장음표시 사용
171쪽
censuerunt, quod tot tamque mysteriosis sigurarum involucris in Omnium celeberrimo Pneu st r.e Fortunae templo, in sacratiore secessu, in quo urna sortium conservabatur, positum
resplenderet. Atque adeo ad quidpiam arduum, sublime , arcanisque plenum veteres alludere voluisse arbitrati sunt dissicultate tamen perculso manum ab iis enodandis abmovisse, Vero
haud absimile est. Ego sane, cum hu-Ju monumenti examini amdudum summo conatu incubuissem, tandem post occultos antiquitatum recessus apertoS, nec non Historicorum , My thologorumque sensus penitius exploratos, quidnam vetere per hanc monstruosam imaginum varietatem innuere voluerint, Lectori mentem meam pauciSaperio.
Defie V temni in exstruendo Fortunae Templo.
teres mani Gr.ecorum Agyptio-rinnylle imitatore. cum attentius rerum humanarum vicissitudinem considcrarent, Numen aliquod praeesse mundo, quod pro libitu suo cuique bona vel mala dispenset rati sunt
hanc Fortunam Graeci Tυχην dixere. Haec nim mortalium negotia versat,
0 Fortunapotens, quam rariabilis, Tantumjuris atrox quae tibi pendicas, Epertisque bonos, eligis i/nprobos, Nec ei pare potes muneribus idem JFortuna immeritos aus et honoribus, Fortuna innocuos cladibus fici Iustos illa introspauperie rapa Indignos eadem dipitiis beat. Hec aufert judiciles, cx retinet enes, Injusto arbitrio tempora di ideiis. Ered innis adimit, transit ad irnpios, Nec discrimen habet, rectaque Iudicat, Inconstans,fragili perfida, lubrica, I Pec quos clarificat, perpetui fovet, dic, quos deseruit, perpetu)premit. Hanc itaque instabilem humanae conditionis rotam Gentiles intuiti, hanc utique Deam hominibus nunc propitiam, nunc indignabundam esse credebant, Ovidio teste:
Sextus Iunonis mensis fuit, aspice
Tibur Et Ptiaenestinae naenia sacra Deae. Unde in negotiorum expeditione, eam nunc sacrificiis,modb miris cerimoniis placare contendebant. Quoniam vero
nesciebant, qua facie suos supplicatores respiceret, hinc nata fuit sortium, de quibus in praecedentibus,maximὸ apud
Praenestinos usitatarum origo. Ex hisce enim temere pro eistis, quid inchoandum, quid omittendum,m quam coeptorum negotiorum ratio sortem esset subitura, cognoscebant. Sed jam unde Pr.enesivi. Fortum Templum exstructionis initium duxerit, VideamuS. Fundatorem Templi L. Corn. Syllam fuisse, Volaterranus his verbis tradiici milium Praeneste con pectu urbis Orientem Persus, authorem habet Coeculum, Uulcani lium , apud Virgilium. Strabo Πολυς εφανον, PliniusΣτε οι dici aitque Praeneste ex lentisci copia positea
ocati , quod Graeci I Iρινον dicunt. F stus autem quodMontibus praestet,ubis- tum est. Hic Sulla duodecim hostium mi Llia otii cum Mario juniore interfecit Templumque Fortunae condidit, tinde fortes petebantur , ii eoqiι Lithostrota primum coepere, at author Plinius.
Lucius itaque Cornelius Sylla, nomi L. Cor.
nis etymon a Sibylla trahit,teste Macro IIII bio Bello siquidem Punico II ludi pri templummum instituti ex Libris Sibylli iis sua-οῦ Σί'
dente Coraretio Rufo. Qui propterea Si tylii 'i 0tta cognominatu Iuit, postea cor consulebat,
rupto nomine coepit Sesti vocari, Felixdae. . iob prosperos fortunae eventus vocita Vpti tus Nam, ut Plinius ait, mi lier quaedam Sylla, ιι
ac Dipublici felix, qu e postea amplitu
ideri non potuit. Post varios itaque consulatus, post Ligurthan vi Mithriadatem reges subjugatos, post innumeras victorias terra marique obtentas,
172쪽
post Marium inimicum juratum Pr.eλre se interfectum, post celebres de devictis hostibus triumphos in urbe gestos, nimia fortunae indulgentia superbiens, dum imperium Romanum sollicitius ambit, spe sua deceptus, Puteolos concessit, ubi phthiriasi interiit, ut, qui nec cadaveri Marii, crudclio barbara manu intersecti, pepercerit, ipse vivus a
Sylla con 8m itaque in ultimum rerum hu- Fbii uti manarum Verticem evectus, Templume , est j / it/i P /it. Fortuitie, a qua Omnem seces rerum felicitatem consecutum asserebat, ad posteroriam memoriam condidit; idque tale,cu)us sive magnificentiam,sive insana molis structuram spectes , eo tempore nec celebriuS, nec sumptuosius visum fuerat, uti in praecedenti relatione patuit. Inter caetera vero digna admiratione, post varia Deorum de i-bra more AEgyptiaco exstructa, &hthostroton hoc Musivi operis monumentum incredibili industria, cingenio eum exstruxisse, paulo ante ex Pu- γ patuit. Praeterea eodem teste, numerum Sacerdotum auxit, Fortunae rite colendae cerimonias praescripsit Sortium urnam in sacratiori Templi recessu, lithostroto impositam poni usiit, ut hoc pacto totius Latii populos, ad sortes proiiciendas attraheret. Et ne periclitantibus Nautis quicquam ad vota deesset, harum seu Lampadem Nauticam in altiori Templi loco exstruxit, ut Mare Tyrrhenum sulcantes, visa Phuro ardente se qua votis, qua cerimoniis
Fortini. Prim leniae commendarent.
Exstat in hunc usque diem Turris haec, quae lampadem serebat, in quam me Emin. Frauciscus Cardinalis supra laudatus Barberinus, cum hujusmodi antiquitate explorarem , introduxit, Figura cujus figuram hic apponendam censui. Latitudo hujus aperturae , qua nari Thyrreno obvertitur, i palmos habet, deis in longitudine ejus Vero tamen haud absimile est, hanc Lucernam, Vitrea senestra, ad lumen augendum,suisse instructam, ut in celebrioribus Italiae
portubus videre est. Sed hisce jam praemissis, ad incepti monumenti in
terpretationem , calamum converta
Finxerunt veteres PersarumMagi ab ArimarisAEryptiis edocti, duo Numina, Arima I ἡ. - Qeu, de Arimauium perpetuis dissidiis, inimicitiis concertantes, in VOviginti cluatuor Deos condidisse , ex quibus & bona, mala exclusa totum Mundum ex contrariorum pugna nunc bonis nunc malis repleverint, quem deinde binis Iohis doliis, bonorum malorumque sortibus repletis, affinxerunt ex his enim Fortunain natam existimabant, ex qua rerum humanarum, ac instabilis Fortu Le, rotam origianem duxiste tradunt Ovid. lib. 1 Palubus ambiit Fortuna olubilis
errat Et manet in nidio certa tenaxque loco.
Sed modo uta manet, idius modosa
Et tantion constans in epitate sua est. Et lib. . de Ponto: uuidlibet essesolet, e quapis inertior
Par illi ebritas, improbe asti tua est: Λ empe dat, dcunque lubet, FO
Irus e ubito, qui modo Croesus
&alio in loco: Lubrica non serput certum Fortuna
Sedrotat instabilem caecasubinde ro
Sternere si via libet, libet hi a totilere rerum
In ii Picem nulla pertere te re ices. Maxima cum bona sint, an unt,nati proxima rursus Maxima cum mala sint, proximajam bonafruit. Forti animo malafer,nec bis miser esse, dolore, Ne cito he=ituri spraemoriare bonis. Hu)us itaque inclementis inconstantis Fortunae, fugacis Deastrae conditionem
173쪽
lamna, quae Fortuna hona iii sibus insati E iplicatiosti remittit. Secundum sacrificiis eam ' ' 'placat Tertium est ad obtentum fa-ivorem rependit. Jamna vero cluae in Damna a
serebantur, triplici pariter regione di
distinguuntur,ri sunt ves montes, spe im bi . cuS, rupeS, similia, Vel camporumpia lities valles, seris destinatae vesmare, lacus, sontes, similiaque ad elementum aqueum spectantia. Vides did: na- itaque supremo loco monteSI Uyes iisque in varias speluncas distinet ' ubi μῆ- 'Venatore ave persequuntur darianis eras campis S montibus. Quemadmodum enim olim Arcades Herctili ad Herculis
Stymphalides aves ferreis unguibus sar F6 vientes profliganda supplicabant, ita
tionem, cum intuerentur Vetercs, tandem varios sacrificiorum ritus, tum ad eam attrahendam , tum ad placandam invenerunt; δ quia Dcce, iniqua gemoderantis Omnia mentem non Ο-gnoscebant, hinc sortium projectio orta est,ut per projectionem brtuitam tabellarum,seu testellarum ex certo ligno consectari voluntatem deae discerent; quae si mala porterideret, qua iij mnis qua a furationibus , quas LMυτας Vocant, lycarent; si bona, hymnis, &votorum solennibus sortunam sollicitare non cessabant,potissimum vero lo-γι cujus Ministram Fortimam rebantur,
hisce, similibus iupplicabant unde ejus honori templa , delubra , ad
exactam naturae operationumque o illic Omne Ohicrum genus damno diu
vialium analogiam exstructa, licabant, sum, de Fortu/M in sacrificium destinata cujusmodi AE 3ptii, quod Serapeu tum, quod arcubus, sagittis,canibusque vocabant, , bene is conditum suisse an structi venatores conantur , expres- docet; quamvis multa ficrorum e lsum habes, juxta illud Apolloniinera fuerint ab Antiquis pro singuloruDeorum natura instituta, uti cerimoniae variae. varia stillamentoriam a tio, diverso semper sacrificantium habitu, non tamen eodem semper modo sacra peragebantur; neque enim omni bus molae osterebantur, neque omnibus accendebantur lumina,neque sacra
semper fiebant super sublimibus aris: neque semper per diem, diversa denique pro ingularum nationum more, pro varietate temporum, pro credito rum Deorum natura, sacrificia ubique offerebant in quod alia coelestibus alia terrestribus , alia aquaticis , alia Diis inseris conveniebant, quorum alia privatitan alia publice fiebant, 'uemadmodum opem Deorum hominumque patrem credebant, ita caeteros quoque eastros, asseclas suos, MFortunam o uiministram, sortium Dominam S arbitram, singulis Diis assistentem unice venerabantur. Qirae omnia in hujus praesentis Monumenti pictura Musivo opere expressa spectantur. Est autem hoc in pnumentum subtriplici ordine adornatum in superius, medium, de infitimum. Supremum exliiiat
Sed ne ite ut Arcadiampetit, is Herculis arcu
Plotiles inde lacu Polucres lymphaliadas tilla pellere,ipotuit, namque hoc ego lumine vidi A Z idem ut mani&ι crotali m lmpapit tu alta: Existens specu iprospectans, protinata
ctam clamore proces iniqueutes illita,
Ut itaque in hoc ita in reliquis damnose Fortisti necessitatibus ad veterum Deorum gesta alludebant. Ite Luid his rum cum nonnullo monte , rupe valles pestiferis serpentibus scatere, mragia regionum , urbium civiumque damno cognovissent, post Art propitiationem, ea Herculis beneficio profligari posse credebant. Vide rupem nidis serpentium S diaconum foetam, variisque cuniculis perfossam, quorum virulentia, prae ter multa alia damna, quae adserebant, aer inficiebatur, atque adeo Fortuu ead illas Her
cul a vi profligandas supplicabant. Vides
174쪽
Vides laicaliydram, lacui immersam, vides ranas rubetas, putredine cuncta inscitantes. Vides serpentes undique exciti pium hiatibus emergentes; quae omnia alludunt ad Hereulou, qui duce Ibriis Ministra Fortumi: hydram in Lacu Acheloo , cicadas, ranas in Locride , ob stridoris, coaxationis molestiam in perpetuum sustulit. Videas, dum adhuc in cunis vagiret, serpentes ab eo occisos iam ut recte Comes Natalis in Mythologicis. Certim compositis rebus Ibericis , Obu . ue Geruonis abductis, Wimi Herculem Celtarum re ionein peragrasse, midio quemniscos. impuros latrones obtruncii se, qti per monstra, G paria feras Ini cautur, ut sirilitio fuit a Theseo iurebus Corinthiacis a Tlieodoro in Bello Giganteo Vides in hoc monumento pastina peregrinarum belluarum
nomina picturis adscripta , quae cum AEgyptiaco charactere scripta sint, ea explicanda duxi. ΦINTIA Sphin gem notat, uti bene observat Suarelius. ΚPOKOTAΣ, est monstrum Apricae,5 cercophithecum majorem indicat, ut ex 'dei patet. ΗΙΠEN BOΥ monstrum est Camelopar datim reserens sub sorma suis vel bovis. ONO NTAYPA , aliud
monstrum , ex asino homine compositum , e etymo patet quamvis etiam animal hoc nomine Africani nominent similitudinem ha
nomen Lacus est, ubi Hydra omnia conficiunt, S pisces, ranas, quasque inficiunt, ut ex figura patet S mOmen ENHΥΔPIC , clare monstrat.
TIOIT, Aprum notat in AEgypto celebrem , a XO IN Civitate ita di ctum. OIPO IOI AMO , o cum significat. PINO KEPΩΣ, Rhi noceros AI EAAPOV quid significet, reperire non licuit, sorsan Crocota dilum. alterius Lacerti genus indi
Cher Pus. Atque haec sunt, quae figuris apposita vides nomina. Quamvis S haec eadem recensita nomina copio charactere scripta, ab ipsis animalibus, quae significare deberent, transposita iii au)us instauratione monumenti dista crepare inveniam. Quae t doctus
Suarsius notat,ac nonnullaquoque ex iis perite correxit. Videa itaque con cuU-isis
sus depicta animalia omnis generis, di
Serpentes , Tigrides concertanteS, rentes uni. Leaenas , Leones, reliqua monstraῖ ἡ ζjam expolita, livdras sive Canes marinos, Pisces devorantes, Ranas, am-maros, Simias, Canes, Leones, Apros porcos 'gridem devorantem alteram, S limilia. Quae quidem varios fortuni e casus, qui vel Herculi, vel aliis similibus Heroibus, bono maloVese rutior. casu acciderunt, notant Hercu Hercule
leni enim Stymphalidas aves , draco
ros , Crocotia , Crocodilos , Tigrides, Lynces, occidisse RegioneS,m bes a tanta peste liberasse , ex fabulis
constat. Nam uti Natalis Comes nam rat Hercules, inquit, cuna Thebas, ac per inuntes exteriores Lybiae proficiscere
tu , tilias feras ta monstra , quorum Africa ferax est in Vertis, sagittis confecit improboritur hominum immania, qui latrociniis omnia infestabant, facino ra occisione grandi in tetramfortem Conpertit atque ad eb omnia sub symbolica quadam adumbratione per tot feras: monstra, ut supra dictum suit, in
hoc monumento expressa cernuntur.
Neque hoc mirum alicui videri debet, cum risenestini vicino tarcidi Tybum Praenestinitivo devotissimi essent, Templumque ejus toto Latio celeberrimum haud in . γ'bu 'frequenter visitarent, juxta illud Silii ne Tibur Catille tuum, facri uedicatum
Fortunae Praeneste jugis ut proinde In hoc
175쪽
In hoc Prinurmii e Fortior. Iobris Herculi qui ministrae Templo, tot justa bores Fortu ia duce Xantlatos hac celebri Musivi operis perpetuo veluti duraniri praestantia , honorare voluisse mirum non sit. Quae quidem ex Mythologia veterum quam sussisti me deducere postem , si aut tempus mihi suppeteret, aut scopus hujus quis quis tandem ille uerit artificis , ex paucis hic adductis non pateret Uides itaque , quod per varias aves domibus arboribusque insidentes varia aeris damna ipsis augurio nota, quas
Fortiolae supplicantes divertere conabantur , innuantur per noxia a-que elementi feras aquarum damna,
i per quadrupedia .reptilia ani
malia ad damna terrestria averruncanda Deae supplicandum indicetur. Quare jam ad alteram partem monumenti explicandam progredia
Altera pars varia fina 5 delubrat astristiam. Suares tu Praene
Deorum , Herculis , Iunonis, Veneris , Dian e , Cynthiae , Serapidis , quae Primige riae Fortior. Templi districtui adnexa suis supra in eius deliniatione ostendimus Primogeniae quidem Fortiorae templum A signa mus , Dia=rae , Serapulis D, ad quae Frimigeniam Fortunam sortibus de felicii, aut infelici rerum eventu consulturi , ad numina propitianda confugiebant Templum Ver columnis ex praestanti marmore undique fultum more AEgyptiorum, pyramidibus quoque exornatum, supra ex ejus scenographia patuit. In eo, uti in praecedentibus exposuimus, sortium urna continebatur , ex qua veluti per oracula quaedam bonam vel malam sortem explorabant. Fuit autem Templum amplissimum , Ve
tustistimumque , ad quod alludit Iu
venalis de Ceutronia , Tibure S Praeneste aedificante , ac vincente ait: Fortuna atque Herculis aedem. Nam uti doctissimus Suaresius Fuit, clitum mistabaturque uti mirachium; frequens vim erat e coire ursius undi ueconytilentium , ibidem, sub imus in
duarum orormn sortunam illam hi Vry , Junt qui opinantur , atque ab illis id teni plu
lic stis. An non hujusmodi sorores iluculenter referunt duae illa muliebres imagines , quae ad portam P .mpli Fortior. , quod liter A signavimus , stantes veluti vota supplicum acceptant ' Vides c Nautam' ilsub forma Niptisti tridentiferum , quo ' 'expeditionis naritimae seli sors in nuitur bides, alios utriusque sexus homines duabus sororibus appropinquantes , qui ab iis veluti araculo corollis instructi responsa accipiunt. Sed jam ad Serapeum ne nestinum exponendum b. accinga
pti Numna , sic dictum , cujus cultum, moriginem quam uberrime in nostris Hieroglyphicis operibus descripsimus qui ob or culorum
quae fundebat, multitudinem, S co piam, non in AEgypto duntaxat, Ve-
bem, uti in magna veneratione semper suit, ita quoque maxima ubique reliquit superstitionis vestigia , praesertim m. 5 Pr.eneste , ubi Sera Cult sepe Delubra , , splendore summo I exstructa, apparatu prorsus
lyci gi=ier alis interpretatione sat su- perque ostendimus. . Cur vero Jaoc Serapidis Numen tanta apud omnes estet in veneratione , in epido X- posuimus , videlicet quia omnem se licitatem humanam ab eo pendere rebantur hinc enim ubertatem camporum , feracitatem Telluris Nilo adscriptam , quem c siridis assiu-Xum dicebant, emanareri ab hoc humanae propaginis foecunditatem, bonorumque Omnium assuentiam, ori
176쪽
suadebant : quae summa rerum selicitas Serapi , qui cum ira idem est, adscripta , uti curiosiores . Roma ros mirum in modum allexit, ita quoque AEgyptiacam hanc superstititionem relictis patriis iis , omni conatu promovendam censuere , sicutii i usu allegata bHilii expositione
I. mitio ; ea, lao et monumento Serapeum liter D signatum vere bla- rupissis delubrum esse hieroglyplaica Larium , seu Penavum Agyptio- schemata, quae prae soribus empli depicta cernuntur , sat eXponunt. Vides Accipitris, supremi apud Enptios Numinis symbolum , Acci-
non superliminari portae, quasi omnes vota persoluturos accipientis expressum. Intuere statuas Numinum praesoribus depictas , tutulis AEnptiorum more conspicuis. Vides S montem vicinum , variis cuniculis, antris perforatum , in quibus arcaniorum mysteriorum sacra administrabant, & Hieromantas inde erumpentes , qui obvios viatores ad participandos Serapidis influxus invitantes, advenis spem felicitatis pollicentur, quos superstitiosos ritus manis egregie objicit Tertullianus : Etiam circa ipsos eos pestros , qui decre- erant patres cstri, iidem os obsequentissimi rescidistis Liberum patrem cum nusteriis suis, quae Conseules
Senatiis authoritate, non modo Vrbe,
sed , uidies Italia elimina erimi, Serapidem , Isidem Harpocratem imi suo Cynocephalo , Capitolio suo prohibitos inferri , id est , curia Deorum piissos, Piso Gabinius Confules non utique Christiani, Persis eorum
aris abdicadierim turpium cci otio-
furum superstitionum monstra cohibentes . his os restitutis siminiam majestatem contidistis. De quibus amplius actum vide in belisco inera ali ab
Alexandro VII, Pont. Max in soro Minerν. erecto. Fuit autem hoc Serapeton a C. Valerio Hermaifo ab iptiis instructo, aedificatum, anno
post Christum CLIX, uti ex inscriptio
ne supra ex Suaressio adducta patet. Cur vero Serapidem tanto hono e dignum censuerint Praenestini , causa sui varius eventus Fortunae, quOS Se rapis in AEgypto praeteritis temporibus monstrarat in somnis enim apparens tamen varios Fortione eventus
declarabat hoc pacto Basilid scribae oculis orbo in Vespasiano pristina sanitati se restitutum iri revelabat eidem 'Dasani felices bellorum successus cum Templum solus introisset, praedixit Germanicum vero Cesarem Apis aversatus , mortem paul post eventuram , Ammiano teste pnaenunciavit Mantequam a Celare caperetur Alexandri.et mugitus in
gentes miserabiles edidit Apis. Nihil igitur mirum est , upe initiosos Praenestinos mano que , uti For
tunam , ita, Serapidem de suturarum rerum eventibus consuluisse.
De reliquis Deorum , earumque Tempus vide supra laudatissimum Sua- resum , de Antiquitatibus Praenestianis.
Sequuntur modo expeditiones maritimae in Monumento expressae, in quibus consistit summa Otorum , mnium eorum , qui in varias undi Regiones maritimas expeditiones suscipiebant. Quatae causa Pharus in Templo Foietunae ' constituta, in qua ignis accensus ab omnibus Mare Tyrrhemon navigantibus , simul ac spectabatur , tum mox depositis remis velisque demissis Debe Praenestinae qua precibus , qua Otis , pro ortunato susceptarum expeditionum exitu supplicabant. Uides haec omnia pulchre musivo per expressa Aspice navim G itera signatam , ubi primo vides
quomodo contra nociva tum fluminum , tum maris animalia decem
tant, cujusmodi ibidem subjecta vi des , hippopotamos , Crocodilos,
cur Sera picti ιaν ta apud omnes veneratia ne Event ex Fortunas. Serapi dis oracum tu
idem. Expediti ne marisiam auspicis Fortunae peractae. Pharus Praenestiis in lautara solaιium. Perocem binorit m um conficiunt No
177쪽
balanas, Delphitio sagittissumaeos. Audierant enim in Nilo potissmum ilippopotam os c ioco litos navi gantibus infestos votis Seripidi factis in Nomo Crocodilopolitano non placar duntaxat, sed S cicurari. QtLimvis etiam alle rice per liujusmodi belluas gigante sortitudinis laomines, tyrannos crudelitate immanes, uti supra indicavimus, intelligerent Sequitur postea bos aratro alligatuS, quem agricola instimulat, quo A Zyptiorum more voti conceptis elicem in agricultura successum sperabant. Sed quid tot armatorum militum ante ortu Le
Tem dum turmae quid palmae quid de lubra' quid ampullae quid coronae
quid tot navigantium ni illucque transmeantium lintre. Quid aviaria, colymbydrae, arae, similia, quae in monument depicta cernuntur , sibi velint , explicandum restat. Narrant Mythologi in expeditionibus maritimis veteres ante omnia conceptis votis Neptuim supplicasse. Votorum vero in expeditionibus feliciter transactis compotes acti, dcreduces depositis clypeis, veluti in pace jam constitutoS, Oronas, palmaS, in victoriae signum obtulisse; nam vela navium emplo Fortisti appendebant, vina libabant. Quae omnia pulchre in hoc Monumento figuris artificiosa testulati operis pictura expressa
cernuntur. Vides arcuatum opus
in volubilis rotae sormam exstructum , cui Fortiora insidebat votis anceps , in cujus aditu Neptunum sedentem cum sceptro tridente , eique nautam supplicantem , tectum ero Volucribus confertum , quid aliud notat, quam quod ex avium garritu, veluti auguria quaedam de negotiis auspicandis exercebant Contemplare aedem Fortu .e T velis nauticis subten- sum , Delubrum; exstructum , ampullam X vinis libandis constitutam. Vide die delubro , militum pheretro onustorum , candelabrum portantium, processionem, in peractar
vietoriae signum peragi solitam x ides
antro advolitios coronas urnae sortiumoficientes , in beneficiorum receptorum recognitionem Vides mare plenum nautis lintribusque, tum ad cxpeditiones nova exeuntibus, post .artam victoriam redeuntibus vota solii turis. Vides aviarium'. quod in distriectu Te illi Fortione exstruebatur, tum ad auguria exercenda , tum ad aves unicuique Numini consentaneas sacrificio destinatas. Quid autem aliae ..i aliud notabant, nisi lustrationem, quam antequam expeditionem inchoarent, lymphae in baliae lotione peragebant. Vides tandem arcuatum illud opus P topiario artificio, sub quo optarium clioros agentes quid aliud notant, nisi V quod in gratiarum actionem , paeana canentes ludis, sellivisque gaudiis animos Fortu sortibus suspensos, gospere postea peractis rebuS, relaxarent. Sed ne quicquam sola con)ectura asteruisse videamur , jam dicta ex vete rum authorum testimoniis confirme-
Diximus primo , arcuatum Delu-
brum rit emi o sacrum esse ad quod
atione supplices confluebant, VeIum hoc Nepti iii Delubrum esse, ipse Ne pimius tridentifer una cum nauta supplice sat demonstrat. Nam ut My thologi
volunt, Neptuirita supremum tum ma Nsptuniris, tum reliquorum humidorum, vi delicet maris, fluminum, lacuumque, tunus
quae per tridentem apte designantur, I a. si jdominium obtinet quod humidum
elementum , cum mirum in modum instabile sit, devissimis ventorum flatibus agitatum , tam sevas tempesta tum procella excitat, ut in caelum nunc undas extolleres, nunc easdem in tartarum deprimere videatur fremitu vero suo mugitum tauri, quem uolt ud ea de causa ipsi osserebant , ex.
primit , fortione variae sumbolum, xiv Dnit.
siquidem fallax est mare 1 illax fortu instabile mare, instabilis &fortuna, &uti Lucretius ait O 1 Non
178쪽
Non poterat quemquam placii fallacia Pontι
Subdolapellicere in fraudem tibintibus
Unde Nautae aedem Fortior e peracta eliciter navigatione convolantes, vel Templo obtendentes coronas lina fundebant, quae simpulum notat. Sed haec omnia ex variis au thoribus collecta vide apud Natalem Comitem affatim descripta. Sed Sc de procellione in Deae fautricis honorem instituta, lege Plutarchuin, Bois ardum,
aliosque de ritibus, ierimoniis vete Procis o rum scriptores Procestione peracta in ludos ocos vertebantur, sub arboribus topiario artificio intricatis, aliisque arborum umbris, Homero teste; Phetbeas iras placabant carmine
Per totas lucespidcrum paeana Canen
Cantantes Phoebum: hi ic mi lcebant pectora cantus.
Atque haec sunt, quae de hoc nobili in Prienestino orti irae Templo etiamnum superstite Monumento dicenda duximus. Quae quidem adeo in eo affabre expressa sunt omnia, ut ulteriori interpretatione non indigeant cum vel pietura ipsa, quid ea innuerint, facile seeXplicet Fortiesrie itaque veteres omnia adscribebant, tanquam ei, quae VariaS mortalium sortes administraret. Sed Fortuna ego cum Omnia Divina providentia gubernari norim , nilai Fortiorae trita D vis, buendum esse sentio, sed nomen ip- sun tributum fuisse Foλetuitae putarim,etarias mor ut a Divinae potentiae cogitatione,cumees iust, miserii vexantur , deducti in fictum
nomen suas lamentationes, conVicia, quae levis, & stulta, coecavi iniqua
Vocaretur, conjicerent, cum causae nescirentur, cur huic res adversis fere omnes evenirent,S illi contra nihil non ex sententia succederet Novit solus Dominus sortium humanarum distributor justus , cur hunc paupertate miseriis premat istum honore&divitiis sere ad sidera usque attollat di cur
alios continuis infirmitatum procellis exerceat, alium robore virium muniat; cur alios Reges, principeS, nobiles constituat, alios infim e sortis esse permittat. Non sunt haec Fortior e ludibria, sed admirandae, inscrutabili Divinae providentia dispositioni adscribenda, qui mundum uti ex contrariis constituit, ita, hominum sortes varia , quas ipse disponit,est e voluit. Si enim omnes Reges , principes mobiles, sapientes forent, mundum perire neces e esset. Non igitur potentes, 4n altius dignitatis fastigium Fortuni alis elevati, prosperitate tanquam Fortum propriis viribus acquisita glorientur , neque variis Fortunae sinit erioris casibus oppressi , de prosperitate negata conclamatum esse putent facile enim volubilis Sc lubricae Fortume rota , quos in altum evexerat, paulatim in imum, reliquis in altum evectis deprimit. Sunt haec abscondita Dei judicia sed iis nota , qui melioris initae statum Evangelicae Doctrinae veritate illustrati contemplantur , juxta illud Apostoli: innes , quipie Pipere polunt in Curi ueChristo Iesu , persecutionem patientur Exaltatur impius , deprimitur justus: quare quia ad beatae immortalitatis gloriam consequendam Deus Opt. Max juxta Filii sui prototypon sine
cruce S tribulatione patienter tolerata, magnum gloriae pondus largiri non potest potentes Vero Fortuna δε in hac vita omni bonorum terrenorum ast uentia gaudentes, nisi ea bene utantur, juxta veritatiS pronunciatum, bonorum caelestium, felicitatisque aeternae uti extorres ita participes esse non possunt. Atque haec beata eorum qui Chrisei vestigia sequuntur,Fort quae non casu, S sortuito existit, sed ab aeterno benignissimi conditoris noctii dispositione suis fidelibus destinata fuit Veritas Evangelica utriusqueFor- twi.eJactu exemplo in epido)redeLaetaro pulchre docet, ut proinde multo acceptius esse debeat sinistrae Fortunae sors homini Chrisei sectatori, quam fluxa
179쪽
laumanae beatitudinis oplitentia, cum illa gaudium aeternum , haec sine fine duraturum supplicium suis echitoribus polliceatur. Praeneste non Fortunae tantummodo templum celebre suisse narrant Autliores sedi Serapidis vicinum 'ortuni e fanum, ad normam sanctis mi PED-ptiorum Serape Alexandriae exstructum. Uerum qui tymon Originem, cultum, cerimonias, superstitiosasque observantia una cum hieroglyphicorum
apparatu, qui ipsius statuae inscribebatur, sussius nosse desiderat, is adeat edι- pM , nec non eam besisci Pamphilii partem, quae de Ideis Hieroo lyphicis m- scribitur, Muna reliquos Oedipi Tomos consulat quidquid circa dicta dessi
derari poterit, uberrime a nobis tractatum reperiet, ut proinde superfluum hic ea repetere ducamuS. Hoc loco tantum apponere visum sui Epigraphen Graecam, quae teste Suaxeso, ex
quo descripsimus, in Templo Annunciatae, vati, quod quae lustrali servit, incisa legitur a Valerio quodam Herma sco literis majusculis , more veteribus solito inscripta, quam nos minusculis,
sivescurrentibus exhibemus. Γ Βαλε-
Δίιυλίο ριεγαλο Σεραπιρι-το συνναοὶ θεοῖς est, C. Valerius Heria maiscusfecit Serapaeum Deo Soli, magno Serapidi Diis asseclis. Ex altera parte inscriptio continuatur hisce verbis lati
Domus C. Valerii Hermaisci, Templum Serapis, Schola Faustiniana fecit Valerius Hermaiscus dedit. Idibus Dec. Barbato Regulo
Constat autem Fastis, hosce Consules suisse anno ab Urbe condita e IO. Similem huic inscriptionem in edipo S: belisco Pamphilio una cum hiero glyphicis exposuimus, quorum tituluS, erat συνθρόνοις τοῖς ἔν Aιγυπlti θεοῖς innotςA χ ρευς ἀνέθηκε. Fuisse, Praeneste basilicas,&forum,statui,innume-
ri exornatum, parietinae adhuc indicant. Hic Verrius Flaccus suam collocari statuam, ubi fastos marmoreo parieti incisos publicarat , rigi justit. Fr.enes pariter statua loricata amicta toga, capite velato, a Manilio erecta fuit litic titulo . MANILILIS PRO MILI
UIT. Hic statu L. AEliani, quo veluti concive suo Polyhistore merito gloriari potest: L. AELIANO L. F.
Sunt, complures aliae inscriptiones Praeneste superstites , eorum , qui ob
insignia gesta statuas meruerunt, qua tu inei.
vide apud Suaresium. Et ut sub compendium rem contraham : nense semper a prima ejus origine ingentes vicissitudines rerum sustinuit. Nam sub Herilo Sicanorum Duce destructa, deinde paulatim instaurata, in
coloniam cellit Albanorum Regum, a Latino Syliuo secundo Roge Albanorum
S: Ascanii Posthunui ratre, Duce qua
ad aliquot durante secula, Min sua selicitate perseverante, tandem I anno post Albae excidium, ut haec, ita aeterae omnes triginta Latinae urbes Albanorum jurisdictioni subditae, una cum incolis in Romanum cesserunt imperium. Siquidem Tarquinium Prisecum de Latinis priscis subjugatis in Letriumphasse , a Lirim docetur. Non multo tamen post TarquMiu Superbus jam exactus, atque a Senatu Romano proscriptus, novis seditionibus excitatis, haud secus ac Tarquinius Priscit Tarquinii avus ejus, se Ducem Latinorum contra timet bis. Romanos in Synodo Ferentina anno ab urbe conditaris constituit. Hinc Sextus Tarquinius ut a Lucretia consensum cxtorqueret, sic eam afiatus dici- 3 tur:
180쪽
mauis cles civit conventu tamen Fetur: S cceras, imperabis mecum Romanis, Latinis Hetruscis Anno verotio P. Veturio, Fide tie obsessae, Crustumeria capta, Prieneste a Latinis derentinae coacto, denuo contra manos ab Vrb. Cond. 1 sue, Coss. T. Ebu a Lati res conclusum suit. Lirmii quisci dus,nomina, cujusjurandum dederunt,
Laurentini, La rupini Lur inienses, Lupicaui, Nomentarii, Norkui,
Tyburtini, Tu chlani, Trebant, Veliterm. Latino Quorum omnium dux, caput S Rex Romanos crat claritus 9 Iamibus Tifculauiis, jun-ςV in ' istis socero suo Tarquinio Superbo, qui aliud non moliebatur, quam ut ingenti comparato e Latinis exercitu nanos, capitales suos hostes , spe recuperandi Regni, adoriretur sed ex praelio juxta LacumRegillum infeliciter transacto victi subjugatique omni spe caput amplius rigendi exciderunt, pace ad
IC anno constituta. Sed anno urbis conditae 369, rursus desecerunt Pi estiui ex confoederatione contra ma- nos cum Veliternis inita , deinde cum I sis cis auxiliaribus copiis juncti Satriculi explignarunt, truculentam in captos Xercuere victoriam sed bis ite rumque una cum Veliternis 'scis uecta mill duce magna strage victi anno Urb. Cond: inani sese subdide runt. AnniS vero insequentibus Pr.eilesiui, dum urbem civilibus ardere fatactionibus, nullo exercitu ac duce instructam cognoscerent, agmine dere-
pente facto pervastatis protinus agris,
ad portam Collinam suas copias immiserunt, magna' ornarioliin trepidatione, tuo factum est,ut intestino bello distasipato, animis in unionem junctiS, in gna vi per Dictatorem Cincinnatum Pinenestinos adorirentur,quorum Vehementiae impares urbe relicta ad fluvium Alliam, veluti locum Romanis ex solenni Gallorun victoria fatalem, castra locant. Sed χορ Miri T. si vinito. duce nil veriti inanem spem laostium tanta in eos violentia ruerunt, ut primo statim assultu terga vertere, omnibus relictis,
cogerentur , quos sugitivos insecuti mani, noVem primum oppida uris dictioni Prienestiuorion subdita , deinde etiam Praenesten interceperunt adeoque mam reversi , simulacrum Iodiis, qui ibidem colebatur, in triumpho delatum, in Capitolio inter cellam
IUPPITER AT au DIUI OMNES HOC DE DE
RUNT, UT T. QUINTIUS DICTATOR OPPIDA IN CA PER ET DIE XX.
Sed post decem sere annos denuo rebellan es Pali strim, cervices paulo post submiserunt. Sed nescio quo Martio iis indito spiritu, jugum manorum Olerare nescii, anno Vrb. Cond. I . Pedum una cum Tybiιrtinis mOVen
tes, ibi belli sedem contra manos constituerunt sed assii cio Furio camillo expugnati, agrisque spoliati. 11iam in Capitolium abducti sunt. Et hoc pacto in fide manorum permanserunt: S