장음표시 사용
11쪽
pravitatem munitas effcient. - Quasi non ea esset humanae mentis natura ut priorum investigationibus multa posteri addant quas relinquere absurdum fore, Quasi non ea esset, ut caeterarum doctrinarum artiumve, ita philosophiae quoque necessaria conditio, ut singulae aetates suturis tanquam haereditatem quamdam tradant, non modo summa cura defendendam, sed etiam libera Doctorum inquisitione ita augendam ut ipsi quoque nepotibus suis novas pes comparent, et propius ad Veritatem accedant, ad quam Velut perpetuum
quoddam iter agere humanitas videtur lQuod si ad aures tuas non venerint isti rumores, distitutiones philosophicas a Liberatore nuper editas lege qui
liber, postquam duodecim editiones consecutus est, et summum in clericalibus schesis locum obtinuit, ab auctore, ante hos tres annos, nova larma ita donatus est ut, quum olim hunc ad mediam aetatem regressum cautus dissimula-Visset, doctrinam suam quasi et o recentioribus decretis deductam , proponens, nunc palam profiteatur Se pristinis doctoribus et Thomae praesertim addictum esse imo et barbara Verba, et usitatam inter scholasticos syllogisticae argumentationis consuetudinem restituat, quaSi Signum quoddam hostibus ostendendum. Quum primum, inquit, abhinc annos sere viginti meas, Instautrones in lucem proferrem, duplicem dissicultatem, non leve mihi negotium lacessere conspiciebam Equidem, probe noveram non posse aliter malis, quibus philosophia
, amictabatur, remedium afferri nisi ad firmissima funda, menta revocaretur quae Doctores Ecclesiae et S. homas, potissimum, illi excitandae substruxerant. Itaque mihi, persuasum erat ad bene consormandas adolescentium, mentes nihil esse essicacius quam perpetuum usum ratio, cinationis ad scholasticas larma severitatem redactae M
Vesanum odium contra Veteres Sapientes a novatoribus, excitatum, nondum ita deserbuerat ut sineret cum spe boni fructus, instaurationem de qua dixi libere persequi. Sophistarum vero loquacitas ita suis concinnis et lasciviores Verborum ornatu adhuc generatim oblectabat, ut liber, dialectico rigore conscriptus, tanquam ObSOletus, nauSeam, potius quam desiderium pariturus fuisset Lib. t. 1, p. 43. At postquam deserbuit, ut videtur, ista temporum improbitas, non jam se recentiorum consuetudini accommodare cogitur Liberatore, et et doctrinam S. Thomae expressius, profitetur p. H. , Itaque, qu0ad Originem Idearum, praecipuos ejus locos refert, nec alias sibi partes vindicat nisi ut eos interpretetur et adversus recentiores defendat. Imo, ut videbimus, eo idealismi, rationalismi aut ontologismi timore angitur, ut nonnunquam ad purum empirismum magistri sui doctrinam manifesto detorqueat, et altissimam S. Thomae metaphysicam eo adducat ut vix a Locri vel ab aetatis nostrae positivismo abhorreat.
Nos quidem aetatis nostrae aliam esse conditionem, alia
12쪽
pericula credimus quam ea adversus quae civium suorum
animos munire conatus est S. Thomas. Quo enim tempore Angelicus Doctor in schola vigebat, paucorum tantum animos alliciebat doctrinae studium; qui quum sibi inter eos homines viam aperire non aluissent, quos per fraudem et per vim grassantes videbant, ad Ecclesiam profugi, quae sola infirmis humilibusque libertatis et verae dignitatis tutam sedem offerebat, et rerum mortalium spectaculo, et plerumque ingenii sui natura, ita comparati erant ut ad mysticos aut panthei ticos errores, Vel denique ad doctrinas quae hominem supra praesentem conditionem evehere videntur, facile dolaberentur; quapropter tunc Averroistae, tunc quicumque Platonem in altissimas regiones evagantem secuti sunt, tunc mystici demum metuendi erant. Adversus quos S. Thomas, Aristotelis vestigiis insistens, veram de praesenti naturae humanae conditione doctrinam, et eo ipso sanam christianae veritatis interpretationem, ne istis Omniis corrumperetur, opportune summaque cum laude confirmavit. At recentiorum animorum inclinatio longo diversa est, et invito Liberatore, credimus non tam metuendum esse Rosminii aut ioberti ontologismum, quam poSitivismum, ad quem multos trahere videntur et magnificus physicarum doctrinarum procemus, quarum splendor ita eorum oculis ossicit
ut nihil jam cognosci posse existiment nisi quod eo modo
cognoscatur, et majores pluribusque in diem communes praesentis vitae illecebrae, cujus taedio medias aetatis homines alteram melioremque conditionem totis animi viribus appetebant. Itaquo nonnulli magis providi et aetatem suam prudentius judicantes quam ii qui quodammodo a caeteris segregati vivunt, intra societatem quamdam quasi inclusi quas legibus suis immota restitit, dum caetera omnia violentis
perturbationibus concussa agerentur, periculosum esse istum ad alteram aetatem regressum ostenderunt. Quis enimvero credat cum christiana religion facilius conciliari posse ristotelem quam artesium, quem maxime sibi impugnandum proposuisse videtur Liberatore Quis crodat in empirica quam profitetur S. Thomas psychologia cum ejus quidem metaphysica minime concordante utilo adversus
aetatis nostrae errores Subsidium quaerendum esse Pronostra parto prudentibus Verbis assentimur, quae a Viro quodam odita eminentissimo et praeclarum civibus suis fidei cum philosophiae studio consociatae spectaculum Ostendente, hic reserenda censemu : Periculosum est, inquit, non equidem si quis Aristos telis scholam subeat, qua nulla aptior est ad recreandam, philosophicae cogitationis virtutem, sed si ibidem diutius, moratus sit. Quod scholasticorum xemplo constat. Illis enim syllogismum in*enerunt, quasi instrumentum quo dam quo aptissime uterentur ut e principiis fide constitutis praecepta deducerent quorum summa conflatur theologica, doctrina. Sed in rebus proprie philosophicis opinione majus, impedimentum eis fuit nimia reverentia qua Peripatetis-
13쪽
γ mum coluerunt, cujus nec consuetudo nec doctrina cum christiana philosophia vere congruunt. Forsitan nisi ad- fuissent quum christianae religionis optima natura, tum, quoque Platonicorum praecepta, quae ab Augustino emens data acceperant, Aristotelis dominationem servorum more, tolerantes, omnino, aut ad pantheisticas interpretationes, quarum exemplum proponebat Averroes, aut ad empiris, mum, metaphysicae exitiosum, delapsi essent. Nam quam, vis duplici hoc munimento fretus, praeclarissimus S. h mae animus libertatem suam integram non retinuit. Nunc enim summam argumentandi vim frustra exhibet ut cum, Evangelio Aristotelem conciliet, nunc, ut in quaes- tione de Origine Idearum, psychologias inservit unde, illi arduum erit altissimam metaphysicam deducere ad quam tendit M. de Margerie, Phil contemp. art. Sur, M. Ravnisson, p. 2443. Duplex igitur operis nostri consilium erit primo enim S. Thomae doctrinam reseremus, nec sic quidem ut plerique recentiores ejus interpretes, eam scilicet disciplinae nostras consuetudini accommodantes, sed ordinem ab eo institutum sedulo Servantes deinde argumenta perpendemus quibus Liberaior adversus recentiorem philosophiam patrocinium ejus Suscepit.
DE SANcTI THOMAE METHODO. Tota S. Thomae do Origine Idearum disciplina paucis quibusdam effatis, citra omnem observationem constitutis inniti videtur quae quum Saepius, aut parum mutata, aut iisdem Verbis expressa repetat, ineunte opere nostro referre debemus et Cognitio, inquit, contingit secundum quod cognitum est in cognoscente. Cognitum autem est in cognoscente secundum modum cognoscentis Unde cujuslibet cognos centis cognitio est secundum modum Suae naturae S. P. I, Qq. 12, a. ). , Quod aliter dictum in ejus de Memoria et Reminiscentia opusculo invenimus Operatios proportionatur virtuti et essentiae intellectivum autem hominis est in sensitivo, et ideo propria operati eius est
14쪽
, intelligere intelligibilia in phantasmatibus de Mem et
Mnι. leci. n. , Qualem igitur de natura hominis, talem de ejus cognitione doctrinam proponit nec ad explanandam id earum originem ab idearum studio proficiscitur ramo, quum Vel in rebus quae per observationem deprehendi pos- Sunt, metaphysica semper initium sumat, non magis ipsius hominis experientia hominis scientiam condit, sed cuncta ad Aristotolicam d materia et forma philosophiam immodica subtiliorum distinctionum congeris a scholasticis amplificatam, quasi ad communem totius doctrinae sontem reseruntur. Sic inter quaestiones instituitur ordo recentiorum consu tudini alienissimus, a quibus rectius intellectam fuisse veram investigandi rationem suae ipsius naturae necessitate quadam homini impositam, magnifico scientiae processu constat, quidquid dicant scholasticae prudentiae nimii laudatores. Quotiescumque enim de rebus agitur, ut dicunt philosophi, continstentibus, investigantique per experientiam perviis, ab experientia initium sumendum censemus, nec ullum ipsi metaphysicae solidum landamentum supponi posse, nisi prius instituta suerit animae per internam observationem cognitio. Quae quum vis sui conscia sit, ubi se ipsam cognoverit, inde
vel ad Deum infinitum assurget, quem ita sibi finget ut in
eo persecta concipiat quae in se manca et imperfecta senserit, vel ad caetera animalia descendet, quibus hanc tantummodo intelligontia libortatisquo suae partem tribuet quas eorum actibus satis esso videatur. Sic ante caeteras philosophiae partes, quasi in ipso scientiae vestibulo psychologiam constituimus, et o principiis, aut non satis confirmatis, aut, quia plura comprehendant quam ut sacile percipiantur, vagis et ambiguis, magno inanium distinctionum apparatu, nihil
demum expediri credimus praeter Vanam cientiae umbram, rerum eritati alienissimam. Quid enim istarum de conceptu 13
entis Lib. t. I, cap. I art l), de eaeistentia et essentia ibid. a. 23, de distinctione essentio ab emistentia ibid. a. 3), de actu et potentia ibid. a. in disputationum amicos certos laci robus ipsis respondere illas, quas citra experientiam, per solam abstractarum notionum analysim, catestorias aut formas constituunt, quum ne illis quidem per genera et species divisionibus, quas recentiores physicarum rerum Observatores, non nisi post longam sedulamque singulorum corporum considerationem, instruunt, certum sit naturae vim vero totam circumscriptam suisset At enim institutam ab Aristotele, acerrime, haud dubie, naturam scrutari solito, doctrinam quum suscepissent sc Iastici, hanc tantummodo perficere conati sunt. - Quin igitur eum imitantos quem sibi magistrum elegerant, ipsi quoque in rebus ipsis rerum principia deprehendere tenta-Verunt lPraeterea indagandi viam praepostero, ut ita dicam, ordine eos sequi existimaverim, qui, ut Angelicus Doctor, ab externa natura ad internam intelligendam proficiscuntur, quasi quid esset homini homine ipso notius. Res enim extra nos positas eo tantum pacto intelligimus si nosmet ipsos quodamm0do reserant, adeo ut lamosam hanc sententiam, internam scilicet hominis naturam nihil aliud esso nisi inVersam externae naturae similitudinem, ita mutandam crediderim ut d rebus cunctis dicatur, per scientiam, humani animi et rerum quas vel agit, vel patitur imaginem
in externa natura quaeri. Nempe cur caeteris rebus Subesse tanquam suppositum quoddam arbitramur, nisi quod pers nam nostram omnibus quae aut patimur, aut agimus, Semper eamdem subesse sentimus Cur, quodlibet extra nos factum e causa oriri judicamus, nisi quod nosmet ipsos quorumdam effectuum causam ess conscii sumus Qua-
15쪽
1 propter animae studium Volumus initium esse unde quasi nota et pervia regione in arduam obscuramque metaphy- siem regionem tendero oporteat nihil contra verae investigandi rationi magis adversum videtur quam si quis hominis naturam per ea quae de materia et forma substantiali, aut accidentali excogitaverit, explanandam Susceperit, quod est proprie obscurum per Obscurius explanare. Hanc tamen consuetudinem, ut scholastici omnes, S. Thomas secutus est, qui de illa materia prima, quam, quamvis nihil sit, omnium principium esse arbitratur, ita dixit ut vix intelligero possim quomodo non suspicatu Sit aliud philosophiae initium sumendum esse : Natura, inquit, quae primo subjicitur mutationi, id est, materia prima, non potest Sciri per se ipsam, quum, omne quod cognoscitur, cognoscatur per suam sormam, materia autem prima consideratur subjecta omni formae, sed scitur secundum analogiam, id est, Secundum pro portionem Inras Physicorum, iret. 13). Quin obscuram hanc notionem negligens, per hominem
quem novimus aut cognoscere possumus, ad caetera quaeStiones aditum sibi acit Quod adeo non agit ut contra hominis ipsius scientiam e metaphysicis principiis hauriat. Sic quamvis multa de iis scripserit quibus constat ea quae a recentioribus psychologia vocatur, deest tamen in eo psychologiae methodus, citra quam absolvi nequit illa de Origine Idearum quaestio, quam praesentis opusculi mate
De hoc autem auctoris nostri vitio susius orsan quam optasses dicendum ideo credidimus quod idem apud Liberatore recentioresque S Thomae discipulos invenimus. Sic in suis Institutionibus Ῥhilosophicis Liberatore, absoluta jam logica, metvhysicam oeneralem seu ontologiam, deinde
cosmologiam instituit tunc demum hominis studium aggreditur quω quo consilio aggressus sit id ipsum testatur quodpsychologiam tanquam metaphysicomvecialis partem alteram prior est cosmologia inducat. Nec a titulo discrepare librum Videbit quicumque hunc legendum
M apud S. Thomam Vinculo cohaerent philosophicae quaestiones ut iis quae de nateria et forma substantiali aut accidentali dixerit, ea innitantur quae de hominis natura proponit, et ex ea demum disciplina oriatur jus quum de potentiis animo , tum de modo et ordine intelligendi doctrina Quum igitur quasi totius aedificii fundamentum sit ea de materia et forma disceptatio, ab ea initium lacero cogimur. Attamen nobis consilium non est scholasticas do his quaestionibus disputationes, praeter modum Subtiles pertractare No nobiscum lectorem in tenebricos quodam quasi barathro diutius detineamus, satis erit dicere secundum scholasticos et corpora ex duplici principi conflari, alteros potontiali ac determinativo, altero actuali o determiis ante, quorum primum materia, Secundum forma substan
tialis dicitur Lib. t. 2, cap. 2 art. I, I). Quid os autem ea materia quam saepe primam vocant lHanc quasi supp0situm quoddam corporibus subesse docet S. Thomas quae scholastici materiam Secundam aut ryubstantias appellant. Sic si auream Statuam Sculptor secerit, substantia non mutabitur; at si e substantia ad alteram substantiam fiat transitus, sicut quum, exempli gratia, lignum in cinerem conversum est. huic mutationi subest
16쪽
materia prima quae igitur habenda est quasi vagum et indiscretum quoddam principium, ultra ipsa corpora Situm. Materia, inquit S. Thomas, non est generabilis nec com, ruptibilis, quia omne quod generatur ex materia genera, tur, et quod corrumpitur in materiam corrumpitur, quum materia sit principium primum ex quo aliquid fit, et ulti- , mum in quod abit quod corrumpitur. Unde ipsa non nisi, in nihilum desinerti test Ofuso de Natura Mate, rim 323. y Hanc aberatore dicit et esse aliquid ex quo fit substantia Lib. t. I, p. 4183. , latius generis notiOnem, quae aliquid proponat omni modo vo fino destitutum, recentiori physicarum rerum doctrinae alienissimam, si nihil nisi inane verbum esse censet . Martin, cujus judicio
libenter assentimur Philosophi spiritualiste do a Nature t. I, p. 244ὶ . Nunc quid do forma judicandum sit S. Thomam interrogemus:
Sicut omne quod est in potentia potest dici materia, ita, omne a quo habet aliquid esse, quodcumque esse sit, illud esse, sivo substantiale, sive accidentale, potest dici, forma. Et quia forma facit esse in actu, ideo dicitur, quod sorma est actus quod autem lacit esse actu substan tiale, dicitur forma substantialis, et quod facit actu esso, accidentale, dicitur sorma accidentalis S Th. opusc. 2I, de Principiis Naturm). Quid autem inter ornatam substantialem et formam accidentalem intersit ita exponitur : Duplex est en essentiale sivo esse substantiale rei, ut hominem esse et hoc est esse simpliciter est autem, aliud esse accidentale, ut hominem esse album, et hoc est esse secundum quid cibid. . Sic, ut ipsis S Thomas verbis hanc doctrinam reseramus,
17 albedo hominem non esse, sed ess album efficit albedo igitur forma accidentali est, nec per e, nec in materia prima, sed in Subjecto est quod forma substantialis potentia in actum antea eduxerit , Forma, inquit, dat, esse materiae acciden autem non dat esse subjecto, sed, subjectum accidenti Ibid. . , Aristoteles quidem, qui hanc de natura rerum disciplinam scholasticis tradidit, a quibus immodica distinctionum multitudino ita Oxornata est ut indo cujuslibet quaestionis explicatio peteretur, Aristoteles, inquam, cum materia, quae nihil nisi mora possibilitas est, ita sormam copulavit ut corpore, quod per eam h0c vel illo modo existit, distincta
esset Sed extincto corpore Separata non vigeret unde homini, at saltem humanae personae, nullam philosophia ejus immortalitatem tribuit, quum, Soluto corpore, nihil supersit praeter intellectum agentem. Quaecumque Ver ad physiologicam vitam pertinent, imo et Sentiendi lacultatem, et memoriam, et voluntatem, quaSi communi principio, animae proprie dictae tribuit, quae a corpore Sejuncta Vivere nequit. Quod christianae fide alienissimum quum admitters non possent scholastici, Aristotelicam tamen doctrinam retinentes, accidens quidem, Si Subjectum Sustuleris, perso ullum esse docuerunt et Accidens enim non dat esse, subjecto, sed subjectum accidenti loco supra citato :
animam ero, quam corporis formaeam Substantialem
definiunt, immortalem esse, utpote quae et simple et Spiritualis sit. Quibusnam argumentis hoc cum Aristotolicis praeceptis conciliare conatus sit S. Thomas, vel quid do illamatoris et formae disciplina judicandum sit expendere, proposito nostro alienum Oreta satis erit dicero a nobis nullo modo concipi posse has formas, citra quas nihil sit materia,
quae tamen ea ut VeSte quainam exuat, alia Sumptura.
17쪽
Talibus metaphysicae principiis innixus, hominis scientiam ita aggreditur Doctor noster ut non aliter de modos ordine intelligendi S. p. I q. 85 apud hominem, quem observando comprehendere potuisset, vel de costnitione amminsemarato et de scientia Angelorum vel Christi disserat. Quem ordinem, soli theologiae convenientem humanaeque scientiae alienissimum, apud recentiores ejus discipulos invenias. Sic enim de natura animae quaestionem tractandam suscipit Liberatore 4 Quod anima humana sit aliquid, nempe enS, non SIi ab insano in controversiam vocari posset. Id enim, Intel- , lectis terminis, statim elucet hoc ipso quod nomine animae, sumitur vitalis operationis principium. Entis enim, duntaxat est agere, nec, nisi everso contradictionis effato, vis operandi nihilo concedi posset. At quum en unIVerse, dividatur in substantiam et accidens, utra harum notio, num competat animae lariasse quis ambiget Lib. t. d, , Metaph. Speo , cap. 2 art. I, 3 pr0p. 3. Quibus dictis, qualis sit animae natura demonstrat, quam, ut scholastici omnes, corporis formam substantialem esse
definit nec, ut ipso morit animadvertit, intelligi potest ea
definitio 4 nisi recolatur theoria de compositione Substan tiali corporum 1 Cui conditioni quum pro operis nostri necessitate satisfecerimus, lacilius intelligetur . Thomae de natura hominis disciplina, ad explanandam nostram de
Origine Idearum quaestionem non minus neceSSaria.
Hominsim igitur sibi fingit S. Thomas ut e corpore et
anima constantem, quarum partium neutra sit, ut dicunt 19 scholastici, substantia completa corpus enim in hominosi citra animam subsisteret, per aliam sormam ab anima diversam actuaretur quum ergo ei adjungeretur jam anto subsistenti, anima forma accidentalis, non autem substantialis dicenda foret, quod tolerare minime possunt scholastici. Non equidem quod eam de corporis et animas societate doctrinam, quae in clericalibus scholis uni substantialis appellatur a S. Thoma acceptam, argumentorum virtute adVersus recentiores defendant: sed admonente Liberatoro, periculum est ne inter haereticos annumeretur quicumque de hac quaestione a Concilii Viennensis et Later nensis decretis, aut a Litteris Apostolicis ad Archiepiscopum Coloniensem contra Guntherianos a summo Pontifico Pio X nuper datis discrepabit Latiorem Vero, et cum recentiorum doctrinarum necessitatibus facilius conciliandam, his documentis interpretationem, salva Ecclesiae auctoritate, proponi
posse s libentius credimus, quod optimi argumentis philosophicae de ea quaestione libertatis jura viro prudentissimo H. Martin Les Sciences et a Philosophie ossai 4,l 'amo et a vis dumotas, gi vindicata videmus. Quo enim modo de rebus quae sorsan pertinaci d0ctorum investigations
manifestae erunt, theologorum auctoritate, ut de mysteriis, natura sua rationem Iuperantibus, pronuntiari i0sset Attamen, si desultarum interpretationem accipere Velis, Aristotelis vel potius S. Thomae non modo de natura animae, sed etiam de malaria et forma disciplina, futuris scientiae investigationibus, quasi confirmata jam Veritatis adversus errorem munimentum Oppositum est. Corpus igitur sine anima nihil esse existimant itaque, quum dilapsa anima, non statim tamen aboleatur, tunc alteram Ormam, quam cadavericam appellari posse non instiantur, apparere docent quae prosectas animae Vicem excipiat itemque, quum
18쪽
corpus non statim totum post conceptionem quasi uno actu in motur, alias sermas inducit S. Thomas, quae ejus Intra maternum uterum vitae diversis vicibus ita praesint ut ubi psirsocii rom viis gradum Leontigorit, quae inferiorem gradum finxorat forma corrumpatur, donec, quum tandem absolutum est totum organismi opus, evanescente forma cuius virtut quasi ultima manus toti aedificio imposita est, adsit rationalis anima Quum generatio unius, inquits S. Thomas, semper sit corruptio alterius, necesse est diecto quod iam in homine quam in animalibus aliis, quando persectior forma advenit, si corrupit prioris ita, tamen quod sequens 40rma habeat quidquid habebat, tarima sit adhuc amplius. Et ita per multas generationes et, corruptiones pervenitur ad ultimam sormam substan- , salem. . . Sic igitur dicondum est quod anima intollectiva creatur a Deo in fine generationis humanae, quae Simul St, sensitiva o nuiriliva, corruptis formis praeexistentibus. S., p. 1, q. II 8 a. 23. Sic quamvis et egoiativas, si uirilivas, et sensitivas animas Doctor notior admittat de iis, si sententiam ejus sequaris, nihil in homino inquirendum erit, quum omnes ins riores formas persectissima forma, anima scilicet intellectiva, in si complectatur sit ad unitatem suam reducat. Hoc igitur in inis Thomae doctrina laudandum existimaverim, quod rectam de animae unitate opinionem proponit Imo, quamVis, ut animadverterunt italistin qui eum sibi. vindicare volu runt si Oroante cordis facultate locutus sit, animistis tamen multo propi0 esse videtur quum nihil in corpore etiamque ne ipsum quidem corpus nisi per animae virtutem osso docoat. Animam vero non substantiam completam,sod tantummodo formam esse vult, quae a Deo ad eum praecipuo finem creata sit, scilicet ut corpus informet, et cum
vi corpore, non solum, ut recentiores censent, ita jungatur ut arctissima soci state ambo contineantur, unaque alterum, xeat; sed si S. Thomae schesasticorumque opinionem alte itus perpendas, unam Substantiam, unam personam animamrpusque essiciant: Ἐ0m0, inquit, ab ipsa anima rationalis perscitur secundum diversos gradus persectionis, ut sci, licet sit corpus, et animatum corpus, set animal rationato, S. Th. q. 9 Disput de Insen . - Αnima illud osso, in quo subsistit communica maioris corporali ex qua st, anima intellectiva sit unum, ita quod illud esse quod est, totius compositi est etiam ipsius animae S. p. I q. 76,
Hoc obiter animadvertur liceat, scilicet quantum inter S. Thomae et recentiorum animistarwn opinionem intersit, quum ii quidem pariter unum esse et phySiologico et psycholossicin vitae principium contendant, at corporeae materiae lacultates inesse non negent quas physicis aut chimistis
explanandas tradunt. Nos Saltem eorum doctrinam, pro nostra parte, ita accipimus ut credamus, citra animae Op rationem nonnulla in corpore fieri quorum rati per physicam Scientiam, quum altiorem persectionis gradum consecuta erit, olim detegetur. Sic in homine, ut S. Thomas, primum esse principium animam exiStimamus at quum famosum
illud do forma substantiali propositum, nulla vel scientiae vel Evangelii auctoritate, ut legem quamdam qua obligetur
ingenium, commendari arbitremur, non res doctrinae, Sed doctrinam rebus accommodandam censemus. Itaque praeterea quae vitam aut physiolossicam, aut Sensitivam, aut intellectivam, aut voluntariam constituunt, quibus unum principium praeesse opinamur, alia quoque esse judicamus quae, ut in caeterarum rerum, ita in corporis materia agantur,
diversisque principiis tribui debeant, quae, ut dilapsa per
19쪽
- 22 mortem anima molem corpoream aliquantisper tuentur,
ita praesenti anima, scilicet dum vivit homo, cum ea, sed distincto operantur. Quamvis, ut recto animadvertit S. Thomas, inferiora principia superioris principii manifesto vim subeant et ejus actione mutentur, quum non eadem sit viventis aut non viventis materia scientia, et tunc tantum proprium operandi modum repetant physica aut chimicae vires quum anima non jam adsit sic ad sanandos morbos parum valeat medicus qui eos solum tales noverit qualos in eadavero per anatomiam deprehendi possunt, nec, ut eorum cursum ad sanationem regeret, quidquam principio tribueret peculiari quod vitam aut animam appellamus. Tali modo interpretendam aut emendandam S. Thomae disciplinam censemus quam ita accipi non patitur Liberatoro non equidem quod istis recentiorum argumentis meliora argumenta opponat; sed, inquit si ita esset, non vero dici posset anima forma substantialis, at potius forma accidentalis, quum non in materia sed in corporea substantia esset. Nec mutuam esse Vult corporis animaeque actionem, qua ambo jungantur Mutua actio, inquit, in qua vin- , culum collocatur, notionem accidentis non praetergre-
, ditur Lib. t. 2, cap. 3, art. I, 90, prop. n.
DE POTENTII QUAE AD COMPOSITUM PERTINENT.
Qualis, secundum S. Thomam, homo sit jam nunc constat. Ex ea autem de natura humana disciplina oritur scholasticad sensatione philosophia. Quae scholasticis, non, ut nobis,
psychologicum aliquod factum est, physicis quidem et shysiologicis conditionibus adstrictum, at soli animas
4 sonitro est aliquid corporeum de Anima 4), , vel, ut dicit
Liberatore, sensatio facultas est Omanica, quae nec ad solum corpus, nec ad animam S0lam pertineat, sed in composito versetur. Ne ero credatur ita accipi posse eam sententiam ut significet tantum animae ad sentiendum quasi necessarium instrumentum esse corpus, complures locos reserendi magna nobis copia est. Nam S. Thomas profitetur in homine principium esse omnino incorporeum Anima, inquit, humana, quae dicitur intellectus est aliquid incorporeum S. p. I, q. 75 a. 23. sint deinde Platonem vituperat quod ut intel-
lectum, sensationem quoque soli anima tribuerit Plato, inquit, distinxit inter intellectum et sensum utrumque, tamen attribuit principio incorporeo, ponens quod sicut intelligero, ita et sentire conVenit animae secundum estpSam 6'. p. I q. 75, a. ). , Non equidem quod hanc Platonis opinionem cum rebus non congruere demonstret ateam ideo tantum rejicit quia inde sequitur necessitas pecudibus ipsis, ut homini, animam concedendi a corpore distinctam. Pecudes enim sentiendi capaces esse manifestum est; si igitur sensationes ita concipias ut principium requiranta corpore distinctum, necesse erit ut in iis quoque animam agn0Scas per se subsistentem Ioel substantialem, quae extincto corpore non pereat. Nobis autem qualis post mortem pecudum animas conditio sit nullo scientiae lumine aperitur;
at S. Thomas, deficiente scientia, subveniebant theologiae do hac quaestione decreta contra est, Inquit, quod dicitur in libro de Ecclesio Loomatibus, cap. 16 et I T. Solum
hominem credimus habere animam substantivam Panima lium Vero animae non sunt substantivae , Itaque profitetur unam esse operationem, intellectivam scilicet, quae est animae proprio tribui p0ssit : Solum intelligere, inter opera animae, Sine organo com
20쪽
. poreo exercetura sentire Vero et consequentes Operationes, animae sensitivae, manifeste cum aliqua corporea immu-
, latione, sicut in videndo immutatur pupilla per speciem, coloris, et idem apparet in aliis. Et sic manifestum est, quod anima sensitiva non habet aliquam operationem propriam per se ipsam, sed omnis operati animae sensis ivsu est conjuncti S. p. I q. 75, a. 3). SP ergo S. Thomam sequaris, quodammodo dici potest
materiam sentire; at cur non dicas pariter materiam cogitaret Num verum est animam ad exercendam cogitationem
corporis ministerio nullo modo indiger, Quod si ita esset,
quonam pacto explanari posset cur ubi Vel nerveum systema vel cerebrum laesum suerit statim consequatur gravis in ipsa cogitatione perturbati, Rursusque, cur, si Veli mentius exercita suerit cogitationis operatio, et totum corpus, et maxime cerebrum ii satigetur ut, si quibusdam physiologiae experimentis credendum est, hosphori in
rebri materia admixti major quasi impensa fiat, haud dubie,
si quis tunc urinae naturam attentius Observaverit, comprObandi operae pretium est videre quom0d recentiores Scholasticae defensores hanc de organicis facultatibus disciplinam adversus eos tueantur qui physiologiae addicti manifestius in diem secerunt animam, vel in aliissimis operationibus suis, corporis ministerio nunquam non indigere. Hoc primo animadvertendum censemus S. Thomam scilicet, quamvis in sensatione tantas corpori partes tribu rit, ut illud, simul atque animam, ejus subjectum esse Voluerit, nunquam tamen ad eam explanandam observatione usum esse. Id quidem in eo excusandum existimaverim, quum ejus temporis censuetudini aliena suerit observatio. At quid do iis judicandum est qui nostra aetate, neglecta omnino physiologia, tractandam suscipiunt sensationem l
Ita tamon agit Liberatore, qui nunquam physiologiam re8picero videtur, nisi inViius, ut argumenta refellers conetur quae indo adversus scholasticam disciplinam peti possunt. Sensatio, inquit, in omano persicitur quod duobus argumentis comprobari posse existimat. Conscientia enim, inquit, testatur nos non per cerebrum, Sed per oculos Videre, per
At conscientiam respondemus eam esse ut nullo modo testari possit quanam ratione essiciantur organorum oper tiones, quae non nisi longa et ardua investigatione cognoscuntur. Observatione enim constat nullam essici oculorum Sensationem, Si quid eorum cum ea cerebri parte quae ostiea dicitur societatem ruperit, CogiturOrgo Liberators quamdam cerebro in sensatione partem concedere, illiusque influxum, requiri ad exercitium sensationis v 0nfitetur Τ. 2,
Attamen hanc sententiam tuetur Sensatio externa, non perficitur in sola anima, nec in cerebro, sed in organis propriis Singulorum Sensuum. Quia, inquit, si aliter o res haberent, et inutilis esset structura tam artificiosa singulorum organorum, quum ad actionem objecti cerebro transmittendam pleno sumia simplex SyStem nerveum, in superficiem corporis se diffun-
Huic argumento, minimi, ut nobis Videtur, momenti, hoc principium Supponitur, Verum profecto et doctrinarum Omnium concentu in diem magis confirmatum, cunctae in natura Summae Prudentis ministerio Ordinata esse quod principium, ut utile erit si ad regendam observantis investigationem adhibeatur, ita oriculosum fiet si quis o utatur ad neganda ea quae per experientiam constituta sunt. Num enim prudentiae suae monsiliorum nos ita participes secit