장음표시 사용
371쪽
men partes quasdam leves & membranaceas, plureS , paucioresVe , naturae Medullosae, intra se continer .
Et hi sunt Pori omnes, quos inter has Inquisitiones
optima vitra, qualia quidem ad manUS tunc nobis erant , ostendebant. Eruditus vero & Ingeniosissimus Physicus D n. hos, adhuc tertiam,& tenuiorem speciem nobis demonstravit , cujus descriptionem inveni ab Ipso datam in cies Poror si, aer observationes suaS Microscopicas. De his Poris in confirmationem ejus , quod cap. de Lignosi corporis Poris in genere,
diximus) etiam demonstrat ; eos omnes continuari & prodit ci per longitudinem sicut illi majores i cujus rei experimentum fieri posse asserit, si omnes dicti Pori, in frusto carbonis , Mercurio inferciantur, qui penitus per illud transit, quia per Vitrum Optimae notae in orificiis eorum ab n Ligno utrinq; extremitate videtur, & absq; Vitro, e pondere Carbonis solum, quoq; fit manifestumo. Ulteriori inquisitione invenimus item Poros corporis Q Usus in Plantarum Trunco , quos primo saltim supponeba-iu sibii mus , auxilio Vitri boni admodum luculenter Videri , dum T -ογum unaquaeq; Fibrarum N. N. IOOve Poris per ratur. Aut , plantarum. quam ego notionem rei hujus Verissimam eSse puto, unamquamq; Fibram , licet nudo oculo simplex solum appareat ;esse tamen numerum Fibrarum conjunctarum ingentem ; Porus enim quivis, non spatium merum inter singulos Ligni Poros, sed Fibrae concavum existit 3 ita , ut si quaeratur, quid omnis ea pars, quae lignea proprie dicitur, Vegetabilis sive Plantae sive Arboris, sitὶ Ego supponam esse nihil aliud, quam Racemum innumerabilium de tenuissimorum Vasorum , aut
Fibrarum concaVarum. Viae. Fag. U.
corticalis substantiae Insertiones, quae in Arboris Trunco Infortiones transversim secto , eVidenter discernuntur , tanquam a cir- ubi magiscumferentia ad centrum decurrentes , totum Arboris corpus Myseila, a
372쪽
visibiliter e duabus Substantiis distinctis componitur, ea scilicet singulorum Circulorum , & Insertionum altera , invicem se secantibus , quod aliquam in plano similitudinem habet cum Lineis Latitudinis & Meridiani in Globo.
Insertiones etiam vere conspicuae sunt in Arboribus per longitudinem in Asseres sectis, & in his laevigatis, ac in Tabulas elaboratis pro Mensis, Tabulatis, Orbibus , & similibus. In quibus omnibus , ut in Orbibus crassis Faginis, de Mensis rnis nonnullae inveniuntur partes laevitatis majoris, prae reliquis ; suntq, ibidem variae adeo partes corticalis Substan tae insertae , quae ratione harum in Lignos Corpore Videntur osse discontinuae, licet in Truncό per ipsius latitudinem
Hae Insertiones, quamvis, uti dictum , distinctae plane
a Lignos Corpore Substantiae, neq; ullibi vere ei in corporatae, in omnibus tamen partibus alterum est quasi Stamen, alterum Trama, invicem se amplexantia & intertexta, & ita constituunt unum Corpus durum, & firmiter cohaerens. Prout Pori sunt majores, minoresve, ita & Insertiones :IUertiones oculo communiter majores solum discernuntur : sed tenuiores Microscopio quali quali aliae quoq; multo numerosiores & te- visibiles nitiores distincte apparent. Ita , ut, quemadmodum nobis r4ηthm spe videtur , observemus , sicut Medulia grandior Trunci, commu-Mic υς iu nicat cum, & augetur ab Insertionibus majoribus i ita cujusvis majoris Pori Medosia originem ducat a minori , & hujus tandem partes medullosae in Poris mediis ab aliis adhuc minoribus , & supponamus , ultimas earum Omnium eatenus Poris minutissimis intrudi, tanquam idoneas, quae essiciant Atri' genus cujusdam scabritiei ad latera eorum concava, praetereaque nihil amplius , cui bono id fiat, explicabitur. Vid. Fig. 17. I
373쪽
In nullis Pororum horum omnium aliquid observare possumus, quod obtineat genuinam naturam, usumq, Valut larum, quae facile admitterent illud, cui nequaquam regressum concederent. Et harum absentia evidens sane fit, ex eo, . quod in primo capite de tabis SEm is a nobis dictum est: in cu- JUS Radice Seminati , si Vahulas quasdam haberet , neutiquam fieri posset, ut ob Succi Fgsti Eseaetis fluxum contrarium, semper creiceret; quod tamen fit, ubicunque illi in dissimilaria Folia abeunt. Aut si crescentem Radicem consideramuS, quae saepe Versus superiora & inferiora simul protenditur. Insertiones quoq; in Trunco positum Pororum nobis de portmonstrant. In polita enim particilla querna, ut in undulato, in Mensis &c. praeter Poros majores Corporis I gnosi, qui per
longitudinem feruntur; illi quoq)9smi, qui Insertionum l
sunt, observantur per latitudinem, & ita directe transversim per crucem propagantur. Neq; hi prolongantur, sicuti Pori corporis I gnosi, sed breVes admodum existunt, velut Pori sob amriae corticatis Medullae , cum quibus insertiones quoad substantiam ejusdem sunt generis. . Adhaec omnes Iaae juxtim adeo decurrunt, ut si 'Masi Lini redin aut strinper latitudinem Trunci plane ordinatae & dispositae: Qualis nudo oculo horum Pororum tractUS appareat, vide in Fig. u. Optimo etiam, quo usus sum, Micros copio, ordinem Pororum tantum observare potui ; non Vero ipsos Poros, quorum quendam hinc inde per-ipexi ; quare illos non descripsi. Pori similiter Medulla majores in Trunco existe es, lius inibi, quam in observantur : quorum 4AE ,hasidieram Mamin, Hs , exemp l o Favi ruditer explicari potest; &. inde accidis, qΗΘd propertio inter molem
& pondus uo Aia aridae , admodum dissipepaF. saeis Appascat. In quarundam Plantarum Trunci, ampli adeo sunt & transparentes, ut, duin Aeduila longitudinaliter vel transversim seca-
374쪽
tabiliter, per dictae Metalla longitudinem i quod etiam quondam ita esse putavimus, & reliquos horum solum breves existimavimus&discontinuos, atq; , uti dies una, similes aliquatenus cellis favi. Hoc erat proXimum, quod assequebamur conje-.ctura, & ope Vitri optimi, quod tunc ad manus erat, cum in naturam Medulla inquireremus: Vertina modo nominatus Vir Dignissimus Dn. Ηooche ostendit nobis, Poro Salea. nprimis Sambucinae, quo usque visui patent, in universum esse discontinuos i atq; ipsam adeo Medullam esse nihil aliud, ut ejus verbis utamur quam congeriem bullarum iaPraeterquam, quod hac observatione de iis informemur, confirmatur idem porro ex eo, quod capite secundo, de Origine& Substantiae corticalis , itemqi de horum utriusq; naturae identitate cum parenchrmate Seminis diximus. In ulteriori enim per Vitrum melius indagatione invenimus, paren-c ma plumae dc itemq, Loborum ipsorum, licet non apparenter Meobesse tamen nihil aliud, quam bullarum massam. In mansiis variarum Plantarum, Pori majores intra se continent quosdam minores, nonnulliq; horum dividuntur per membranas in crucem formatas, & inter harum singula latera alii Pori minores, uti nobis videtur , visibiliter interjacent. Utui, hos omnes esse permeabiles, admodum certum sit. Stant juxtim non indeterminate, sed in serie recta,& acie per Trunci longitudinem, ut Pori Insertionum per latitudinem. Et hucusq; in genere conveniunt partes Radicis& Troncij sunt tamen & quaedam inter has differentiae notabiles ; ubinam , & quomodo hae obveniant, cuiq; usui aut bono speciatim conducant, proxime dicetur. Dicimus ergo , succo in Radice Filirationis, Fermentationis & cui usui praeterea Radices destinantu forsan & Cimculationis beneficio, debite praeparato , partem ejus primam per
375쪽
VEGETABILIuM, CAPUT III. per coarctationem intermediam elapsam, in justa temperatura de puritate tandem excipi a TruncL Et quia Succus in Trunco est purior, magisq, volatilis, &ita per se aptus, qui ascendat motus quoqi nobilior existit, dispositionem & tendensim gi tiam sursum cum eo vergendi acquirens. Et quatenus a succo in specie disponitur, a positu partium ejus respectivo& quantitate in effectu vires acquirit. Quoniam enim in Radice corpus Ligninum sumta ad corocale proportione, tantum est exiguum, totumque in ejus Centro conclusum , necessario hoc illius directioni subjicitur: e contrario dum hic nempe in Trunco comparatiVe quantitatem obtinet majorem , atq; adeo magis dilatatur, & diversbs ramos ad exteriora magis versus circumferentiam mittit, quod in Frondibus & corpore
Trunci junioris & Plumae apparet , in i suo ascendendi nisu 'corticalem substantiam in sui consortium attrahit & reducit. fAtque ita Trunco extra ambitinia in Aere patulo existente , dispositio partium ejus ab ortu diversa ab iis, quae ed immiunt in Radice , non tantum continuatur, sed etiam promovetur: ab impetu enim , &pressura siseri in motu suo colla te
rati, corpus Lignosum nunc libere magis & porro dilatatur. Hoc autem diptato, substantia corticalis necessario inseritur, ideoq; proportionaliter semper magis minusvd, in tenuitate differt hic in Tytinoo , quam fit in Radice. Et sicut corticalis Subsantia imminuitur, ita Medulla increscit, & eadem proportione hic major existit. Quoniam vero in se augetur Medulia, Pori ejus tagnostim enim corpus in ejus dilatatione quasi ad omnia latera se extendit necessario quoq; largiores evadunt una, & similiter singuli eorum in Medulia Trunci sunt majores, quam in Radice. Dumq; ita Lignosi corporis dilatatio usq; continuatur , sequitur, quod , sicut Medulla in Radice descendens non tantum proportionate minor est ac minor, sed quoq; in Tt extrer pend. Apn. VIII. Eph.
376쪽
ANATOMIAE extremitatibus ejus exiguioribus , & ulterius nonnunquam plane deficit 3 ita e contrario in Tr eo non tantum versus ejus Apicem producitur, verum etiam ibi proportione aequali amplior evadit, prae ea, quae est in aliqua parte inferiori. Di ferretem Licet autem Aeris transmissi temperies semper M i tamen succi essi eritu energia variat 3 prout hujus sunt differentiae, sic Sc T, onei dilatatio differt. Haec si est minor, Truncus quoq; minus dilatatur , quod ostendunt Trunci plurumarum Arborum : si haec est major, Truncus quoq; magis dilatatur 3 ut in Plantis communiter evenit i dum Corpus signo-fum ut plurimum eo usq; dilatatur, ut Radii extremi ejus dissiculter cognoscantur prominere, & cuti jungi. Et si Succus hucusq; majorem habeat energiam, eousi extendit corpus
Ligninum , ut non tantum ejus Meduram , Omnesqi Poras ampliet ;sed quoq; eousq, illud distendat, ut patiatur rupturam , unde
vel rursus in corticalem substantiam recurrit, Vel versus eam se contrahit, atq; sic Truncus nonnunquam fit Scapus cavus, e
creta vel tota, vel quoad partem aliquam, indulta. Commu- niter tamen integrum conservatur ; & ubi hoc sit, eadem est proportio , & respectus idem ad Lignosum & corticale corpora ,
ut diximus. lQuae hinc consequuntur, sunt 3 Robur Trunci, Securi-
feresstiarum os & Ubertas Succi, Fermentatio ej us agilior, Distributio ma- Hagram, essicax, & Exaltatio magis suffciens.
Primo , Trunci proceritas & Robur ; sunt effectus singularum ejus partium positus : praeter enim gracilitatem Trunci .
hinc usq; ad Apicem vergentem, situs quom Lignosi corporis circumferentia': simul huic fini inservit, & eminenter quia dem : ita , ut , quoniam corpus Ligninum in exilioribus Radicis partibus in centro constituitur, inde concipere & observare nobis liceat ejus Ductilitatem in motum obliquum , ita hic corpui da flanx existens acquirat Robur I nci apti-tudiis
377쪽
VEGETABILIUM, CAPUT III. 3; thadinem pro ejus incremento perpendiculari. Ipsum hoc Institutum perspicimus in ossibus & Plumis : Ossa robustissima, Velut ea sunt in Cruribus , sunt cava. Quod si nunc supponeremus os illud in solidum Corpus esse contractum , licet hinc non fieret gravius, & in eo respectu, aptum esset
pro motu ; Robur tamen obtineret longe minus, ac obtinet nunc, in eum circumferentiae situm dilatatum. Atq; ita etiam in Penuis, quas ob eandem rationem, ut inserviant Volatui, Videmus excessive leves esse , & tamen , comparatione ad
crassitiem Corporis sui faet1, admodum robustas: videmus id non in Natura modo , sed etiam in Arte. Exinde enim est, quod Arcularii & Fabri lignarii suos Asseres & varias Mai rias saepe uniant & combinent, duplici commissura 3 qui licet non sint crassiores quam solitarius Asser posset existere. divisi nihilominus majori pollent Robore , quam unus quidem integer. Architectura eadem eundem usum obtinet in Plantarum Truncis, in quorum pluribus oppido id apparet ;e. g. in Frumenti culmis: Natura quippe , dum ejus Succo promaturatione excellentiori gradus magnos tribuit, Truncum ejus creavit procerum , ut tamen praeveniret avidae ejus rapinae, sive 1 spica, sive a solo intentatae, quamvis sit proincerus , latera tamen ejus tantum sunt tenuia i & quoniam rursus non solum in proceritatem & tenuitatem excrescere debebat, sed quoq; pro evitandis talaris in aliquod Robur ; ideoque,
velut altitudo ejus transcendit proportionem tenuitatis laterum ipsius, sic & fit cum ejus circumferentia, quae eousqi dia latatur , ut fiat parallela ipsi calamo. Praeter situm Luns corporis , intra Annuli ambitum observamus , quosdam Radios ejus, trans circumferentiam Annuli dicti saepe latos, essicientes nonnunquam triangulare , saepius quadrangulare Corpus
Trunci; eo fine , quo tenero, neq; sibi ipsi sussicienti, hae, velut fissurae ossibus, Robur addant & stabilitatemo.
378쪽
Proxime , securitas & ubertas Succi; si enim Corpus Ligno Dis, uti fit in qHoad partes tenuiores hic quoq, in centro detineretur, & ita toto corticali Corpore circumdaretur: major Succi pars tunc immediate magis Soli& Aeri e poneretur ; & ita in Corpore laxo subsistens ab illis continuo depasceretur , tamq, cito , ac Trunco suppeditaretur, exhauriretur. Pre dum a te sta in centro sita est, S ccus in ea maxime ab Aere & Sole remotus non tantum, sed etiam a labro,& in specie atagno circumdatus & duplici quasi muro cinctus , secure admodum & copiose in omnes collaterales partes deduci potest, & cujus rationem post: explicabimus ad Api
Ac quoniam succus ob amplitudinem & porositatem Medulla ingentem , ibi copiose augetur, Fermentatio quoq; ejus fit citior , uti videmus omnes Liquores, si eorum major est quantitas, faciliorem effervescentiam subire. Dumq; in-tra Lignum concluditur, eo ipso tempore non tantum a jactura fit securus, verum & a mutationibus quibusvis extremis, neq; Diei calor ipsi, neq; Noctis frigus obest. Fermentatione sic existente citiori, ejus quoq, motus fit fortior, & distributio cum majori effectu jungitur, non pro dilatatione Trunci modo, sed quoq; pro emissione Ramorum. Unde fit, quod in Arborum corporibus Libeγ de se ipso, licet sit succulentus, & variis Ognos corporis Fibris interteXatur, raro tamen emittat Ramos quosdam , idq; in ejusmodi Plantis, quae cum minima Medullae portione alia enim commoda hunc defectum non supplent paucissimas & tenuis simas habent Ramificationes, aut alias Excrescentias laterales : & culmi Fromenii, Medulia destituti, destituuntur quoq;
Demum, Exaltatio socia hinc etiam magis promta fit & suffciens. Ut intelligatur locus & modus effectus hujus, suppo-
379쪽
VEGETABILIUM, CAPuτ III. 33ssiupponimus, in omnibuS-s, quicunq; tandem sint, duas Succiu ac partes junctim huic scopo inservire : in quibusdam
Corpus cum Corticali , ut in Truncis Vetustioribus , Liui Medulla vel
est: exclusa, vel arefacti a i in multis vero principaliter Ligno mcorpus se Medullam; ut in plurimis Excrescentiis Arborum annuis : speciatim vero in Plantis, quarum Corpus corticiae plerumq, maXimam partem, aut saepe totum illi inseritur. corpore Lignino adeo id apparet per ejuSPOros, aut potius Vasia , ut ulteriori evidentia non indigeamus. Cui enim bono adsint Vasa, nisi pro Liquoris transmissione λ Et hoc est, quod in dissectione Rami suntoris succulentae Arboris vel Plantae, per accuratam & continuam inspectionem observatur. Cum autem nomino PorOS Lignos corporis, principaliter intellectos volo Poros juniorum propaginum, tam eos, qui
constituunt Annulum, quam illos, qui miscentur muri
cum corpore corticali in Libro : illud, quod per Poros Ligni vetustioris ascendit, probabiliter, cum sit quantitatis minoris , formam vaporis potius obtinet, quam Liquoris. Illud adhuc , quod in latera Pororum istorum salivat, sufficiens hic est alimentum i ceu Videmus Telephitim, Cepas &c. tantum, si in humidiori exstent Aere, solere excrescere , & simul quoad partem aliquam per Insertiones propaginum juniorum suppletur: speciatim vero , quoniam illud esst exiguum fallim, inservit etiam tantum incremento Ligni vetustioris, & nulli praeterea fini a unde Alimentum copiosius per propagines juniores ascendens, non tantum ipsarum excrescentiae, Verum& aliarum generationi inservit 3 praetereaq; esto cum eo, quod
in cori scali corpore reperitur , FonS Per 'iration m , quaS novimus in Animalibus plurimum superare abundantia partes nutri fimas; atq; sine dubio in Vegetabili quodam adhuc magis abundant.
380쪽
AMATO MITVeruntamen licet hi Pori sint libera & aperta, pro succi, ascendente, Via, eos tamen Poros meros aut Vasa per se apta
esse, quibus ille iri tantὶ celeritate, vi , & abundantia, atq; ad
eam, quae requiritur, altitudinem promoveatur, probabiliter supponi nequit. Sequitur ergo, quod Metalla hac in parte ser- Vitia junctim oportet concedere. Et, cur alias in partibus Radicis tenuioribus, ubi saepe a1edis , deficit, Pori sunt majores Cur Medulla in omni accretione primitiva est pars maxime fue- culenta, cur tantam Succi continet copiam, nisi ut ipse in ea sufficienter maturatus, in Fibras corpori, irinosi expendatur Z Cur Hunuae tam Plantarum, quam Arborum propagines Medullis magnis sive amplis, repletae, sunt omnium celerrimae & longissimae Z At, quomodo Pori idolia sunt permeabiles λ Esse hos tales, tam ex eo, quod sint apti, qui Succo impleantur, rursusq; in totum eo depleantur, & vicissim loco ejus Aere inferciam tur, tam certum est, quam est, hos esse Poros. Esse permeabiles in latitudine, e dilatatione corporis Lignosi&prodiictione
Ramorum, apparet, i dictum est,&post dicetur. Atq; ubi lalias communio inter & fieret λ Esse hos litem permeabiles per longitudinem, probabile fit, quoniam lope Microscopii optimi nondum observare valemus, eos magis lapertos esse visui per latitudinem, quam sunt per longitudia nem4 Et in universum omnes per longitudinem ordinan- ltur, velut Pori Insertionum per Trunci latitudinem. Cur autem, frusto Medullae sambucina aridae in Liquorem quendam tinctum deposito, hic non penetrat Poros, ita ut per Corpus Mea ascendatὶ Ratio plana est, quoniam Pori omnes Aere sunt referti. Q fare , in Planta crescente, Meda , simulac partes ejus vel Pori generantur, eodem tempore repletur iquo per gradus distributo, & ab alio succedente denuo restau- irato, Ais tantisper excluditur ; ut in omni Germine primitivo, idcipsa Medulla Sambisci. Ipsa vero haec dum ob insequen- l