장음표시 사용
71쪽
am incredibili celeritate revectus ad mare pri squam de ea re ulli proconsulis redderentur epistolae.
omnes quos ceperat suffixit eruci.
C A P. XLIII. Idem mox ad sacerdotium ineundum quippe absens pontifex sinus erat in Cottae consα- laris locum, cum pene puer a Mario Cinnaque Fl men Dialis creatus, victoria Sullae, qui omnia ab iis acta fecerat inrita, amisisset id sacerdotium sestsenans in Italiam, ne conspiceretur a praedonibus, om-ma tunc obtinentibus maria, & meritis jam infestis sibi, quatuor scalmorum navem una cum duo a ambris decemque servis ingressus, effusissimum Adriatici maris trajecit sinum. Quo quidem in cursu conspectis, ut putabat, piratarum navibus, cum exuisset vestem, alligassetque pugionem ad semur, alterutri se
fortunae parans, mox intellexit frustratum esse visum suum, arborumque ex longinquo ordinem antemnarum
praebuisse imaginem. Reliqua ejus acta in urbe, n Missimaque Dolabellae accusatio, is major civitatis in ea iam quam rei praestari solet contentionesquo civiles cum in Catulo, atque aliis eminentissimis viris, eleberrimae; ε ante praeturam victus maximi pontificatas petitione Catulus omnium consessi one senatus princeps restituta in aedilitate, advenia sanis quidem nobilirute, monumenta C. Marii simulque revocati ad jus dignitatis proscriptorum liaberi di praetura quaesturaque mirabili virtute atque ip-dustria obita in Hispania, cum esset quaestor sub et in Aniustio, avo hujus Veteris consularis atque pontificis, duorum consularium & sacerdotum patris, victis tantum boni in quantum humana simplicitas intelligi potest quo notiora sunt, minas egent lo. C A XLIV. Hoc igitur os inter eum Mn.
Pompeium, M. Crassum inita potentiae societas a. quae urbi orbique terrarum, nec minus diverso quoque tempore ipsis axitiabilis fuit Hoc consilium soquendi Pompeius causam habuerat, ut tandem acta in transmarinis Provinciis, quibus, ut praediπim , multi
72쪽
multi obtrectabant, per Caesarem confirmarentur cos. Caesar autem, quM animadvertebat se cedendo Pompei gloriae aucturum suam, invidia communis pintentiae in illum relegata, confirmaturum vires suas; Crassus, ut quem principatum solus adsequi non poterat, auctoritate Pompeii, viribus teneret Caesaris Affinitas etiam inter Caesarem Pompeiumque contracta nuptiisci quippe filiam C. Caesaris Cn. Magnus d xit uxorem. In hoc consulatu Caesar legem tulit, uever Campanus plebi d oderetur, sulcisore legis Pompeio. Ita circiter xx millia civium eo deducta, &Jus ab his restitutum post annos circiter o LII. quam bello Punico ab Romanis Capua in sermam praesecturae redacta erat. Bibulus collega Caesaris, eum actiones eius, gis vellet impedire quam posset, majore parte annid mi se tenuit quo secto dum augere vult invidiam collegae, auxit potentiam. Tum Caesari decretae in quinquennium Galliae. CAP. XLV. Per idem tempus P. Clodius, homi nobilis, disertus, audax, qui neque dicendi neque is-ciendi ullum, nisi quem vellet, nosset modum, malo,rum propositorum exsecutor acerrimus, infamis etiam sororis stupro, actus incesti reus ob initum inter religiosissima P. R. saera adulterium, chm graves inumicitias cum M. Cicerone exerceret, quid enim inter tam dissimiles amieum esse poterat in eis patri. bus ad plebem trans1sset, legem in tribunatu tulit:
eimem R. indemnatum interemisset, ei aqua latumst inter ceretur. Cnius verbae etsi non nominabatur Cicero, tamen solus petebatur. Ita vir optim meritu, de rep. conservatae patriae pretiua calamitatem exsilii tulit. Non earuerunt suspicione oppressi Ciceronis Cesaris Pompeiiis. Hoc sibi contraxisse videbat Cicero, quod inter xx viros dividendo agro Campano esse noluisset. Idem intra hiennium, sera Cn. Pompeii cura, verum ut coepit interrita, octaque Italiae ac decretis senatus, virtute atque actione Anni ML
lonis trib. iacti dignitati patriaeque restitutus est. Nou
73쪽
que, post umidici exfilium aut reditum, quisquam
aut expulsus invidiosius, aut receptus est laetius. Cujus domus, quam inseste a Clodio disjecta erat, tam speciose a senatu restituta est. Idem P. Clodii in senatu, sub honorificentissimo ministerii titulo, M. Catonem a rep. relegavit. Quippe legem tulit, αι is minsor eum jurepraetorio, adjecto etiam prae re, moturi insuliam Cyprum, ad Juliandam regno Ptoleminum om nibus morum vitiis eam contumeliam meritum. Sed ille sub adventum Catonis, vitae suae vim intulit unde pecuniam longe sperata majorem Cato Romam retulit. Cuius integritatem laudari, ne ex insolantia pene argui potest, quia, una cum Coss. ac senatu effiisa civitate obviam eam per Tiberim subiret
navibus, non ante iis egressus est, quam ad eum I cum pervenit, ubi erat exponenda pemnia. C, P. XLVI. Clim deinde inmianes res, vix multis voluminibus explicandas C. taesar in Gallia ageret; nec contentus plurimis ac felicissimis victoriis, innumerabili siue caesis e captis hostium millibus, etiam in Britanniam trajecisset exercitum, altinim pene imperio nostro ac suo quaerens othema invictum par consulum, Cn. Pompeius o M. Crassus, alterum iniere consulatum; qui neque petitus honeste ab his, neque probabiliter gestus est Caesari lege, quam Pompeius ad populum tulit, prorogatae in idem spatium temporis provinciae Cras , bellum Parthicum in animo molienti, Syria decreta. Qui vir, caetera sanetissimus immunisque voluptatibus, neque iniec ni neque in gloria concupistenda aut modum norat aut cupiebat terminum. Hunc proficiscentem in Syriam diris cum ominibus, tribuni pleb frustra retinere conati quorum exsecrationes fi in ipsum tantummodo valuissent, vile imperatoris damnum aDuo exercitu fuisset reip. Transgressum Euphraten Crassum petentemque Selmesam circumfusis immanibus copiis equitum, rex Orodes una cum Parte mamrore Romani exercitas interemit. Reliquias gi.-
74쪽
num C. Cassius, atrocissimi mox auctor facinoris, tum quaestor, conservavit Syriamque adeo in P. R. potestiue retinuit, ut transgressos in eam Parthos &lici rerum eventu fugaret ac traderet.
CAP. XLVII. Per haec insequentiaque, quae Praediximus, tempora, amplius cccc millia hostium a C. Caesare caesa sunt, plura capta Pugnatum saepe directa acie, saepe in agminibus, saepe eruptionibus: bis penetrata Britannia. Novem denique aestatibus vix ulla non justissimus triumphus emeritus Circa Alesiam veris tantae res gestae, quantas audere vix hominis, perficere, pene nullius, nisi Dei, herit. Septimo ferme anno Caesar morabatur in Galliis, cum medium jam ex invidia potentiae male cola rentis inter Cn. Pompeium, C. Caesarem concordiae pignus, Julia uxor Magni decessit atque --nia inter destinatos tanto discrimini duces dirimeΑ- te fortuna, filius quoque parvus Pompeii, Iulia natus, intra breve spatium obiit. Tam in gladios caedesque civium furente ambitu, cujus neque finis reperiebatur nec modus, tertius consulatus soli Cn. Pompeio, etiam adversantium antea dignitati eius judicio, delatus est. Cujus ille honoris gloria, -- luti reconciliatis sibi optimatibus, maxime a C. Caesare alienatus est. Sed ejus consulatus omnem vim in coercitionem ambitias exercuit. Quo tempore P. Clodius a Milone candidato consulatus, exemplo inutili, facto salutari resp. circa Bovillas, contracta ex occursu rixa, jugulatus est. Milonem reum non magis invidia facti, quam ompeii damnavit voluntas quem quidem M. Cato palam lata absolvit sententia. Quam si maturius tulisset, non defuissent, qui sequerentur exemplum probarentque eum civem occisum, quo nemo perniciosior resp. neque
CAP. LVIII. Intra breve deinde spatium belli civilis exarserunt initia cum justissimus quisque ea Caesareo a Pompeio vellet dimitti exercitus.
75쪽
Hisioni AE ROMANAE LIB. II. si
Quippe Pompeius in secundo consulatu ΗΗpanias fi-hi decem voluerat, easque per triennium absens iris ac praesidens urbi, per Afranium & Petieium consularem ac praetorium, legatos suos, administrabat: Qiis, qui a Caesare dimittendos exercitus contendebant, adsentabatur iis, qui ab ipso quoque, adversabatur. Qui ante biennium quam ad arma itum est, perfectis muneribus theatri e aliorum operum, quae ei circumdedit, gravissima tentatus valetudine decessisset in Campania, quo quidem tempore universa Italia vota pro salute eius, primo omnium es-vium, suscepit defuisset sertunae destruendi eius locus Wquam apud superos habuerat magnitudinem, inlibatam detulisset ad infixos Bello autem civili, α tot, quae deinde per continuosis annos consecuta sunt, malis, non alius majorem flagrantioremque, quam C. Curio trib. pleb subiecit iacem: vir nobilis, eloquens, audax, suae alienaeque, o tunae 3 pudicitiae prodigus, homo lagmiassime nequam, e secundus malo publico cujus animo, voluptatibus vel libidinibus, neque opes ullae neque cupiditates sumere possent. Hic primis pro Pompeii
partibus, id est, ut tunc habebarur pro rep. mo simulatione contra ompeium e Caesarem, sed animo pro Caesere stetit. Id gratis, an accepto centies HS. fecerit, ut accepimus, in medio relinquemus. Ad ultimum saluberrimas coalescentis conditiones pacis, quasse Caesar iustissimo animo postulabat, e Pompeius aequo redipiebat, discussit ac rupit untia
vente Cieerone concordiae publicae. Harum praeteritarumque rerum ordo, clim justiti aliorum vo- Ianinibus promatur, tum, ut spero, nostris explicabitur.
C A P. XLIX. Nunc proposito operi sua forma reddatur: si prius gratulatus er Catulo, duobus Lucullis, Metelloque e Hortensio qui aem sine invidia in rep. floruissent, eminuissentque sine periculo, quieta, aut certe non praecipitata istin ante initi
76쪽
um bellorum civilium morte ncti sunt. Lentulo Marcelli, Coas post urbem conditam annis DCCIII. anno xxIIx quam tu M. Vinici, consulatum inires, bellum civile exarsit. Alterius ducis causa melior videbatur, alterius erat firmior. Hac omnia speciosa, illa valentia Pompeium senatus au ritas, Caesarem militum armavit fiducia. Consule senatusque causae, non ompeio, summam imperii detulerunt. Nihil relictum a Caesare, quod servandae pacis causa tentari posset nihil receptum a Pompeianis cum alter consul justo esset serocior; Lentulus veris salva rep. salvus esse non posset M.
autem Cato moriendum ante, quam ullam conatio civis aecipiendam resp. contemteret vir antiquus 4e
gravis Pompeii partes laudaret magis prudens seueretur aes ris x illa gloriosa, haec terribiliorauceret. Ut deinde, spretis omnibus quae taesar
Postulaverat, tantummodo contentus cum una legia
one titulum retinere provinciae, privatus in urbem Veniret, e se in petitione consulatus suffragiis P. R. committeret, decrevere ratus bellandum Caesar, cum exercitu Rubiconem transit. Cn. Pompesus consulesque, major pars senatus, resina urbe, ac deinde Italia, transmisere Dyrrhachium. A P. L. At Caesar Domitio legioni que Corsenii, quae una cum eo saerant, potitus, dum aliisque, qui voluerant abire ad Pompeium, sine dilati e dimissis, persecutus Brundisium, ita ut appareret, minis, integris rebus e conditionibus, finire bellum, quam opprimere fugientes, his transgresses reperisset Coss. in urbem revertit redditaque ratione consiliorum suorum in senatu, in concione, ac miserrimae necessiIudinis, cum alienis armis ad arma compulsus esset, is nias petere decrevit. Festinationem itineris ejus aliquamdiu morata Massilia est, fide melior, quam consilio prudentior intempestive principalium armorum arbitria captans, quibus hi se debent inae onere, qui non parentem me
77쪽
cere possimi. Exercitus deinde, qui sub Afranio consulari ac Petreio praetorio fuerat, ipsius adventus vigore ac fulgore occupatus, se Caesari tradidit. Uterque legatorum, Qquisquis cujusque ordirus sequi eos
voluerat, remissi ad Pompeium. A P. LI. Proximo anno, cum Dyrrhachium ac vieina ei urbi regio castris Pompeii teneretur, qui, aetatis ex omnibus transmarinis provinciis legionibus equitum ac peditum auxiliis, regumque, tetrarcharum simulque dynastarum copiis, immanem exercitum confeceratio mare praesidias classium, uerebatur, sepserat, quo minus Caesar legiones posset transmittere sua .celeritates Artuna C. Caesar usus, nihil in mora habsit, quo minta eis, cum vellet, ipse exercitusque classibus perveniret, & primis pene castris Pompeii sua jungeret, mox etiam obsidione munimentisque eum complecteretur. Sed nopia obsidentibus, quam obsessis, erat gravior. Tum Balbus.Cornelius, excedente humanam fidem temeris iste, ingressus castra hostium, saepiusque cum Lemtulo conlocutus, os dubitante quanti se venderet, illis incrementis fecit viam, quibus, non Hispaniensis natus, sed Hispanus, in triumphum, pontificatum adsurgeret, fieretque e privato consularis. Variatum deinde praeliis, sed uno longe mag1 Pompeianis prospero, quo graviter impulsi sunt Caesari,
A . LII. Tum Caesar cum exercitu satalem sectoris suae Thessaliam petiit. Pompeius, longe Lversa aliis suadentibus, 'norum plerique hortabantur, o in Italiam transmitteret neque hercules quidquam partibus illis salubrius fuit alii, ut belsum traheret, quod dignatione partium in dies ipsis mag1s
prosperum fieret usus impetu suo, hostem secutus est. Aciem Pharsalicam, illum cruentissimum Romano nomini diem, tantumque utriusque exercitus profusum sanguinis, conlisa inter se duo reip. capita, effossamque alterum Romani imperii lumen,
78쪽
tot talesque Pompeianarum partium caesos viros, non recipit enarranda hic scripturae modus. Illud notandum est ut primam C. Caesar inclinatam vidit ompeianorum aciem neque prius neque antiquius quidquam habuit, quam in omnes partes ut millitariis: verbo, consuetudine utar dimitteret. Pro Dii immortales, quod hujus voluntatis erga Brutum suae postea vir tam mitis pretium tulit Nihil illa victoria mirabilius, magnificentius, clarius fuit, quando neminem, nisi acie consumptum, civem patria desider vit sed munus misericordiae corrupit pertinacia;
cam libentitas vitam victor jam daret, quam vim
A P. LIII. Pompeius profligiens cum duobus iam tulis consularibus Sextoque fili, Favonio Praetorio, quos comites ei sertum adgregaverat, aliis au Pa thos, aliis ut Africam peteret, in qua fidelissimum paritium suarum haberet regem utam, suadentibus, AEgyptiam petere proposuit memor beneficiorum, quae in patrem ejus Ptolemaei, qui tum puero quam juveni propior regnabat, Alexandriae contulerat. Sed quis in adversis beneficiorum servat memoriama aut qius ullam calamitosis deberi putat gratiam' aut quando fortuna non mutat fidema Missi itaque ab rege, qui venientem Cn. Pompeium is jam a Mitylenis Core
tiam uxorem, receptam in navem, fugae comitem habere coeperat consilio Theodoti, Achillae, exciperent, hortarenturque ut ex oneraria in eam navem, quae obviam processerat, transcenderet. Quod eum
secisset, princeps Romani nominis, imperio arbitri que AEgyptii mancipii, C. Caesare, P. Servilio Coss.jugulatus est. Hic post tres consulatusis totidem tria umphos, domitumque terrarum orbem, sanctissimiae praestantissimi viri in id evem super quod adste
di non potest, duodesexagesimum annum agentis, pria die natalem ipsius, vitae fuit exitus: in tantum in illo viro a se discordante fortuna, ut cui modo ad victoriam terra desuerat, deesset ad sepulturam. Quid
79쪽
aliud quam nimium occupatos dixerim, quos in aetate tanti e pene nostri saeculi viri fefellit quinquennium ' cum a C. Atilio de in Servilio Coas tam lacilis esset annorum digestio. Quod adjeci, non ut
C A P. LIV. Non fuit maior in Caesarem, quam in
Pompeium fuerat, regis eorumque, quorum is auctoritate regebatur, fides. Quippe cum venientem eum tentassent insidiis, ac deinde bello lacessere auderent, utrique summo imperatorum, ineri superstiti merutas pomas luere suppliciis. Nusquam erat Pompeius corpore, adhuc ubique nomine. Quippe ingens partium eius vivo bellum excitaverat Africum quod ciebat rex Juba, QScipio, vir consularis, ante biennium, quam extingueretur Pompeius, lectus ab eo socer horumque copias auxerat M. Cato, ingenti cum dissicultate itinerum locorumque inopia, perductis ad eos legionibus : qui vir, cum summum ei a militibus deferretur imperium, honoratiori parere maluit. C A P. LV. Admonet promissae brevitatis fides, quanto omnia transcursu dicenda sint. Sequens se tunam suam Caesar, pervectus in Africam, quam occiso Curione, Julianarum duce partium, Pompeiani obtinebant exercitus ibi primo varia fortuna, mox pugnavit sua inclinataeque hostium copiae. Nec dissimilis ibi adversus victos, quam in priores, clementia Caesaris fuit Victorem Africani belli C. Caesarem gravius excepit ispaniense, nam victus ab eo Pharnaces vix quidquam gloriae ejus adstruxit quod Cn. Pompeius Magni filius, adulescens impetus ad
bella maximi, ingens ac terribile conflaverat undique ad eum, adhuc paterni nominis magnitudinem sequentium, ex toto orbe terrarum auxiliis conflue tibus. Sua ciesarem in Hispaniam comitata sortuna est sed nullum unquam atrocius periculosiusque ab eo initum praelium Ladeo ut plus quam dubio Marte, descenderet equo, consistensque ante recedentem suorum aciem, increpita prius fortuna, quod se in
80쪽
eum servasset exitum, denuntiaret militibus, mystisse non raeessurum proinde riderent quem quo loco imperatorem deferturifrent. Verecundia magis quam virtute acies restitutae sunt, a duce quam a milite fortius Cn. Pompeius, gravis vulnere, inventus inter solitudines avias, interemptus est. Labienum Varaimque acies abstulit. o p. LVI. Caesar omnium victor, regressus in v bem, quod humanam exredat fidem omnibus, qui contra se arma tulerant, ignovit magnificentissinitiaque gladiatorii muneris, naumachiae, equitum p ditumque, simul elephantorum certaminis spectac lis epulique per multos dies dati celebratione, replevit eam. Quinque egit triumphos Gallici appar
tus ex citro, Pontici ex acantho, sexandrini testudine, Africi ebore Hispanienses argento rasili constitit pecunia ex manubiis lata paullis amplius sexies millies H. S. Neque illi tanto viro, Qtam clementer omnibus victoriis suis uso, plus quinque mensium principalis quies contigit. Quippe .m
mense Octobri in urbem revertisset, idibus Martiis, conjurationis auctoribus Bruto Cassio, quorum alterum promittendo consulatum non obligaverat, contra disserendo Cassium offenderat, adjectis etiam consiliariis caedis familiarissimis omnium, Brtuna partium ejus in summum evectis fastigium, D. Bruto C. Trebonio, aliisque clari nominis viris, intem
emptus est. Cui magnam invidiam conciliarat M. Antonius, omnibus audendis paratissimus, consulatus collega imponendo capiti ejus Lupercalibus sedentis pro Rostris insigne regium quod ab eo ita
repulsum erat, ut non offensus videretur.
A P. LVU. Laudandum experientia consilium est Pansae atque Hirtii qui semper praedixerant Caesari,
ut principatum armis uisessum armis teneret. Ille dictitans, mori se quam timeri malis, dum clementiam, quam praeititerat, exspectat, incautus ab ingratis occupatus est cum quidem plurima praesagia atque indicia