Conspectus medicinae theoreticae : ad usum academicum

241쪽

j EDICINAE THEO RETICA uas

aut variis exinanitionibus, saepe fuerunt adhibita, et per errorem aegroti fati naturalem, sed medicis minime decorum, et sane vix condonandum, pro bonis effectibus laudata, quibus nihil omnino contulissent. Mulia demum ex iis quae ne minimum quidem in corpora aegrotantium valere potuissent, in animos eorum plurimum saepe valuerunt; et quantum animi

in corpu imperium sit, cum in faciendis tum quoque in tollendis morbis, non hic est locus dicendi. Multos certe sola fides sua penitus sanavit. Denique, haud pauci morbi pomorum generis ab imaginatione

magna ex Parte Pendent neque profecto rarum est morbos prorsus imaginarios spectare atque tractare, quibus igitur remedia vel prorsus inaginaria, vel quae salienae imaginationem maxime assiciunt, quam optime conveniant ratio enim vetat iritali statu ad validiora remedia confugere, scilicet quae malum magis serium, quod non invenirent, facere possent.

242쪽

eta CONSPECTU; Cap. XXXI.

Iasi. Proxime post varia medicamenta sedantia, recensenda sunt et alia remedia quae eidem consilio inservire possunt. Iasa Haec inter imprimis enumerandum est frigus, quo nihil certe majore aut certiore vi sedant in corpore humano pollet scilicet quod, dummodo rite admotum sit, et sentiendi facultatem manifesti sime obtundit I p. I 8. , motusque omneS reprimit, et mobilitatem minuit 383.), et soporem vel somnum altissimum, et brevi mortiferum goo.), inducit. 12SS. Quoniam vero tot jam variis in locis, de frigore ejusque in corpore humano effectibus prolata sunt, hic sat fuerit memorasse, vires ejus fedante tum maxime apparere, cum diu atque Constanter admovetur; nam si satis intensum est, et subito Perque breve spatium adhibitum, satis acriter stimulare tuos. solet Diutius vero atque constantiu admotum, omni stimulo, et nisi nimia intensum fuerit, omni periculo

243쪽

MEDICINAE THEO RETICA may

eulo atque incomnnodo, caret, et saluberrimum saepe fit et efiicacissimum remedium sedans, multisque morbis variis de cauta accommodatissimum. Ias . Calor quoque, de cujus variis Dfectibus et in corpore humano viribus(iao6. stimulantibus tot am tradita sunt, inter sedantia remedia non immerito recenseri potest, utpote qui haud raro motugminuere, atque abnormes reprimere, et do-

lores sopire, et sentiendi facultaten hebetare, et soporem demum inducere, goo.

observetur.

iass. Hujusmodi vero caloris effectus non primae atque simplici ejus in corpore actioni, quae sane longe alia et Pen Conmiraria esse videtur), neque excessu virium ejus stimulantium iri 6s. , sunt tribuendii manifestissime enim pendent a vi ducem molliente et relaxante, qua solutis imprimis

244쪽

Ha CONSPECTUS , Cap. XXXI

cum grandium lacertorum, tum quoque cordis et arteriarum, aliquantum solvuntur et debilitantur; unde minor impetu sanguini per totum corpus, ideoque per cerebrum, et vi Cerebri nervorumque multum imminuta, interdum ad summam debilitatem, vel fortasse ad animi defectionem. Hinc facillime intelligetur, calorem Pro semdante remedio tum maxime esse profuturum, cum ita regitur ut hunc emollientem et solventem effectum quam certissime praestet veluti si una cum aliis remediis emollientibus Io a. . adhibetur, qualia sunt aqua tepida, vel Vapores aquae calidae, vel varia fomenta, quae in plurimis morbis ubi sedante remedio plane OPUS erat, Veluti in febribus vel cum vel sine delirio, et inflammationibus, et insania, et convulsionibus nonnullis, saepe utilissima fue

runt reperta.

I236. Porro, nonnulli animi asse stus, quale scilicet deprimentes a medicis dicti sunt, Veluti moeror, metuS, anXieta aut

sollicitudo

245쪽

MEDICINAE THEO RETICA et aq

follicitudo gravis, vi sed ante tam manifesta tamque insigni pollent, ut minime duhitandum sit eos quoque pro sedantibus, non secus ac alterum genus Ia I . pro excitantibus remediis interdum esse profuturos, si modo regimen et administratio eorum magis penes medicos essent. Neque profecto defuere exempla haud pauca, ubi tales animi affectus, sive casu sive consilio excitati, sin variis morbis saluberrimum effectum sedantem praestiterint veluti in febribus intermittentibus, in insania, in morbo comitiali, et in morbo laserico, c.

Fertur etiam nonnullos morbo o nimia

generis nemo i mobilitate pendentes, ideoque aliquid remedii sedantis requirentes, inter aestus belli civilis rarius accidere, vel si prius incubuissent, tum fere cessare et quasi tolli, cum civium animi gravibus curis et sollicitudinibus sive publicis sive privati occupati et lacerati essent; et magi certum est, nonnullos talibus morbis laborantes, sub gravissimis aerumni domesticis e quales forsitan validiores homines PQ oppressissent,

246쪽

et o CONSPECTU Cap. XXXI

oppressissent, interdum praeter omnem spem convaluisse. Ias . Non tamen dissimulandum est pleraque hujusmodi exemplorum dubio et suspicione quadam non penitu carere;

scilicet ne gravi illi animi affectui qui manifeste adest beneficium istud tribuamus,

quod a contrario prorsus affectu, magis obscuro, sed non minus praesente, derivetur. Spes enim meliorum, quae pectora infelicium raro deserit, et saepe in rebus adversis maxime viget, et Perpetua occupatio animi magnis seu publicis seu privatis ebus intenti, et conamina, quamviSparum fausta, fortis animi cum rebus adversis conflictantis, longe alia et magis certa ratione in multi morbis prodesse possunt.1238. Superest et una alia res, quae inet ter remedia sedantia plurimum valet, et in multi morbis, cum magna sollicitudine et cura, et saepe cum insigni aegrotantium

beneficio,

247쪽

MEDICINAE THEO RETICO IJ I

heneficio, a medicis adhibetur illa nimirum administratio, seu regimen qua Cavem tur ab omni stimulo atque irritatione quae aegrum male excitaret aut calefaceret.

Iaso. Multiplex profecto haec et minime facilis administratio quippe quia sani

etiam, et magis adhuc aegroti, innumeris fere irritationibus semper objicimUr, quam rum multae nullo sunt studio aut cura vel evitandae vel tollendae. Memoria quoque semper tenere oportet, minutissimas saepe harum rerum non impune negligi, quoniam multa irritamenta quae sano homini ne minimum quidem nocuissent, vel quae corpus rite excitando ad sanitatem potius conducere viderentur, debili et aegroto plurimum aliquando nocebunt. Eo enim

gravior a plerisque stimulis fit irritatio corporis, quo hoc debilius jam et irritabilius factum fuerit 1213.); quod imprimi notabile est in plerisque morbi acutiS, Umpuris febribus, tum quoque alii quorum febri par magna est, veluti inruariis in- flamma-

248쪽

asa CONSPECTUS Tap. XXXI.

flammationibus, aut eruptionibus super cutem, aut sanguini profluviis, c. in quibus scilicet morbis corpus multum in firmatur, et vi mali praeter solitum irritatur et alias igitur irritationeSi utcunque leveS, aegerrime tolerat.1 afo Regimen itaque illud quo conamur irritatione omnes, quantum fieri posset sit, amovere, in febribus aliisque morbis

acutis maxime necessarium est, et non inepte apud medicos regimen Antiphlogisticum

vocatur,

Iasii. Multas et valde diversa res Omple stitur, quae tamen sub certis capitibus, quo facilior et promptior fiat carUm recordatio, ordinari possunt.126 a. Omnis imprimis corporis exercitatio, interdum etiam actio vel levissima musculorum voluntarii motuS, omni cura sunt evitandae quoniam, ut jam expositum est Ia Io.), stimulus non levis universo

249쪽

MEDICINA THEO RETICA ass

verso corpori, et praesertim partibus quae sanguinem movent, inde oritur, non modo propter expeditum sanguinis per vena redituma et q. 32.), sed simul propter conamen illud vix definiendum quo musculi voluntarii motus ad actionem cientur. Quapropter non sat est acutis morbi aegrotantes ab omnibus laboribus solitisque corporis exercitationibus abstinere oportet omnino quiescant, et in lectos se recipiant, scilicet quia ' decumbentibus ructio musculorum quam minima est sedentibus enim, et magis adhuc stantibus, actio haud exigua musculorum semper sit, et prorsu neces saria est, qualis nimirum sanissimos etiam et validissimos serius cyu fatigaret atque opprimeret, et febricitantibus plerumque

multum noceret.

1263. Irritationes quoque a variis sensibus cum externis tum internis oriundas sedulo evitare, vel si penitus evitari neque-Mt, tunc quantum fieri possit minuere

oportet. Abstinendum igitur a studio, aut negotiis,

250쪽

as CONSPECTU; Cap. XXXI.

negotiis, aut multa cogitatione, aut colloquiis, quae sane duplice modo nocent, et actione mentis et actione musculorum qui vocem et loquelam faciunt), et omnibus rebus quae animum multum afficere o sint , Cavendum a luce nimis vivida, aut magno strepitu, aut multo calore, aqui, sive ab aere, sive a nimio onere stragulorum, sive a culcita plumea nimis molli oriatur plurimum et variis modis solet nocere), et in quibusdam morbis a multo

frigore, quod saepe vel universo corpori vel partibus ejus quibusdam stimulo esse

potest), et ab omni demum molestia, veluti a situ corporis minus opportuno, Ut lectulo inaequalio aut duriore, inUt male strato, quae sensum tactus assiceret. Iaso Cavendum quoque ab irritatione

illa quae certe haud exigua est quam aerminu purus, vel respiratione vel exhalatione per cutem impedita, et vestimenta et stragula sordida, retenta et corpori denuo admota materia illa corrupta et noxia quae