De ruta Saxonica ex historiis, et verbis fecialium enunciata

11쪽

DISSERTATIO s. Ex quo nihil de figuris: coloribus saltim distincta fuisse scuta, patet. Conuenit locus Diodori, qui scutis

usos fuisse dicit mrumarii Acthou latomom c. Similia de Gothis quoque narrat Sidonius Apollinaris Lib. IV. Epist. XX. ubi inter alia de Sigismeris , regii iuuenis comitatu 2' copeis Ouam partem adumbrantibus, quorum lux in orbi.

. bus nivea ,salua in umbonibub. Color itaque scuti futueus erat, ni Ueo margine inclusus.f. IV. Ast, obstare videtur locus Diodori, dum ait, quoDdam Celtarum ,(qui multa cum Germanis communia habuisse aeneas animalium imagineS.

Sed facile ex ipso loco patebit, Diodorum hasce

si enim consideremus, quod seoxit notet Graecis eminentiam , extremitatem, fastigium, dicit Diodorus, quod in fastigio fuerint animalia aenea, in capite stilicet, siue galea. Constat enim, quod Germanorum scuta ex vimine vel tabulis saltim fuerint, nec ferro quidem, ut inquit Tacitus Annalium II. Cap. XIV. vel aere firmata, sed vi. minum textus, vel tenueS & fucatae colore tabular. Immo, dum metallis non abundauerint Germani, uti ex Cap. VI. de moribus Germanorum patet, eo magis hoc confirmat. Et si ipsum Diodorum ex Diodoro explice. mus , voce iZohe de galearum fastigio utitur. Ita enim Gallorum galeas describit Lib. V. χαλκa HHaec

tes magnitudine, qua sectantibus aliquam dabant ostentationem. Ahia quidem cornua sunt adfixa: alio avium aut quadrupe

12쪽

DE R UT A SAXONICA.

upedum formas habent expressu. Quid clarius, aeqhuc incere Diodorum de galeis, ut dubium amplius superesse nequeat. Ex quo facile patet, cur hodie in ratione insignium ,. diuersa saepe sint scuta a galeis. Illa figuras quandoque honorarias prae se ferunt: hae animalium formatas. v. Verum, obstare adhuc videtur alius Iocus Taciti de moribus Germanorum Cap. VII. e mira , signa quadam detracta lucis in proelium ferunt. Haec de signis animalium , in proeliis quidem usitatis intelligenda, nihil vero ibi de scutis. Cum enim antea digerat Tacitus, Deum adesse bellantibus credidisse Germanos, addit: quod signa quaedam detracta lucis in praelia tulerint, luci enim apud veteres sacri erant, uti ipse innuit Cap. IX. His Germani pro templis utebantur. Ex his detrahebantur signa quaedam militaria, quas constabant diuersis animalium figuris. Haec vexilla Germanorum. Vtienim Romani diuersis animalium figuris utebantur provexillis, sic etiam Germani, ut planius etiam declarauit Philippus Cluuerus Lib. I. Germ. Antiq, Cap. XXXIV. Similia de Gothis narrat Ioannes Loccentus antiqq.Sueo, GothicarumLib. III. cap. III. quod Gothi praeter alia, tempore belli circumtulerint imaginem Draconis contorti & alati: in pace, agni figuram. Ita Tacitus etiam noster cap. XLV. de moribus Germanorum, de

Aestiorum gente ita loquitur: in gne supersitionis , fora

mas astrorum gestant. Id pro armis omniumque tutela, sem

curam deae s matris deum scilicet, de qua antea Iocutus, cultorem etiam tute' hoses praefat. Haec figura erat, hoc

insigne superstitionis, detractum fine dubio ex lueo matris deu m,quo se ob religionem deae securos credebant.

13쪽

g. VI. Verum, dubium adhuc superest, an ex vestium variegatis coloribus, vel scutorum potius ornamentis origo insignium sit petendat B. Spenerus operis Heraldiis ei partis generalis L. III, C. Il, s. 36, n. io: ex rarissimo opere Sylvestri Petrae Sanctae de tesseris gentilitiis, ad- dugis variis opinionibus, in illam potius inclinare videtur sententiam, ex vestium ornatu peti originem gentilium tesserarum. Rationem adsignant hanc, quod olim vestibus tesselatis siue scutulatis fuerint vestiti, uti Virgilius Aen. VIII. v. 66o. de Gallis canit: VAgatia lueent fagusiri Talia autem vestimenta dicebantur, quae alternabant colorem, quibusdam maculis aut rotundis aut quadratis erant scutulata, siue quae pluribus virgis, seu viis purpureis in longum laeumque ducta, explicante Ferrario analectis de Re Vestiaria Cap. XXXI. Maxime, cumvli Gelenius auctor est de Coloniae Agrippinae magnitudine P. I S. non vestes solum habebant scutulatas, sed etiam aulaea papilionum & vestes stragulas, qua lectos,

sedes , equos, thensas, mensaS ac currus operiebant. Haec enim vestimentorum genera non tam cuilibet

priuato conficere, quam in publico, praestitae virtutis indicium accipere a belli ducibus moris erat. Ita superioribus seculis usitatum fuisse, ut insignia gentilitia vestibus intexta essent, Claudius Menetrerius in aula Caroli V&Ioannae Borboniae, quam ex tabulis aeneis deliis ne auit, demonstrauit.

Vt dicamus, quid nobis videatur, originem insignium apud Germanos, potius scutorum coloribus, quam vestimentorum attribuimus. Sit ita, Celtas usos fuisse .

vestibus

14쪽

DE RUTA - SAXONICA. et vestibus scutulatis, insignia tamen in scutis di olim &hodie exprimi certum est. Fueatae coloribus tabulae erant scuta Germanorum, ex quo sine dubio ortae figurae, quae in arte Heraldica dicuntur honorariae, quales sunt caput scutarium, fasciae, baltheus, palus, canthe.rius, crux, fimbria, Peribolum, atque aliae non adeo ire.quentes. Hisce adhuc scuta saepe distinguuntur,& quisdem generalis fere nota est, antiquissimas esse familias, quae scuta sua figuris saltim honorariis distinguunt. Vnde vero figurae istae honorariae, nisi ex eo, quod Germani veteres sicuta lectissimis coloribus distinguebant. Ex hac colorum mixtura variae scutorum partitiones fuerunt ortae, quae postea honorariae figurae fuerunt adpellatae. S. VIII. Equidem videri posset, quasi etiam ex vestimenistis petita insignia, ubi in testimonium vocantur rhominhi Bauarici. Non movebunt nos illi, qui Bavarorum insignia non rhombos sed panes adpellant, quos originem trahere dicunt ab examine primitiuae linguae a Psam meticho Aegyptio instituto, de quo Herodotus Lib. II. Cap. II. quam probare videntur Ioannes Auentinus & Wolfgangus Laetius, cum nec gentis nec materiae ratio it Fud persuadeant. Nec audiendus erit Theodorus Hoeppingius de iure in lignium Cap. VI. P. S. g. 2P. 33s. qui colorum varietates baculo Iacobi adscribit. Meliora ex Marco Vel sero Lib. I. de rebus Boiicis, p. is protulit Marquardus Freherus Origg. Palatinarum, L.I. Cap. XIII. dum a virgatis sagulis atque braccis hoste Bauariae rhombos deducit. Sed ipse Vellarus addit:

atque ego compertum habeo, pleraque insignia, quorum mericolores, ex militari primo habitu manasse, seu squod hactenus

eodem

15쪽

seodem recidito in militum saga migrasse ex elypeis. Huic ennim ultimo lubentius accederem, non in genere solum, sed etiam in hoc ipso exemplo rhomborum, cum, morum nente Cluuero Germaniae antiquae Lib. I. C. XIII. textum sagi quadrati talem figuram non facile admiserit. Atque eandem rationem esse in antiquis Ballenstedient

sibus insignibus infra demon strabituri

SECTIO SECUNDA

ANTIQUIS SAXONLE INSIGNIBUS ET RUTAE SAXONICAE ORIGINE. γ

I. a uanam Saxonum veterum insignia. . g. II. Equus an Saxonum olim insigne Z s. III. Insignia in monumena mitteseindi enodantur. S. IV. Omnia Fa meris nitunis iur coniecturis. S. V. Aetia insignia habuerunt miliis gani. s. VI. Alia a scaura. s. VII. Alia hodierni Saxo nias Duces. s. VIII. Haec integra describuntur. S. IXIn medio insignium I .rnesina seneae conspicitur ruta Saxonica. S. X. Saxonia Henrico Leoni abiudicata , venit ad Bernhardum Ascanium. s. xl. Probatur illi criptorum auctoritatibus. s. Xlu Cum hac Saxoniae inve-situra insigne ruta ortum dicitur mantetio. s. Xld. Confirmani idem Clytraeus, Fabricim, Spalatinus c, alii. g. Xl V. Confirmani id qusque scriptores recentiores. g. XV. Ernesi Broetu Petri Albini opiniones resisruntur. S. XV l. Ruta qua ratione in antiquis Lando graviorum Thuringia monumentis adpareat. s. XVll. Henrici Iunioris amerium, rutam Guelphis iam fuisse us

16쪽

datam, examinatur. S. XVlli. Communi ma est opi.nio, Lerntardo covcessam esse rutam. s. XlX. Have rutam confirmare Midentur insignia Ducum Sabaudiae re Mansua, atque usus consantissimus.s I. SAXonum gentem ab eo tempore, quo duces habe re coepit proprios, diuersas nosse ducum familias,

historiae nos cocent. Inter has autem numeram Usmitti indeam, Billinganam, Guelficam, Ascaniam atque hodiernam Misinensem: de antiquissimo Saxonum veterum insigni, res adhuc est dubia. Theodorus Hoepping de iure insignium Cap. VI. p. s. s. IlI, P. 3di, antiquissima Saxonum describit insignia, quod scutum coeruleum inferiori parte exhibuerit leonem di draconem 1 superiori aquilam volantem. Communis tamen est traditio, equo nigro pro insigni usos fuisse Saxones, quem post mutekindi haptismum in candidum mutauerit Carolus Magnus. Ita enim de Wittekindo loquitur Georgius Fabricius Originum Saxonicarum

Lib. IV, p. do. mus pro ivsigni es, gentis mope credo, equo fallente, , in pedes priores erecto, qui coloro nigri fuit: quem Carolus ab ipsus baptismo in candidum mutauit, ususpropterinea, more familia, tribus foliis nymphea, vi vulgus interpreta.tur; vel ut alii interpretantur tribus fibulis; quibus ornatur

in sine pugio aut gladius: quod insigne proprium es comitatis Arenensis, qui non procul abes ab Hala Saxonica. Eadem narrat AlbertusΚrantEius Saxoniae Lib. II, Cap. XXIV. armorum ait, insignia, qua militaribis (vi sit signis prasre, bat, pustum equinum habebant atrum: sed placuit regi, '

quam de tenebro gentilium errorum peruenir in lucem veritatis, vi candidum acciperet. Ea vero sunt vetustissima Sa-B xoniae

17쪽

xonide arma, saepius inde commutata. Consentit P trus Albinus im Sacrumisibem Stamm Baum p.ry . qui equum nigrum uniuersiae Saxonum gentis, etiam Anglo Saxo,

num insignia fuisse dicit, ex eoque nomina Heugst &Horst duces Saxonum maritimorum irr Angliam ducit. Immo constantissime hoc assertum est recentiorum ferme otnniviII. S. II. Firma quidem haec auctoritate veterum non nituntur, sed, cum praeter colorum varietates, posterioris

aeui Germani etiam animalium figuris in suis insigni,hus fuerint usi, nihil sane obstat, quo minus etiam credamuS, equum, veterum Saxonum fuisse insigne: quo ero tempore hoc ortum, non adserimus. Patet illud eo magis ex domus Guelficae insignibus. Hunc enim equum Henraeus Superbus, cum ipsi per Gertrudem, Lotharii filiam,Saxonicae ditiones accederent, gessisse in insignibus, rerum Lune burgensium scriptores tradunt Henr. Biinting Chron. Brunsu. p. i66. Postquam autem Henricus Leo a Richardo, Angliae Rege, adfine suo, ex singulari concessione duos leopardos in scutum accepiS set, equus iste in apicem reiectus fuit, in quo adhuc dum videmus, Alb. Κrantetius Sax. Lib. IX, C. XlX. Immo ratione mes phaliae, quam ab Henrici Leonis pro seriptione possident Colonienses, etiam equum eo

frenem album in insignibus gerunt. Haec autem argummenta satis confirmant, equum fuisse Saxonum insigne,

quod vero Carolus M. post baptismum mittekindi, nigrum equum in album transmutauerit, res admodum

est incerta. Licet non desint, qui exinde mittekindi nomen impositum putent post baptisma, quasi album infantem, Tech euolutione ii sign. Saxon. P. a. s.lli.

18쪽

s. ul. Ast obstare videntur alia insignia, quae ex monuismento Nittikindi Angariensi expressit Rein erus Re receius, animaduersionibus suis de Angaria. Ex ipsa enim Reineccii descriptione patet, ad caput imaginis mittekindi dissecta esse insignia, cuius dextrum latus

nigram dimidiatam aquilam in campo puniceo, sini- , strum septem aurea lilia in campo eoeruleo continet. Ad pedes imaginis leo flavus erectus in campo puni.ceo. Sed probe adnotauit Ioannes Goes ad hunc locum, inscriptionem monumenti superstitiosis, atque a Nittekindi obitu non exiguo interuallo remotis temporibus esse additam. Nec quidpiam obstat, quo minus

haec de integro monumento dicamus, cum res adhuc admodum sit incerta, an Engerae, an Paderbornae tumulo sit conditus mittekindus, nisi hanc controuersiam ex ΚrantZii Saxonia Lib. II. Cap. XX lv. velimus conciliare, mittekindum esse sepultum christiano ritu in ecclesia Angariensi, eius quod fundauerat collegii, ibique aliquamdiu quieuisse, donec in Paderbornam a filiis transferreretur. Itaque insignia ista a temporibus Guelphorum forsan fuerunt addita, quo um priori insignia imperatoria, sine dubio Caroli M. demonstrare voluerunt, altero leonem, temporibus Heli rici Leonis intemplis dc palatiis collocari solitum. Cum aetas aliaet carolingica eiusmodi insignia non ferat. s. te

Maxime vero nos plane deficiunt seriptores coaevi. Saxones antiquos maximam insignium suorum fecisse commutationem, aperte nos docent historiae. Quem . admodum Brotusus geneali An haltinae cap. V l. adducit: antiquissima Saxonum insignia scutum habui sie hi-

, B a partitum:

19쪽

st DISSERTATIO partitum: cuius altera pars leonem nigrum, altera dr conem volitantem repraesentaverit. Theod. Hoeping de iure insign. C. Vt, P. Vil, n. iido, P. dol, Spe nerus Part. li, proleg p 8. Postremo, ante sec. X, quemadmodum . ex historia Henrici Aucupis relatum legimus, nihil in re Heraldica certi adduci posse constat. Namque sicuti dignitates eo temporis tractu temporariae tantum fuere: ut Ducum, Comitum, Ma grauiorum, Burg- grauiorum dc plurium, sic quilibet, qui eiusmodi fungebatur muneribus, eligebat pro in lignibus, quae placere poterant, neque ad posteros statim transmittebat. Praeterea tum Spenero assientiri necesse habemus, qui de his optime asseruit: inter fibulosa di vera distri uereserni posse, qua auctorer produni: tum ipsi confiteri a. perte, hanc rem cum mittekindo & Carolo M. omni

carere fundamento, atque iis de causis, quas supra commemorauimus, meris niti coniecturis

Haec autem quae de emo diximus, saltim intelligenda surit, quod Nestphalorum fuerint insignia. Nouam insignium rationem videmus in Hermanno Bilis lingo. De hoc enim Albertus Icrantrius Saxoniae Lib. IV. C. XV testatur, quod, postquam otio constituisset illum ducem Saxoniae nouum principem, nouis quoque armis insigniverit, Iasurii coloris Leonem in albo donans, interiectis macuIis per campum et quae nunc arma Lune burgensis finit ducatus, nisi quod hodie scuis tum sit aureum- Dubitat quidem de eo B. Spenerus, operis Heraldici p. speciali Lib. ll. CantaX, s.lli. cum illo seculo haereditaria insignia frustra quaerantur, neque

tamen plane audet abiudicare, cum se in vetere membrana, Magni Bilingit, Saxoniae ducis imaginem reperisse

20쪽

isse pictam totam armatam, dextra gladium erecturn,inistra scutum cum his corculis dc leone gestantem. alea autem coronata tectum dicat, ex qua duae aduerae falces pavoninis pennis ornatae eminuerint. Quid-iuid enim sit, cum dignitatibus haereditariis illo tem ore ortis, paullatim quoque coeperunt insignia. s. Vl. Verum enimuero cum aIta insignia Saxones vere. es, alia Billingant, alia denique Guelphi veteres gesse- int, pergendum erit ad familiam Ascaniam, huiusquei pud Saxones insignia. Nobilissimum Ascaniae famitae scutum est, quod constituunt quinque fasciae nigraen laterculo aureo. Ernestus Brotussus Chronico Anaaltino f. ih deducit ab arce Ballens edt, quasi Balcken- edt. Ioannes Pomarius Chronico Saxonico p. 61. has ascias vocat bassen. Nobis potius videtur figuras esse nonorarias, easdemque ex prisco Germanorum more, sicuta variis coloribus distinguendi ortas. Notissima enim res est, antiquissimam esse Ascaniorum gentem, quae ex dynastarum siue Satraparum apud Saxones familia fuit orta, qui antea dicti fuerant Nobiles Domini de Ballenstecit, ut ideo mirum non sit, si veterum Germanorum morem in suis insignibus seruauerint, iique adhuc seruenta

s. ULAb his igitur priorum Saxoniae meum insignibus

progredimur ad illa, quae posteriori aetate fuerunt nata atque hodienum usitata. Haec ut eo melius pateant, haud incongruum erit, communem sicuti Saxonici dispositionem breuius exponere. Idque hac potissimum de caussa, quod clarissimus alias publici Iuris scriptor, loh. Limnaeus, Tom. V, I. P. L. V, et XV, p. q6 . in-

B a signium