Summa apologetica de Ecclesia Catholica ad mentem S. Thomae Aquinatis

731쪽

Art. II Utrum theologia rationibus philosophicis uti possit. Gl3tudinibusque naturalibus itemque Rom. XI de gratia et operibus Rom. IX. de electione divina disserens, ab argumentis

rationis naturalis non abhorret.

Arg. I. Eae traditione a S. Hieronymus rationis naturali usum commendat in Quadrato, in Aristide, in ustino, in

Irenaeo, p. ad Magn. Gregorius Neocaesariensis in Origene, Orat panes ad Origeno Clemens Aleae ait: Accedens autem

graeca philosophia veritatem non fecit potentiorem; sed cum debiles es sciat sophistarum adversus eam argumentationeS, et propulset dolosas adversus veritatem insidias, dicta est vineae apta epes et vallu8. trom. lib. I. cap. XX. - . Augusti ssgura sumpta a Judaeis, aurea et argentea Aegyptiorum Vasa secum deferentibus: Nonne aspicimus inquit quanto auro et argento et veste subsarcinatus exierit de Aegypto

Cyprianus, Doctor suavissimus et Martyr beatissimus Quanto Lactantius Quanto Vict0rinus, Optatus, Hilarius 7 μ De doctr. Christ. lib. II. - Rursus Hipponensis philosophiae illud tribuit, , quo fide saluberrima, quae ad veram beatitudinem ducit, gignitur, nutritur, defenditur, roboratur. De Trin. lib. XIV.

cap. I.

b Facta subsequentium saecul0rum eadem philosophiae commoda probant. Ad hane enim disciplinam ecclesia sacer-d0tes erudire studuit ab ingeniis praeclarissimis fides argumentis etiam philosophici propugnata est, maxime tamen Omnium ab Angelico in Summa theologica. ae de causa S Anselmus Cant ait: credo, ut intelligam. Proslog. cap. I. Namque ratio, fide illustrata, cum sedulo, pie et 80brie quaerit, aliquam, Deo dante, mysteriorum intelligentiam eamque fructuosissimam assequitur, tum eae eorum, quae naturaliter cognoscit, analogia, tum e mysteriorum ipsorum eaeu inter se et cum ne ultimo'. Cone Vatici, ess. II. cap IV. cf. Le in XIII. encycl. set Patri8.

Arg. III. Eae ordine rationis et dei. Cum gratia non tollat naturam sed perficiat, op0rtet naturalem rationem ub- servire dei, sicut et naturalis inclinati voluntatis obsequitur caritati. S. Thom . . quaest. I. art. . ad 2. tqui naturalis ratio potest subservire fidei praebendo quaedam argumenta

732쪽

314 Quaestio XX. me ratione naturali.

theologis. Ergo Prob. min. ex S. Thoma, sic disserente: h lumen dei, quod nobis grati insunditur, non destruit lumen naturalis cognitionis nobis naturaliter inditum. Quamvis autem naturale lumen mentis humanae it insufficiens ad manifestationem eorum quae per sdem manifestantur, tamen impossibile est quod ea quae per sdem nobis traduntur divinitus, sinteontraria his quae per naturam nobis sunt indita oporteret enim alterum esse salsum et cum utrumque sit nobis a Deo, Deus esset nobis auctor salsitatis: quod est impossibile. Sed magis, cum in impersecti inveniatur aliqua imitatio perfectorum, quamvis imperfecta in his quae per naturalem rationem cogno8cuntur, sunt quaedam imilitudines eorum quae per fidem tradita sunt. Quibus exp0sitig sanctu concludit,

in theologia philosophiam adhiberi p0sse tripliciter: ad

demon8trandum ea, quae sunt praeambula dei; 2 ad 0tiscandum per aliquas similitudines ea, quae sunt dei 3 ad resistendum his, quae contra fidem dicuntur, sive ostendendo

esse salsa, sive ostendendo non 88 nece88aria. In Boet.

De Trin. quaest. II. art. 3. - De multiplici usu scientiarum humanarum in theologia disserit Berthier, Tract. De oc theol. p. II. lib. I. cap. H.

0 . I. S. Paulus deles sic alloquitur: videt ne quis vos decipiat per philosophiam et inanem fallaciam Colo88. ΙΙ. . Itaque viro Christiano gravissima causa est vitandi phil0s0phiam. Resp. Dist antee. S. Ρaulus reprobat philosophiae usum, NHgos abu8um, conc Apostolus docet ab illa philosophia

caVendum, quae est secundum lementa mundi, et non secundum

Christum μ. . . De qua quidem philosophia, fidei adversa, S. 'homas: utentes, inquit philo80phia in sacra Scriptura possunt dupliciter errare Uno modo utendo his quae 8unt contra fidem, quae non sunt philo80phiae, sed potius error vel abu8us ejus . . . Alio modo, ut ea quae sunt dei,

includantur sub metis philosophiae ut si nihil aliquis credere velit nisi quod per philosophiam haberi potest. In Boet. l. io Eaepos in Col. II. lect ΙΙ.

733쪽

Αrt. II. Utrum theologia rationibus philosophicis uti possit. GlbInstabis Apostolu testatur, e praedica8se Corinthii , non in persuabilibus humanae sapientiae verbis, sed in ostensione

spiritus et irtutis I. Cor. H. 5. Ergo. Resp. Dist antec. istis verbis 8lenditur, philosophia non utendum esse ut principali, concis ut Secundaria, nego. De eo Scripturae loco et imilibus . homas: ex omnibus illis verbis ostenditur quod doctrina philosophorum non sit utendum quasi principali, ut scilicet propter eam credatur dei; non tamen removetur quin ea po88int uti sacri doctore quasi secundaria. . . . Ut tamen totum quod est dei, non humanae potentiae aut sapientiae tribueretur, sed Deo, voluit Deus ut primitiva Ap0stolorum praedicatio esset in infrmitate et sim plicitate cum tamen potentia et saeculari sapientia po8tea supervenien 08 tenderit per victoriam dei mundum esse Deo subjectum et quantum ad potentiam, et quantum ad sapientiam.

In Loet. l. c. ad 1.

0 . II. ertullianus, De praescr. S. Hieronymus in p. ad Eustach. , ubi refert, e raptum in piritu vapulasse Deo jubente, quod Ciceronianus esset, non Chri8tianus S. Ambrosius, qui De fide, lib. I. docet, non in dialectica complaeuisse Deo salvum facere populum suum aliique patre dialecticae usum reprobare videntur. Ergo. Resp. Dist antec. 8ancti patre reprobarunt usum, nego; abu8um, conc. Re ex eo liquet, quod ipsi patres dialecti ea et phil080phia usi sunt eumque usus in aliis laudarunt et

probarunt.

Instabis. Quod nititur auctoritate divina humanae apientiae adjumentis non indiget. At des nostra divina auctoritate nititur Trgo. Resp. Dist. M. quod nititur auetoritate divina humanis adjumenti non indisset ex necessitate, cono. ob utilitatem aliquam, nego. Aquina ait: haec scientia theologia accipere p0test aliquid a philosophicis disciplinis, n0 quod

e nece88itate eis indigeat, sed ad maj0rem manifestationem e0rum quae in hac scientia traduntur. Non enim accipit sua principia ab aliis scientiis, sed immediate a Deo per revelationem. Et ideo moti accipit ab aliis Ietentiis tamquam a

734쪽

316 Qua ostio XX De ratione naturali.

superioribus, sed utitur ei tanquam inferioribus et ancillis; sicut arehitectonicae utuntur subministrantibus, ut civilis militari. Et h0 ipsum quod tu utitur eis, non est propter defectum vel insufficientiam ejus, sed propter desectum intellectus nostri; qui ex his quae per naturalem rationem ex qua procedunt aliae scientiae cognoscuntur, sacilius manuducitur in

ea quae sunt upra rationem, quae in hac scientia traduntur. μI. quaest. I. art. 5. ad 2. cf. art. 8. C. Gent. lib. I. cap. IX.

Quodl. IV. 18. yebis. Argumentis philosophicis in theologia non utendum est, si nihil omnino utilitatis habent. Jam istis argumentis nec delibus consulitur , utpote quos divina auctoritas ad credendum inducat; nec infidelibus, quia argumenta illa

minime demonstrant. argo. Resp. Diff. min. ii argumentis nec delibus nec infidelibus consulitur, ut credant, conci ut alumenta quaedam habeant, nego. Et primo quidem in fidelibus pr08picitur, quoniam ratione quae inducuntur a sanctis ad probandum ea quae sunt dei, non sunt demonstrativae, sed persuasione quadam manifestantes non esse impossibile quod in depr0ponitur. S. hom. II. ΙΙ. quaest. I. art. 5. ad 2. cf. I. quaest. XXXII. art. 1. - Fideles praeterea frmantur in fide, per8pecti analogiis, my8teriorum nexu inter se, pulcherrimisque conclusionibus nec cuiquam non probatur illud S. homae: de rebus nobilissimis quantumcumque imperseeta cognitio maximam persectionem animae confert. C. Gent. lib. I. cap. V. - equidem Vera sicut ea quae dei sunt, non possunt demonstrative probari ita quaedam contraria his non possunt demonstrative ostendi esse fal8a; sed potest ostendi non esse ea necessaria μ. In Loet. De Trin. quaest. H. art. 3. Ita sit, ut ad consutandos dei adversarios theologis operis navanda it

735쪽

Art. III. De philosophiara Thomae. 317

ARTICULUS III. De philosophia S. Thomae.

I. Status quaestionis. Quaerendum est, utrum Thomae philosophia ceterorum doctrinae philosophicae praeferenda it. Haec autem praeferentia considerari potest ' respectu utilitatis aliorum, qui de rebus philosophicis scripserunt 2 respectu scientiarum naturalium 3' respectu dei. 1 Quod ad aliorum philosophorum utilitatem attinet, Leo XIII non ita Thomae sapientiam laudavit, ut alii omnes excludantur: edicimus, inquit libenti grat0que animo

excipiendum esse quidquid sapienter dictum, quidquid utiliter

suerit a quopiam inventum atque Xe0gitatum μ. Encycl. Aet. Patris; s. p. Leonis XIII ad ministrum gener ordinis Minorum de operum S. Bonaventurae nova editi0ne 13. Dec.

2 ' De habitu philosophiae homisticae ad scientias physicas Leo XIII in encyclica commemorata: etiam physicae disciplinae, quae nunc tanto sunt in pretio, et tot praeclare inventis, singularem ubique cient admirationem ui e restituta veterum philosophia non modo nihil detrimenti, sed plurimum praesidii sunt habiturae. Illarum enim ructuosae exercitationi

et incremento non 80la satis est consideratio factorum, contemplatioque naturae; sed, cum saeta constiterint, alitu assurgendum est, et danda solerter opera naturi rerum corporearum

agnoscendis, investigandisque legibus, quibus aerent, et principiis, unde ordo illarum, et unita in varietate, et mutua affinitas in diversitate proficiscuntur Quibus investigationibus

In ea ep. legimus: nullo modo dubitandum, quin catholici praesertim juvenes in pem Ecclesiae succrescentes, qui ad philosophica ac theologica studia secundum Aquinatis doctrinam sectanda Se conferunt, perlegendis S. Bonaventurae operibus plurimam utilitatem sint hausturi atque ex amborum scriptis, quasi ex praecipui armamentariis, gladios ac tela sumant, quibus in teterrimo bello adversus celesiam

ip8amque humanam societatem commoto, hoste superare Strenue queant. μ

736쪽

318 Quaostio XX. me ratione naturali.

mirum quantam philosophia scholastica vim et lucem, et opem est allatura, si sapienti ratione tradatur. Rursus: hac ipsa aetate, plures iique in8igne scientiarum physicarum doeiores palam aperteque testantur, inter certa ratasque recentioris Physicae conclusiones, et philosophica Seh0lae principia nullam veri nomini pugnam existere. μ3 Philosophia homissio respectu dei praeserenda videtur ceteris doctrinis, in quantum homae doctrina phil080phi ea prae ceteri tum intrinsece tum aetrinsece dei subordinata est eique cohaeret. Dico a intrinsece non quasi philo80phia Thomistica aut qualiscunque doctrina naturalis idem objectum

formalo atque des haberet quippe in de auctoritas Dei

revelantis, in scientia naturali intrinseca rei veritas praecise attingitur. Sed objectum materiale philosophiae Thomisticae et de revelatae sub eo respectu inter se conVeniunt, quod Thomas illas veritates naturales, quae sunt dei et scientiae objectum commune, velut doctrina de Deo Creatore, aut quaecum fidei mysteriis indirecte connectuntur, velut doctrina de substantia et accidentibus corporum, mira perspicuitate docuit.b Extrinsece qu0que, hoc e8t, tanquam medium ad nem, philosophia commemorata ob majorem cum de connexionem praefertur ceteri8, non perinde ac si naturali scientia demsupernaturalem efficeret, sed quia ad dem defendendam valet

quam quae maXime.

Non igitur quaerimus, utrum philosophia homistica utendum sit, ceteris quibu8cunque phil08ophi exclusis, aut quovis progre88 a priori negato, aut probatis homae conclusionibus omnibus etiam de scientiis experimentalibus; sed disceptatione nostra in eo er8atur, utrum philosophia, de qua diximu8, praesertim habito respectu ad dem, it anteponenda ceteri8. ΙΙ. Adversarii. Antesignanus antithomistarum habetur Guillelmus amaraeus, qui in suo Correctorio operum S. Thomae, plures the8e phil0sophica sancti doctoris, uti d0etrinam de unitate formae substantialis in homine refellere conatus est.

Occam defensor Philippi Pulchri et Ludovici Bavari, S. Thomam

impugnavit quamvis iste scholam n in condiderit, duae tamen scholae antithomisticae saeculo XIV. decurrente, discipulo non

737쪽

Art. III. me philosophiara Thomao. 31i paveo habuerunt, verr0ismus et aganismus philosophicus, qui temporibus restaurationis renaissance), ut Munt, ex odio mediae aetatis et superstitione quadam antiquorum cito crevit. Post novatore saeculi XVI. schola empirica Baconi Verulam.

1561-1626 et schola dealisti ea artesii 1596-1650 multis

visae sunt amplissimae, Thomistica contempta hac tempestate Arnu ' 1692), . . edidit opus, quod inscriptum egi:

Gypeus phil. thomist contra novos ejus impugnatores. Redulo XVIII. phil080phia homistica magi magi8que a professoribu laicis neglecta est tum ab adversariis ipsam desensavit uerinois . . in libro, qui inscribitur Clypeus phil.

thom contra vetere et novos ejus impugnatores Saeculo XIX. )etiam in scholis cath0licis nonnulli patrimonio antiquae apientiae posthabito, nova moliri, quam vetera novi augere et perficere maluerunt Encycl. et Patris. Thesis S Thomae philosophia ceteris doctrinis philosophicis

praeferenda St.

Arg. I. Eae sustragio ecclesiaε. Illa philos0phia theologis seligenda est, cui favet ecclesiae suffragium. At ecclesia phil0sophiae homisti eae mirisce suffragatur; quod licebit efficere ex Pontificum Maximorum de Thoma sententiis, praesertim ex aurea illa Leonis XIII encyclica de colendari Thomae phil080phia ex eccle8iae 8u, quem ea quoque pr0bant, quae p. 297 303. de auctoritate doctoris Angelici sunt exposita. Arg. II. Eae indole philosophiae Thomisticae Plurimi putatur ea philo8ophia, quae est universali88ima, profundi88ima, tutissima. Tali autem prae ceteris est phil0sophia Angeliea. Ergo Prob. min. a Universalissima est. Τh0ma enim in Commentariis in Aristotelem. in uti estionibus disputatis, in Summa contra

Inter moderno Thomae iniqui sunt . Euchen Die Philosophie des homas on Aquino und die Cultur de Nevaeit 1886;J. Frohschammer, Die Philosophie des homas vo Aquino 1889; professor Dr. . noOdi, professor Dr. A. Ritschi et alii.

738쪽

320 Quaestio XX. me ratione naturali.

Gentiles, in Summa Theologica, in opusculis variis Logicam, Physicam Metaphysicam Ethicam compleXus est. Nulla est ait e XIII. - phil080phiae pars, quam non acute imul et 80lide pertractarit. μM Profundissima. Namque philo80phicas conclusiones angelicus Doetor speculatus est in rerum rationibus et principiis, quae quam latissime patent, et infinitarum fere veritatum semina suo velut gremio c0ncludunt, a p0sterioribus magistri opportuno tempore et uberrimo cum fructu aperienda .

e Ptitissima. Illa phil080phia tutis8ima 8t, quae dem, ut stellam directricem, fidelissime sequitur. alis autem est philosophia homistica. Ergo Prob. min. Ille dem fidelissime sequitur, qui maximam fidei scientiam cum rmissima voluntate sequendi fidem conjunxit. Jam vero in Thoma dei scientiam maximam fuisse, ex antea dictis quaest. XIX. c0nstat firmissimum pariter fuisse homae erga dem obsequium, nemo profecto negaverit. Cf. Encycl. et Patris. Audiatur praeclara vox Leonis XIII., qui ad Archiepisc0p0s et Episcopos Bavariae haec scripsit: disciplina Doctoris Angelici mire saeta

est ad confirmanda mentes, mire usum parit commentandi, philosophandi disserendi presse invicteque nam res singulas dilucide monstrat aliam ex alia continua serie pendentes, omnes inter e connexas et cohaerente8, omne ad capita pertinentes suprema tum in contemplationem erigit Dei, qui rerum omnium et caussa effectri est et Vis et summum exemplar, ad quem demum omni phil080phia et homo quantus est, debent referri. Si vere per homam cientia rerum divinarum et humanarum, cau88arumque, quibus hae re continentur, quum praeclarissime illustrata, tum rmissime munita est: cujus conflictione disciplinae, Vetere sectae errorum penitu8 corruerunt, itemque OVae, nomine potius et pe, quam re

illis dispares, simul emisere caput, et ejusdem ictibus dejectae interciderunt; quod jam n0 unus ostendit de scriptoribus

nostris Rati quidem humana ad cognitionem rerum interiorem reconditamque libera vult acie penetrare, nec non velle pote8t verum Aquinate auctore et magistro hoc ipso saei expeditius et liberius, quia tutissime facit, omni procul periculo

739쪽

Art. III. me philosophia S. Thomasi. 321

transiliendi ne veritatis. Neque enim libertatem recte dixeris, quae ad arbitrium libidinemque opiniones consectatur et spargit, immo vero licentiam nequissimam, mendacem et sallacem scientiam, dedecus animi et servitutem. Ille reapse sapientissimus Doctor intra veritatis ne graditur, qui non modo cum Deo, omni veritatis principi et umma, nunquam decertat, sed ipsi adhaeret semper arctissime Semperque Obsequitur arcana sua quoquo modo patefacienti; qui neque sancte minus Pontisci Romano est dicto audiens, et auctoritatem in eo reveretur divinam, et subesse Romano Pontisci tenet omnino de necessitate salutis. - Εncycl. O scio sanctissimo.

Quaeres. Utrum theologi doctrina quoque Stronomica et physica S. Thomae sequenda it. Resp. a Quod ad altiora rerum principia cau8asque attinet, constat, hujusmodi rerum investigationibus philosophiam Thomae plurimum lucis asserre. lucet enim Angelicus scientia

metaphy8ica, quae communissimas enti proprietate et adspectabilis mundi rationes quasdam generale con Siderat, Dee-n0n ea de Deo, anima et mundo tradit, quibus cognoscendis nulla experimentorum subtilitate aut persectione instrument0rum 0pu8 St, Sed mente, quae e lactis cuique manifestis ad causas alliores 8Surgat.b In experimentalibus et in conclusionibus, quae Scientiarum naturalium incrementum sequuntur, ip8e quinas affirmat, certitudinem a posteris esse obtinendam. Ita e caelo et mundo lib. II. leci. XVII an0malias seu irregularitates circa motu planetarum considerans, Xpo8iti Veterum ententii8, ait: Illorum tamen supp0sitione qua adinVenerunt, non Stnece8Sarium esse veras. ieet enim, talibus suppositi0nibus saeti8, apparentia salvarentur, non tamen oportet dicere ha Supp08iti0ne esse veras quia forte secundum aliquem

' Opusc. Contra errore Graecorum.

De Groot, Summa apologet. II. 21

740쪽

322 Quaestio XX. me ratione naturali. Art. III. De philosophia etc. rentia circa stellas salvantur.' Xponens librum De causis, lect L: naturalem philo80phiam nominat, quae propter eae

perientiam tempore indiget. CL alias quasdam homae de eadem re sententias in Edit Leonina perum S. Thomae, t. III., praes. Ceterum Angelici doctrina phil080phica quid valeat inscientiis physicis et naturalibus, viri prae8tantes, GOBZaleg, Liberatore, igitara, anseverino, Vallet, esch, sui Summis seu Institutionibus philosophicis egregie illustrarunt; nec alii desunt, qui de ista materia ex professo scripserint, ut Cop-pola, S. Tommas e te scienae naturali Carli O. P. Filosofa de tu isto i de a Fisiolsis sestin os principio de Santo Tomas de quino complures auctores, qui di88ertatione suas soliis periodicis inseruerunt, ut videre est apud Venturoli Liverant L accademia flos co-medica ui S. Tommaso 'Aquinoe i materialismo elle Scianze. De praestantia philo8ophiae homi8tieae universim s. Van eddingen, Encyclique de S.8. Leon XIII. et a restatiration de a philos chretienne; erner, Der . Thomas non quino Jourdain, a Philosophie de St. Thomas; Κleutgen, Di Philosophie und Theologie der Voraeit Gon-gales, studios obre la flos a de Santo Tomias. Et ut sileam de plurimis peribus, quae in historiis phil080phiae catholici recen8entur, opera non pauca, quae h0 sere decennio de sapientia Thomistica in lucem sunt edita, recen8uit

Φ Cum illustrissimus card Gongale in Philippinis insulis librum memoratum conseriberet, Antonium Rosmini non cognovisse videtur nisi ex duobus auctoris illius operibus, quae inscribuntur Nuovo Saggio uir origine det ride et I rinuonamento delia Filosos in Italia sperabat fore, ut Rosmini S. Thomam ducem sibi eligeret. At spes doctissimum virum fefellit, atque anno 186 in sua Philosophia elementaria, . III., scribere coactus est: R08mini aD Thomae doctrina discedit, tum quoad secundaria quaedam, tum maxime quoad theoriam cognitionis et originis dearum. f. de Ros-mini decretum S. Inquis. 14. Dec. 1887, quo propositiones XL hujus

auctoris proscribuntur.