장음표시 사용
12쪽
De Numero,& auctoritate Sacrorum Librorum.
Sit ne Scriptura Prophetica,qApostolica ut vertam Dei recipien- da: an id solum pro serbo Dei habendumst. quod Spiritus unctus priuatim, unicuiqi in corde loquitur'Statuendum est inprimis libros Propheticos, Sc Apostolicos iuxta mentem Ecclesiet Cathoticae verum eme verbum Dei,&certam ac stabilem regulam fidei. Principio Moyses, Prophetae, Christus ipse, Ioannes,Apostoli,vel diuina fra t. dogmata ex Scripturis confirmabant, Vel certe ad Scripturas legendas alios - hortabantur:iaec ullum unquam ad interni Spiritus iudicium, Scripturis neglectis remiserunt. Moyses: si dis ci9,9 ambiguum apud te iudicium esse peri' exeris,dcc. Facies,quod- mur an cunque dixerint.qui praesunt foco,quem elegerit Dominus,o docuerunt te iuxta legem eius. Ad eundem modum & Isaias clamat: ad legem magis, stas testimonium. Et m- Iachias: Obia qacerdotis custodient scientiam, o legem requirent ex ore eius: quia Ange- tu, Domini exercituum est. David: Beati,qui brutantur testimonia ei v. Christus Vero U.lis ii 1.
primum legationem suam Scripturae testimonio confirmat illis Prophetet verbis allatis: 'piritus Domini super me,e quo unxerit me. Deinde, Saducaeos ex diuinis litteris confutat,dicens: Nonne iis erratis,nescientes Scripιurial Lt infra: De mortuis autem,quod resurgant,non legistis in libro Mysis. 8cc. Porro Pharisaeis quo alio argumento silentium imposivit, quam illo, quod ex Davide deprompsit Et rursus illos non ad spiritum aliquem internum, sed ad Scripturas diuinas reiicit,dicens: Scrutamiηi Scripturas. Iam verb Ioannes , Baptista testem legationis lux non spiritus interni iudicium, Ged uaiam Prophetam adhibuit . Siquidem interrogatus,quis esset: uo ait, vox clamantis in de--iserto dirigite viam Domini, sicut dixit Isaias Propheta. De Beroeensibii s illud no sine laude commemoratur,vbd cum Paulum Apostolum audiuissent, scruta- aa. ιν. baiatur quotidie scripturas,si haec ita se haberent. Ipsivero Apostoli Petrus, Paulus, Io. annes, Iacobus, Iudas non modo in singulis epistolis frequenter adhibent testimonia legis, & Prophet. sed interdum etiam Scriptur. auctoritatem uniuerse praeciicant: Habemus inquit S. Petrus,'mioret, propheticum sermonem, cui benefacitis attendentes, tanquam lucerna lucenti in caelinosa loco. Et S. Paulus: ab infantia sacra littera nosti,quate pinni a. T .i. a. Α instrMM1icae verum esse
13쪽
x DE UERBO DEI. instruere ad saIutem. Omnis scriptura diuinitus inspirata viiIis est ad docendum, ad auum dum ad cor rapiendum. ad erudiendum iniustitia, vi perfectus ' homo Dei ad omne opus bonum insti uctus. Denique Deus ipse ad Iosue: Non recedat volamen legis huius ab
Deinde; Regula Catholicae fidei certa, notaque esse debet mam,s nota non sit, regula non erit nobis; si certa non sit, ne regula quidem erit. At Scripti iraeficr.e, quae Propheticis,&. Apostolicis litteris continentur, notissimae sunt,ut probat consensio omnium gentium, apud quas multis iam saeculis summain
temper auctoritatem obtinuerunt.
Certissimae etiam sunt, S verissimae, Ut testis est Primo, incredibilis qiix-dam,& plane diuina coni pirat io tot virorum, qui diuersis locis, temporibus, linguis, occasionibus sacra volumina conscripserunt ut non tam ipsi lcriptores diuersi, quam unius scriptoris diuersi calami mille videantur. Deinde, tellis est ipse Deus, qui aliquando coelesti animaduersione Scripturam hanc suam ab humana prophanatione defendit. Miranti siquidem Ptolorri eo Regi, cur diuinorum librorum nulli, neque historici, neque Poetae veteres meminissent; Demetrius Phalerius rei pondit, Vt refert Iosephus, MEusebiusὶ diuinam hanc Scripturam esse, & a Deo datam: propterea siqui prophanorum hominum eam atringere voluerunt, eos a Deo perculsos con tinuo resili illa. Amrimauitque Theopompum quendam, quod aliquid diuinorum librorum Graeca oratione ornare voluisset , subito mentis quadam agitatione diuinitus immissa vehementer perturbatum, & ab incepto opere coactum esse desistere: Theodorum vero Tragaediarum s. riptorem, quod nescio quid si uina scriptura ad fabulam quandam transferre decreuisset,
luminibus captum, orbatumque esse: ita repentina calamitate insignem te-Ineritatem continuo esse represiam. Testis etiam est ipsa Scriptura, cuius si verae siuerint praedicthiones rerum futurarum,ut .ventus postea comprobauit; cur Vera non sint rerum praesen tium testimonial Verum igitur et , quod ait David: Spiritus Domina iaculis es per me, o serino eius per linguam ineam . Verum quod Zacharias: Benedictis Domiηαι
Deus Israel. &c. Muι locutus est per os sanctorum, qui a mulo suur. Prophε tarmn eius. Verum quod ait Petrus: spiritu saucio iii irati locuti sunt sanctι Dei boni ines Ee Paulus: Omnis scriρι ura diuinitus inspirata est. Verum denique, quod Prophetae identidem repetunt: Haec dicit Dominus. Sane non omnes vulgo Dominiis per internum amatum dotat, quid de se credi, qtiidve a suis agi velit, sed per coi porales litteras, quas dc cerneremus,& legeremus erudire nos voluit, ut per ea, quae iensibus corporis percipiuntur,quasi per gradus, adsipiritualia deducamur. 'eque vero si David, Moysies, Italas, Petrus, Paulus, Ioannes,& alii quidam pauci, in caelum quodammodb Angelorum admissi, ab illo fonte veritatis per se sapientiam hauserunt, continuo caeteri etiam homines neque diuinis Iureris, neque Vllis doctoribus opus habebui. Nunquid omnes Apostolii nunquid omnes Prophetaei nunquid omnes fundamenta' nunquid omnes montest Et si omnes montes, ubi colles' Et
14쪽
phetarum,quorum praedicatione, & litteris erudimur: illi vero, qui ipsi viderunt,& ministri fuerut sermonis, sustentantur, & nituntur ipso summo angula- pria. s. νi laρide Christo Iesu. Postremo; Si in qtiauis humana Rep. sublatis legibus, institutisq; Maioru, id unicuiq; liceret,quod naturali sua prudentia aequum, ac iustu censeret;quanta periurbatio rerum omniu,quanta confusio sequereturi Quam breui tempore tota ea Resip. iunditus interireti Et nemo tame est,qui non aliquid sapiat in rebus humanis, quique omni prorsus iudicio careat. Quid igitur fieret, si in ea Rep. quae diuina potius, qua humana est, &inqua musta necessario scupra ratione naturale credenda, multa supra humarras vires agenda sunt, sacra eloquia diuinitus inspirata tollerentur e medio,& solus internus afflatus expectandus,&sinuendus effet φ Quid, quod maxima pars hominum ex rudibus,& imperitis constat, qiii nihil sibi diuinitiis inspirari, ne per ῆmnium quidem unquam senserunt id igitur isti φ expectabunt semper ' Nihil interim credent φ In omnem aeternitatem peribunt ' An assequentur sine fide iustitiam ς vel beatitudinem sine iustitia Altera quaestio est : Qui Di vere Prophetici . aut Apostolici libri ' Quidam Scripturae libri sint, de quorum auctoritate ni ita unquam fuit inter Catho-heos duceptatio: ut sunt. Pentateuchus Moysis. Iob, Psalterium iso. Ulmorum, Liber Iosue, Iussicum, Prouerbia, Ecclesiastes, Cantica,
.r i. , Regum. 6. Propheta malares. .. Mitis es. ra. Paralipomenon. a. Euangelia. φ. Acta Apostolorum,. Hara, ct Nehemia, a. Epistola Pauli. ι3. Epistola Canonica duar
iidam autem tametsi verὲ Prophetici & Apostolici sint , non tamen
semper aeque certa, & explorata fuit eorum auctoritas: ut sunt: Bester, Baracb, Danielis pars, Posterior Petri. Tobias, Iudith. Sapientia, Ecclesiassicin, I. Ioatinis particula. Machab.primus o secundus, Marci, c. 2. π 3. Ioannis. Ioannis partes quadam. Distola Iuda.
Epistola ad Hebraeos, Epissola Iacobi. Apocalypsis. Quidam denique, qui, quanquam a nonnullis clarissimis, & doctissimis
viris aliquando in numero diuinorum Voluminum haberentur ; publico tamen totius Ecclesiae iudicio nunquam approbati sunt :vt :oratio Isanasiae, PsImus III. Tertius o quartus Esdra. Appensix libri Iob, Terrivi ct quartus Machab. Liber Ilermetu, inscriptus, Pastor.
Ac primi quidem ordinis libros in Ecclesia Catholica diuinam aucto- .ritatem semper habuisse, testes sunt omnes summi Politis. omnia Concilia, A a omneS
15쪽
. Rula nomIne Pauli Apostoli legitur in Ecclesia in die Natalis Dosint de
a. Via intestimonium producta, & recepta Pauli, a multis antiquiis in iis Ponti Lut Clemente I. Imiocent. I. Gel io I. 3. Quia ponitur in canone sacrarum Script . nomine Pauli a Concilio Laodiceno, Carthaginensi ii l.Trident. dc agnos citur etiam ut Pauli a Nicaeno I.& Clialcedonensi, & Arati sicano II. q. mi Oniam recepta fuit semper ab omnibus Graecis Patribus : ut patet,
tum quia omnes eam, et Apostoli, citant; tum etiam, quia omnes, qui canOnem exponunt, hanc epistolam cum ceteris Paulinis numerant.
Recepta etiam fuit ab omnibus Latinis post Lactant. Soli enim Tertullianus, Cyprianus, Lactantius, Arnobius hanc epistolam non Videntur agnoscere, nec enim eam unquam citant, quod sciam.
6, Videtur S. Petrus huius epistolae mentionem facere. Scripsi enim Petrus priorem epist ad Hebraeos inter Gentes dispers bs,ut patet ex titulo: po- .Puri 3. steriorem ad eo idem scripsit, ut patet ex illis verbis: Maiu vobis. charissimi, st-cundam scribo epistolam. Ineodem autem capite pollea subiungit:. Siculo charismus frater noster Paulus scripsit vobis. Scripsit igitur Paulus, Leste Petro, epistolam aliquam ad Hebraeo S.
Postremo; Epistola haec Catholicorum omnium consensu, vel est Pauli, Vel Lucae, vel Barnabae,vel Clementis Rom. vel certe Tertulliani. Sed Tertulliani esse non potest, cum Clemens Alexandr. qui aliquanth antiquior Tertulliano fuit,affirmet hanc epistolam esse Pauli. Uid, quod ipse Tertullianus putauerit esse Barnabael Neque etiam potest esse Clementis Roman. cum ipse Clemens eam citauerit tanquam Apostoli Pauli : & eam tribuat Paulo in canonibus Apostolorum: ac demum clim in fine eius Apostolus di,
ἔδειν. 11. cat amplius autem deprecorvos hoc facere, quὸ celerius restituar vobis. Ista enim verba nullo modo Clementi conuenire possulit, qui, cii mei set Episcopus Rom. non in I udaea, sed Romae habitaturus erat. Denique paec Lucae, nec Barnabae esse, nec alterius omnino, quam Pauli, fatis probant argumenta iam allata. Sed quando etiam aut Lucae, aut Barnabae esset, Apostaici viri esset, nec Α- poli alica auctoritate carere deberet. Fit Τ. ωιιέ. epi stola Iacobi, Itidae, sic unda Petri. siecunda θ tertia Ioannis quidam olim du-ὶ uri. a. ω bitarunt: nobis autem non licet aliud sentire, quam esse has epistolas Aposto- O' 3. .Hη. Jicas,& diuinas. Prob. de omnibus simul, quia ponuntur in catalogo nomi- ne Apostolorum Petri, Iacobi, Ioannis,& Iudae, a Concilio Laodicensi, Car- Ihaginensi m. Florent.&Trident. abliuio cent. I. &Gel io, & Patribus. Habent etiam singulae sua testimonia. a. Petri etiam legitur ab Ecclesia in fello Transfigurationis. Praeterea; et oportet confiteri hanc epistolam esse Petri, vel continere intolerabilem errorei M. quod nullus hactenus dicere ausus est. Nam auctor di- a Pis,i t. cit: Hanc vocem nos audiuimus, cum essemus cum illo in monte sancto, &c. At certe in monte siancto, cum Dusninus transfiguratus est, soli cum Domino fuerunt MMI. tr. Petrus, IacobuS,&Ioannes, ut Euangelium loquitur. Igitur epistolae huius
auctor aut insignis aliquis imposior fuit, aut est unus e tribus Apostolis
16쪽
LIBER PRIMVs. IChristi primariis. Et quamuis parum refert, cuius sit e tribus,quatum attinet
ad auctoritatem;tamen satis constat, non esse Iacobi,aut Ioannis ; tum quia nemo hoc unquam dixit ;tum etiam quia auctor initio epistolae vocat se aper-tὲ Petrion Iesu ChriIti. Apocal)Um tum Ioannis Apostoli verum esse foetum, tum librum admirabilem dc druinissimum esse prob. I: ex Conciliis, Ancyrano ante annos 3. I. M. C C. Carthaginensi III. Romano sub Cetrato I. & Toletano I U. Deinde,ex Patribus Graecis, & Latinis. Tertii ordinis libri sunt Apocr hi. Est autem Apocryphus vox Graeca. Et
rem occultam, ac reconditam significat: siquidem celare est; . . ἀποκρυφη , latibulum. Porro Ecclesiastici scriptores non semper eodem modo hanc vocem usurpant. Interdum enim vocant scripturas apocryphas, quas non est certum, an sint canonicae, S diuitiae, etiamsi satis constet nullos in eis errores inueniri. Interdum autem vocant Apocr Phos eos, qui errores admixtos habent. Numerantur autem plurimi Apocryphi, sed magna ex parte non ex tant, niti imperius numerati, qui non ponuntur in canone ab alia Mo Concilio, vel Pout . vel Parre ..
De varijs editioniblis librorum sacrorum.
PArtim prodes et librorum diuinorum numerum non ignorare, si,cui editioni ex iam var13s, quae nunc extant, auctoritas tribuenda sit , ignor remus. Et quidem de eduιonellebratι aduo sunt, quae Veniunt in quaestionem. De MOMMVnum: Aa Iriρι ura illa ipsa, qua a Mohe, o Prophetis condita est , ad nos usque νιν-suneris 'Alterum: An ea Scriptara quae Hebraicis codicibus continetur. perffersostudio Hebraeo. νμπν ita corrupta sit . ut auctoritaten: nullam in Ecclisia mereatώr'
De priore quaestione duplex est sententia. Vna eorum, ut docent Scriptu- RU --ram sacram uniuersam ter ijste tempore captiuitatis Babylonicae , quando 't. ciuitas euersa, & templum incensum fuit: ac deinde ab Ecba fuisse ruriinreparatu Spiritu sancto ei suggerente,&dictante Omnia,sicut antea fuerant. Ita Basilius. Haec opinio videtur nobis improbabilis. Non enim alio iundamento ni- Rosia M.titur, quam testimonio libri Apocryphi. Vbi desertis verbis scribitur EL. dram totis o. diebus diuino spiritu amatum dictasse . viris, qui summa celeritate dicta excipiebant. Quod autem quidam dicant id colligi ex libro 2. Esdrae,rantum abest, ut sit verum, ut potius inde contrarium colligatur. Sic enim habennis: sei int Esdrascriba, V adferret librum legis Asor'. attulit ergo Estras, &c. non dixe nt,ut iterum componeret librum legis, sed ut adserret,
17쪽
Praeterea; & si Scriptura, quae publice seruabatur,in templo fuerit inee
sa,& perierit; tamen incredibile est,non fuisse etiam aliqua exempla, vel certe partes eorum apud priuatos homines, maXime EZech. Danielem, Hierem. Aggaeum, Zachariam, Mardochaeum, & ipsum Esdram,qui tunc vivebant,& quibus lex Domini curae erat. Est ergo altera sententia, fuisse quidem Esdram librorum sacrorum instauratorem , non omnia iterum dictando , sed colligendo, ordinando Script . in unu corpus, quarum parte 3 in variis locis inuenerat; & etiam emedando, si quet deprauata essent negligentia scribarum, cum toto tempore captiuitatis lex negligenter seruata sit, cum non haberent Iudaei templum, dc tabernaculum. Ita selisisse videntur grauissimi auctores. Namsi Esdras libros sanctos iterum dictallit,uerisimile est, idiacturu fuisse non lingua Hebraica , sed Chaldaea, vel mixta ex Hebraica, & Chaldaea, quae tunc in usu erat, & qua scripti sunt libri L Lirae,& Dani. At certum est, sanctos libros, praeter illos, lingua Hebraica esse scriptos, & illa ipsa, qua Adamia Eua, MPatriarchae omnes locuti sunt . Quod manifeste colligitur ex nominum propriorum etymologia, quae saepe non inuenitur in alia lingua. Porro lingua Hebraica ante diuisionem linguarum communis erat omnibus homini-Dus,& ideo non habebat certum nomen: at tempore Heber, cum multae lin- sua esse caepissent, illa communis ad diltinctionem aliarum dicta est Heraea, quia mansi in domo Heber: unde Hebrai. De secunda quaestione sic argumentatur Ori senes: Si Scripturas Hebraei aliquando corruperunt, vel id fecerunt ante Christi aduentum , vel postea. Si antea,quare Christus Sc Apostoli nunquam eos de tam insigni crimine reprehenderunt, praesertim clim leuiora non tacuc τἰiat φ Quare Dominus ait: Scrutamini&ripturas EtrSuper Cathedra n Μώ' istu rant Scriba. o Phariola,quacunq, eu dixerint vobis, seruate. o facite' Sin autem post Chrilli aduentum, quo pacto testimonia quae a Christo,& Apostolis citantur,omnia fere inueniuntur nunc in Moyse, & Prophetis, ut ab illis citata suntl Argumentum alterum sumitur ab incredibili religione Iudaeorum erga sacros libros. Quilibet enim Iudaeus centies potius moreretur, quam pateretur legem in aliquo mutari. Tertium : Si Iuda: i fallare voluissent sacros libros, sine dubio in odium Christianorum praecipua vaticinia sustulissent. Id autem minime fecerunt: siquidem ea in quibus discrepant Hebraea a Graecis. & Latinis, saepe nullius momenti sunt,quantum ad fidem. & religionem: sed partim negligentia, vel ignorantia librariorum, partim ex ignorantia Rabbinorum, qui puncta ad-1derunt , irrepserunt erroreS. Quartum ducitur a prouidentia. qua Deus Ecclesiae suae semper prospicit non enim est verisimile,passurum Deum, t verba illustrium tot Prophetara
Maiιά editi sunt libri Tobiae & Iudith, & ex parte libri ELIM M
Danielis. Tota etiam Scriptura vetus transtata est paraphrastice ex Hebraeo in Chaldetum.-paraphrasticae trani lationes magnae sunt apud Hebraeos
auctoritatis, dc ideo nobis etiam Tilas, Ut ex ijs Hebraeos conuincamus: ab Ecclesia Disiligo Orali
18쪽
Teclesia autem non ita n agni fiunt, qui a Iudaicis fabulis eonspersa sit.
De editiora Syriaca tria dicenda sunt:
Tereid; Quanta sit eius auctoritas
Uuoad primum: Syriaca lingua qu*si proles quaedam est Hebraicae, &
Chaldaicae. Hebraei liquidem usque ad captiuitatem Babylonicam Hebraice soli loqui consueueram: sed cum abducti essent in Babylonem, cqperunt obliuisci linguam propriam, & addiscere alienam: quia tamen non persecte Chaldaicam pronunciare poterant,& semper aliquid ex Hebreo retinebant, factum est,ut lingua quaedam tertia nasceretur mixta ex Hebraica, & Chaldaica, quam pro Vulgari, ac materna deinceps Hebraei habuerunt. Distinguuntur autem hae linguae characteribus,Verborum coniugationibus amxis, punctorum notis, novocalium idiotismis,ac tota fere linguae struetura,&multis etiam proprijs dictionibus. Quoad secundum: Certum est, nullum librum veteris Testam . scriptum esse hac lingua a primo auctore, nisi iariasiis liber primus Machab. & Ec-Hesiasticus: qui tamen non extant hoc tempore, nisi Graece. De Testamento nouo maior est dubitatio. Et quidem valde probabile est, Euangelium S. Mattheti,& epistolam ad Hebr os SWiaca lingua esse scriptos. Neque his repugnant veteres scriptores, qui hos libros, maxime Euangelium S.Matthaei, fuisse Hebraice scriptos dicunt: loquuntur enim de lingua Hebraica, quet Apostolorum tempore vulgaris erat: quia passim in Evangelio legimus dictum aliquid Hebraice,quod tamen constat Syriace dictum. Vt: iuitineram,
qai dicitur Casuaria locum. JeBais autem Golgotha.
De 3. qu stione: Qubd si editio Syriaca grate Clementis, Origen .Eusebii, Athanasii,Theophili, Epiphanti, Hierony. Fcc. Posterior sit, ut certo mihi persiuadeo, clun ipsi vel in Syria, vel in AEgypto, aut Episc. aut Presbyteri fuerint, & vel de variis Script. editionibus accurate disputarint, vel certἡ multa descripturis cinctis posteritati scripta reliquerint; dc tamen eius editionis nullam prorsus mentionem faciant; non potest eius auctoritas tanta esse,ut cum editione Graeca,aut Latina potest comparari. Editioκει Graeca Testament. Veteris nollem on mino sunt,praeter eum, cuius meminit Clemens Alexan.quae,antequam rerum potiretur AIexander Magnus, incertum quo auctore, prodiit,& eX qua Ρlato, caeterique Philosophi - non pauca hauserunt. Sed succedente postea transsatione illa celeberrimaro Seniorum, primum negligi; deinde etham amitti c*pit, ita ut longo iam tempore ViX memoria eius seruata sit. De interpretatione Io. Seniorum,quae prima inter Graecas, sunt s. quaest. Prima, de tem ore quo sit facta. Secunὸa, Quorum librorum fit 'Tertia, Quomodosacta. Quarta, Quanta auctoritati, Quinta, Num hoc tempore germanam istam interpretationem habeamast
Quoad primum, Irenaeus, dc Clemens Alex. scribunt, Ptolomaeo Lagi filio
19쪽
to DE VERBO DEI: regnante ἰd factum: alii tamen onuies scriptores Ptolomaeum Philadesphum
nominant. Interuallum autem non est usque adeδ n gnum, clim hic alteri proxime successerit. Scribit etiam Epiphanius anno Philadelphi tactum esse : atque ab eo tempore vique ad Christi natalem diem effluxisse annosas i. Est autem posterior sententia multo probabilior,tum quod plures, tum quod antiquiores testes habet. Quoad secundum, videtur velle Hieronym. quod tum Pentateuchum verterint. Omnia tamen' ertisse scribunt alij. Nam Apostoli usi sunt Graeca versione intel imoni js Prophet. citandis,quo tempore nulla alia versio Grq-ca extabat. Deinde, non est verisimile Regem illum, qui ex toto orbe terrarum libros adducebat in suam bibliothecam, noluisse etiam Prophet. oracula,& alios antiquissimos Iudetorum libros. Praeterea, quomodo mirabile miliat spacto Ir. dierum potuisse absolui versionem Pentateuchi* Neque Aristaeus ex quo proba t Hieronym. 1 olum Pentateuchum intellipebat nomine legis, ted omnes libros iacros. Hinc Dominus dicit, in lege Iudiorum scriptum esse id, quod in Psalmis scriptum et . Et Paulus in lege scriptum dicit, quod habetur in Isaia De 3. illud videtur certum,quod omnium consensu celebratur, 72. Viro&Hebretos,senes,scilicet ex qualibet tribu filiorum I sirael utriusque linguet peritissimos, spacio dierum a. mirabili consensione diuinas litteras apud Pli rum Egisti ex Hebreto sermonς in Gr cum idionis transtuIisle. Vtrum autem singuli separatim;an bini,& bini; aut potius omnes simul inter se conferentes interpretationem fecerim, est incertum. Postremum tamen probabilius videtur. Quoad 4. certissimum esse debet o. interpret. optime transtesisse,& peculiari modo Spiritum sinctum assistentem habuisse, ne qua in re errarent, et non tam interpret . quam Prophete fuisse videantur. Apostoli etiam hac versione frequenter utuntur: &postmodum Ecclesia Catholica multis Rculis eandem interpretationem secuta est. Accedit,qubd non sine miraculo fieri potuerit,ut tanta celeritate,tantaque consensione tantum opus conficeretur. Quo factum est, ut Philo scribit de vita Moysis, ut singulis annis festus dies in loco, ubi facta est interpretatio, multis temporibus ageretur. Quoad s. probabilius censeo, illam versionem adhuc superesse, sed ade, corruptam, & vitiatam Vt omnino alia esse videatur. Quod namque adhuc supersit, fiὸem faciunt plurima testimonia ex versione septuaginta, quae eadem nunc in nostris codicibus inueniuntur. Deinde, cum haec fuerit semper celeberrima & communissima, quis credere poterit hac abolita,vel neglecta aliam aliquam esse conseruatamφConstat etiam Testamentum nouum Cretcesscriptum esse ab iis Apostolis, vel Euangelistis, quorum nomina in singulis librorum titulis praeseruntur texcepto dumtaxat EuangeIio Matth. &Marc. & Epistola adHebr. Matthaeus namque scripsi sermone Hebraico,& Athanas. existimat ab Apostolo Iacobo in Graecam linguam esse transsatum , Alii Ioanni Apostolo, alii ipsi Matth. illam tranuationem tribuunt. Sed cuiuscunque sit, ita recepta est ab
Ecclesia illa translatio, ac si ea lingua primum scriptum fi isset Euangelium. Marci
20쪽
LyaER PRIMvs. HMars liber Latine ab ipso Moeco Romae scriptus est, ae deinde ab eodem Aquileiae in Graecam linguam conuersus. Epistola ad Hebretos,vel ab ipso Paulo Graece scripta est,uel certe ab Apostolico aliquo viro ex Hebraico termone in Graecum translata est. Itaque Cretra editio Testamenti noui viii- uersa Apostolos, & Euangelistas auctores habet. Quare dubium non est, quin summe sit auctoritatis, nisi sorte constet eam esse corruptam. De qua re ita sentiendum censeo, ut de Hebraicis, non esse Cretcos codices corruptos generaliter: nec tamen esse fontes purissimos, ut necessario,quidquid ab eis dissentit,corrigendum sit. Edisiones Latina Testam. veteris ex Crqca versione septuaginta, & Testam. D. rasinis noui ex Gretco fonte prope innumerabiles fuerunt ante tempora Hierony- εώ --. mi. Vna tamen erat communior,qui vetus, 3c vulgata editio dicebatur. At S. Hieronymus bis Testamentum vetus in Latinum conuertit. Primum ex Cretco septuaginta.Et rursum ex Hebreto. Nouum vero Testamentum non conuertit de Gretco in Latinum , sed sollima multis erroribus emendauit. Porro versio eius ex Hebreto in Latinum mox eqpit a quibusdam Ecclesiis recipi,& publicHegi. Post tempora autem B. Gregor. Videntur omnes Latinae mitiones euanuisse praeter unam istam,quam nunc veterem, dc Vulgarem
Non parua quaestio est de hac nostra vulgata Latina editione;sitne ilia rati--ἀπ
Testamentum nouum Latinum editionis vulgata ex antiqua νομe habemus, quam diu sitis r.
Id probamus potissimum, quod multaloca,quae B. Hierony. reorehendit in antiqua versione, nos in nostra ita correcta inuenimus, ut ipse amrmat corrigenda. Verbi gratia dicit illud;In Bethlehem Iudea, debere esse, Iudae. Praeterea; Constat Hieronymum emendasse nouum Testamentum iussu Damasi Pontis. Constat etiam, eius emendationem fuisse receptam, & valde placuisse hominibus eius temporis. Non est igitur verisimile postea fuisse reiectam,sed potius retentam, & conseruatam. Propositio secunda: alterium vulgata editionis Latina non est illud,quod D. Hieron trustulit ex Hebraeo , Pro sim a. neque illud,quod transtulit ex νο 'ne Graca L X X.interpretum:sed ita quod ipse emendauit. translatum ab antiquo interprete exeditione S. Luciani Mart.
Siquissem S. Hi rony.quater circa Psalterium laborauit. Transtulit enim illud ex Hebraeo in Latinum; item ex Graeco in Latinum, ex pura editione L XX: Denique, bis emendauit antiquam editionem, quae translata erat ex Craeca communi, & vulgata. Dicimus igitur nostrum non esse illud, quod ipse transtulit ex Hebraeo: nam illud extat in operibus S. Hierony. &fere Pria. ubique dissentit a nostro , saltem quoad verba. Addimus, neque esse illud, quod ipse vertit ex Origenis exemplis; sed illud commune, quod bis emen uit. Nam in tota epist. ad Suniam . & Fretellam saepissime ponit verba 'Latini Psalterii, ut tunc erat in communi usu,&Ecclesiis cantabatur. At illa omnia in nostro inuenimus . Porro commime ab Hierony. vocatur