Conspectus medicinae theoreticae : ad usum academicum

291쪽

MEDICINI THEO RETICIT. et s

is as Singula vero medicamenta tinti- septim quod attinet, diversistima eorum X- istunt genera, quae tam variis modi Prodeste videntur, ut aegre 'mnino ordinen

aget . Imprimis igitur observandum est , maximum saepe morbos se putredinis subsidium in idonea diaeta esse posituma neque profecto verbis opus est ut probe perspicuum sit, res, veluti cibum et potum, quae magna copia quotidie et sine incommodo sumantur, in corrigendo totius massae humorum vitio multo magis esse profuturaS, quam medicamenta etiam validissima, quae ob hanc ipsam causam non nisi minutis sima quantitate, fortasse ad pauca tantum grana, assumi possint. Et quidem omnes

honi et nutrientes cibi, carne pariter t-que fruges, adversus putredinem haud parum valent, ut in fameliciS a Ut sorbuticis,

aut in iis qui victu tantum nimis parco et tenui diu usi sint, manifeste observatum est.-Putrescit enim, ut videtur, sua sponte et corpus

292쪽

u CONSPECTUS cap. XXXII.

corpus quamvis sanissimum, saltem haud

Parum CorrUmpitur, neque fere aliud neque melius existit istiusmodi corruptionis

remedium, quam bonia cibia atque PotUS, qualem provida Natura ubique suggerit. Fruges vero multo plus valent in corrigenda putredine quam CarneS, Partim, ut videtur, propter aera suum fixur seu mephiaticum quem nostris humoribus copiosissime impertiant, partim Uoque ProPter natUram suam acescentem, et a putredine aliet nissimam. Igas ob easdem causaS, DUge recentes et tenerae, et suCci Plenae, Veluti poma, radiceS, olera, ec siccis et duris, velitati farribus, multum praestant, quamvis haec qUoque magi quam vulgo creditum est adversus putredinem aleant.----Distinctio illa inter herbas acescentes traicialescentes quae medicis olim in ore esse solebat, Parum certa et parum Utilis recentioribus visa est, et nunc fere negligitur. Experientia enim satis demonstravit ipsas quapolim

293쪽

olim maxime a a sentes crederentur fri1-ges, veluti brassicam, cepam, Porrum, C. dum fermentantur prius acescere quam in Putredinem et, alitiam naturam abeant; ita ut vix dubitandum sit illas eadem ratione ac aliae fruges adversus putredinem valere. Neque sane videntur prae aliis frugibus nomen antiscor buti orum merere, quoniam multae alia fruges, praesertim quae maxime acescentes sunt, adversus sorbat mutantum et ampliu valent. Igeth. Proxime post fruges recentes et succi plenas, veniunt panis recens fermentatuS, et pro Otia, cerevisia mustea, vel cerevisi jam cocta et fermentata, et vinum omne, quippe quae natura, et principiis seu elementis hemicis, et viribus quihus in corpore humano pollent recentes fruges multum referunt.

Iga T. Hic quoque non immerito recenseri potest aer fixus seu mephiticus, quali aliquoribus inter fermentandum, vel a crC-

294쪽

o 8 CONSPECTUS Cap. XXXII

ta et similibus rebus affuso acido aliquo

forti, magna copia eXpellitur. Aer hicce, quamvis in pulmonem copiose receptUS, certissimo exitio foret, tamen aqUse admistus in ventriculum recipi, aut per amnum in intestina infundi potest, non modo sine periculo aut incommodo, sed saepe cum insigni beneficio. Egregiis viribus anti-

septicis extra corpus pollet ita ut non modo carnes a putredine defendisse, sed eandem jam inceptam, et quidem haud parum provectam, correxisse, resque jam putridas ad firmitatem, et quasi integritatem, restitui si visus sit. Eundem intra corpus, in morbis putridis, et in aegris pene despera iis, multum profuisse, idonei auctores te tantUr. --- Observandum est aera fixum aquae immissum non modo vim hemicamantisplicam habere, sed corpus plane refrigerare et roborare, ut ex effectibus aqua rum quarundam medicinalium satis manifestuina est, et statis verisimile est has quoque vire in variis morbis, qui vulgo Putridi dicuntur, non inutile esse.

295쪽

MEDICINAE THEO RETICI et s

i sa8. Post haec enumerari debent variae acida, cum nativa, veluti succus citreorum aliorumque fructuum tum quoque arte facta, veluti acetum omne tum demum fossilia, et praesertim vitriolielm, quod omnium forsitan optimum est. Observandum est omnia acida non modo permixturam coemicam putredini obesse, sed

etiam per vires suas astringentes rosa.)et refrigerantes ias . in multis morbis putridis utilia fieri ; et acida egetabilia fortasse alio adhuc modo opem ferre, scilicet si in corpore similiter ac fruges recentes

fermentata fuerint.1gas Sales Vero a asinos quod attinet,

et quidem omne alio saleS, neutros, terreos, et metallicoS, quamvis plerique eorum, vel forsan OmneS, extra corpus ita

adhiberi possunt, cumque variis rebuS Putrescentibus ita misceri, ut putredinem earum satis essicaciter impediant, parum apta remedia videntur, ut hoc consilio in vivo corpore adhibeantur. Imprimi quia tan-

296쪽

aso CONSPECTU Cap. XXXII

tum eorum assum nequit, quantum permixturam Hemrcsm cum tanta mole ac corpus humanum est id praeitaret tum quia nonnulli ex essicacissimi eorum, parce admisti, videntur potius putredinem promovere; tum demum quia multi eorum corpus nimi excitant, et calefaciunt, et sitim intendunt; et omnes fortasse sanguinem aliosque humore nimis attenuant et nimis acre reddunt. Certissimum est non modo sales alcatinos, sed salem quoque marinum,(qui in carnibus condiendis adeo e ax reperitur , vivum corpuS a putredine minime defendere, et potius hoc vitium gravius et infestius reddere, ita ut nonnullis medicis persuasum sit, sorbutum vix aut ne

vi quidem accidere, nisi in iis qui hoc sala

usi essent. IJ Jo. Sunt et alia quaedam medicame ta, quae in vivo corpore pro antisplicis parum Valent, et raro coliVeniunt, quamvis inter ea a nonnulli recenseantur, et revera re Putrescente extra corpus a Putred ne

297쪽

MEDICIN E THEO RETICA et i

lle optime defendant. Hujusmodi sunt multa stimulantia, aromata Praesertim(iiss ), et piratus destillati, quae quidem

corpus nimis excitando et calefaciendo putredinem saepe augerent interdum VerocUm putrecto a debilitate oritur, vel cum

insigni debilitate conjungitur, veluti in fe-hribu nonnullis putridis, haud incredibile est ea per situm stimulum aliquantum ess e Profo tura quin et vinum ipsum, similes qUe liquores, eodem fere modo nonnihil prodesse videntur. ipsi Astringentia quoque et roborantia remedia, pro anti cepticis saepe multum

valent; cujus rei cortex Peruvianus certissitarum exemplum extat. Neque dubium est hunc per vim suam astringentem, vel potius roborantem, et non per mixturam chemicam, putredini humorem obesse.

Quamvis enim rei cuivis putrescenti large admistus eam quasi condiret et conservaret, minime credibile est copiam ejus adeo exiguam ac segri solent aut possunt assu

mere,

298쪽

mere, in vivo et integro corpore similiter prodesse : Praeterea, in iis fere putredinis generibus quae a statu solidaru in partium

multum pendent, veluti febre putridae, aut gangraenae, utilissimu reperitur, et in scorbulo, qui a statu humorum magi pendet, musto minus essicax existit. -Uerisimile est multa alia medicamenta ejusdem generis, et imprimis quaedam ex amariS, quae nonnulli medici inter antis lica enumerare solent), similes vires possidere; sed deliis per experientiam nondum sati constitit. Igga Sedantia quoque remedia inter

antis lica interdum sunt enumerata neque profecto immerito, cum non modo quaedam ex refrigerantibus, ut jam expositum Iga 8 est, adversus putredinem plane valent, sed optum etiam, quod ad alterum genus sedantium, narcotica scilicet, pertinet, in peculiari illa gangraena pedum in qua omnia alia antis eptica remedia parum prodesse solent, miros et saluberrimos effect

299쪽

MEDICINAE THEO RETICA et 8s

effectus ah tusse visum est. Qua ratione in ista gangraena acleo prossit Parum Constat sed observandum est illam fere valde dolentem esse, et optum ad leniendum dolorem adhibitum, rhajus et insperatum beneficium simul ps aestitissea ita ut sati verisimile sit usuin ejus in isto morbo in tollenda aut minuenda morbosa quae adest irritatione maxime consistere. 1333. Hactenus de usu generali et inaterno medicamentorum tinti epticorum dictum est scire tamen oportet saepe non inutile esse quaedam ex iis partibus corporis singularibus variis de causi putrescentibus adhibere. Sic ulceribus corbulicis, et quidem aliis ulceribus valde putridis et foetidis, haud parum saepe prodest fomenta imponere ex frugibus recentibus et succi plenis, aliisque rebus acescentibuS, multumque aera fixum continentibus, scilicet

quae foetorem ulcerum brevi corrigunt, eorumque sanationem mustum promovent, simili fere ratione ac putredini corporis generali

300쪽

rali occurrunt. Et in gangraena fere omni medici solent partibus affectis adhibere medicamenta quaedam iantis lilaa, praesertim varia stimulantia, veluti spiritus de rara latos, aut Piritrim terebinthinae, quae vi dentur saepe multum prodesse. Nondum vero constitit num solis suis viribus anti-

septicis in tali statu prosint, an potius quod multo magis verisimile videtur per vires

suas stimulantes, quae vel actionem jam deficientem vasorum quae sanguinem vehunt renovet atque intendat, vel inflammatio nem et bonam suppurationem ad marginem sanae carni essiciat, quae parte jam putridas atque corruptas a sani separet, morbumque ulterius serpere impediat.133 . Praeter vero omnia medicamenta jam recensita sunt et alia quaedam remedia quae optimo jure inter antis tira enum rentur, scilicet quae putredini adeo fortiter obstent, ut saepe ad illam arcendam fere sussiciant, quamvis nulla adhibita fuerint medicamenta, et medicamentorum quae

data