장음표시 사용
761쪽
Art. II. Utrum historia humana theologis utilis esse possit. 343bi ne et conclusion sur 'histoire des eligions Vigouroux, La ibi et les decounertes modernes, et: Van de Gheyn inperiod. , a Controverse et te Contemporain, 1886 Peseli, Der Gottesbegris in de heidnischen eligiones de Alterthunis; L. Fisscher, eidens hum undisseribaruus. M in demonstrianda credibilitate facti religionis revelatae usus historiae non exiguus est. Nam ' inc0rrupta rerum siles probat, religiosa veritates ordinis naturalis solo lumine naturalis rationis non fuisse cognita nisi a paucis, post 0ngum tempus, cum admixtione multorum errorum. Ita moralis nece88itas revelationis veritatum naturalium cuique manifestatur. 2' Cum religio Christiana, quae revelationem Veritatum Rupernaturalium continet, sicut o in mundo luceat, ejusdem credibilitas ex effectibus ejus supernaturalibus et speciali Dei Providentia super eam efficacissime ostenditur. I S. Augu8tinus adVer8us pagano praestitit in opere De civitate Dei; S. Thomas, C. Gent. lib. I. cap. I. adversus Mahumetanos ex historia argumentatur brevissime hic quidem. Haec autem materie quam ampla sit, nihil necesse arbitror commemorare., Clamat enim quodammodo omni historia Deum esse qui rerum mortalium Varios perpetuosque motus providenti88ime regite0sque vel invitis h0minibus ad celesiae suae incrementum transfert. Leo XIII., p. de stud hist.
6 Singulis idei mysteriis probandis historia 1 praebet
primaevae revelationis, ut lapsus pr0toparentis, redemptionis divinitu promissae, nonnulla vestigia, in p0pulorum traditionibus servata, et quibus argumenta theologiae propria c0nfirmantur. 2 Haereseo historia valde probat antiquitatem d0gmatum, quae novatores ab eccle8ia ecum duxerunt, et earum d0ctrinarum, quae non nisi cum illis haeresibus inceperunt, manifestam novitatem. 3 Cum haereti ei traditionis divinae emegent auctoritatem, patrum auctoritate historica redarguendi sunt. 4' Historia celesiasti ea theologis ea Suppeditat, quibus ecclesiae mens in definiendis dogmatibus et alia prope innumera no8eantur, v. g. iter Petri Romanum, saetum onorii, mens concilii Viennensis de unione animae
762쪽
344 Qua ostio XXII. me historiae humanae auctoritate.
Arg. II. Haeretici et increduli hist0ria abutuntur, ut dei
veritates impugnent. Ergo theologos iisdem armis veritatem defendere opus est. Antec liquet. In loeis principibus Europae audiuntur historiae professores, religioni revelatae in-sesti Berotini, Parisiis, Lugduni Batavorum Psseiderer, tele, Re ille, a Mulier et alii religionum historiam d0cent, ut
nullius cultu originem supernaturalem e88 juVenibus persuadeant Strau88 Baur Rena in historia praesidium quaerunt ad Christi divinitatem impugnandam innumeri denique sunt, qui eccle8iam, ejus in8tituta, doctrinas, Romanos Pontisces, editis hist0riarum libris, lacessunt. Quare S. S. Leo XIII. :, cum hostilia tela . . . potissimum ab historia peti soleant, oportet ut aequis armi congrediatur Ecclesia, et qua parte oppugnatur acrius, in ea es ad resutando impetus majore opere muniat. de studiis hist.
0 . I. Historia scribitur ad narrandum, non ad probandum. Theologus ergo nullas ab historia ratione desumere poterit. Resp. Dist antee. Historia non Scribitur ad probandum, transeat; non probat, nego. Rati0naliStae contendere solent, ita sine ulla intentione probandi scribendam esse historiam, ut non nisi sceptici viri et quovis dogmate aeui scribere historiam sine praejudiciis queant. Quem errorem hic refellere mihi mens n0 est, praesertim cum hi8toriae, quas incredulide ecclesia Romana et de religione con8cripserint, praejudicatis opinionibus intactae esse non videantur. Hoc unum affirmo, ex ipsis rebus gesti8, quae narrantur, dummodo constiterint, argumenta desumi 088e. Instabis. Argumentatio theologica ex certissimis fontibus haurienda est. Jam vero humana historia maxime incerta videtur, sicut scriptum est Omnis homo mendax is CXV. . Resp. Dist maj. argumentati theologica ex certissimis
fontibus haurienda est, primario, concis unice, nego. - Di8t. min. humana historia maxime incerta St, aliquando, conci Semper, nego. 8alti autem Sententi non actum mentiendi
designat, sed potius potentiam desciendi et errandi. Cf. . Thom.
763쪽
Art. III. Utrum archaeologia Christ theol argumenta praebeat. 34binioni. III. 1. Neque tam imprudens quisquam est, ut primo cuique historie credendum 88 Sentiat; neque ero tam scepticus, cui testimonia virorum probatorum ex adjunctis certo
Urgebis. Si qua esset certitudo humanae historiae, non abundarunt exempla errorum, quibus viri etiam doctiores, nec brevi tempore, irretiti sint. Haec autem exempla abundare, probant historia rerum Aegyptiarum, donationi C0nstantini, papi88ae Joannue, Gregorii VII. Lem. Dist maj. non abundarent hujusmodi errorum eXempla per Se concis per accidens, nego. Neglectis studiorum hist0ricorum legibus, hist0ria per accidens erroribus scatebit. Atque ex eo accidit, ut viri etiam doctiores non semel erraVerint. Veruntamen lateamur nece8se est, in historiis esse saeta eXeenta, de quibus nem unquam perperam judicaverit. Quaeres Quae sit vis argumentorum hujus loci decimi. Resp. Vis argumentorum, quae historia humana praebet, tribus conclusionibus Cani continetur. 1' Praeter auctores sacros nullus historicus certu8 SSep0test, id est idoneus ad faciendam certam in theol0gia fidem. 2 Historici graves ac de digni, quales nonnulli ine dubio et in ecclesiasticis et in saecularibus fuere, probabile
argumentum theologo suppeditant, cum ad ea, quae Sua Sunt, corrob0randa, tum ad salsa adversariorum opinione refellendas. 3 Si omnes probati ac graves historici in eandem rem geStam concurrant, tunc ex h0rum auct0ritate certum argumentum pr0mitur, ut heologiae dogmata firma etiam ratione constituantur De loe theol. lib. XI. cap. IV.
Utrum archaeologia hristiana theologis argumenta praebeat.
Ι. Notio archaeologiae Christianae. 1' Archaeologia. ἀρχωολογία, apud Platonem et Graecos est historia antiquorum temporum antiquitates apud Ciceronem, . Augustiuum S. Hieronymum idem valet. Ita Joseph historia inseri
764쪽
346 Quaestio XXII. me historiae humanae auctoritate.
bitur Ἀρχωολογία ἰουδαῖκε seu Antiquitates Itidaicae. Saeculo XVI. archaeol0gia c0epta est intelligi historia morum,uSuum, rituum, et aliarum rerum, qua hoc genere complectimur. Ostea vox a viris docti ita restricta est, ut scientia veterum monumentorum et archae0l0gia idem haberi videantur; quo en8 archaeologiam accipimu8.2 Distribuitur archaeologia in profanam, biblicam et
Christianam. Constat inter omnes catholicos, monumenta etiam profana, ut templa Aegyptiorum vetera, palatia regum abyloniensium multoties confirmare S. Scripturam, ecclesiae doctrinam de religione primaeva, et alius religiosa veritates. Cf. Wiseman, Science an rei ealed religion leel. IX. Vig0ur0uX, L Bible et les decounertes modernes en Palestiud, en gypte et ei Assyrie. - rellaeologia biblica, cui pr0sana aepe auxiliatur, exegesi plurima assert praesidia. De Christiana pe-ciatim quaerendum St. II. Christiana archaeologia c0mplectitur monumenta, inscriptiones, numismata, quibu8 0nservata est me
moria dogmatum, morum regiminis, cultus, disciplinae earumque omnium rerum, quae ad veterum Christianorum vitam religiosam pertinent. Diximus Deterum Christianorum. Scilicet non simpliciter praeteritum, Sed antiquum, ad objectum hujus scientiae pertinere cenSetur, quae a Voce ἀρχαῖος archaeologia dicitur. Terminus a quo hujus cientiae sunt ipsa religi0nis Christianae initia, quibuscum Christianae vitae expressio monumentalis
sumpsit exordium. Terminus ad quem re contrOVerSR St.
Walol, saeculum quartum, Augusti duodecimum Baumgarten quintum decimum, rati et ingliam annum ultimum S. Gregorii M. 604 terminum esse arbitrantur Piper archaeologiam,
in quantum est memoria cultus, ad moderna tempora extendit. Omi88a controver8ia, quosnam fines Mi vocis scioχGoc et eae usu communiori archaeologiae Christianae constituere compellamur, duo certa commemoramus. 1' In iis disputati0nibus theologicis, quae cum haereticis et incredulis habentur, antiquiora monumenta plus valent ad convincendum nempe Xantiquissimis illis monumentis adversarii stabilitatem de catho-
765쪽
Art. III. Utrum rellaeologia Clirist theol argumenta praebeat. 347lieae facilius percipiunt. 2' Quoniam fides catholica semper
continuatur, non est dubium, quin monumenta qu0que fidei vitaeque catholieae perpetuo sutura sint ab hac autem serie non interrupta monumentorum, etiam recentiorum, multae ad the il0giam utilitate proveniunt.
Quibus sic positis, apparet, quid sit archaeologia Christiana
et tiari late patent. IlI. Monumentorum Chri8tianorum conspectus. Antiquitatum et monumentorum nomine hic designantur 1 uionumenta proprie dieia 2 inscriptiones 3 numismata.
1 Monumenta primorum Saeculorum praecipua, quae Super' 8unt, habentur a coemeteria κou 3τ ριον Chri8tianorum Subterranea vulgo nuncupata Catacumbae. Inter catacumba autem
Romanas, Neapolitanas, Syracu8anas, illae maximi momenti Sunt, qua vetere Christiani Romae extra muros ad viam Appiam, Ardeatinam aliasque vias Romanas truxerunt. EX ii quaedam origine ad aetatem apostolicam pertingunt: eleberrima tamen omnique genere testimoniorum locuples est Callisti coemeterium, ubi ante annum 200 Christiani dep0ni coeperunt. In catacumbis cubicula, arc080lia, innumera fidei vitaeque Christianae argumenta b Picturae, quarum magna par in cubiculis e sacellis ac parietibus eatacumbarum aliae in vasis crystallinis auro pictis, in peribus musiVi8, etc. 6 Sculpturae sarcophagorum aliaque id genus opera Paucae quidem sculpturae et sarcophagi reperiuntur, aetate Constantini M. anteriore8, Sed tamen complures sarcophago saeculi IV., Romae, Arelati et in aliis taliae a Galliae regionibus, necnon in Hispania et Asriea inventos exstare legimus. De cataeumbi S, pluribus saeculis oblivione obrutis, primi scripserunt laeeonio
Romae Subterraneae, cataeumbas vere reperit Marchi aeculo XIX. illarum studium instauravit; . . de Ro88i, auct0roperi inscripti Roma sollertinea, doctrinae illius principatum adeptu8 St.
2' inscriptiones. Veteres Christiani non m0d, in libris,
766쪽
348 uaostio XX ΙΙ De historiae humanae auctoritate.
sed in monumenti qu0que Scrip8erunt, quid crederent, quid agerent. Cujusmodi inscriptiones monumentale repertae sunt in parietibus et oculis cataeumbarum, in sepulcris sub dio, in marmoribus, lapidibus, vitreis; eulptae minio, auro atrimento pictae carbone criptae Latinae, Graecae Referuntur ad inseriptiones Christianas opisthographa, seu inscripta gentilium marmora, quibus aversis Christiani titulos sepulcrales 8u08 inscripsere. Masse scientiae epigraphicae fundator habe tur de R088 princeps. Collectione praecipuae sunt: de Ro88i, Inscriptiones
christianae urbis Romae, septimo saeculo antiquiores t. I. et ΙΙ. L Blant, Inscription chretiennes de a Gaule anterieure au III. secte. - Neque inscriptione Christianae tantum, Verum
etiam antiquae generatim theologis praesidia quaedam asserunt. Porro de epigraphia Romana optime meruit comes B. Borghesi 1781 - 1860); inter collectiones autem inscriptionum antiquarum eximia habetur Corpus inscriptionum latinarum, editum Berotini curantibus h. Momm seu, . Hengen et . . de R088i. Haec c0llectio non complectitur inseripti0nes Christiana urbis Romae, ad Rossi editas, inscripti0nes Christianas provinciarum continet.
3 Numismata. Huc referri solent monetae cum emblematibus Christianis numismata seu medalia, in quibus 8ymbola I ΘΥΣ piscis et ancorae pastor bonus sacrificium Abrahae; Christus etro et Paulo evangelium praedicandum committens, et alia. Quibus addas encolpia objecta religi0Sa, quae Christiani ad collum suspensa ante pectus κολπος p0rtabant, ut capsulae reliquiarum, bullae, gemmae. Cf. Eneyclopedias antiquitatum Christianarum, quas ediderunt Martign et raus. IV. Regulae de usu antiquitatum in rebus theologicis 1 Ante omnia authenticitas et sen8u monumenti Stabiliantur, ut argumentatio accurate undata sit. 2' Α 0- numenti adjumenta petamus, quibu8 documenta Scripta con-frmentur, non ut iis solis aliqua dei veritas stabiliatur.3 Monumenta, quo magi eae consensu communi ecclesiae proce88i8Se 0nStat, eo ad probandum aptiora putantur. Illorum monumentorum testimonium gravissimum St, quae prodierunt auctoritate ecclesiastica, positive appr0bante.
767쪽
Art. III. Utrum archaeologia Christ theol argumenta praebeat. 349
Quibus Me theologia monumentali in antece88um JOSitis, pr0batur Thesis Archaeologia Christiana theologis argumenta praebet.
Arg. . Christiani veteres fidem suam, mores, disciplinam
candide, serio, auctoritate quasi publica in monumentis expres8erunt. Ergo testimonium antiquitatum habet in tractandis rebus theol0gicis vim aliquam Prob. antec. a Candide loquuntur veteres in monumenti sui8. Nemo enim dubius haeret, utrum Christiani v. g. in pieturis et titulis suis sepulcralibus mentirentur. b Serio. Nullo scilicet 0co gravitas maj0r 8 quam inter epulcra carissimi cujusque, in perpetui per8ecutionum
angu8tii8, prope memoria martyrum et 88 Sanctorum. 6 Auctoritate quasi publica. Namque 1 m0numenta non pauca, V. g. cubicula plura cata cumbarum, cum uis picturis et
in8criptionibus cultui divino inservierunt cultui autem clerus praeerat. 2 Nonnulla monumenta administrabantur auctoritate celesiastica, sicut Callisti coemeterium, cui administrando Zephyrinus Papa Callistum praefecerat posthac in Petri Sede collocatum. 'olia consecta videntur ab pSO elero, V. g. S. Abercti, episcopi Hieropolitani, in seriptio sepuleratis. Quinetiam ara Damaso, Summo Pontifice, celeberrima martyrum epitaphia composita ODStat. Arg. II. empla quaedam argumentum primum collustrant. a Argumentum pro Christi diuinitate eae symbolo piscis. Jam inde a saeculo I. aut secundo inchoante nobis occurrit 8ymb0lum piscis, ΙΑΘΥ . Qu0 8ymb0lo quid veteres significaverint his Augustini verbis intelligere licet: horum autem quinqde Verborum, quae Sunto σου Aoιστος εο Υἱὸς Σωτῆρ
quod est latine Iesus Christus Dei Filius alnator), si primas litteras jungas, erit ἰχθυς, id est piscis, in quo nomine mystice intelligitur Christus. De in Dei, lib. XVIII. cap. XXIII. Edde des in Christum Deum.
Confirmatur eadem fide ex m0numento pagano. Reperta
768쪽
350 Quaestio XXII. io historiae humanae auctoritate.
est enim Romae in Palatino et domo Caesarum crvae illusoria, parieti insculpta. Quo graoto puer paedagogicus quidam aut, ut alii existimant, miles imaginem exhibuit viri, cui caputa Sininum e cruce pendentis. Adscripsit autem: IAE MENOCCEBETE EON, I aeamenos adorat Deum 8uum); nimirum Christum crucisaeum a delibus ut Deum adorari, contumelia sua signiscat. by Argumentum pro veritate S. S. Eucharistiae eae epita
phio S. Abercti. In epitaphio, quod Aberet ut ipse dictavit,
regione variae, qua epi8eopus ille Hieropolitanu vidit, recensentur Deinceps haec:
πίστις πάντη δε προῆγε, καὶ παρεθηκε τροφήν πάντ' ἰχθυν ἀπο πηγῆς πανμεγεθ η, καθαρον ον ἐδέγάξατο παρθενος ἁγνῆ,
καὶ τουτον ἐπέδωκε φίλοις σθειν δια παντος, οἰνυν χρηστον χουσα κερασμα διδουσα μιεν αὐτου
Latine: Fides vero ubique mihi dux fuit praebuitque ubique ibum ΙΑΘ in piscem e ilante ingentem, purum, quem prehendit virgo illibata deditque amici perpetuo edendum,
vinum optimum habens, mini8tran mixtum vinum aquamiaetum cum pane. μSensus hujus carminis, per e admodum clarus, magis etiam lucidus est, saeta comparatione cum epigrammate Augustodunensi Pectorii et cum picturi catacumbarum Romanarum. Nam
in illo haec verba legimuS: Salvatoris auctorum uavem time cibum; manduca esuriens piscem IASYN tenens manibus. μDe picturis, epigrammati bereian respondentibus, de Rossi: Hi arcanis Verbi atque ententiis par pari respondent picturae Callistianae in quibus visitur panis cum pisce impositus mensae, cui adstat femina LII Tra manibus orantis habitu expansis. Neque minu bene respondent carmini Aberciano picturae antiqui88imae in cryptis Lucinae, quibus exhibetur canistrum vimineum resertum panibus, perlucente introrsus poculo rubentis vini, impositum dorso piscis vivi innatantis aquis. Inscriptiones Christianae Urbis Romae. Vol. II. p. XXIII. Habemus igitur testimonium dei communis ecclesiae, id -
769쪽
Art. III. Utrum archaeologia Christ theol argumenta praebeat. 35 lque perantiquum. - Fidei communis, Siquidem fide ubique sacra Mysteria praebuit bercio perantiquum, etenim S. Aberctus
episcopus Hier0poleos civitatis Phrygiae Salutaris et diversae ab Hierap0li, urbe Phlygiae Pacalianae carmen diciavit, exeunte
sere saeculo II., annum agen Vero SeptuageSimum Secundum. Epigrammatis porro Augustodunensi ver8us e priores, ad materiam nostram pertinentes, ad aeculum II aut ad primam
partem tertii referendos esse, testes sunt eruditissimi viri, de Rossi, lira, ecchi, Th. Borret, Leemans, mus eo Leydensiqu0ndam praepositus Monumenta memorata Catacumbarum inseripti0nibus, de quibus diximus, coaeva sunt. Cf. Pitra, icilegium Solesm. p. 554. Spencer ortheote et Br0WnloW, Rome outerraine, ver8io Gallica P. Allarii, p. 311-323. . Kenue des quest hist. 1883, uillet de 088i, . c. p. XX.; de S. S. Eucharistia, speciatim ut est acrificium, Frangelin, De div. trad. p. 160. edit. 3.c Argumenta pro aliis dogmatibus non desunt. Nonnulla, V. g. pro primatu . Petri antea, p. 54 55 jam indicata sunt. Alia probant invocationem anctorum, ut illud in Genitani epitaphio in orationibus tuis roges pro nobis quia cimust in 9'. atque S. Damasus Papa in epitaphio S. gnetis:
veneranda mihi sanctum decus alma pudoris Ut Damasi precibus faveas precor inclyta martyr.
Neque prece pro defunctis missae sunt. Oraverunt enim illi, qui inscripserunt Deus te precor ut paradisum lucis possit videre atque Quisquis de fratribus legerit roget Deum ut sancto et innocenti spiritu ad Deum suscipiatur. Apud Martigny, Dictionnaire de Antiq. Chret in Voce Purgatoire II et V. De cultu B M. Virginis es teli, Die arstellunge der aller- seligaten unafrat ius en unsiden mialern der alahomben. Plura apud Zaeearia, De veterum Christianarum inscriptionum in rebus theologicis usu dissertatio, edita etiam a Migne, Theol. cur Su compl. t. V. p. 310 395. de R0ssi Epitas i alludentia domini et illustranti a gerarchia, etc. in Bullet di archeol. christ. 187T; Speneer ortheote Epitaphs of the stacombs Martign et raus in Vocabulariis antiquitatum Christianarum.
770쪽
352 Quaostio XXII me hist humanae auctoritate Ar III. Utrum etc.
0 . . Veterum theol0gorum methodum deserere, disciplinae theologicae minime conducit. Veteres autem archaeologia uti non consueverunt. Ἐrgo. Resp. Dist. M. non conducit illam deserere methodum, conci methodo retenta, novi adjumenti uti nego. Adversarii ecclesiae catholicae, Centuriatore Magde burgenses, aliaeus, Withrow Bolleret alii, catholicam veritatem argumenti archaeologicis impugnant ergo iisdem armis dem tueri decet. Instabis. Plurima monumentorum indicia c0mbinare, prolixum est in the0logia. At sensus Verus e monumentis erui
nequit, nisi combinatis indiciis plurimis. Ergo the0l0gi hujusmodi ratiocinia, cum prolixiora sint, non adhibebunt. Resp. Dist. min. haec difficulta interdum adest, cono. Semper, nego. Nem negaVerit, etiam picta et sculpta saepissime loqui apertissime, atque etiam clamare lapides. 0 . II. Cataeumbae Romanae dogmata nulla docent, sed doctrinam neutralem, quovi d0gmate 8uperiorem. Ergo nihil probant. Resp. Dist antein illa hyp0thesis assrmatur, conci probatur, nego. 0lle cataeumba neque catholica esse autumat neque protestanticas. Auctor in tribus offendit doctrinam catholicam, V. g. de Christo adorando, de colenda Maria Virgine, de baptismi effectibus valde ignorat novam omnino monumentorum chronologiam originemque longe recentiorem comminiscitur, repugnantibus Viris, eritices archaeologicae periti 88imis mentem Scepti eam prodit, nescio qua libidine addubitans certissima facta, quae de ossi firmissimi argumenti demonstravit. Contra Sehulige, Hasen leve et Achelis L . Wilperi, Principienfrage de christlichen Archaeologie et Nochmal Principienfrag6n. Haec de defendenda ecclesiae catholicae Veritate scripsimus. Pro auctore precare ad Deum, Cui gloria, et imperium in saecula saeculorum Amen. Apoc Ι. 6.