장음표시 사용
401쪽
Particulae pulverum horum, licet similes sint Farinae, aliive Pollini , non tamen facile videntur' regularem obtinere figuram i accurata tamen observatione , & in specie ope vitri mediocris apparet , esse eos nihil aliud , quam congeriem tot Globorum , aut Globulorum perfectorum: Id , quod eos adeo reddit obscuros , est eorum exiguitas. In Brassica canina silvestri . Borragine, aliisq, plurimis Plantis extreme sunt exigui. In Mama, aliisq; quibusdam visui magis apparent. Nonnulli Miserum horum sint flavi , ut in Brassica caninάβο stri , Gauga dcc. quidam alius coloris : plurimi vero eorum ,
ut mihi videntur, sunt albi ; & ii , qui sunt inΗ3U0amo flavo.
admodum elegantes ; expensi eorum pumeres nudo Oculo camdidi adeo apparent, ceu Nix : sed quivis Globulorum, per Vitrum Videtur transparens , ceu Crystallus 3 quod non a fallacitate vitri deducendum , sed idem contingit in quibuscunq; Corporibus transparentibus ex pulvere aut exiguis particulis congestis. coma florida communiter cognoscitur sub coeco &nomine Villi , ut in Floribus calandulae, Tanaoeti &c. Ιimpositiops Π, illius quam sit adaequata , ex observatione constare potest: singuli enim Villi aut potius stamina ac Filamenta ) quibus componitur coma, licet quidem in variis Floribui differant, in eo tamen conveniunt, quod componantur ex pluribus , quam una, nonnunquam duabus, & maximam partem tribus partibus propterea mihi dicuntur Stamina & unaquaevis pars differentem , convenientem tamen & concinnam obtineat formam. Exterior pars cujusvis Staminis est ejus Fusculus, eujus corpus sive Tuba circa extremitatem in similitudine Floro para-
11so, dividitur in distincta plura Folia: ita ut Flosculus sit Floris epitome , & est omnis is Flos, quo variae Plantae , ut Artemisia, Tanacctum, aliaeqi ornantur. Quod Doctissimus Dr.-circa Υy a nume-
402쪽
nui nerum quinarium in Foliis observat, magis um- versalis observationis est in Foliis Flosculi. Post expansionem Floscula proXima pars Staminis ex interioribus Tubae suae visui apparet, quam in respectu ejus,
quod intra eam continetur) Vocabimus Paginam haec enim seque ac Fusculus est corpus concavum, figura sua admodum bene referens fistulosas pertius sive capsulas Ari Vel Dracunculi.
Postquam post aliquod tempus ad suum cacumen dividitur, ex interioribus ejus tertia & intima pars EUj scilicet emergit & explicatur. Pars illa non est cava, more duarum reliquarum , sed solida i ad suam tamen cuspidem, non originaliter , sed aliquanto post ut plurimum in duas dimidietates dispescitur. 1ntra dictae Cuspidis aperturam, aeque ac in apertione
seminuli apparet Pulvis Globulorum , ante intra ejus fissiiraserat reconditus 3 suntq; hi Globuli ejusdem naturae cum Globuiatis Seminuti , quamVis non adeo copiosi : ita ut omnibus plosti boi suus sit Pomis , & Globuli. Tota coma in facea , cyano &c.
observari potest. vo Usu Llsus Comae , licet a nobis forsan contemnatur & despicia
tur, certe ingens est. Et quamvis pro usu nostro proprio Folia Florom aut Foliationem maxime aestimemus, inter reliquas tamen partes tres, haec certo respectu est selectissima, veluti
cujus gratia & servitio ambae reliquae sunt factae. Usus ejus quoad ornatum & distinctionem extra dubium positus est ue non tamen is est omnis aut solus. Q ad distinctionem e. gAicet
haec ope vitrorum admodum protendi queat, intuitu tamen superficiali, quo omnes communiter utimur, non adeo commode observatur. Quoad ornatum, in specie respectu semianulorum quaestio esset , an pro hoc fine silum esset facta λ Et dein , cur ita esset constituta , ut tandem diffringatur, aut aliquid intra si in ambitum concludat λ Ipsius enim i nullas
403쪽
VEGETABILIUM, CAPuT V. aeque foret concinna, quamvis non esset cava, imo pulchrior est, antequam findatur ac est, ubi jam rupta est. Usus ergo praeterea alius nobis cognoscendus est & ob-l servandus, isq; est pro Victu ; pro ornatu , & distinctione , t quoad nos ; pro Victu , quoad alia Animalia. Non adstruam hic, an & eadem inserviat Animalibus pro distinctione, uti ea sint apta Plantam unam ab altera discernere, & in suo volatu , aut progressu ibi consideant, ubi sunt Flore, ejus speciei optimi , adeoq; hinc varietates partium harum tenuium sint diversae , & ab his observentur, licet n- eas ignoremus: selectus tamen Victus fit saltim respectu fruitionis: illum, quo magno Animalculorum numero esset prospectum, in omnium Flisum comis factum esse , observationibus persuademur , ut credamus. Cur enim alias hic adeo frequenter reperiuntur Ordine Florem a Flore considera, a majoribus ad minimos , nullum offendes ab his Hospitibus non obsessum. In quibusdam, speciatim in Flore Solis, ubi comae partes, & Animalia, quibus haec prosipicit, sunt grandiora, res haec magis est conspicua. Cogitandum haud est, DEUM Omnipotentem reliquisse quampiam e tota Creaturarum Familia, cujus necessitatibus non
providerit ue sed velut maximus Promumcondum hinc & inde pro omnibus distribuisse cibum , isq; pro ingenti Turbae hujus exiguae copia ut sum ceret, penum ipsi exstruxisse in Flo, nisComii: ut ita plos quivis fiat Diversorium & Coenaculum, dum in quovis utrum qi reperiunt.
In quonam consistat ea distinctio, ut partes specialescismae hae huic , illae alii Animali magis competant, explicare nequeo: aut cui bono speciatim in uno eodemq; Animali d
stinentur , e. g. in Apibus , utrum haec pars inserviat pro conficiendo Melis , altera pro Nutrimeno vis, & tertia procerώ: an tantum omnes hinc succum quendam eXsuganti aut an non quaedam partes quasdam, ut eX Globalis, secum auferant:
404쪽
ιόo ANATO VIAE aut tandem, quis sit primarius & privatus comae usus ipse enim supra tactus , licet sit ingens, secundarius tamen saltim est
De Fructo. Compositio omnium gener iis eadem est, h. e.
Partes eorum essentiales & vere vitales in omnibus sunt
eaedem , & continuatio saltim Partium earum , quas in reliquis Partibus jam tum annotavimus: quia tamen ob constitutiones Partium harum & Tincturas diversas consideratu digna resultat disserentia FrActuum ; ideoq; in specie perlustrabimus magis notos & principales , Mala
scilicet , Ura, pruna, Nuces & Baccas.
Numeras, Malum transversim dissectum, componi videtur ε Parti- Descriptis, bus quatuor distinctis , cute, Parench mate, Ramificatione & Periad Origo eam fetutii est tantum extensio & dilatatio cutis, aut Partisdam μ' extimae labri in Ramis. parent ma ad maturitatem justam deductum , est caDo tenera & delicata : verum sicut costi est tantum continuatio Partis extimae labri: ita hoc est tantum
continuatio & ampliatio , aut uti appellari debet) intumescentia & luxuriatio Partis interioris , quod per observationem spectasin in & tenello evidenter liquet.
Uti videmus quae saepe est dura , in variis Radicibus, ut Pastinacis, Rapis &c. esse teneram & esui aptam: ita hic parenis chima, quamvis originaliter nihil sit, nisi Liber, dum tamen uberta & puritas sui succi aeque est idonea pro complendo& perficiendo ejus augmento, hinc evadit mollis & tenera caro. Ramificatio nihil aliud est, quam Ramificationes tigissicorporis per omnes parenchimatis Partes, ubi majores Rami per minorum Inosculationes aeque ac in Pollis invicem uniuntur.
405쪽
Majores Rami ut plurimum sunt quindecim , decem eorum disperguntur & distribuuntur Parenchma, omneS arcuatim procedentes versus Aream subeream aut Sedem Floris stye Umbilicum; reliqui quinq; a Caule procedunt in Linea rectin' demum eum superioribus ad dictam Aream concurrunt, & ibi cum iis in osculantur. Hi quinq; oriuntur ab uno ; qui per longitudinem Centri in catile , & Partem Parenchymatis in F Eliu percurrens , ibidem tandem dividitur. His annectuntur firme Loculi Nocleorum ita ut, cum hi Rami a principio omnes ultra Fructium quoqi protenderentur, & insererentur Flori pro ejus justo augmento ; ubi tamen postea Fructus ad aliquam is armitieem perducitur, & ita intercipit aut suffuratur Alimentum Floris , hic moriatur , & hinc Rami Fructui postmodum inser- Gέ viant, decem pro ejus parenchymate; & quinqi pro Semine. Peri-oarpium oritur a Medulla, dum enim succus satis spatii intra Veno ma invenit, per illud, ut ad e teriora disipensetur , relinquit Medosiam , hinc indurescit in Pericavium. Ita vide- linus in Insertionibus, licet Oriantur a corpore corticali , earum tamen Partes per In cuiationes corporis Lignosi adeo arcte comprimi, & effici, ut invicem coincidant, & ita fieri corpus juste
compactum & densum. In Libro eundem quoque videmus effectum saltim per arma tionem, aut meram Succi evacuationem; cujus pars interior , licet sit mollis & succulenta , cortex tamen ejus superficialis saepe durus adeo est, & laevis , ut possint ei venustae litterae inscribi. In quinq; sunt Partes distinctae; cortex, Parenchyma , pri. .amificatio , corpus sabulosum , & Acelavium. Priores tres hic sunt admodum similes Malo m ; nisi quod hic interiores , aut seminale, Rami, sint ordinarie decem. Corpus sabulosum , quod maxime obvenit in Uris constringentis saporis&succi, est congeries exig'orum asenHlarems nonnullae harum per totum parenchrma ldisperguntur , ubi tamen se propius contingunt, & compinguim
406쪽
guntur versus centrum , screarium ibi in globulari non nihil forma cingunt. Iuxta magis ab invicem distant ;versus Umbilicum vero sive sedem vel aream aut basin Floris, arctius in suo incremento compinguntur, atq; ibi tandem fere in soliditatem Nuclei retinorum congregantur. In medio hujus situm est aderarium, est saporis acidi, & , ob vinculum Corpora, sabulosit, figurae sphaericae. Est Corpus simplex, cui nihil quisquam de corpore Lignino inseritur , & quod nullos obtinet nodos. Ejusdem est naturae & substantiae cum paren ramate; utrum vero absolute idem sit cum illo, an immediate a Medulla derivetur, inquisitiones meae hactenus non decidunt. Originem corporis sabulosi me oblitum fuisse , ut adducerem , puto: potest tamen hic optime de eo fieri mentio , quod, cum omnes Partes reliquae sint essentiales,& vere vita
us, corpus sabulosum non sit ejusmodi ; sed quod singuli ejus
nodi, e quibus consistit, sint tantina tot mera concrementa, aut Praecipitationes e Succo factae , ut idem in urinis inii Liquoribus saepe videmus. Atq; quod ea Praecipitatio fiat permixturam & reactionem Tincturarum corporis Lignosi & corticilis invicem: aeque ac omnis Nutritio vegetabilium aut Partium
Axatio quoque essicitur effectu utriusq; hujus Tincturae conjuncto, quemadmodum dictum est. Inde observamus Acerarium, sicut nullos Ramos a corpore Lignos accipit, ita nec habere ul- Ios nodos. Inde similiter est, quod sentimus differentem adeo & contrarium saporem in Parenc mate ultra csrpus sabulosum, ab eo 3 quem sentimus in acetario ; nam, ut hoc est acidum, illud, in quo dicta fit praecipitatio, est dulce ; & effectus admodum similis existit ei, quem observamus in mixtura coaralliorum &c. cum Aceto , aut alio quodam Liquore acido. Prgi in In pruno cui cerasa , Armeniaca , Persica , fugiandes &c. an. lnumerari convenit, quatuor distinctae Partes sunt: cuiis , Parcnchma, Ramificatio, & Nucleus, cutis & Dranchyma, quoad
407쪽
- EGETABILIuM, CApuT VI. 363 originem cum iis, quae sunt in Malis aut pyris, sunt aequalia tuti & Ram casio, nisi quod Rami in differentia quadam dispe gantur. In Prunis omnia subimet o) quinq; majores Rami externi sunt, qui per longitudinem superficiei Nuclei , a Basi ad
ejus extremitatem, feruntur, quatuor eorum per unam seriem , & unus per alteram isti oppositam. In Armeniaco poms
idem est numerus, sed siugu Ramiάααα degurrunt por super--ὶoficiem, sed per Corpus Niseisi. Sunt & ibi duo, vel tres Rami 'minores, qui eodem modo feruntur sub altera serie ad spatium quoddam , & hinc in parene'ma illati, ibidem disperguntur : ultimum hoc genus in Idalis persidis per omnes Partes numerosum est: non obstante tamen differenti Ramorum Fri ctuum notatorum situ i unus occurrit Ramos in omnibus his
uno eodemq; modo constitutus. Hujus introitus est ad Basin Nuclei, unde ipsius Corpus pervadens, inclinans, aut vergens Versus ejus concavum, siam ejus conum tandem lemergit, ibi, ubi Cuticulae seminales iis appensae sunt. De Ramδ itaq; seminali observatur, eum , postquam intra Fructum jam est delatus, semper ibi in longitudinem notabilem prolongari ; ut videre est non in Malis solum&c. ubi Semen distat notabiliter a petiolo; sed etiam in prunis ; ubi id proxime adpetiolam situm est: quoniam hic Ramus seminalii, uti dictum est, nullibi per Noctium in vesculas seminis directe fertur, sed
ejus Conum aut finem remotiorem. Noctis, licet videatur
Corpus simplex, componitur tamen e nonnullis differentiabus : interior ejus Pars, uti sane est tenuissima, ita est maxime solida, alba , laevis & simplex. Origo ejus a Medulla procedit i& est observatu dissicilis, quamvis curiosa: Ramus enim semianalis, non directe, plane & immediate per Ba Nuclei defertur, sed ea ratione, quam supra descripsimus, magnam Partem circumcirca sibi superinductae, tanquam Parench ma
408쪽
suum, longitudinaliter secum trahit, quae post suuna introitum , in concavum Νuclei , extremitatem ulteriorem , speciatim ibi superintegitur, tanquam ejus Linum. Exterior,& multo crassior ejus Pars, partim consistit ex similibus pilationibus sive particulis concretis, ut in p)ro ; hic enim magis arcte compinguntur, ita ut non saltim se contingant, sed in lapillum integrum coalescant i uti in ipsis P ris videmus, speciatim versus Umbiticum eas compingi in similem quasi lapideam duritiem , aut quemadmodum cernimus Lapidem mineralem vel animalem saepius esse productum fabuli cumulati: sed velut parenchyma cum concretione ista miscetur in corpore fabuloso, ita & cum hoc in Nucleo fit, quamvis non visibiliter, dum fundamentum Nuclei, perfectum Parenchyma ubiq; est, sed quod per concretiones dictas eo usq; alteratum est, ut fiat aridum, durum, & ab illis-In Nuce cui Glandes sunt analogae tres Partes in genere
sunt i cortex viridis , Putamen Medulla. Cortex viridis componitur eX cortice , dc Parenchymate a Libro derivatis, itemq; Ramoti a Lignos corpore Ramorum. Putamen similiter simplex Corpus
non est, sed compositum. Pars ejus superficialis originem ducit a cortice , Vel cute Corticis viridis , ab interioribus ejus, ubi in duplicatura quadam producitur, & Putamini superinducitur: quod, si Basim putaminis inspiciamus, evidens ulterius sit ,
haec enim dum est continua cum parenchymate corticis viridis ,
nisi interposita esset coiij , Pars dicta superficialis ibi deficit.
Pars putaminis crassior & interior CX eosem Parenc mare , ex quo constat cortex viridis , consistit , MUR repletur congerie
quadam Praecipitatorum , quasi in lapillum. Et quemadmodum corpus Ligninum in lapillum abit, ita, cum quadam disserentia,
in putamen. Rami sive Ramuli exteriores sunt numerosi, quivis ieorum e Pareno male corticis viridis egreditur, & putamen ad lcircumferentiam ejus ingreditur, ac ita intra ejus stipem lficiales
409쪽
ficiales & interiores Partes versus ejus conum in sphaeram progreditur. interior aut seminalis est sil aplex, intrans, more reliquorum sed ad centrum Pntaminii; unde defertur , non per Putamen, ut in Prunis per Nucleum ; sed per Medullam, ad Conum Usq; , cui appenta sunt cuticula seminales. Medullis utrum ab eadem Parte, & quoad nomen, & quoad naturam , in Ramo de Petiolo derivetur , aut a corpore corticali, jami non decido. t Uba, ut Grossula quo Ribes, Uvssi vitis, Ilipps &c. referent dae sunt) praeter semen consistit e Partibus tribus generalibus,eX Folliculo, Parenc male dc Ramificatione. Folliculus originent
eandem habet, quam habet in Fructibus praecedentibus. Dapeiso ma duplex est , uti & in aliis quibusdam saccis j exterius
communiter , una cum Folliculo Vocatur Cutis, & est Pars ea ,
quam ob saporem ejus acidum exspuimus. Uti Fossiculo, ab exteriori oritur, ita hoc ab interiori Libra Parte ; & Pori ejus congruenter observantur, & aeque in forma convenire cum iis, qui tam in corpore corticali, quam in Medulla occurrunt. Iistbrior est saporis dulcis, estqi ea Pars, quam comedimus: est ea constitutionis adeo laxae & tenerae, ut videatur quasi tan- tum esse succus spissior, aut gelatinosus 3 licet & ea sit parenae ma verum , simile aliquatenus ei, quod est in Malo Aurantio
vel rimonio, intra suos Poros Liquore quodam refertum. Rami seisii, itidem duplex est : Exterior inter Folliculum, & pareno maexterius per lineas arcuataS fertur a Periculo ad sedem Floris. Hi Rami exteriores, licet numerus eorum circa Pediculum Variet,
tamen ut plurimum sunt principales decem 3 quinq; Zpro quinq; Foliis, & quinq; pro Caepulis. Rami majores interni sunt duo , e diametro sibi invicem oppositi, & ad cis ponam cum reliquis in osculantur. Ab his duobus alii mino res Rami egrediuntur , quorum singuli appensum habent lemen, cujus cuticulat duplici Filamento, altero ad Bam, altero ZZ χ ad
410쪽
ad coniam ingrediuntur. Sunt hi omnes egregie candidi,& turgentes, & per lentam dissectionem concavi esse deprehenduntur , in analoga similitudine apparentes, qua sunt quasi
tot Vascula genuina spermatica. Usus Fructiuum est pro Hominibus nonnunquam & pro aliis Animalibus, uti Glandes, Cynosbati , & pro Semine. Hominibus adeo desiderabiles sunt, ut, donec nostra Pomaria , & Repositoria , Penus Conditorum, de officinae pharmacevticae, nostri Gynaecei conclavia, mensae aut manus iis vacuae deprehendantur , in usum eorum inquirere opus non habeamus. Si quaeritur, quomodo Fructus generatim, super omnes Partes reliquas , Cibus fiat adeo delicatus ὶ Partim id efficitur a Succo, cujus Pars crassior in Folio deponitur, purior autem pro hoc reservatur ue partim a figura Fructus sphaerica i succus enim usi in quantitate majori huc, & in partes omnes aequaliter dissum ditur, inde ejus concoctio maximo cum emolumento hic fovetur & promovetur. Quare Fructus omnes , quibus crudis vescimur, quam exiles etiam sint, omnes figurae sunt globosae, aut ei accedunt 3 & quo propiores ipsi , eo delicatiores ;inter poma, illa peppin dicta , inter Pyra, Burgundica; inter Omnes Fructus , Uvae vitis; & inter has, rotundissimae omnium sunt delicatissimae. Causa hujus figurae sphaericae evidens est Flos: sive Inosculatio omnium Ramorum majorum ad coronam, & postquam Flos decidit, obtusa extremitas eorum, & quasi a vento & Sole ubique obsignata : ita enim Succus Fructum ingressus non est aptus, ut rupturam sive solutionem continuitatis efficiat , aut ut dictos Ramos ulterius protrudat, & eorum incrementum longius educat ; Rami hinc isti necessario arcuantur, & cum Parenc mare se magis magisqi expandunt. Si enim aliter, atq; dictum est, dispositi essent & figurati, statim in prima Fruditas formatione intra vincula, excurrerent, ubicunt daretur ela