장음표시 사용
251쪽
fit anguli L. C. II. gr. 1 . - inus R. Sostro. ad latus D. L. III. In triangulo A. L. c. retiangula ad L. nota sunt. r. Angulus L. rectus. Latus c. L. 7 IJo.
I. Angulus c. gr. 16. qui sic colligitur. componamus angulum F. c. ancidentia recte tineae verticalis F. super hori Untali Florentiae, gr. sto. O angusum C. D. aqualem angulo adverso M. D. C. gr. o. Fb. or anguinium F. C. distantiae Phanomeni A. a vertice Florentiae F. gr. ao et
totus angulus A. c. D. IIo. auferatur angulus L. c. D. gr. - . remanebit angulus L. c. A. gr. Jο- ia. O tandem angulus c. A. L. gr. II. δ. ergo
Pt anguli I. gr. 33. y sin. R. 1 sq. ad latus C. L. 7oIIo. ita angulic. L. gr. Jο. Ja. sin. rest. GI o. ad latus A. L. roJon. IV. In triangulo A. B- D. quia nota sunt. . Latus B. D. terrae semidiameter pa 2 3byoooo. a. Latus A. D. ex iat. s A. L. IODD. 4 Angulus A. D. 3. qui dempta distantia Phaenomeni a vertice Veneto E. gr. 11. restat residuum ad semicirculum , nempe gr. I . o. ergo per
Probi. XI. Trigono m. Cavalerii, vel, quod in idem recidit, per Pori a Prop. I s. lib. 3. Triangulor. Lans bergit.
Pt summa laterum B. D ; ω A. D. 3δροψίδ. ad eorum disserentiams JH7a. ita tangens graduum ar. 3o. semifummae angulorum ad Basi A, or B. FaG7. ad ψΘο . tangentem graduum a . Fδ. qui gradus a . ix addit emifummae gr. ap. go. reddunt angulum A. gr. Ja. I. dempti verbab eadem, dant angulum B. gr. a. s. Itari ex hoc calculo Phaenomenon verticale fuit habentibus latitudinem gr. 43. I. o A consentit cum relatione Cl. Piri D. Hadri Aueto ut mihi referentis Romae ad Boream visum: quibus vero terticale fuerit circa principium ἐν nem, decernere nimis incertum eLE, nec observariones ad horiΡutem tales sunt qua calculis fusici mereantur.
Pro absoluta vero a telluris superficie distantia, dus a recta D. N. normali ad N .facio duo triangula reuangula D. N. B, OD. N. A, c. v. Vt anguli recti N. Anus iooooo. ad latus oppositum D. B sosto. ita Huuii β. gr. v. aLAn. rea. ρρρoa. ad latu; I N, Iύδα sic a
252쪽
VI. Vt anguli recti A. N. D. yinus Ioooo . ad latus oppositum D. A. aoI. 28. ita angul* A. D. N. gr. 37. 3a. An. rest. bo=aa. ad latus A. N. In. Uo. compositis itas lateribus
Resultat distantia Phaenomeni a centro terrae a. B. in milliaribus IIII. Dempta vero G. B. mill 36ρo. Restat ejusdem distantia a terrae superficie missi pasi lati
Quid vero ad haec Domini mei Mathematici ; qui distantiam milliarium Vo. male audieruntὶ habeo testes, habeo literas, sed pergo.
VII. Tandem habitis 38ir. nempe tota A. B. pro secante , s. o. pro tam gente , o O. B. pro radio , facto , ut 36go. ad radium B. O. Iooooo ita 3III. ad A. B. rosary. secantem anguli A. B. O , sive arcus G. O. gr. I . ag. fere.
Ex quibus sequitur ad tradita per Richiol. Geogr. Ref. pKFI. qui uni gradui terrestris circuli maximi assignat milliaria 66. Bononiensia , sive Flaminiensia, quod Phaenomenon in ea , quam diximus, altitudine , visibile fuerit ad distantiam milliarium plus 9so, nimirum quando verticale fuit Etruriae vestrae, visibile erat universae, quantum patet, Europae, Africaeq; partihoreali, Asiae Minori, Ponto Euxino, &c. & ubi non altius visum, saltem finitorem perstrinxit. Magnitudinem veram, sive potius diametrum ex aliis calculis elicitam unius circiter Italici milliaris, supposita altitudine milliarium 9o. fere, non augeo; quia licet altitudo
major ex his calculis emergat, tamen nec Veneti observatores dant magnitudinem apparentem intra terminos notae dimensionis, ut fecerunt alii, qui lunae totali aequale Phaenomenon constituerunt,&sic apparentem diametrum ad semigradus circiter extensionem indicarunt, nec augendam puto, quia haec
Fax seu flamma noctu visa justo major apparere potuit, ob liberiorem in tenebris humanae pupillae dilatationem, & ex ra
253쪽
Sol. Hi m. or Subl. ad relatam observat/onem usi lunaris Epist. a. num. I . O alibi.
Nostram hanc Facem, seu Lampadem esse legitimum aeris suetum plura suadent , Primo cauda post se in motu relicta,
nam Stella volantes , quae non longe a terra oriuntur in aere ardentes, cum moventur , caudam flammeam possit se relinquunt ab aeris renitentia ;
Ut ait Gilbertus ph OL Sub n. Li. pag. u. Secundo brevis duratio : observant quippe Philosophi, Cometas, Faces, Lampades diutius durantes, non esse aeris incolas, alioquin πιχεια ἄν is γε5 Glῶς αν τώ ἡ σζεmς ciso in frigido aeris extinguerentur. Amanus apud Stob. Ecclog. phys p. 63 dc Seneca de hujusmodi apparentiis loquens r. nat. q. aa. quaecuns aer creat a brevia junt.
At quomodo convenient haec λ Nimirum aeream esse& tamen ui. milliarium Italicorum a terrae superficie distantem, cum aeris altitudo raro, & paucis sit s. milliarium t Ita constat, ex recentiorum observationibus apud Ricriol. Tom. pr. Almet. lib. a. pag. D. & diligentissime apud Paren. Geogr. Generacp. In hac tenuissima aetheris, vel si placeat, atmosphaerae substantia nequicquam quaeramus tantae moli materiam inflammabilem: itaq; cum Phaenomenon ignitum ob plurimas congruentias comparari possit Pilis igneis per aerem discurrentibus, quae festivis noctibus cogi solitae, & quarum compositio est apud Joh. Bapt. Portam Magiae nat. lib. ia. cap. s. etiam eXplo sio,&per aerem discursus vi impetus in tormentis aeneis congrue elevatis concepti, arguens a posteriori ad priorem, & a similitudine effectus ad similitudinem causis, existimo ex Sulphure , & halinitro concretum, conflatum , accensum ,& exectuIT .
254쪽
Mineralium dumtaxat quae observatos effectus repraesentent, de Sulphure enim observavit VPid de Fermem. cap. io. quod GH ignem concipiat , qIuod immediate in flammam prorumpat, quod m-m- carulerim emittat, ofuligine sua objecta quaevis dealbet, de hali- vitro Vero idem Porta didi. lib. Ia. c. 3. e Isalinitro vis , flammae rumor, ex sulphure incensio, quod Observato sibilo respondet, vi-
bratisq, scintillis, quae non ejaculantur ab aliquo igne, qui
non habeat Nitrum de quo observavit Verviam. Hist. Nat. cen-rur. r. es. quod foras flatu propellit flammam velut internus Follis. In ea aeris regione, quae talium meteororum est mater,
arbitror fuisse conflatum, hisce praesertim temporibus aequi- noctii vernalis, quibus praeter solitum effluunt vapores, & exhalationes assiirgunt, Sol enim aequatorem praetervectus, aggreditur orbem borealem, videlicet hunc nostrum dimidium
citra aequatorem , magis nive contectum , totums aerem quo cingitur crassiorem , O nubibus magis refertum , ut cariesus Meteor, c. θ. n. p.
quibus viribus auctus Sol non glebas tantum exsiccat, aut in ignavas nebulas se exercet, at in rem propria substantiae summe similem, in vapores videlicet longe tenuissimos, egressum', insuper elabentisus patefacit per se sibi ipsis moliri illum apiis ; ut adnotavit Τeles de Rer. Mat. lib. a. c. 3ρ. nec omitterem Lunam Soli oppositam per plures anteactas noctes diurna Solis opera suo lumine Viribusq; promovissi . Sed adhuc haereo , singulis enim annis haec aequinoctia, Iaaec plenilunia eveniunt, hae causae, si non & potiores, con-Currunt , & haec tamen raro cernuntur, quae si ad has tantum causas essent referenda, succederent annuatim veluti Naturae menstrua. Sed nisi fallor, hoc istis praesertim diebus evenit, quod Insulas quasdam Turcicae ditionis nobis praeterpropter ad Orientem aestivum positas circa hos ipsos dies terraemotus Concusserit, unde vehemens e terrestribus cavernis, & carceribus
255쪽
SEU LAMPADIS VOLANTI s. 16οribus exhalationum copia, Sulphuream, Nitrosamq; substaἡ-tiam excluserit, Vi ventorum agitatam, condens atam, acceΠ- fana, & in sublime vibratam i etenim terraemotuum cauta ad haec principia aptissime referuntur. Iob. Nardus de Igne subtemcap. in . Terramotus causa a Diphtire , es' Isalonitro si fori; accendatur , massoris lora tunc indiga , discurrat , Indignatas terrae, quatit istam , quassat , at fi subvertit. Sic naturae aemula ars ,pyrium pulverem arctis coercet locutis , qui si accendatur . cuncta pes fundat.
Nonne tempore Vesuviani Incendii Anni 163L nubes expeditior ventis ferentibus in Dalmatiam transmisit igneum globum y Ita est apud Recupit. de Vesuv. Incenae pag. de talia apud
Hupothesis linea motin Phaenomeni HIs ergo principiis genitum Phaenomenon crediderim,
& occasione terraemotus disruptis, aut rarefactis terrestris
superficiei compagibus, natum, & instar bellicae pila quam
Bombam Vocant, tanquam e mortario quodam ejaculatum non
Circularem, terrenaeq, superficiei parallelam, sed parabolicam lineam suo motu descripsisse, cujus quidem parabolae vertex circa nostrum hunc meridianum circulum extiterit, unde vi ponderis inclinatum in inferiora deciderit in nubem aliam illisum, consumptum , & dissipatum, eo, quo diximus sonitu :hac tamen differentia, quod potius duas semiparabolas, quam unam sibiq, similem parabolam descripserit. Nam impetu primum concepto , & igne admisso obuia quaeqό secum rapuit in sublime, donec conceptae flammae suffceret alimentum, quod certe tempore consumptum, medio itinere vel mino rem, vel leviorem fecit molem, quo scilicet pondere destit tum, in cadendo a parabolae sublimitate, ampliorem in Occidentem semipara tam descripserit, quod si omnino fuisset gravitate spoliatum, non per parabolicam , sed per rectam parabori
256쪽
rabolae tangentem descendisset, ut Torricellius noster adnota- Vit in Lem. ad suam de Motu project. prop. lib. 2. Hocqi fortasse sensu Facem similem extra maenia Aquisextiensia visam a terra ipsa eructatam putat Gassend. Oper. tom. a. pag. tio. quae uti leVi materia compacta , fustentari in aere potuerit , O a pascente Ilammas lpropelli, quouss tota consumpta fuit,
Sed strictior de assertis est mihi reddenda ratio, quandoquidem de excogitatae hypotheseos subsistentia ab aliquibus est dubitatum. Sit ergo Fig. II A. Phaenomenon , C. E. D.
pars terrestris Hemisphaerii , F. E. G. Horiron Physicus, P. A. sphaericitas aeris crassioris, sive secundae regionis quam vocant, sit F. M. G. sphaericitas suprema aeris quam attigisse crediimus hoc Phaenomenon suo motu altissimo. Dico motum fuisse ex A. in M. per semiparabolam A. M, & ex M. descen
disse in Q. per semiparabolam M. ad quod plures urgent
Evectum Phaenomenon in M. nullus, credo, sanae mentis inficiabitur, si observationibus, si calculis fides est adhi- lbenda. In ea vero regione genitum non credo, nec accensum. Etenim exhalationes nitro-sulphureae quas puto a terra eructatas tempore terraemotus quem his diebus accidisse audivi , vix attingunt altitudinem aeris refractivi, quem etsi Rothmannus in Epist. ad Dchonem ad terrestris semidiametri altitudinem evexerit, tamen ad sexagesimam semidiametri limibtavit , ut est apud Tychon. v. tom. t. pag. & post eum repetitae per Astronomos observationes ad eam, quam dixi quinq; mibliarium altitudinem revocarunt. Ergo in F. M G. materiam lsuffcientem non invenio, in P. Vero motum non admitto , S: sic restat ut putem ortum in A, & evectum in M. Alia vero ratione evehi ex A. in M. non potuit, nisi con- lcepto inferne impetu, & quoniam ea mole fuisse invenimus ,
quae milliare Italicum sua latitudine proxime aequaret, congrua; l
257쪽
-ssu LAMPADIs VOLANT 1 p. 1Πgruum est credere fuisse integram magnamque nubem halituosam nitro-sulphuream vi ventorum condensatam, quae ex vi condensationis aucta pondere respectu aeris ambientis se graviorem reddiderit, & vi ponderis in inferiora decidens, eo
casu praeceps & ruens ignem subtus aeris allisione conceperit , quemadmodum in fulminum generationibus explicat Cartesus Meteor. cap. 7. n. st. Igne vero accenso, & in nubis interiora se insinuante, ac vi sua nubem sursum elevante , vel potius in eam partem, in quam major ignis violentia enitebatur, ortus est impetus versus M, & , si Viro Clarissimo Alexandro Marchetto Pisis visum est in principio parvum , ac Doctori Monmerchio sive
hic, sive adius globus fusci coloris ex atra nube erumpens , ac Venetis observatoribus eodem temporis & motus initio tardum motu, hoc evenit, & quia nondum omnes nubis partes erant
incenta, & quia in principio hujusmodi motuum, projecta
tardius moventur. A principio autem segnior erit motus propter resistentiam totius aeris nondum positi in motu, inquit Fracastorius
ια is sympathia cap. 3. Ampliorem vero in occidentem descendendo semiparabolam descripsisse dixi ratione minoris gravitatis ob co sumptam conflagratione materiam, & si apparens magnitudo non est eo tempore minor facta , ut quibusdam debuisse visum est, hoc evenit, non contracta, sed rarefacta mole, ob expirationem, & ebullientem, ut ajunt scintillationem. Mora circa Meridianum Venetis observatoribus via, nullo modo melius explicari potest, quam per motum remi sum in vertice Parabolae M. quod in circulari motu non posset explicari. Motus in occidentem celerior iisdem observatus, explicari potest vel comparative quoad tardiorem initio visum, vel per novam materiae incensionem obiter factam .
258쪽
111 DE APPARITIONE FAC Is, Nubes, in quam multi desiisse motum & lumen viderunt, non aliam esse credo, quam exustae Facis, ac materiae fecem, & fumum . Itineris vimensionem aliis relinquo, minus enim exploratus est angulus L. B. M, nec ideo aliquid pronunciare audeo. Hac hypothesi, ut puto, omnibus apparentiis fit fatis Diversam vero figuram, quod spectat, haec irregularis cum extiterit, utpote casu, & Vi Ventorum coagulata, Clariss. Viro Geminiano Montanario, Bononiae Mathematico, sub ellyptica, aliis
sub circulari , aliis sub diversa specie videri potuit, ob aspectus
diversitatem, sive parallaxim. Et si a parte australi, hoc est, in Regno Neapolitano non est visum, contigisse potuit, quod pars australis accensae nubis, seu Phaenomeni, minus, aut obscurius conflagraret, aut aere illic nubilo, vel offuscato.
Aisis Exs bigatio,& Sonitus in fine trajectionisaeliquum est aliquid addere de sonitu in fine trajectionis
edito, & de fenestrarum tremore Florentiae praesertim observato, quod accidisse potuit in modum tonitrus, & licet ingentem boatum auribus praebuerit, ac plerisq; replicatum , hoc accidit ex objectis Appennini ad Austrum Montibus Vallibusq; , in quibus incidentes, & reflexi sonitus, praesertim aere libero, nubibusq; vacuo, in boatum excreVerint. Lucanus Phars. lib. I.
Excepit resonis clamorem vallibus Amus, Peliaciss derit rursus geminare cavernis.
Et hanc sententiam apprime comprobat observatio
Davidis Fraelichii in Monte Carpatho Hungariae apud Paren. Gegri Generat. pag. inculus inter caetera narratio est. Descendendo per
nivcό amosas intra convalles cum iserum Scopetum exonerarem a ma Iora
259쪽
jor , ἐν horribilior fragor , quam ex tormento capacissmo rnde exors batur: hine verebar , ne totus Mons concussus mecum corrueret , dura
viis hic sonus per semiquadrantem horae, uss dum abstrusissimas cavernas penetrasset , ad quas aer undis multiplicatus resiliit, motus vero fenestrarum parum obstat, cum etiam solo tubarum sonitu excitetur.
Orta vero dubitatio est, quemadmodum ab ea, quam dixi remotione exaudiri potuerit ab aeris scissione sibilatio ,& sonitus in sine qui multo tardius percipi debuerat 3 quibus sic occurro. Sonos nempe, utpote motus, per quos audibile defertur ad auditum , in duplici differentia considero : alii enim sunt motus aut soni discreti, alii vero continui: discreti motus, ac soni, edita percussione diffunduntur in orbem, eo motu ac impetu quo possunt a viribus unico ictu acquisitis,& semper deficientibus, contraria vero ratio est in sonis seu motibus continuis, in quibus primus impetus augetur successione secundi ingruentis, & sic semper fortiores evadunt a succedente impulsu, quo quidem modo fiet eorum transitus velocior in fine quam in principio, cujus rei exemplum luculentum sit funda circumacta. Ideoq; , ut ait Verulam. Ηs.
cent. a. exper. Iaa. ut globi moti tanta pote Li esse celeritas , quae visum
fugiat , sic o motus pernicitas datur auritu non perceptibilis. Adde quod per medium crassius, & densius, sonus agit tardius, ut est apud Gassend. de Anar. Magn. Sol. Hum..subL Epist. a. n. 3P.
Has distinctiones facere debuerant, qui singulis milliaribus distantiae sonori ab auribus requirunt quinq3 minuta secunda temporis, quia certe decipientur, si eadem regula utrisq; cassibus generaliter utantur, & ego adderem, quod aeris exsibilatio ab ejusdem aeris scissione, & motione proveniens , causam nobis propinquiorem suppeditabit: si enim consideremus, nostrum Phaenomenon quam Vis eVectum in M. motu ad horizontalem fere semirecto, hoc est in aeris D d a cras
260쪽
214 DE APPARITIONE PACIs, crassioris superficiem convexam inclinato, eandem profect5 convexitatem, cui incumbebat, vibratis scintillis, aerisq; licet rarioris, tanta tamen mole subacti, vorticibus compressisse, ex qua vibratione & compressione fiat exsibilatio, sequitur ut facta nobis propinqua compressione, fiat quoq; propinqua exsibilatio, & propinquum sonorum, & ex acquisita sonori propinquitate, minimo temporis intervallo ad audiendum egeamus Superest reboatio, sive sonitus cum senestrarum tremore in fine editus, qui quantum temporis posst extinctam flammam tardaverit, non bene comperio. Trans appenninis nempe Etruscis major, Venetis nullus, ex quo arguo in fine potius, quam in principio fuisse. Distantia quaecunq; tunc fuerit, parum obstat, quia talia a tormentis bellicis mediocribus tanto intervallo edita sunt passim. Eques Digbaus tib. de Immor ac
anim. prim. cap. aδ. n. Saepenumero etiam animadverti, dum placido tranquillos Mari navigarem , concuti fenestras vitreas in una navi ex tormentorum explosione in altera, millibus aliquot passuum ad. hoc distanti. Id in praetoria mea haud semel expertus sum ad unius duntaxat tormenti explosionem , navi in qua erat , tanto adhuc intervallo
distante, ut visu detegi non potuerit. In puriori, & raxiori aere sonitus vehementius ac fortius agere, & audiri sic colligo. Inter caeteras Physico mathematicas experientias diligentissime in Germania nuper exhibitas, & publici Iuris hoc ipso anno, factas per Virum Doctissimum Ioh. christoph. Sturmium, hanc inveni, quam refert in auctaris pag. 18. uti quod D. Bertus, ut
ostenderet locum ab Argento vivo in Biar copio reliἱl Am non esse vacuum , experimensum cum aqua nunc capturuS erecto longissiimo tubo vi ream lagenam superius imposuit , intus ex consilio Rircheri , campanula qua Eam cum ferreo malleo ea dexteritate sustensa ut attractus malleolus magnete exterius applicato , o mox demissus, campanulae illiderertir; paratiss omnibus, cum apertum inferius orificium, delapsa ad δε-
ιοι terminoι aqua, masteolua aBauo rursum dimissui esset, fercussa