septimanas denuo accidit, ut Conjux D. I. C. E. S. X. puellum puellamque uno eodemque partu feliciter enixa simplices tantum secundinas, cum duplicibus chordis sive varis umbilicalibus ediderit; ita tamen, ut plerumque heri alsolet, ut placenta, per aliqualem ast non magnum hiatum, in duos quasi ob os aliquantulum divisa ad paruerit. Ambo gemelli optima adhuc fruuntur valetudine, quos Deus ulterius servet. In illustri quadam alia foemina, ante paucos menses itidem gemellos utriusque sexus, unica&simplici communi placenta gaudentes
observavimus, quorum unus vivus, alter vero vita carens, abortive
prodierat. Qui diversitatem hanc secundinarum, nunc si plicium, nunc duplicium &c diversio conceptionis tempori adscribunt, nostro judicio non prorsus k scopo aberrare existimantur.
De Caecitae post Venaefectionem.
' Liquot tristia exempla infeliciter celebratarum Venaelectionum at in vicibus in Ephemeridibus Nat. Cur exhibuimus, quibus jam sequens subjungere lubet. Uxor Christophori Nili Oi Hortu Iani, aetatis 66 annorum ob senium aliqvali visus debilitate correpta, mense februario anni 698 proprio consilio, pro more non plebis tantum, sed etiam eorum , quibus de meliori luto Titan praecordia finxisse, existimandum esset, non praeparato prius corpore, Venamarachii sibi tundi curat, ast infelici successuritati m enim a Venae sedilone, Visus magis magisque imminutus, 'vae
antea coec ullabat, spatio trium septimanarum fere omnino excaecata fuit,
ita ut nihil videre, vixque diem a nocte discernere potuerit in luce sive loco luminos possit dolorem haud levem sensit, qui in obscuro nullus erat. Die Ia I. Martii demum medicum petit consilium, & utrum fonticulas conveniat quaerit ξ praescriptae tunc fuere pitulae Cephali co-Ophthalmicae visum caput roborantia, cum usualibus aliis c. sed sine successu, sonticulo quidem non interdiximus, sed ejus usum potius sequi tamen omissus fuit suasunus, non quidem quod spem recuperandi visum, jam plane amisiuna, in istum potuerimus , sed Laltim , quo majorem ad oculos adfluxum, vespMoxysiua uota apoplecticuin avertereinus. Nullum
118쪽
lum jam amplius dolorem sentit, misera siva sorte contenta vivit. In oculo dextro suffusio adparet iugin, qui tamen oculus, ante U. S. prae si nistro, semper erat sanus, in quo, sinistro scilicet jam ab anno qVOd excedit, macula alba apparere coeo erat, post V. S. vero, subitaneum incrementum sumsit, quod coecitas subsequuta est. Cons. Rumle
De Gulae eoalitura Variolis, Lueanica sublato.
Ula sive estophagus infundibulum quas est, per quod cibus
M potus in ventriculum amandatur , quo obstructo, inflammato aut qVOcunm modo laeso deglutitio impeditur quae deglutitio, utrum azii uaturalis , an vero animalis sit dispiciant, quibus volup est, hujuscemodi controversiis tempus impendere. Non raro accidit in variolis, ut ab istarum copia fauces 4haryn praecludantur & obstruantur, ut aegrotantes aegerrime, interdum plane nihil per illam fistulam transmittant, imo haud raro suffocationis periculum subeant Exempli loco siit puer sex vel septem circiter annorum. G. I textoris stlius, tam foede avariolis copiosi ismis,&tandem confluentibus deturpatus, ut magis turpificatum, tot pra' eos nostrae .mpore vix viderimus caput praegrande tumidum duplo majus adparebat; facies praetumida; oculi arctissime ob insignem palpebrarum tumorem clausi, ita ut ne minimum eorum Vestigium, ubi laterent, adparuerit aures, nares, labia is, in-Mextrinsecus Varioli scatebant, universumque corpus nihil aliud nisi pustulae pus Tanies, ut nullibi non hedatae cutis, tantum spatium quod pisi vel lentis magnitudinem superasset, invenire potuis es c. &c. Ob nares obstructas osque tumeractum sere clausum anhelitum aegerrime trahebat nihil vel cibi vel potus per pharyngem undiqVaque aqviolis obsessum, transire, Quo rauca vix verbum intelligibile pronunciare poterat in lumma horridum spectaculum, monstrum potius, quam hominem dixi es Gula extam ob ruptas pustulus omni no quasi coaluerat,4 quia uves, tam masnitudineo malignitate morbi, quam
119쪽
De Gula coalita a Variolis , Lucanicasublato.
quam ob denegatum alimentorum 8c medicamentorum transitum, de ficere incipiebant, res intra sacrum Taxum jam constituta , planeo desperata videbatur. Rebus sic pessime stantibus , quidam cognatorum, puer aegro tanti valde acceptus, miselli misertus, inter alia illum interrogat,
num lucanica illi arrideat Daniel mod)tes nid)t eme Trat taurista
sciebat enim tale edulium ipsi volupe esse. Audito nomine lucanicae, puer Vasi ex alto somno expergefactus , qui ad interrogata alia, nihil hactenus responderat, statim, balbutiente quidem,& vix intelligibili, magnum tamen lucanica vescendi desiderium testante Voce rem
spondit a Opportune aegrotum tunc invisente interrogati
utrum lucanica esset concedenda facillime annuimus, statim P ut adportaretur curavimus, sperantes, quia tam enixe expeteretur, fore. ut deglutitione edulii tam desiderati, gulae coalitae aliqvalis violentia inferretur sicque fauces praeclusae denuo aperirentur nec spes sesellit. statim enim ac lucanica adferebatur, portionem istius, nihil cernenti, ambabusque arripienti porrigebamus , qui flagrantissimo desiderio, non sine violentiain dolore ori intrudebat, vixi tentata masticatione, non sine difficultate ac dolores, abliguriebat, simulque pusin saniem ex pustulis ruptis deglutiebat sicci subsequuturo cibo potui iter liberum denuo restituebat, vitaec jam imminens periculum feliciter evitabat. - Η:ic ratione lucanica pretestitit, quod nem Syrupi Vellinctus, neq; oleum amygdalarum dulcium, aliam praestare poterant ἔbrevi enim omnino & felicissime convaluit, adhuc lum, adultu Sciam Jptime valet. Cons Thom Bartholin Act. Med. Hasniens. Olum . . pag. I99. item Misceli Acad. Nat. Curio L. Decur. II. Ann. IX. p. 8λOBSERVATIO XLVIII.
De Tertiana lacte sepius recoctes, sublaIa.
Liqvot jam Annis uomi superioribus, extraordinaria febrisu- ga communicavimus, quibus aliud, quod superstitionem aliqvam apit, hac occasione superaddemus: Quum infinita fere febrium dentur species, nemo Medicorum,lVOd ciamus, sibi praesumsit, certum earum numerum definire ''VOdamen Medici 1ac in re determinare ac decidere ausi non sunt, id Dec. ut in VII. pyriti. Κ plebs
120쪽
plebs, imo vulgi sex impertinenter sibi arrogare non erubescit, cero tum m ebrium numerum, sua auctoritate imiis placet constituit, ita ut nec plures nec pauciores ejus scit opinione, reperiantur, quam septuaginta septem; quae opinio tam altas apud plures egit radices, ut dissiciles, quin impossibile foret, illam ex eorum animis radicitus exstirpare. Eapropter non raro febricitantibus ex septuaginta septem diversis plantis, graminibus , frondibus ac soliis, omnibus simul coctis, decoctum praeparatur, quod deinde febre laboranti, tanquam infallibile febrifugum propinatur, cita voti sui compotem fieri jactabunde gloriantur. Johan. Schmidii textoris nostrati filio, febre tertiana decumbenti, mater ejus, ex consilio cujusdam vicinae, remedium anti febrile, iteratis experientiis uti adlabatur probatum, sequenti modo exhibuit oecipiebat nempe lactis accini dimidiam circiter mensuram, illudque ria sartagine seu pultario super igne aperto bullire faciebat; statim vero ac bullire incipiebat, ab igne removebat, paulo post, remittente ebullitione, denuo ebullire sinebat; tali modo septuaginta septem vicibu opus hoc reiterabat, semperque, quoties ab igne
removebat, carbone lineolam super focum ducebat, quibus numerum ebullitionum computabat Tot demum ebullitionibus absolutis, quod reliquum instar pusticulae remanebat febricitanti calide hora septima matutina propinabat. , Sumpto hoc saepius recocto lacteopharmaco , puer in profundissimum somnum incidit, ut nullo modo, quicqvid cum illo ageretur, experge fieri potuerit , non sine summa matris medicas irae , Ordi anxietate, conscientiae morsu, planctu moerore ita ut pluries exclamarit, se filium suum, hoc, ut dicebat toxico , interemisse, ejusqVe infanticidam exstitisse puer interea totam lam, tum nocti dimidio stertendo & ronchisiando consumsit, donec tandem , circa duodecimam nocturnam, ipsa noctis meridie, postquam somnum ultra sedecim horas continuo protraxisset, ponte sua evigilaverit, e lecto surrexerit, cum parente luserit, non multo post , lectum repetendo denuo ubdormiverit,is dehinc nullam amplius febrilem accessionem aut paroxysmum expertu fuerit, verbo, prorSucconvaluerit.
Notandum, hoc euporiston modo hoc termino h1c uti liceat lie intercalari S apyret ni isse exhibitum, lac tot repetitis ebu litio-ibus piisii tudinem & consistentiam pultis acquisivisse puerum assum- o hoc a acipyTet pharmaco, statim indormiisse, coagauolidasse, imo