장음표시 사용
11쪽
nii mei partim imbecillitati, partim
operis dissiduitati, pro summa vestra humanitate atque aequitate tribuetis; tum hoc, qualecumque demum et quantuluncumque sit, quin benigne excipiatis non dubito: praesertim quod nihil ex hac parte Religione, ac recta morum institutione utilius, nihil Praestantius reputare, vosque ex altera omnibus de rebus, non eX praejudicatis vulgi opinionibus, sed ex ipsa rerum natura judicare soletis . Vivite quam diutissime litterarum, vivite reipublicae bono atque Ornamento, ac florentes valete.
12쪽
I. I. N Heolagia, ut vis indieat graeci norii minis, est stis, seu sermo de Deo. Dividitur in naturalem sit superis
naturalem, seu evelatam, aut sacram. Prima setmossem habet de Deo, prout naturali ravit tonrs lumine cognosci potest . Altera vero praelucente revelationis face Deum consae. eat, ac sino liciter Theologia per excellentiam dicitur. Theologiae naturalis, quae tantum ad nos attinet, ain plissimus est usua, cum non solum animos piaeparet ad Th o ogiam ia- eram facilius & clarius intelligendam, verum etiam moralis universae , Religionis, ac societatum omnium fundamenta jaciat. Ut ilis iam ordine pertractemus, in primo libro Dei existentiam , in altero ejus attributa, quaninium rationis lumine fieri poterit, vindicabiis inus. Ubique autem inutiles quaestiones praeteribimus; his enim neque cognition n strae augeri, neque mores perfici possunt.
14쪽
Ηine orirata eorpora, quae in Mundo existunt juxta SpinoZam nihil aliud sunt, nisi modi.ficationes hujus unicae substantiae, quatenus extensa est. Omnes vero spiritus sunt illiusmodi fi ali es, quatenus est cogitans ς & mecunica suumntia cogitans simul & extensa,
quae actione aeterna , necessaria, continuas producit, se continet in se omnia Mundi eorpora; omnes spiritus, ac uno verbo Univeris sum, ipso turpiter philosophante, est Deus. 3, 3. Quantopere privatae, publicaeque felicitati Atheismus adversetur, nemo non viis det . Etenim quoad privatam felicitatem I v. omnem tollit ab hominibus securitatem; docet enim res humanas non a Deo summe insto providoque, sed aut a casu, aut a fatali necessitate pendere; ideoque neminemsbi praestare posse, ne. vel fortunae ludo, vel fati immanitate malis gravissimis immerito opprimatur. 20. nullum in adversis solatium relinquit, cum non solum divini praesidii,
sed etiam futurae mercedis spem omnem auferat. I '. felicitatem persectam, numerisque omni bas i solutam, quam omnes homines omnino appetunt, prorsus excludit, nullam enim aliam, quam praesentem vitam agnoscit, in qua perfecta felicitas obtineri nequit, tum quod omnia bona. fluxa snt, & caduca, tum quod cuilibet homini ex ipsa corporis
constitutione plures sint dolores perserendi. Quoad publicam vero felicitatem I v. relinquit potestatem sine fraeno. Si enim supremi Numinis metum, tanquam praejudicium, ct imaginationis figmentum habeant Reges, publicique rerum moderatores , quis audeat' confidere, fore ut intra fines legitimos sese Contineat potestas, quae nullum in terris judicem, nullum superiorem agnoscit 2'. re.
15쪽
linquit populos sine moribus. Tollit enim
fraenum ad coercendam morum corruptelam
aptissimum, nempe metum supremi Vindicis , qui de scelestis hominibus otiam post mortalem hanc vitam supplicia sumit aeterna. Sublato hoc repagulo, quis, dum legeS in-ifringere poterit, a criminibus temperabit, ut suas expleat cupiditates 2 non curabit quinquam, ne sit improbus, sed tantum quilibet cavebit. ne sit incautus: Quid enim aliud reformidare potest, quam hominis tonspectum. & poenas legibus humanis constitutas Numquid eum repriment conscientiae stimuli ac terrores 2 Sed posito atheismo conscientia nihil est, nisi praejudicium, nomenque inane. 3'. tandcm societatem relinquit sine principiis, nam fatentibus omnibus. qui de republica scripserunt, principia, quibus Dui
tur societas . sunt justitia , fides, dictorum
Conventionumque fimitas ,- quae omnia suu-ditus evertit athei latus. Ex eo nimirum sequitur. quod saltem actu ipso licitum , rationique consonum quisque judicaret quidquid
utile est et sublato enim Deo, ponaliud est sumininum hominis bonum, non alius finis ultimus, quam praesentis vitae felicitas, quocumque modo comparanda,& augenda; atque hoc posito, licirum fis . rationique contonum, quidquid utile ista Quid enim rationi magis consentaneum, quam ultimum sinem in omnibus quaerere, ac omnes actiones ad eum dirigere g 4. Ut jgitur ta n perniciosu3 error eas
ua par est, dignitate profligetur, demonis rabimus in primo hujus Libri capite Deum existi re principiis moralibus, in altero Principiis ph ficis, in tertio principiis metaph Mis. His autem quartum addemus caput, in quo pillogismum confutabimus. Sit itaque.
16쪽
De exsentia Dei ex principiis moralibus.
I. I. oralia existentiae Dei principia extra omnium populorum moribus desumuntur; ac praecipue omnium populorum in statuendo Deo consensionem, de qua hic tam tum agemu S, complectuntur. Ut autem statim clare percipiatur, quanti ponderis habenda sit haec coidensio , ct quanti aestimanda, hanc propositionem, quae Ueluti axioma cuin Cl. P. Val cchio nobis est, praemittimus, nempe, nullum in Mundo sise hominem, qui solis propriis luminibus aequatre post universalem jac perennem humani generis auctoritatem. Noe enim esset singulare privilegium, quo ipse duntaxat immunis fieret ab erroribus, in quos necessaria vi cererr omnes homines semper prolaps fuissent, ac continuo prolaberentur. Qui ergo iactitae, se hoc privilegio gaudere, Bui demonstrationem plus quam gemet ricam afferat, omnino demens merito est reputandus. g. 6. Iam vero omnes populos in stia ruendo Deo consensiste, testin tur Auctores omni fide da gnr. Deos e se cinquit Seneca colliges, quod omnibus de Diis opiniσ infla sis, nee ulla gens unquam Meo extra legeI, moresque projecta, ut non aliquos Deos credat F pist. r I . Peregrimntibus cait Plutarchus adversus Cois Iotem prope finem) mucitas contigit occurrereurhes fine inraris, flete studiis ιiterarum, Ane is gi ous, nasguam' autem stat urbs, aut oppidum, quibus nultus sit Iezs : Itaque ex tot generibur
. cimuit Cicero) nullum est animal prater ho-
17쪽
minem, quod habeat noritiam aliquam Dei : of
qua in hominibus nulla gens es, neqvie tam i mansueta, neque tam fera, quae non, etiam i ignoret , qualem habere Deum deceat, tamen habendum sciat de Leg. lib. I. cap. 8.) Ac Tuscia Disput. lib. I. cap. II. Ut porro firmissimum
hoc assuri videtur, cur Deos esse credamus, quod nulla gens tam fera, nemo. omnium tam sit in manis , cujus mentem non imbuerit Deorum opinio. Multi de Diti prava sentiunt: id enim viritioso more usici foret; omnes tamen esse vim, ac
naturam divinam arbitrantur . Nec vero. id col,
Iocutio hominum, aut consensus e incit et non in si tutis opinio est confrmata, non legibus. Omni auia rem in re consensu omnium gentium. Ieae naturae putanda est. g. 7. Quod quidem testantur etiam omnia antiquiora omnium nationum monumenta , quae ad nos usque pervenerunt. Libri Moy sis, qui, Criticorum judicio. α omnibus scriptoribus. antiquior est, cum juxtae nonnullost tercentis, juxta alios autem sexcentis annis praecesserit bellum trojanum, atque ut histo .ricus vel diu manus non intuorem , quam Thucydides , ac Xenopho a meretur fidem aperte docent, a Mundi incunabulis humanum genus Deum verum agnovisse & colu in sex nec unquam post diluvium Noemi filios huc, illuc dii persos sine Religione, sine sacrificiis, siue divinitate extitisse, licet Dei ideam miris modis corruperint. Libri Hero. doti, quae antiquissimus graecus historicus ex iis stimari potest, cum eorum, qui Herodotum praecesserunt, nonnisi vel tituli, vel fragmenta supersint, luculenter indicant, semper credidisse non solum Graecos, finitimosque se pulos Deos existere, sed omnes etiam alias natiOBe , quae tunc agnoscebantur, ne ex-
18쪽
ceptis quidem populis Hyperboreis, nec duabus illis temporis periodis, quod obscurum, ac D JUMn appellat Varro I . Latini Historici, ac praecipue Caesar & Tacitus, qui de omnibus gentibus, quas Romani subegerunt, Verba faciunt, semper memorant eari
rum superstitiones. , ae divinitates. Omnia Cinensium monumenta prorsus ostendunt, illius amplissimi imperii populos remotioribus unque saeculis agnovisse Dei existentia in , Mundi creationem, existentiam spirituum, atque alteram vitam ca). Omnes denique Poetae ab Homero, Hesiodo &c. semper cecinerunt universalem de existentia. Dei consensionem, ut Lucretius, etsi fuerit acerrimus divinitatis hostis, & ipse tamen lib. L. versia 63. cc re debuetitia
Humana ante oculis foede eum vita iacere . In terris oppressa gravi sub relligione, O uost castut a caeli regionibus ostendebat Horribili ob aspectu mortalihus instans Primum Grajus hamo mortaleis tollere. contra Est oculos ausus: primusque ob ere contra: Quem nec fama. Deum, nec fulmina, nec miniaranti Murmure compre1st caelum, sed eo magis acrem,
A q i De religione hujus temporis: multa etitam extant loca apud Haleneum.
cet) Videatur Ρ. Couplet, ac litera Letho' nitii : sur la Philoctophie chinosse; quae est deoc; ma octava Tom. II. Epistilar. ad diversos, quas ta lucem edidit Christianus Κortholt.
19쪽
Virtutem irritat animi, eonfringere is arcta Naturae primin portarum claustra cupiri . l. 3. Nequo e tra hane universalam ita statuendo Deo consensionem quidquam vale
auctoritas. celebriS Cottae qui, cum urgeretur, ue ex hac e semione Deum existero aperetur, apad Ciceronem Lib. t. de Nat. Deor. c. 23. re*OB dctet Equidem arbitror muι-
ras esse tentas se immanitate, esseraιas, ut apud eas nulla s picio Deorum M. Nam nullo sui damento fulciri hoc Cottae dubium 2 v. deis clarant duo jam, allata Ciceronis loca, quibus
haec alia duci adjungi possunt. Ociod nis c
gnitum, co rehensumqtae animis haberemus, non1am stabilis. opinio. permanerot, nec conArmaretur diuturnitate temporιs x nec una cum saeculis, aer tib que hominum inveterare potuisset. Etenim via demus ciaeteras opinisnes sctar, atque vanas di turnitatρ extabuisse opimoniam enim comis
mensa delet dies, natura judicia confirmast. Itaque N in nostro populo, θ' in eeteris Deorum cultus, religionumque sanctitates extum in dies majores, arque mallores Lib. Id. de Nat. Deor. e. a. y Itaque inter omnes omnium gentium semumia consat omnibus enim innatum est, N in imo quas is ulptum esse Deos. Otiales sne, varitim est: se nemo negat cI et v demonstrat Mianus, qui Lib. l I. Var. Histia capia
3I., cujus titulus: nems inter harbaros es A Getis, inter ce era haec habet: Ouis non lati, dabit barbarorum sapientiam, cum nemo eorum in athei tum pyolamus fueris, neo dubitet, arx extant, vel non eas ι, Dii, an curam rerumnoserarum gerant, nec ne .. Nemo igitur neque Inisdus, neque Cesa, neque AEgyptius talem cogita-rrmin in animo habuit .... sed isti barbari, quos
inaui, Gerunt, id se Deos, S curam rerum
20쪽
nostrarum perere , Η futura praenuntiare. Quod
Aristoteles antea, deinde Maximus Tyrius do. suit ut deinceps demonstrabimus. 3P. Ia .clem, ut innumeros alio S praeteream, aperte probat iose quoque Lucianus , etsi suerit eu- auslibet Religionis hostis. Is enim, cum in Dialogo Iupiter Tragoedus n. 4a . inducat Ti. moclem pro Religione disputantem, ac in .
ter caetera argumenta afferentem universalem, in statuendo Deo consensionem, . non audet hanc universalem consensionem negare , .sed: Damidis persona respondet, hanc universa Iem consensionem -esse argumentum nulli uxpo aderis. Praestat hic afferre ejus verba, quae uXta novam versionem, quam habet editio,
te itzii Amite L ir4Ir, sunt hujusmodi: Timocles. Igitur omnes homines D 9 Populi deee. pti sunι, qui putent esse Deos, ae celebrent. Damicus. Bene, Timostes admonuisti me. eorum,.qua rnιer g8ntes moribus , legibWque recepta sunt::e' quibus- nι mirum maxime cognoverut ahqris
luam nihiι firmum illa, quas de Dirr feruntur abeanι. Multa eram confuso, θ' alia alii sanxerunt: Scyha sacris anιes Asinaci, F ZamοI-xidi Thrae es.... Phrages autem Menae:-Diei:
quam . communis quidem viris omnibus Deus es Aq.ra: Privatim vero M/mphitis, Deus has, e l. Pelusotis, ea ε; ' aliis ibis, . avt. erofodi lus , . cIno ephaltas, aut feles ... Q Haec quomodo' non ridicula sint o ptiichhr Timocles P. f. s. . Neque pariter Universalem hano imstatuendo Deo consensionem i ta 1 efaciant hi storidi illi. ve illi viatores, Nui narrant plurimas fui Te apud veteres, 'lutim S ω nunci rosse naciones, quae in maxima Dei ignoratioae. vixetu ut, ac vivunt. Etenim. A. I