장음표시 사용
541쪽
Sohediasma ad Histortam epidem iam Io I
tit in una domo Scilicet Aprili mense primus in familia pater, vir robustus, idemque hactenus sanus bibliopegus, febre maligna plane ex improviso modoque acuto abripitur aunc post breve tempus, liberis interim etiam correptis, sed evadentibus omnibus, intra mensem ultima sequitur in familia mater sic viduata domus cum altum de simili malo in urbe esset silentium, nec per hunc annum ante: phst ita acute abriperetur quisquam. Nihil etiam contagii hinc retulerunt vicini, aut qui alias tristes illas edes visitarunt. De causa illa manifesta non constabat: Audiebantur quidem tum temporis hinc inde vari pauperum morbi sub annonae caritate ob diaetae vitia vertigines, tormina alvi fluxus, sed haec in pagis potissimum minus in urbe Constitutio autem aeris per istum mensem, ut ut saepe blanda , mitis, velut aestiva, hinc& leviter tempestuosa, in principio tamenin fine fuit frigida, humida, citi n& vicinis alpibus diu inligereret nix, quin nova sub medium & finem ibi caderet.
Pro anno I7OO duo suppetunt eae empla, notata in binis aedibus ubi principium continuae non communis febris iterum deducendum est a mense Aprili, qua sub ejus finem correptus fuit sartoris filius, absque omni, quantum quidem constat, causa evidenti, nec ab alio quocunque in rectus Hunc sequitur soror major, hanc minor natu ; omnes medico nullo consuli vel absque vel cum medicamentis ut junt domesticis evadunt, ita tamen ut ad quinque de septimanas protenderetur apud singulos plena convalescentia. Quarta in ordine mater demum die septimo vel octavo Iunii non enim simul tres priores personae decubuerant, sed una fere resurgente dejecta fuerat altera)cum male habere circa praecordia inciperet, semit purgans, nescio quale aut cujus suasu, movetur fortiter, sed abhinc statim lecto a fingitur, alvum ad tredecim dies habet clausam, tunc suppositoriis c enemate tarde cparce motam, acet soporosa, omnium negligens, excitata exinterrogata lihi non male ei te dicit, tandem subdelira, nullis usa medicamentis, in tertia
ἐemum septimana die vigesimo quarto Junii moritur, i id post mortem
nigricans. Ipso die sepulturae fiater defunctze, lanio robullus, quinquagenarius, tabellarius, post varios quidem errores diaetae, largos certe in vino excelsus, agrotare incipit, se praevio horrore maligne dejicitur die vigesinose X-to Iunij; Dicitur autem turbatus&vestibus indutus diu mansure extra lectum, ludens, garriens, cum pullus prae spasmi jam explorari vix posset, citra. ni pleuriticus. Quidquid si de pib, quem non vidi, moritur satis acute mane diei secundi ulli, convultus. Abhinc terrore perculi alterius fratris
uror euam dejicitur, sed evadit Cum ver insuper binae persona alijs in
542쪽
aedibus, quibus cum ista familia nihil intercesserat commercij, febre sed iistiore remittente, corriperentur, caderetque vir sanus hactenus ex improviso poplecticus lethaliter, imo de subitaneis per patriam casibus tristes hinc inde advolarent nuncii magna utique turn pavidorum commotio. Sed rem deundum ad aedes sartoris Die altero post sepulturum matris, fΤlla annorum septendecim nondum menstruata, mane circa horam octavam aegrotare incis Pit, riget, a meridie incalescit, atque ita hinc continenter febri dat, ut extra lectum plane non degere, quin saepe in eo ne quidem se erigere posset, plerisque tamen diebus horas matutinas experiretur meliores, pomeridianis autem sentiret exacerbationes omnium symptomatum, quorum praecipua rant dolor capitis 4 ajebat cordis, cum levi tussicula, alvo tarda, pauca, siti non nimia, appetitu nunquam plene abolito, lingua mucosa, mole
stia quadam deglutitionis, absque maculis, uti priores omnes absque
singulari delirio , mittens urinam nunquam rubram, cum nebula post moram crassa albi de pallida: Haec filia post dies quatuordecim evadit feliciter, aes a decocto rasur coria cerv. ad glycyrrhig. sem scenicul pulveribus pamnonico, alexipharmaco, cervino prout hic in officinis iuxta descriptionem B. Parentis in gratiam pauperum prostant minus pretiosi bis in die aut ter , alternis enim noctibus dabantur grana quatuor extracti beZoardici, descriptionis ejusdem, cum vehiculo & mixtura aquarum melissae, card. hened cerasor tiliae Syr. aceto sit citr. cui addebantur cornu cervi ustum, antimonium diaphoreticum, tinctura begoardica, cum pulveres illos, por-r summere recusaret. Tandem ultimus in domo pater, die duodecimo Juli languere visus, sibique metuens, ne ordo jam ipsum tangeret, a deglutitis noctu septem pitulis egoardicis, rarachim dimidia theriacae Andromachi mane in vino hausta, largiter sudans praeservatur, nilque ultra mali passus, finem ita imponit malae febri, inducias hinc iterum urbi nostra, utinam bene longas hconcedenti. Haec de hac familia Interim alibi in urbe lotrix, cum prioribus non communicans, circa idem tempus cum ista muliere, sc die octavo Iulij post loturam linteorum, sub horam vespertinam semimam horrore gravi correpta, hinc ob aestum, sitim, acutum capitis dolorem cardialgiam, tussim frustraneam, dolores costarum pleurit idem aemulantes, die decimo Iuni mane venam secari jubet in brachio , unde sanguis extractus mora temporis nullam contraxit crustam, sed mundam servavit supersiciem decursu dierum mane& meridie melius, a vespera in noctem semper ejus habet, tum dyspnoica subindein sub delira Die decimo tertio mensis observantur in collo ipsius
543쪽
HISTORIA PIDEM IAM ANNSFELDIACA
CVm Omporum inaequalitas, Hippocrateo Expetientia teste ii
rimos pariat morbos, nec minima utilitas, judice Per-Illustri Domino Ptieside κΕpidemica Annorum constitutione, diligentique illorum observatione resultet in Rempublicam Medicam, operae retium duxi Ego, ut circa Comitatum Mannsfeldiacum ex epidemica constitutione propullulantes morbos, quantum mihi observare datuas fuit, anno-'taren in Ephemeridibus adderem, Ab Anno itaque i 697, bono cum DEO, initium faciam: Cujus Mensis JANUARIUS incepit gelu rigoros corige
lare aquas, nive conspergere terram ad tum usque diem, quem inconstans ingruente ultima Lunae quadra, aeris tempestas excepit, ter reliquos hujus mensis dies mox pluvijs, mox nive, mox turbinibus cominuavit. MORBI Per hunc mensem tumores insoliti hominum capita occuparunt, ut tertio mafores extiterint, quas tamen sudorifera bessicatoria in ptime dissiparunt. Sic ileuritis notha in gravidas nitratum quantum fae viii. Nec non catarrhisul locativi primae, mediae illimae aetatis homines invaserunt qui Affectus tamen appropriatis suis remediis auscultarunt. FEBRUARIUS inconflante Aeris temperie, multis comitatus nebulis matutinis vespertinis ad nouum usque diem continuavit, quo frigus intensium ingruit Mad a 4. Quatembris scit diem, duravit, reliquos huius mensis dies rursus Aer pluviosius, udosus nebulosus excepit. MORBI Mense hoe Morbus Hungaricus superveniente utpl. 7iimbdie Angina, Febresque Petechiales multis exitiales fuere Petechiae in plerisque absque ullis datis Medicamentis ado latim& tio die maxima cum iis rium prostrationein malignitate eruperunt. Et licet multi his laborantes sanis similes viderentur . tamen praeter omnium opinionem die ptimo extincti sunt. Die sto utpl. in sexu nobiliori haemorrhagiae narium in sequiori menstrua cum infallibili lethalitatis indicio, unipebant. Quibus mox ab initio delirium su- preveniebat , moibo ab lolvebantu lac& diversos ex pauietioris sortis homi-
544쪽
nibus vidi superstites, qui negligentius vivebant, in frigore jacebant nec ulam sui corporis curam habebant. Ex decumbentibus etiam quidam recidivam sunt passi, ita, ut intra mensem bis fuerint petechiis insigniti, qui tamen omnes vita privati sunt. In quibusdam febre hac demortuis, facies vi vorum simillimain sudore guttatim conspicua deprehensa est. Admirationem etiam subit, quod bubones pestilentiales, in quibusdam peste tempore ultimae contagionis, olim infectis, hoc mense rursus intumuerint purulentam. que materiam de se dederint Optima BeZoardica lege Artis summo studio adhibita respuebat omnia haec febris Itidemque vomitoriain Uenae sect in principio etiam administrata erant de nihilo. Sola vesicatoria, quae tamen plurimi recusabant, primis statim diebus in diversis corporis partibus simul applicata, multos eripiebant e faucibus mortis. MARΤIUS de APRILIS mox pluviisin tonitra, mox nive, moX turbinibus mutarunt suos dies. MORBI Catarrhi tusses nimium quantum insistarunt Homines, in his Pillul de Succin. Craton citi de Cynososis associatis Elixiriis pectora, libus multum profuerunta MAJUS insolito Aeris fervorein tonitru ingruit, isque ad X diem continuavit. Reliqui hujus mensis dies pluviostin ventosi noctes vero ob flantem Boream summe frigidae extiterunt, utin exinde fructus & fruges ob glaciem obductam frigore sint tactae laesae. MORBI. Hoc mense Pleuritis, Haemoplysii; Arthritis vaga scorbutica,& imprimis febres Catarrhales multos infestarunt JUNIUS intravit rursus insolito Aeris fervore, cujus XImum diem Bo. rea excepit isque ad XX diem duravit,quo rursus Aeris fervor cum tonitru ingruit mensem iniit MORBL Hoc Mense Melancholi a multos utriusque Sexus homines invasit, qui truculantas manus sibi suisque intulerunt, supervenitin quibus. dam Melancholicis Epilepsia paucas post horas lethalis. IULIUS crebrioribus pluviis, fiante Borea, per totum mensem ita mγestus fuit, ut Vulcanus tunc temporis superbiret in nostris fornacibus. MORBI: Hoc mense febres Tertianae Quartanae, it Partus difficiles sequiori sexui periculosi fuere.
AtlGUSTUS, SEPTEMBER OCTOBER pluviosio ventos
sante Boreain Euro extiterunta
MORBI. Catarrhi Tussesin Pleuritis vagarunt hinc inde NOVEMBER DECEMBER maxime tuaequales fueruntvi mor
545쪽
IOZMORBI. His mensibus icterus in quibusdam chim diarrhaea in aliis cum Vomitu, in plurimis cum tumore ventris observatus estin totas familias inrecit, paucos tamen intra dies pillulis meis Martialibus4 Sale Cachectico Ludovici profligavi hunc norbum. Sicin Arthritis vaga Scorbutica &lodagra multos infestavit.
ANUARIIIs rigore intenso per . dies spirante Subsolano continua.
vit, a die Aer nebulosus ingruit stoin timo Aquilo nivem, d. in .i I. I . Zephyrus seu vias protulit, d. F. I s. I .l8. I9.2O EUrO-NΟ-tus nivem Mimensum frigus redditit. Reliqui mensis dies, flante Zephyro, rursus pluvios extiterunt. MORBI. Tussis, Catarrhi & Pleuritis notha anulus molesti fuere. FEBRUARIUS pluvioso &australi aere usque ad Sextum continuavit diem, uino rigus intensum spirante Euronoto, ingruitin per reliquos hujus mensis dura Ull.
MORBI. Pleuritis, tumores sub axillis morbilli admodum familiares fuere hoc mense omnis aetatis hominibus MARTII primi VI. dies, fante Zephyro, pluvios extiterunt, VII. Bisgus, spirante Euro' noto, intensum Tursus ingruit' usque ad XX continuavit, quos reliquos mensis hujus dies aer meridionalis cum pluviisin tonitru absolvit. APRILIS totus pluviosus, spirante aere meridionali extitit. MAJUS eodem aere pluviis usque ad 8. diem continuavit d. I9. Subsolanus radiis Solaribus terram siccavit, quam tamen d 27 pluviae grandines rursus humectarunt, ad finem usque usus mensis perdura
IUNIUS, IULIUS AUGUSTUS, SEPTEMBER &OCTO
BER mox pluviis, mox radiis Solaribus Maere validiori, mox frigidiori, variante Aquilonein Austro admodum molesti, extiterunt. MORBI. Licet maxima Aeris inaequalitas per totum ferme Annum extiterit, minimi tamen morbi has oras visitarunt. Nam praeter Melancholiam, Maniamin furorem uterinum 'lane nullus alius in comitatu Manns- fel diaco per Mentem Julium . Iunium & Augustum observatus est morbus. Hi autem Atliclus pei multissimiliares fuerunt. Nam XV. Meldiicholii, VII. 1 mana
546쪽
mana octodecim furore uterino laborantes meam solummodo implorarunt opem, quibus etiam ad unum omnibus aspropriatis suis remediis imprimis vesicatoriis venaeSect Deo auxiliante pristinam reddidi sanitatem. Nymphamoniacae imprimis mira pata sunt symptomata. Quaedam nil nisi obscae ira proferebant verba, Veneremque intendebant. Quae lana insomnia phanta ilica recitabant, modo hunc, modo illum Sanctum l. Principem l alium Magnum pro sponsis habebant. De cantabant, saltabant & modo in ca put, modo in pedes se conjiciebant, variaque absurda immiscebant. Aliaerythmos componebant, totas paginas e Bibliis recitabant chiliastis se pro silebant. Extitit autem, quod mirandum, furor uterinu contagiosus, nam ijsdem in aedibus opea. 3.' plures decumbebant mulieres hoc affectu. Ut di etiam meis: Qubdirari ecti cujusdam uxor in paroxysmo ejusmodi furenate constituta, ex adstantibus mulierculis rusticam quandam virginem ad osca landam manibus arriperet, recusantique colaphum impingeret, e quo terrore rustica haec, altero die post eodem affectu infecta fuit.
NOUEMBRIS initium frigidum fuit, reliqui vero eousdem dies mo,
pluviis, mox nive rursus molesti existerunt. DECEMBER mox frigore, mox pluvijs, moX nive, mox turbinibus Annum absolvit. MORBI. Hisce mensibus variolae suis maculis primae, mediae Multi mae aetatis homines signarum. Vidi enim Vetulam septuagenaria propinquio rem, virum sexagenario majorem Variolis absque vitae jactura decumbentes Sica bruta avariolis non immania fuere, e quibus pennata, utpote anseresin gallinae, tum domesticae, tum indicae, hisce infecta perierunt fer me oriania. Oves porci veris quibus expellentia utpote cineres ex stipitibus fabarum, vel frumento secatino cum urina humana, vel ob Sambuis ei&c. ab Oeconomiis curiosis propinata sunt, utpl. evaserunt supersites,
547쪽
CONSTITUTIO EPIDE MICABERO LINENSIS Anni 17o O.
'Anuarii mus si Greg. gelu quod annum praecedentem finierat, cuiuia egelascente tepore imbribus ac nivibus mixto commutavit,in ad eis stum Apparitionis Lit vulgo vocant trium Regum usque continuaris id sequenti festum die gelu caelo sereno vires recuperavit, ac per tri duum servavit, I .mo rursusin sequemibuS; ramum gelu aliqualidi nivibus diversum, cum i6to. 7 moin tuo blandum gelu nocturnum caelo nubilo1 a meridie pluviis rorantibus, si exceperis ad actum usque remittens, 16tus priorem vigorem reassumsit, illique nives superaddidit eoque tenore sequentibuS aon excepto, ad Omum usque duravit, tandem samo aculistimo illius mensis, pluviolo, a meridie vario desiit aethere, Februarius temperato quidem frigore inpit, sed nivibus quandoque aliis pluvijs, utut raris, interpolato varias fuit, ad 22 dum usque, a quo redintegraiato per triduum brumali rigore, sereno interdum coelo, si sensim remittente riguo circa Vesperam in pluviam tandem delicuit. Quam prima Martii serenus excepit dies huncque sequentibus gelu nocturnum, subinde diurnum, nivibus tiOc it opertum, succedentibus isto ad timum satis rigidum, remittens Izino ad autum usque Cauro impeis
tuosius fiante noctu valde gelidum hujus sequaces ad tinem usque mensiis. Cauto licet ab Aquilone repulso ac hinc ψmo succedente Euro eodem fero
Morbi hoc anni quadrante pita ter corbutum fere endemium ejusque aia sectas, ut cognatum malum hysochOndriacum fuere frequentiores Cataris rhi tusses, febribus, quandoque Catarrhalibus, variis defluxionibus, in genas, dentes maxillas guttur, scapulas, plum quoque pectus pulmones, pleuritide item tam vera, quam spuria, indeque, plurimum pullulantehaemoploe, hancque nonnunquam X cipiente aut Phthisi aut hectica haud raro etiam nephriticis doloribus complicatae. PrTterea te bre quoque aliae variae, interque
illas quadam malignitate non vacantes, morbillisvi variolis ut purpura seis si plodentes.
548쪽
Aprilis primis diebus Euro-noto spirante pauio remissior 6to Vernae amoenitatis praenuntio, variantibus subino ventis& nonnunquam satis aspere fiantibus, ereno tamen plerumque celo, rarius pluvias rorantes spargens, ad extremum usque diem temperatus fuit Cui Majus fere totus respondit, frigidior equidem paulo praeter ramum I mum sudoin tepore verno amoenos, ad et adum in pluVias comiterio. nitru circa vesperam cum sequenti toto &4 to mane uvido solutum, succe, dente biduo sereno ac temperato, postque 7 in mane pluvio, tandem aca imum adeoque ultimum serenus amoenus. Iunius serenitatem Ramoenitatem vernam Maio coeptam ad Ct usque Vesperam cum pluvia tonitru advehentem continuavit, mus avus prete. cedentibus nubilosiores, circa vesperam rursus pluvii derunt, reliqui ad Iamum obscuriin frigidi, sicci tamens a Iam verti, a Omo mane pluvi se, vesperi tonitruoso excepto, ad et Idum&43. serena Mamoena temperie commendabiles, achos inter Atum, Id tum, ε tum& 7mum aestivo fere.
aestu graves fuerunt, subsequentes pluviosi, quandoque tota die ac nubili ad somum usque illimum mane nubilum, postea pracedentibus serenio.
Morbos hoc trimestre praeter praedictum corbutum & ab illo depen.
dentes Cachexiam, dolores, tumores id genus alia symptomata, febres genuit omnis generis, communes, Ephemeras, intermittentes varias etiam septiduanam paro simo septimo quoquo die recurreme, rarius , si unquam antehac in praxi occurrentem continuas, ardentes, cum sine exacerbatio. nibus, Catarinales, malignas haud rarb, pleuritide, arthritide, Catarrhis aliisque variis defluxionibus tussi, doloribus praecordiorum hypochondriorumasthmate, interdum convulsivo infestas, purpura, morbillis atque variolis a. liisque exanthematis foedas , passiones item hystericas nephritides, diar, rhoeas, i morrhagias etiam uteri, c. Iulii prima dies serenitatem ultima Iunii coeptam continuavit Verum sequentes mense fere toto alternis diebus sudum cum pluviis nunc parcioribus, nunc copiosioribus alternando, aestivum sereni caeli aestum sic imbribus &ptu viis temperarunt. Augustus a primo adismum sere pluviosus triduum adciomum usqviserenum intercalavit, sequens triduum mane siccum ve:peri pluvia maduit I tu Vento nubes dissipante seren as, i stum succetarem his buit totum udum&imbrosum, 16 tum mane pluvium, postea scienum, serenitate triduum continuante, biduum rursus mane nebulosim post raras sparsendo pluviatvida m. Sudo aado interserto a 3io nubilo tonioruoso ac pluvioso serenit terr
549쪽
Constituti videmica Bero linensis.
tutem tandem declinanti a tus successu serenus amoenus, atque huic frigidulum pluviis subinde madens ad finem usque mensis septendium. September facie a ramo rorante nonnunquam alias sereno, in sudum astu saepius grave v. a Ua, id a iusiusque mane serenum, licet a meridie post tonitru grave imbrid ina coimmendabilis, triduum accivit varium pluviis se tenitati interspersis , ac frigore, moderato tamen, non usquequaque gratum; tri lcio alio sudo gratior exceptum, biduo rursus interpolatum vario , adosicco, a 3 toto fere pluvio ac frigido I to mire nebuloso ac nubilo, a meridie sereno substituti triduum ejusdem fere tenoris frigidum tum serenitas bidui postremi mensem nunc simulque trimestre hoc absolvit. Qua morbos id praecedenti fere compar, nisi quod frequentiores adhuc fuerint febres pretesertim ardentes malignae pelechiales quoque, pleuritides item in litisin quandoque declinantes, quaedam Verae, quaedam etiam nothata dysenteriae latarrhaea aestui partim an ordinatae, in potu praesertim& fructuum horariorum ingurgitatione, diaetae originem debentes nonnunquam lethales variae febribus interdum comitatae dei luxiones cum tumoribus a tuum, praecipue genarum valde contumacibus
October a primo ad Uum usque nubilum 4 meridie rorantem, indeisque ad lavi usque vespertinam pluviam serenus, temperatus ac sudo fere jugi veris initi amoenus, Noctu inter 8vum onum Tonitru horrendo terribilis, nono sparsis a meridie pluviis paulo horridior icimo sine pluvia n bilus, iam sudum redintegravit, biduo succedente Vario ac quandoque pluvio Isito vesperi pluvia madens, carier cum sequentibus quinque serenus, almo nubilus subindeque rorans ac Austro flante frigidus, indo mane pluvius ac nubilus cum sequentibus quinque siccus, 27mo nubilus totus ac imbrossis, a8vo vulturno aspirante nebulosus mane, postea cum insequentibus ad 3 imum ac mensis hujus postremum, paululum rorantem frigidum, serenus atque siccuS.
Novembris primus durante adhuc Vulturno gelu mduxit. per biduum continuavit, quod tertio rorante mane parumper caelo remisit, succede niste to toto pluvioso tum biduo turbido sicco tamen, mane praesertim atque huic ad ramum usque varia, quandoque nubila, alias serena, sicca subinde rursusque pluvia tempestate laudem Cauro afflante gelu Iatio serenum ac cessit ae sequenti mane turbido a meridie nive prima comitato, usque ad I num rigore remittentem pluviis madentem duravit. Tum post biduum pluvium, biduum successit gelidum procellosum grandinosum huic demum nix mane pluviis millia, a meridie ac sequenti Aio iacimhtes deli
550쪽
r a constitatis Epidemica Berolint .
quescens, sequenti vere nocte Aultro fiante rursus gelascens, diurno succedente per quatriduum sudo vesperi vento paulatim ad Eurum regrediente in nivem resoluto ac biduo subsequente toto pluvioso, nebuloio ac inamoeno
Decembris primus gelu reduxit ac nives, quod ad tum usque circa vesperam pluvia sparsa remittentem duravit, hunc sequens biduum adhuc reis missius prima die pluvias vespertinas tulit, altera siccius fuit. rvus mane nebulosus valde ac pluvius, postea siccior, nus, totus nebulosus d Zephyro aspirante imbrosus, omus mane paulo serenior, Vesperi pluviosus. Imus mane turbidus, post serenior tandem nubilus udus ramus blandum gelu.nonnunquam nivibus nonnunquum gelicidio interpolatum redum, in usqueaomum, qui rigorem majorem addidit ac quatriduum continuavit, circa Vesperam et u remittens ac vario caelo, uiplurimum tamen uvido, ad imum usque perseverans, sicque hoc trimestre simulque annum ipsam temperato, at ingrato frigore claudens. Ultimum hoc trimestre morbos produxit prioribus nec frequentia, nec Varietate nec gravitate cedentes passiones hypochondriacas, Iliacas, Colicas, hystericas, nephriticas, Febres varias, praesertim acutas. ardente continuas, catarrhales, pleuriticas maligna quoque variolis tetechiis infames & qua doque funestas. Defluxionesin Catarrhos, suffocativos quoque, in genariSuttur, pulmones c d luentes. Asthmata convulsiva quoque nonnunquam' angina causantes Diarrhoeas& dysenterias, Cephalalgias, hemiura
nias, cardialgias, odontalgias hemiplegias, poplexias, Epilepsias, praese
tim infantum. Tumores variosin dolores, ut plurimum contumaces in innumera alia scorbulo praesertim Venerea lui familiaria symptomata, brumali frigori, caelique frigidioriae humida constitutioni variabili SinconstanΗ parte tribuensu.