장음표시 사용
381쪽
VEGETABILIUM, CAPUT III. 337tem hyemem, copiosiori & majori supplamento destituitur, hinc fit & semper postea manet arida. Et postquam inexperimento nuper relato, Liquor tantum per latera rudora, h. e. Pororum ejus fractorum, Drtur sursum, inde concludendum esset, neq; penetrabiles esse eos per latitudinem, neq; ulla alia via, & tunc inquirendum non est, quid inde sequeretur. Certo autem Succus in Poros Medulia distribuitur, & quovis momento reparatur , ut per ejus in Planta ldissecta fit evidenS. Supponimus itaq; , ut in Truncum ascendit per comptis D enosum, ita & partem ejus ferri per Medullam. Velut enim gossypti pars, extremitate una cuidam colorato Liquori intincta, & altera sursum erecta, licet eousq; non imbibat liquorem, ut essiuat circa summitatem, tamen, d uineum eousq;
promovit, imbibit; ita hic Medulla, spongiosum & porosum
Corpus, S in Vegetatione Poros obtinens adeo permeabiles , ut curiosum Filtrum a natura ipsa constitutum referat, semper ' . . evehit, aut, uti vulgus loqui amat, imbibit succum. Verum sicut videmus contingere cum Liquore in Bombace; ita quoq; idem supponamus necesse est de Succo Medulia; quod, licet ad Spatium quondam assurgat, aliquem tamen agnoscat terminum, quem non transcendit,&-motus ascensus Succi
magis magisque infringitur, pigrior fit & infirmior, & ita quan titas quoq; magis, magisqi deficit. Sed quoniam Succus non per longitudinem saltim movetur, sed etiam per latitudinem
Medullae , eo ipso ergo tempore, quo partim per Medullam sursum fertur, itidem quoad partem eXprimitur in Corpus Ligninum, aut ejus PorOS. Et quoniam motus Succi per Medullae latitudinem, dum non adeo procul fertur, sed tantum collateraliter, pronus magis est & facilis motu perpendiculari, sive per longitudinem ejus, inde sequitur, motum succi lateralem ad ejusmodi altitudinem aut partem Medullae, aeque fortem esse, ac est
382쪽
perpendicularis ad aliam partem, licet aliquatenus insta illam; &, ubi perpendicularis magis frangitur, infirmusq, est, collateralem esse minus infirmum ; atq; consequenter, ubi lperpendicularis ejus nisus terminum suum agnosci collate- tralem , ejusq; pressuram in Poros corporis Dinose adhuc dum continuare. Per quos, quia sunt exigui, atque adeo latera eorum fere contigua, Suconj simul ac intra eos deprimitur, facile lascendit; uti idem intra duas dimidietates Baculi primo fissi, dein negligenter tantum combinati in Liquoribus fieri obser- VamUS. Ac quoniam latera Pororum dictorum non sunt gla- lbra , sed per intrusas Insertiones tenuissimas nonnihil aspera
evadunt i hac ratione ascensus socei in altum magis facilitatur, & promovetur. Qimrum omnium Commodorum Ope facilitas & vis ascensus hujus altius continuatur in Poris dictis, ac fit in Medulla di verum quia hic quoque aeque ac ille in Meduta, suum obtinet terminum ; succus, licet hucusq; promotus, tandem tamen stagnaret, aut ascensus fieret parcior , debilior & infirmior, si non alio aliquo modo restauraretur. Quare, ubi suetos per latitudinem Medulla motus , inde exprimitur in Poros covoris tignos ;-suffcienter refertis pars ejus aliqua per eundem motum collateralem retro adigitur in regionem adhuc altiorem Medulla. Unde
partim , & partim ab ea Succi portione, quae in perpendiculari suo ascensu prius inibi reponebatur , hic quoq; , sicut in spatio quodam inferiore, aequaliter repletur. Hinc virtus l& Vigor motus succi perpendicularis inibi similiter renovatur ; is ut & motus ejus collateralis, & ejus pressura in Poros corporistagnos, & consequenter ejus ascensus in illo ; atq; dum ita ab
his exprimitur in Medullanis, Sca Meduia in hos reciproce retra- ilhitur, ascensus sueri maxime proclivis & copiosus a fundo usq; ad cacumen altissimi quoqi Trunci continuatur.
383쪽
PArtes distinctivae, ex quibus haec constituuntur , illae ipta sunt, ex quibus & nil, nisi continuatio
Trunci-Radices duplicis sunt generis: Alterius sunt illae. Tram Ra- quae germinant per directum descensum, quarum Locusptionis aliquando est tota longitudo Trtinci; ut in Memhά aliquando situm ab extremo ejus puncto , Ut in RM. Alterum genus est ejusmodi, ut nec ascendat, nec demscendat, sed procurrat per angulos rectos cum Trunco, quae licet quidem ossicii sui ratione sint Radices genuinae, Naturae tamen suae respectu, sunt inter Radicem dc Truncum. Clavicula, quamVIS unius solum generis sint, Natura ta- claviculamen earum est duplex , non medium quid inter eam, quaeDηtuni uest in Radice & in Trunco, sed compositum ex utraq; i quod Circumvolutionibus sive gyrationibus earum, in quibus saepe mutuo ascendunt, descenduntqi, apparet. Usus Partium ha- Usus utrarum observatur, prout Truncus Vel sursum fertur, vel repit. In sursum vergente Trunco hae inserviunt sustentationi & supplemento : Sustentationi inservire Videmus Claviculas Vitium; quarum Rami dum sunt admodum longi, fragiles & tenues, nisi invicem mutuo combinarentur per Clarichias, necessario tam a pondere proprio , quam Fructuum suorum indecore deprimerentur , atq; ita facile & tapitis frangerentur. Ut adeo omnem curam divisam Hortulanus cum Natura habeat ue Hortulanus Ligamentis suis Coriaceis majores Ramos defendit ;& Natura minores hisce a se inventis. Convenientia pro hoc scopo in Earum Circumvolutionibus fit manifesta per motum peculiarem ab aliarum Partium motu : ut & per rigiditatem& robur earum, licet magis tenerae sint, ac Rami, a quibus dependent. V u Sup- Appenae Ann. VIII. Eph.
384쪽
ANATOMIAE Supplemento inservire Videmus Trunci - Radices Hedera dum enim admodum alte ascendit, & arctioris constitutionis est, quam Vitis, Succus suffcienter distribui non posset ad sum mas Frondes, nisi hae Radici Matri aSsisterent. Inserviunt tamen & hae sustentationi , unde prorumpunt, non Uttiis , An allade dcc. reciproce in alterutro latere, sed communiter in uno omnes 3 quod ita, qua proxime & commodissime potest, possint firmari. In Trunco repente hae faciunt pro stabilimento, propagatione de Umbra .
Pro stabilimento , illud observamuS in claviculis cucum rumo horum enim Truncus & Rami longi simul ac t--ab impetu Ventorum huc illuc inique projicerentur, Se ita jactura fieret, tam ipsorum, quam Fructuum tenerorum, nisi ope horum Ligamentorum tam egregio stabilimento associarentur. Ut huic fini, ita & Propagationi inservire videmus Radices Chamomiliae. Unde patet ratio observati illius communis , quod ipsa melius crescat, conculcata sic. terra) : Terra enim laxior existens hinc magis fit conveniens, ut incunbbat dictis Drunci Radicibus novissime inibi, tanquam lecto , instratis ; & hoc est, quod videmus fieri, quando post sementem
Terra cylindro inaequatur. Pro utroq; horum usuum esse VidemuS-Fraia ortim , ut & pro umbra, hinc enim Omnia Draga videmus este
delicata ; & idem obtineri per plantae tractum i ita quidem , ut, quemadmodum connectere solemus Arborum Ramos invicem pro constituenda Pergula quadam artificiat, ; idem hoc in loco fit pro constituenda naturali Mi uti similiter per
claviculas Cuchmertim: nam Rami alterius eorum per conne-Xionem Crastotilarum suarum & alterius per conjunctionem Trunci Radicum suarum invicem coagmentantur, & ita tenerrimi fructus hic recumbunt sub umbra ab ipsis suis soliis concinnatae. CA-
385쪽
ci , eadem cutis , corticale & Lignosum corpora, Insertimen-mivisorum & Medulla huc propagatae, & distincte in iis obseriamsi mvabiles. dem tam In Examine enim originis Ramor m a raserminis apparet, eam nequaquam esse a Trunci ruperficie, sed adeo profundam, ut inise abripiat cum Cortical, etiam Lignosum corpus; neq; id sol a quoad Circumferentiam, sed ita ut & Medullam in se recipiat quoad intimas & centrales quoq; Partes ejus. Variae illarum comi iuniter videntur in Medullam deferri, a quibus Rodii, sive Propaginibus Germina circumstantia & superiorato tum suum trahunt i eadem ratione , ac Ligninum Trunci Corpus nonnunquam principaliter ab iis fibrosis propaginibus oritur, quae per longitudinem Medulla in Radice feruntur. Modus, quo communiter Germen & Rami formantur, bre-Miavi gemviter hic est : foeotis uti c. 3. diximus ascendens in Trunco non minationis
saltim per ejus longitudinem ; sed quoq; per latitudinem per ςρram, Insertiones quoad partem movetur, attamen , dum ejus Particulae non omnes ejusdem sunt qualitatis, in disserentibus gradibus. Nonnullae sunt crassae magis & torpidae, unde formant tantum Circulum Ligni, sive Annulum annuatim: Aliae sunt vegetiores, & ab his propagatur Germen. Vigore enim proprii sui motus a Centro, aequalem nisum imprimunt aliquibus partium interiorum corporis Ligno si proxime rudulla adjacentium , ut simul moveantur. Ac quoniam corpus hinnosum non est integrum , sed frequenter in Partes divisum ; per istas divisiones dictae Partes interiores post nutritionem suam ipso actu Propagines protrudunt i non tantum versus Circumferentiam , ita ut partem Annuli constituant, verum & ultra V xi et eam
386쪽
eam ad producendum Germen. Ita corpore Lignos simul movente de secum vehente Corticale tota Via, utrumq, horum vim inferunt cuti. Adhaec motus eorum dum fit aequaliter admodum & per gradus, vis & impetus illa talis similiter est , non
ut efficiat minimam earum Partium labem, sed ut modeste secum provehat eas i & ita partim per extensionem Partium suarum jam existentium, velut harum quae sunt in auro, dum extenditur inaurma Acicula i partim per novarum accretiΟ-nem , ut in ampliatione Bullae in Aquae superficie, cum eis extenduntur ad extremam productionem. In qua productione Germen prolongatum, atq; adeo singulas suas partes dispandens, sicut fit in prolongata vel Telescopio, hinc
momodo Eodem modo, quo propagantur partes Germinis, nutri- φω rura tio ejus debita quoq; perficitur. Quoniam enim ortum ducit ab interiori parte Ligno si Corporis, nutritur optime fermentato socco in Trunco, scilicet proxime adjacente ei, quisost in Medulla. Praeterea, cum omnes ejus partes in sua progerminatione, divaricentur a perpendiculo suo in lineam crucis, prout har& aliae crescunt, & invicem crassescunt, ligantur & comprimuntur universae a se invicem in Nodum i per quem Nodum fit tratus succus in Ramos defertur sub debito moderamine& puritate a.
A Atq; quod Nodos concernit, sunt hi necessarii adeo, uti α; - Vide s non solum , ubi Rami collaterales propagantur ue sed
in ejusmodi quoque Plantis, quae simplici tantum catile excrescunt , ut est Frument-; ubi, velut Robur catilis juvant, ita& per tot percolationes, quot sunt Nodi , refinatum magis magisque sol eum versus spicam mittunt. Ita ut duo usus ge- inerales Nodorum sint, quo cautis firmior stet, & elegantius germinet. - Tan-
387쪽
UE GETABILIUM, CAPUT IV. 343Tandem , sicut debitae Formationi Nutritionique prospectum est, ita & Securitati ejus 3 quod tam in ejus positu silpra Truncum, quam in positu partium inter se ipsas observari potest. Positus partium ejus, ubi de Foliis dicemus considerabitur. Positus ejus in Trunco semper invenitur inter Troncum defendantiaraUt Ramum seniorem, &-Pediculi Foliorum ; qua ratione notii solum ab injuriis omnium contingentium violentiarum, sedi quoque a penetrantioribus Frigoris infestationibus praeservatur,
gaur. Ratio &-positus Germinis ora siderati , prout post
evadit Ramos, jam tum ab Ingenioso Dn. Sharroc optime Observatus est, ad quem voS remitto.
buuntur. Quorum partes in substantia sua sunt eaedem , quae sunt Rami: Cutis enim Folii tantum est ampliata Rami Cutis ; partim accretione novarum, & partim extensione jam tum existentium ejus partium s veluti dilatatio fit in conficiendis sol, is Auri in eam latitudinem extensia. Fibrae vel Nervi peri Folia dispersi sunt tantum ramificationes Loni ramos siVe cor-l poris Lignos L Orenchrma Frondis NerVis intertextum, & omnia, i velut idem in acu pictis Gynaecei Laboribus videmus, replens, nihil aliud est, quam continuationeS Corticalis Corporis, aut partis interioris Corticis a Ramo in ipsam , quod in plurimis Plantis Fronde pingvi instructis facile cognoscitur. . Fibrae Fotior m neqi feruntur per Ramum aut Truncum, nec positis Fi- stant per scapum sive pediculum in linea rect a, sed ubiq; Vel an- brarum S - gulari, vel circulari forma, communiter vel Triangulum vel Semicirculum, vel Chordam Circuli constituunt, ut ob- servari potest in cichorio , Endi Oiά , B, a, sori &c. Et si Folium unico tantum majori Nervo instructum est, ipse quoq; circularem aut lunarem Figuram exprimit i ceu in Mentha, aliisq;. V u 3 is, Nume-
388쪽
Numerus horum Nervorum vel Fibrarum solet esse ternarius, quinarius , aut septenarius. Vid. Figuras a ao. ad ast.
Ratio dicti positus Fibrarum in scapo Frondisum est pro ejus Germinatione magis erecta & robore majori ; quae utiq; , si dictae Fibrae in Linea recta ponerentur, & scapus ipse tam , quam Frondes planus esset, necessario deficerent i ut ex eo , quod de positu - ci umserentia Trunci corporis Lignos diXimus , melius concludi potest. Uti& similiter pro securitate Succi ipsius: ex eae enim ratione fit, quod singulae Fibrae, & in specie major vel media k Frondis una cum parte satis magna corporis corticaIis ita disponantur, ut promineant non ab ejus summitate, sed tergo, vel planitie inferiori. Unde Folium totum retrorsum reclinatum , fit quasi Conopeum pro iis, defendens illas ab injuriis , quibus vel a frigidiore Vento , vel Sole calidiori alias Vexarentur. Ita ut mutuo beneficio , uti illae omni Frondi porrigunt Alimoniam , ita hae rursus protegant illas. causa visibi. Fibrae etiam hae sunt immediate visibilis Causa Formae ilis Di feren- sicinis Foliorum : Nam si infima Fibra aut Fibrae Scapi proporti si tionaliter sint majores, Folia quoliunt longa, e. g. in Endia Cichorio &c. Si omnes aequalia magnitudinis, magis haec
in rotundum dispanduntur, Ut In Hedera, Pede columbino , Tussi
lagine S c. Et licet Folia Lapathi sint admodum longa , cujus Fibrae, non obstante, quod mihis promineant in Scapo, Circulum omnes unius & aequalii inagnitudinis in situ exprimunt ;peculiaris tamen Fibra in illo, in reliquarum centro constituta per longitudinem Folii decurrens observatur. Riaponderi te; ficε fibi sitim forma harum Fibrarum, Folium sit planum gaz ae vel sunt admodum subtiles, vel si largiores, nunquam tamen integrum formant Circulum vel Annulum ue sed vel dimidium, ceu in Borragine , vel ad summum tres ejus partes, ut in verebasio est videre. Si vero hae
389쪽
VEGETABILIUM, CApuT IV. adeo crassae essent, ut possint continere , aut integrae adeo , ut perfecte includerent m ullam, energia Succi in ea Medullaessiceret, ut dictum Corpus Ognosum ad singula latera proge minaret , quennadimodum id facit in Radice vel Trunco ast dum dictae Fibrae non integrum efformant Circulum, sed velut aperturam faciunt, ex eo itaqi latere, ubi sunt apertae, nequaquam quid ex seipsis protrudere possunt directe , quia ibi nihil habent, quod protrudant: & dum Iaccus ita per notatam aperturam Spiraculum quoddam liberum obtinet, contra partem , et e contrario inferius oppositam , nullum habet
impetum ; neq; ita P est ab hoc latere progerminare ; itaq; ltantum Germina proveniunt ea Via, qua diriguntur ab impetu Succi, quod tantum fit a dextra , & a sinistra. Singulae Pediculi Fibrae omnes in osculantur olio, cuna variis admodum Subdivisionibus , prout autem hae Fibrae suntinosculatae prope, vel circa marginem, Vel directe, feruntur in marginem Folii, ille redditur vel levis, vel scaber. Ubi hae Inosculationes deficiunt, ibi non habemus Folia, sed tam
tum congeriem Ramulorum, ut in Faeniculo.
Formationes & Plicaturae Foliorum unum habent tem- plicatam pus, vel sunt opera eodem tempore a Natura perfecta ; dum
quodvis Folium distinctant suam figuram & situm proprium simul obtinet i & utrumq; horum est perfectum non in exte rioribus saltim , sed in Centralibus & minutissimis Foliis, quae i'
nonnunquam quingentiS vicibus minora sunt exterioribus uequod utrumq; in sectione Germinis caUta apparetis. Neq; artificium est majus in Figuris, quam PIicaturis , aut Positura Fohortim ; & competenter Variant, prout hac vel illa ratione optime congruunt. De Positura quinctinaciali amplissime per Doctissimum Dr. Bro n demonstrata dicere supersedebo. Aliae ibi sunt, licet non adeo universales,
aequalis tamen necessitatis, ubi sunt i quae duplex Foliis com
390쪽
modum generale largiuntur , Elegantiam & Securitatem , dum scilicet, quousq; eorum Formae permittunt, minimum spatium occupant, atq; convenienter adeo complicatae sunt, ut sint aptae ad recipiendum ab aliis partibus protectionem, aut dandum alicui alii 3 ut e. g. Primo , est Sintis planus , in quo sita sunt Folia omnia com 'vexe nonnihil, aliud supra aliud, non tamen plicata ; quod longitudini, latitudini, numeroq; Foliorum maXime respondet i ut in Gemmis P rorum, prunorum deo. Ubi vero Folia non adeo dense sunt instrata, tanquam in , ibi adsunt
Plicatura ; ut in Rosis , Fragiaria, Quinquefolio , inesta &c. Dum
enim Folia hic complicitatur , & ita dimidium suae latitudinis complent solium , & nonnulla horum quoq; collateraliter conjunguntur, omnium horum densitas & dimidia latitudo, aequalis ut plurimum sunt dimensionis i unde in semet ipsis magis in securitate consistunt, inq; consortio meliori cum aliiS Frondibtis Germinum in eodem Fasciculo. Si Folia sunt dentata admodum vel serrata, ipsam eam Duplicaturam habemus 3 ubi sunt Plicaturae diversiae in eodem Folio, aut LemniscisFolii, sed in situ distincto, minores infra majores , ut in Tanaceto dcc. Quando Folia non collateraliter sita sunt, sed singula seorsim,& quando praeterea sunt vere lita; adsunt
Multiplicaturae ; Ut in Gro uia, Malva &c. dum Plicaturae non solum sunt diversae in eodem Folio, verum & ab iisdem in continuo ordine disponuntur, & ita Folium quodvis in quinque, septem, vel plures Plicaturas sinuatur, eodem modo, ac sunt nostrarum Fceminarum Ventilabra , ubi vel densitas Foliorum
non concedit Sinum esse planum, aut numerus eXiguus, aut
Fibrarum exilitas permittunt, Ut c lindri instar convolvantur. Ibi hoc observatur, quod nonnunquam haec convolutio sit simplex, Velut in surietilia ors; nonnunquam duplex, duobus ejusmodi cylindris sive consolutiombos ad singulam Folii extremitatem